ავალიანი სიმონ ლუკას ძე
ავალიანი სიმონ ლუკას ძე (27 მარტი, 1881 – 10 აგვისტო, 1922) – ისტორიკოსი, ეკონომისტი, სოციოლოგი, ჟურნალისტი და ბიბლიოგრაფი, პროფესორი, კავკასიის გლეხთა მდგომარეობის მკვლევარი. დაიბადა ქუთაისის რაიონის ს. ოფიჩხეთში. დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია (1900) და ოდესის უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტის ისტორიული განყოფილება (1904). დაწერა საკონკურსო შრომა: „Роль земских соборов в эпоху смутного времени“, რისთვისაც ოქროს მედალი მიიღო (ამ შრომის მეორე თავი „Представительство на земском соборе“ – ბიბლიოგრაფიული მიმოხილვა, ფაკულტეტის დადგენილებით, 1910 წელს უნივერსიტეტის გამოცემაში – „Ученые записки“ - დაიბეჭდა). უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ოდესის საშუალო სასწავლებლებში რუსეთის ისტორიის კათედრის მასწავლებელი იყო. 1908 წელს, ოდესის უნივერსიტეტში სამაგისტრანტო გამოცდა ჩააბარა, სადაც პრივატ. დოცენტად აირჩიეს, მაგრამ ოდესის მზრუნველმა არ დაამტკიცა.
წერა 1905 წელს დაიწყო. არკვევდა გლეხობის ყოფა-ცხოვრებას ძველი დროიდან დღემდე, ბატონებისა და გლეხების ურთიერთობას, საზოგადოებრივ-ეკონომიურ, სასოფლო-სამეურნეო, სამელიორაციო, საკრედიტო, საკოოპერაციო და სხვ. საკითხებს. წერდა ბიბლიოგრაფიულ წერილებსაც.
1912-1916 წწ. რედაქტორობდა ჟურნალ „Южный кооператор“-ს ოდესაში. იმავე დროს თავმჯდომარე იყო კოოპერატიულ კომიტეტისა (და ჟურნალ „Вестник Одесского земства“-სი).
1916-1918 წწ. პრივატ-დოცენტად იყო პეტერბურგის უნივერსიტეტში, 1919 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში – პროფესორად; საბჭოთა წყობილების დამყარების შემდეგ იყო საბჭოთა რესპუბლიკის გარეშე ვაჭრობის კომისარიატის კოლეგიის თავმჯდომარე, პოლიტექნიკუმის რექტორი და სხვ.
გარდაიცვალა 1922 წლის აგვისტოს 10-ს. დაკრძალულია წმ. ნიკოლოზის (აწ. კიროვის ბაღი) სასაფლაოზე.
სარჩევი |
ცალკე გამოცემულია
1. Опыт исторической хрестоматии: Пособие при изуч. истории Зап. Европы в новое время... Ч. 1-2 / [С.Л. Авалиани, преп. Торг. шк. и Уч-ща торг. мореплавания]. - Одесса: Типо-лит. Штаба Одес. воен. окр., 1908-1914. - 2 т.;
2. Беседа преподобных Сергия и Германа, валаамских чудотворцев, как исторический источник / [С. Авалиани]. - [Сергиев Посад]: тип. Св.-Троиц. Сергиевой Лавры, 1909. - 16 с.;
3. Земские соборы: 1) Историография земских соборов. 2) О представительстве на земских соборах XVI в. И начала XVII в. / С. Авалиани. - Одесса: Тип. «Техник», 1910. - 134, 87, [4] с.;
4. Бумаги профессора А.Е. Назимова / Описал С.Л. Авалиани; С предисл. проф. И.А. Линниченко. - Одесса: типо-лит. Штаба Одес. воен. окр., 1911. - VIII, 94, [1] с.;
5. К ист. выкупной операции в Закавказье. – Одесса, 1911;
6. Крестьянская реформа в Закавказье. – С.-Пет., 1911;
7. Волнение крестьян в царствование императора Александра I: [По арх. материалам] / Сим. Авалиани. - Сергиев Посад: тип. Св.-Троиц. Сергиевой Лавры, 1912. - 74 с.;
8. Граф М.С. Воронцов и крестьянский вопрос: [Вып. I]-II / С.Л. Авалиани. - Одесса: «Славян.» тип. Е. Хрисогелос, 1912-1914. - 2 т.;
9. Крестьянский вопрос в Закавказье. – Ч. I, Крепостное право и история крестьянской реформы в Тбилисской и Кутаисской губ. – Одесса, 1912; Ч. II. Крестьянская реформа в Мингрелии, Сванетии и Сухумсом отделе. – Одесса, 1912; Ч. III. Поселянская реформа и реформа сословно-подземельных отношении в мусульманских провинциях. – Одесса, 1914; Ч. IV. Управление временно-обязанных крестьян и поселян в Закавказье;
10. Библиографический указатель литературы по истории крепостного права, крестьянскому и аграрному вопросу, переселенческому делу и землеустройству / С. Авалиани. - Одесса: «Центр.» тип. С. Розенштрауха и Н. Лемберга, 1913. - 13 с.;
11. Очерки по крестьянскому вопросу в Закавказье / С.Л. Авалиани. - Одесса: тип. «Техник», 1913. - 49 с.;
12. Зависимые сословия на Северном Кавказе / С.Л. Авалиани. - Одесса: тип. «Техник», 1914. - 36 с.;
13. Заметки к истории войны 1812 года: (По неизд. арх. материалам) / С.Л. Авалиани. - Санкт-Петербург: Сенат. тип., 1914. - 21 с.;
14. Кавказские евреи: (Нравы и быт) / С. Авалиани. - Одесса: тип. Н. Гальперина, 1914. - 10 с.;
15. Обзор изданий и сочинений по грузиноведению / [С. Авалиани]. - [Сергиев Посад]: тип. Св.-Троиц. Сергиевой Лавры, [1914]. - 5, [3] с.;
16. Краткое руководство по ведению хлебозалоговых и посреднических операций / Под ред. С.Л. Авалиани. - Одесса: Кооператив. ком. при Имп. О-ве сел. хоз-ва Юж. России, [1915]. - 30 с.;
17. Протокол Совещания представителей кооперативов Одесского уезда при Одесской конторе Государств. банка 28 июня 1915 г. с приложением краткого руководства по ведению хлебозалоговых и посреднических операций / [Текст] / под ред. С. Л. Авалиани. - Одесса, 1915. - 47 с.;
18. Земские соборы: литературная история земских соборов / С.Л. Авалиани, прив.-доц. Пг-ского ун-та. - 2-е изд., испр. и доп. - Одесса: А.А. Ивасенко, 1916. - 137, [1] с.: табл.;
19. Земельные комитеты и их задачи в разрешении земельного дела в России / С.Л. Авалиани, прив.-доц. Пг-ского ун-та. - Петроград: Гос. тип., 1917. - 31 с.;
20. Земельный вопрос в программе партии соц.- революционеров / С. Авалиани, прив.-доц. Пг-ского ун-та. - Петроград, 1917. - 31 с.;
21. Кооперация и социализм / С. Авалиани, прив.-доц. Пг-ского ун-та. - Петроград: тип. «Печ. дело», 1917. - 15 с.;
22. Национальный вопрос в России и его решение в программах политических партий / С. Авалиани, прив.-доц. Петрогр. ун-та. - Петроград: тип. т-ва «Благо», 1917. - 16 с.;
23. Политические задачи кооперации / С. Авалиани, прив.-доц. Петрогр. ун-та. - Петроград: тип. кн-ва «Благо», 1917. - 15 с.;
24. Что такое национализация и социализация земли / С. Авалиани, прив.-доц. Петрогр. ун-та. - Петроград: Б. и., 1917 (тип. кн-ва «Благо»). - 16 с.;
25. Очерки по крестьянскому вопросу в Закавказье. – Одесса, 1918;
26. ხიზანი. – ტფ., 1919 (სამხედრო სამინისტროს სტ.). - (97-104) გვ.. - ცალკე ამონაბეჭდი. ტფილისის უნივერსიტეტის მოამბე, №1;
27. М. И. Туганъ-Барановский, какъ теоретикъ кооперации / С. Авалиани. - Одесса: Слово, 1919. - 8 с.;
28. Элементарный учебник кооперации: С прил. начальных основ по политической экономии и Указателя литературы по кооперации (Для народных ун-тов, с.-х. училищ, курсов по кооперации и самообразования) / С. Авалиани, прив.-доц. Петрогр. ун-та. - Одесса: Ивасенко, 1919. - 71 с.;
29. კოოპერაცია (პირველდაწყებითი სახელმძღვ.) (პოლიტიკური ეკონომიის ძირითადი დებულებების განმარტებით და კოოპერაციის შესახებ წიგნების სიის დამატებით) / სიმონ ავალიანი. - ტფ.: საქ. ცენტრ. კოოპერაც. კავშირის გამოცემა №28 და მისივე სტ., 1920. - 132, VI, [4] გვ.;
30. მიწისმფლობელობა საქართველოში / სიმონ ავალიანი. - ქუთაისი: ჟურნალ „კოოპერაციის“ რედაქციის გამოცემა, №31, 1920 (სამაზრო ერობის სტ.). - 32 გვ.;
31. მსოფლიო ისტორიის სახელმძღვანელო (მე-XVIXVIII საუკუნეები). – ტფ.: ქართულ ბეჭვდითი ამხანაგობის გამოცემა №3 და მისივე სტ., 1920. – 196 გვ.;
32. მსოფლიო ისტორიის სახელმძღვანელო: (მე-XIX-XX საუკუნეები). – ტფ.: ქართულ ბეჭვდითი ამხანაგობის გამოცემა №13 და მესივე სტ., 1920. - 94, [2] გვ.;
33. Хизанский вопрос. – Тиф., 1920 [პირველი სამი ნაწილი მოსკოვის უნივერსიტეტის მიერ სამარინის პრემიით დაჯილდოვდა; ასევე, მიიღო რუსეთის სამეცნიერო აკადემიის ჯილდო];
34. Экономические исследования мировой войны. – Тиф., 1920.
ზემოთხსენებულთა გარდა, გამოცემულია
1. 50-летие начала крестьянской реформы в Закавказии (1864-1914);
2. Аренда земли в Закавказьи;
3. Беседа преподобных Сергия и Германа Валаамских чудотворцев, как исторический источник;
4. Волнения крестьян в царствование Александра I;
5. Гр. М. С. Воронцов и крестьянский вопрос;
6. Животное и яйцо в народному суеверии;
7. Заметки о феодализме в Грузии;
8. Заслуги М. М. Коваленскаго в изучении обычнаго права народностей Кавказа;
9. Заслуга Ф. И. Леонтовича в изучении обычного права русских инородцев;
10. К вопросу о значении грузиноведения и влияния Византии на Грузию;
11. К вопросу об учебных пособиях для высшей школы;
12. К начальной истории колонизационной политики русской власти на Кавказе;
13. К операции выкупной операции в Закавказьи;
14. Кооперация и социализм;
15. Машина в сельском хозяйстве Н. Я. Марр (К 25 лет. ученной деятельности);
16. Основы кооперативного закона;
17. Сервитуты в Закавказьи;
18. Устройство сельскаго общественного управления в Закавказьи (К историй крестьянской реформы);
19. Хизаны;
20. Элементарный учебник по кооперации;
21. Bიბლიოგრაპჰიცა Fრანსცაუცასსეა, материалы от 1912.
მისი რედაქციით გამოვიდა
1. Труды сьезда представителей крестьян в Одессе.
გამოქვეყნებულია
1. ამერიკული მეურნეობის სასწაულმოქმედება // კოლხიდა. – 1911. – № 77;
2. მუშა ხალხის ფასები საქართველოს სოფლებში // სახალხო გაზეთი. – 1911. – № 229;
3. ქართველ მემამულეთა დავალიანება // სახალხო გაზეთი. – 1911. – № 225;
4. დროებით ვალდებულ გლეხთა განთავისუფლება საქართველოში // ცხოვრება და მეცნიერება: სამხ. და სამეცნ. კრ., № 1; აგრეთვე: ქუთაისი: კ. ოცხელის და ამხ. წიგნის გამ-ბა, 1914. – 359 გვ.;
5. ხელოვნება კონსტიტუციურ პროექტში // თეატრი და ცხოვრება. – 1920. – № 25;
6. ხელოვნების აღორძინება // თეატრი და ცხოვრება. – 1920. – № 20;
7. მიწის მფლობელობა და მიწით სარგებლობა // მიწის მუშა. – 1922. – № 34, 35.
გამოყენებული ლიტერატურა
1. ავტობიოგრაფია;
2. ნეკროლოგი // კომუნისტი. – 1922. – 15 ივლისი. – № 186;
3. მიხეილ ხელთუბნელი. სალიტერატურო-საზოგადოებრივი წარსულიდან. – თბ., 1938. – გვ.: 78, 204;
4. ქართული წიგნი: ბიბლიოგრაფია. – ტ. I: 1629-1920. – თბ., 1941. – გვ. 469. – № 4665, 5312, 5494, 5495, 5496, 5497.
