საწყისი | ძებნა | ბოლო განმარტება | მოგვწერეთ | შესვლა
| სიტყვა | განმარტება |
| ათონის ივერთა მონასტერი (საბერძნეთი) | 1.ათონი ათასწლოვანი //ჯვარი ვაზისა.-1982.-N2.-გვ.33-34. ათონის მთაზე ივერიონის მონასტრის დაარსების 1000 წლისთავი. გადმოცემულია მონასტრის დაარსების ისტორია. 2.ათონის ივერთა მონასტერი //საქართველო:ენციკლოპედია.-თბ.,1997.-გვ.75. საბერძნეთში ათონის ივერთა მონასტრის აღწერილობა. 3.ათონის ივერთა მონასტერი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.1.-თბ.,1975.-გვ.229. მოკლე ცნობები ათონის ივერთა მონასტრის შესახებ. 4. ალანია ე. ათონის ივერთა მონასტერი //ლიტერატურული საქართველო.-1963(29 ნოემბერი)-გვ.4. ათონის ივერთა მონასტრის ისტორია. 5.ბაქრაძე ი. ივირიონი //ქართული ენა და ლიტერატურა სკოლაში.-1980.-გვ.132-135. ტაძრის გეოგრაფიული მდებარეობა და მოკლე ისტორია. 6.ბერძენიშვილი მ. ათონის ივერთა დიდებული ლავრა //სკოლა და ცხოვრება.-1982.-N12.-გვ.62-66. 7.გაბაშვილი ტ. მიმოსვლა.-თბ.,1956.-გვ.16. წერილობითი წყაროების ანალიზი, ავტორის შთაბეჭდილებები ათონის ღვთისმშობლის მონასტრის ხუროთმოძღვრებასა და მხატვრობაზე. 8.გეორგიკა. ტ.5.-თბ.,1963.-გვ.30-45. თორნიკე ერისთავისა და ათონის ივერთა მონასტრის დაარსების შესახებ. 9.გეორგიკა.ტ.8.-თბ.,1970.-გვ.122-270. ათონის ივერთა მონასტრის აქტები (X-XIV საუკუნეები). 10.ილია II. ათონის ივერთა მონასტერი და მისი მნიშვნელობა //ჯვარი ვაზისა.-1978.-N2.-გვ.9-11. სტატია წარმოადგენს ნაწილს ავტორის დიდი ნაშრომისა "ივერიის მონასტერი". მასში აღნიშნულია, რომ სავანე საუკუნეების განმავლობაში იყო საეკლესიო მწიგნობრობის კერა და წარმოადგენდა ქართველთათვის ბიზანტიასა და ახლო აღმოსავლეთთან კულტურული ურთიერთობის მძლავრ კერას. 11.კანდელაკი ბ. ათონის ივერთა მონასტერი //ძეგლის მეგობარი.- 1970.-N22.-გვ.53-59. ათონის ივერთა მონასტრის აშენების ისტორია. ქართველი ტურისტების ცნობებზე დაყრდნობით მოცემულია ძეგლის თანამედროვე მდგომარეობა. 12.კანდელაკი ბ. ათასი წლის ქართული სავანე //ძეგლის მეგობარი.-1981.-N57.-გვ.36-39. მონასტრის დაარსების ისტორიის, აქ მიმდინარე მთარგმნელობითი და საგანმანათლებლო საქმიანობის შესახებ. 13.კანდელაკი ბ. ქართული კულტურის საზღვარგარეთული ძეგლები: ათონი, ჯვარი, პეტრიწონი.-თბ.,1980.-გვ.117. ნაშრომი მიძღვნილია ათონის ივერთა მონასტრის 1000 წლისთავისადმი. მოთხრობილია საქართველოს ფარგლებს გარეთ არსებულ კულტურის კერების: ათონის ჯვრის მონასტრის (საბერძნეთი), ჯვრის მონასტრისა (პალესტინა) და პეტრიწონის (ბულგარეთი) ისტორიის, მხატვრობისა და წარწერების შესახებ. 14.კეკელიძე კ. მიტაცება ბერძენთა მიერ ქართული ლიტერატურული კერისა ათონზე და მისი მდგომარეობა მე-16-17 საუკუნეებში //კეკელიძე კ. ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან.-III.-თბ.,1955.-გვ.69-86. ათონის მონასტრის ისტორია: აგება, იქ მოღვაწე ბერების საქმიანობა, ბერძენი ბერების მიერ ქართველ ბერთა თანდათან განდევნა. 15. მაკალათია ს. მესხეთ-ჯავახეთი.-თბ.,1938.-გვ.22. მოკლე ცნობები ათონის ივერთა მონასტრის შესახებ. 16.მაჩხანელი მ. ათონის ქართველთა ლავრის ერთ-ერთი ქტიტორის გიორგის ვინაობისათვის //მაცნე. ენის...სერია.-1977.-N4.-გვ.101-13. XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში შექმნილი "მონასტრის ქტიტორთა ცხოვრების" ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟის, გიორგის შესახებ არსებული ცნობების ანალიზი. 17.მაჭავარიანი ე. ათონის ივერთა მონასტერი და X-XI სს. ქართული მოხატული წიგნი //საბჭოთა ხელოვნება.-1980.-N11.-გვ.52-59. ათონის ქართული სამწიგნობრო სკოლის მოღვაწეობა. 18.მეტრეველი ე. ქართული კულტურის დიდი კერა //ლიტერატურული საქართველო.-1982(12 ნოემბერი).-გვ.5-6. ივერიის მონასტერში არსებული სალიტერატურო სკოლის საქმიანობა და მისი მნიშვნელობა. 19.მიქაძე გ. ათონის ივერთა მონასტერი //ისტორია, საზოგათმცოდნეობა, გეოგრაფია სკოლაში.-1978.-N3.-გვ.34-37. სამონასტრო კომპლექსის ისტორია. საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიის მიერ 1977 წელს ამ მონასტერში მოპოვებული და გადაღებული სიძველეების შესახებ.. 20.სოტირის კადასი. ივერიონის მონასტერი //დროშა.-1986.-N5.-გვ.18-19. ნაწყვეტი ათენში გამოცემული წიგნიდან "ათონის მთა".მთარგმნელი მარიკა ჩაჩიბაია. 21.სხირტლაძე ზ. ტაძარი ივერიონის მახლობლად //ლიტერატურა და ხელოვნება.-1998.-N1.-გვ.102-108. ათონის ივერთა მონასტრიდან ორ კილომეტრში მდებარე სწორკუთხა გალავნით შემოზღუდულ ორმოცმოწამის სახელობის გუმბათიანი ეკლესიისა და ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლისაგან შემდგარ მცირე კომპლექსის აღწერილობა. 22. ჯავახიშვილი ი. თხზულებანი.ტ.III.-1982.-გვ.263, 384, 404-407. ცნობები ათონის მონასტრის შესახებ. 23.ბენედიკტე ბერი. წერილები ათონის მთიდამ //ჟ. ”მწყემსი”.-1884.-N1.-გვ.6-7. ისტორიული მიმოხილვა.მონასტრის მდგომარეობა XIX საუკუნეში. 24.ვართაგავა იპ. ორი უმთავრესი ცენტრი ქართული განათლებისა //მწყემსი.-1901.-N17-18.-გვ.4-7; N19.-გვ.1-5. ათონის ივერიისა და იერუსალიმის ჯვრის მონასტრების ისტორია. აღწერილია კომპლექსის უმთავრესი ნაგებობანი. 25.დროა ბოლო მოეღოს!...(ათონის ქართველთა სავანის მდგომარეობის შესახებ)//ივერია.-1898.-N117.-გვ.1-2. წერილი დეკანოზ პეტრე კონჩოშვილისადმი, მისივე განმარტებით, გამოგზავნილი გაზ. "ივერიაში". 26.ვაშნარსკი. ერთი თაყვანის მცემელთაგანი. წერილი წმინდა ათონის მთიდგან. ("ქართველთა შორის მართლ-მადიდებელ ქრისტიანების აღმდგენელ საზოგადოების საყურადღებოდ") //ივერია.-1899.-N220.-გვ.2-3. ქართველი ბერების შევიწროება ბერძენი ბერების მიერ. 27.იონა მღვდელ-მონაზონი. წმინდა ეკლესიის მოყვარეთა მართლ-მადიდებელთა ქრისტიანეთა მიმართ //ივერია.-1897.-N105.-გვ.4. თხოვნა ათონის მონასტრის დახმარების შესახებ 28.ნ-ლი. ორიოდე სიტყვა ათონის ივერიის მონასტრის შესახებ. //ივერია.-1900.-N26.-გვ.2-3. გერასიმე ნადარეიშვილის ნაამბობი. 29.ქართველი. წერილი სიღნაღიდგან //ივერია.-1897.-N175.-გვ.2. მოიჯარადრეების მიერ ივერიის მონასტრის მამულების გზის შეკვრა. 30.ჯანაშვილი დ. მოკლე ისტორია ივერიის მონასტრისა ათონის მთაზე //დროება.-1884.-N76, 78,79,80. 31.კასტელი კრისტოფორე. ცნობები და ალბომი საქართველოს შესახებ.-თბ.,1976.-გვ.467. წარმოდგენილია სოფ. ათენის ტაძრის ნახატი. 32.ღუდუშაური გ. ათონის მთის ქართველთა მონასტრის დაარსების თარიღისათვის //მაცნე. ისტორიის...სერია.-1980.-N3.-გვ.118-131. ათონის მთის ქართველთა მონასტრის დამაარსებლები: იოანე, მისი შვილი ექვთიმე, გიორგი მთაწმინდელი,როგორც ბიზანტიური რელიგიურ-ლიტერატურული შედევრების მთარგმნელები. 33.ღუდუშაური გ. ათონის მთის ქართველთა მონასტრის დაარსების თარიღისათვის (1876-1976) //მაცნე. ისტორიის...სერია.-1976.-N3.-გვ.103-109. ათონის მთაზე ქართველთა დასახლების თარიღი. 34.შენგელია მ. ერთი ძველი ძეგლის შესახებ //ლიტერატურული საქართველო.-1955(5 აგვ.).-გვ.4. ისტორიული ცნობები ათონის ივერთა მონასტერში XI საუკუნეში არსებულ საავადმყოფოზე. 35.ჭუმბურიძე ზ. ქართული კულტურის ათასწლოვანი სავანე //განთიადი.-1982.-N2.-გვ.176-190. მონასტრის დაარსების ისტორია და იქ მოღვაწე ქართველი ბერები. 36.ხინთიბიძე ე. ათონის ქართული ლიტერატურული სკოლა //მნათობი.-1982.-N2.-გვ.131-143. დახასიათებულია იოანე, ექვთიმე და გიორგი ათონელების მოღვაწეობა. 37.ნადარეიშვილი გ. ათონის მონასტერი //საქართველო.-1920.-30 მარტი.-N68.-გვ.3. ცნობები მონასტრის შესახებ. 38.ათონის მთის მონასტრის საიდუმლოებანი //გაზ. "კომუნისტი".-1987(16 ივნ.).-გვ.4. ათონის მონასტერში დაცული ქართული ხელნაწერების შესახებ. მოხსენიებულია ა. მიქაბერიძე. 39.ათონის ცენტრი 1000 წლისაა //სახალხო განათლება.-1982920 ოქტ.).-გვ.4. 40.ალექსიძე ა. ათონის სიმაღლე //გაზ. "კომუნისტი" -1982(19 ოქტ.).-გვ.4. ათონის ქართული სამეცნიერო-საგანმანათლებლო ცენტრის 1000 წლისთავის გამო. 41.ამირხანაშვილი ი. ივირონი - 1000 //ლიტერატურურლი საქართველო.-1985(18 იანვ.).-გვ.14. ათონის ლიტერატურული სკოლის ათასწლოვანი იუბილესადმი მიძღვნილი კრებულის განხილვა. 42.აფაქიძე ლ. გაცოცხლებული წარსული //სახალხო განათლება.-1966(1 ივნ.).-გვ.3. ათონის მთაზე "კარის ღვთისმშობლის" მონასტრის ფირზე გადაღების შესახებ. მოხსენიებულია გ. ასათიანი. 43.ბერაძე პ. ბერძნული კლასიკური ხანის ძეგლები ათონის იბერთა მონასტერში //ლიტერატურურლი საქართველო.-1963(30 აგვ.).-გვ.3. 44.ბოდერი ვ. ქართველი ბერები ათონის მთაზე და ქართული სალიტერატურო ენის ისტორია ///ლიტერატურული საქართველო.-1987(27 თებ.).-გვ.5-6. 45.მენაბდე ლ. სავანე ათონზე //გაზ. "კომუნისტი".-1980(16 აგვ.).-გვ.4. მონასტერის დაარსებიდან 1000 წლისთავის გამო. 46.მესხი თ. ტაუ ანუ ტაო-პერდელი. პანტოკრატორის მონასტერი //ლიტერატურურლი საქართველო.-1996(1-8) ნოემბ.).-გვ.5. ახლად აღმოჩენილი ქართული მონასტერი ათონის მახლობლად. 47.ნაცვლიშვილი პ. თანამედროვე არგონავტიკა //გაზ. "სამშობლო".-1982.-N2(იანვ.).-გვ.4-5. ივერთა მონასტერში დაცული ქართული ხელნაწერების თაობაზე. მოხსენიებულია ა. მიქაბერიძე. 48.სილოგავა ვ. ათონის ქართული სიძველეებიდან //ლიტერატურული მესხეთი.-2000(იანვ.).-N1.-გვ.6; თებ.-N2.-გვ.6-7; მარტი.-N3.-გვ.6-7. მონასტრის დაარსების ისტორია, ხელნაწერები. 49.სირაძე რ. ივირონი 1000 //გაზ. "ახალგაზრდა კომუნისტი".-1982(6 ნოემბ.).-გვ.3. 50.სურგულაძე ა. ქართული კულტურის კერა უცხოეთში //გაზ. "საბჭოთა აჭარა".-1982(19 ოქტ.).-გვ.4. 51.შამელაშვილი რ. "ათონის კრებული" //გაზ. "ქუთაისი".-1982(20 ოქტ.).-გვ.3. თბილისში 1901 წელს გამოცემული ათონის ივერთა მონასტრის "ხელნაწერი აღაპებით" (1074 წ.) შესახებ. 52.შენგელია მ. ძველი ქართული მედიცინის კერა //გაზ. "თბილისი".-1982(27 დეკ.).-გვ.3. 53.ცინცაძე ი. დიდი მეგობრობის ისტორიიდან. ათონის ქართველთა მონასტრის წიგნსაცავის ხელნაწერები მოსკოვში //გაზ. "კომუნისტი".-1962(10 იანვ.).-გვ.4. 54.ჭყოიძე ე. ათონის ივერთა მონასტერი ექვთიმე ათონელის გარდაცვალებიდან გიორგი ათონელის წინამძღვრობამდე //ისტორიულ-ეთნოგრაფიული შტუდიები.X.-2006.-გვ.58-79. რეზ. ინგლ. ენაზე. 55.ხაბურძანია ვ. ქართული კერა საბერძნეთში // გაზ. "ქუთაისი.-1984(5 ოქტ.).-გვ.3. მონასტრის დაარსებისა და იქ მოღვაწე ქართველთა შესახებ. 56.ხინთიბიძე ე. ათონის ქართული ბიბლიოთეკა //გაზ. "კომუნისტი".-1981( 1აგვ.).-გვ.3. 57.ჯიბლაძე გ. ათონის ივერთა ათასწლოვანი სავანე ივირონი //გაზ. "სამშობლო".-1982(ნოემბ.).-N23.-გვ6. 58.ჯიბლაძე გ. ქართული კულტურის კერა //გაზ. "სამშობლო".-1982(ნოემბ.).-N23.-ვ.6-7. 59.დოლგოვა ნ. დედოფალი შემოვიდა //გაზ. "თბილისი".-1996(23 ნოემბ.).-გვ.4. პაპიკონის მთაზე აღმოჩენილი ქართული მონასტრის შესახებ. 60.ბრიგაძე დ. ქართული კულტურის უძველესი კერა // გაზ. "ქუთაისი".-1980(9 სექტ.).-გვ.3. 61.გურგენიძე ვ. ღვაწლი ათონის წმინდა მამათა //წიგნის სამყარო.-1988(23 ნოემბ.).-გვ.4-5. გიორგი, იოანესა და ექვთიმეს ცხოვრება. თორნიკე ერისთავის ღვაწლი ათონის მონასტრის დაარსებაში. 62.ვერონელი ლ. ქართული კულტურის დედაბოძი //გაზ. "ალაზნის ველი"(თელავი).-1963(26 დეკ.). 63.კანდელაკი ბ. ათონის ივერთა მონასტრიდან... //გაზ. "ახალგაზრდა კომუნისტი".-1989(14 ოქტ.).-გვ.5. ათონის ივერთა მონასტერში დაცული ღვთისმშობლის ხატის ასლის ჩამობრძანება თბილისში. 64.კანდელაკი ბ. ათონის ივერთა მონასტრის სალიტერატურო სკოლა //გაზ. "ქუთაისი'.-1969(17 აპრ.). 65.კანდელაკი ბ. ხატი ათონის ივერთა მონასტრიდან //ქართველი ერი.-1994.-21 მაისი.-გვ.5. მონასტრის კარიბჭის მცველი ღვთისმშობლის ხატის ასლის თბილისში ჩამოსვენების თაობაზე. 66.ღუდუშაური გ. ათასწლოვანი სახელოვანი სავანე //სახალხო განათლება.-18980(20 აგვ.).-გვ.4. 67.ათონის ივერთა მონასტერი //ბალახაშვილი ბ. ღირსი გიორგი მთაწმინდელი (ათონელი) 1000.-თბილისი-ბორჯომი.-2009.-გვ.38-42. ძეგლის დაარსება, განახლების ეტაპები, მოკლე ისტორია, დამაარსებელთა ვინაობა, სავანე, როგორც ქართული კულტურის ცენტრი, ცნობები ათონზე მოღვაწეთა შესახებ, მონასტრის ბიბლიოთეკებისა და წიგნთსაცავების, უნიკალური ძველი ქართული ხელნაწერების თაობაზე. 68.იოსელიანი პლ. განხილვა რამდენიმე ქართველთა ზედ წარწერათა //ცისკარი.-1985.-N5.-გვ.14-23. ათონის მონასტერში არსებული წარწერების შესახებ. მოხსენიებულია პეტერბურგელი არქიმანდრიტი პორფირი. 69.თოთაძე ვ., თოთაძე ნ. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორია.-თბ.,[2006].-გვ.152-157. მონასტრის დაარსების ისტორია, განვითარება, მონაცემები აქ მოღვაწე სასულირო პირთა შესახებ. აღსანიშნავია ცნობები ათონის ივერთა მონასტრის ბიბლიოთეკის შესახებ. მოხსენიებულნი არიან: პროფ. ი. ცინცაძე, არსენ სუხანოვი (გაგზავნილი რუსეთის პატრიარქ ნიკონის მიერ ქრისტიანული საეკლესიო ლიტერატურის ბერძნულ დედნებთან და სტამბურ გამოცემებთან შესადარებლად და შესაძენად), ტიხონ ფაღავა - უკანასკნელი ქართველი ბერი ათონზე. ტექსტს ერთვის საბინინის ნახატები. 70.Судьба Иверского монастыря на Афоне //საქართველოს სასულიერო მახარებელი.-1866(თებ.).-გვ.139. 71.ათონი [საბერძნეთი-ივერიის მონასტერი] //მწყემსი.-1887.-N3, გვ.4; N4, გვ.5-7. 72.კონჭოშვილი პ. მოგზაურობა წმ. ქალაქს იერუსალიმსა და წმ. ათონის მთაზედ დეკანოზის პეტრე დავითის ძის კონჭოშვილისა. ტფ. 1891 //ივერია.-1902(3 აგვ.).-N164.-გვ.4. 73.ათონის მთა //დროება.-1866(8 აპრ.).-N6.-გვ.3-4. ისტორიული მიმოხილვა. ფრანგულ გაზეთში დაბეჭდილი წერილი ივერიის მონასტერზე. 74.ათონის ქართველ ბერების ეხლანდელი ყოფა //დროება.-1878(21 ნოემბ.).-N238.-გვ.1-2. 75.[ბარკალაია ბ.] მონაზონი ბენედიკტე. ათონის ივერიის მონასტერზე //დროება.-1876.-(17 დეკ.).-N137.-გვ.3-4. პასუხი გაზ. "დროების" N112-ში დაბეჭდილ შენიშვნაზე.; ათონის ივერთა მონასტრისა და ბერ ბენედიქტეს შესახებ. 76.ბარკალია ბენედიქტე ათონის მთიდამ (წერილი რედაქტორთან)//გაზ. "დროება".-1882.-(30 ოქტ.).-N226.-გვ.1-2. ათონის ივერთა მონასტრის დასაკუთრება ბერძნების მიერ. 77.ბარკალაია ბ. ბ-ნო რედაქტორო! //დროება.-1882(21,22დეკ.).-N267.-გვ.3; N268.-გვ.3-4. ივერიის ქართველთა მონასტრის მითვისება ბერძენები მიერ; პასუხი ბერძენთა არქიმანდრიტ მამა გერასიმეს. 78.ბარკალაია ბ. წერილი რედაქტორთან //გაზ. "დროება"(126.-გვ.3; N127.-გვ.3-4; N128.-2-3. ათონისა და საზღვარგარეთ სხვა ქართული მონასტრების მდგომარეობა. მათი ბიბლიოთეკების დაცვის საჭიროება. ქართული გალობის აღდგენა ათონის მონასტერში. 79.შენიშვნა საჭირო საქმეზედ //გაზ. "დროება".-1878(10 ნოემბ.).-N229.-გვ.1. ათონის ივერიის მონასტრის შესახებ. 80."წარსული წლის 16 დეკემბრიდან"... //გაზ."დროება".-1866(1 ივნ.).-N5.-გვ.4. ინფორმაცია მონასტრის გადაწვის შესახებ. 81.ჯანაშვილი დ. მოკლე ისტორია ივერიის მონასტრისა ათონის მთაზე //გაზ. "დროება".-1884(5 ივნ.).-N76.-გვ.1-2; N78.-გვ.1-2; N79.-გვ.1-3; N80.-გვ.1-3. 82.ათონის ივერთა მონასტერი //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.216-217. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 83.ათონის ივერთა მონასტერი//გველესიანი გ. საქართველოს ეკლესია-მონასტრები.-ქუთ.,2013.-გვ.99-100. 84.ათონის ივერთა მონასტერი //გრძელიშვილი ნ. რელიგიური ტურიზმი.-თბ.,2018.-გვ.166-173. ივირონის მონასტრის ისტორია, არქიტექტურული მიმოხილვა და ქართველ ბერთა მწიგნობრულ-ლიტერატურული საქმიანობა. 85.ათონის ივერთა მონასტერი //ნონეშვილი ა.ქართული კულტურა უცხოეთში 100 მოღვაწე და ძეგლი.-თბ., 2017.-გვ.126-127. ტექსტს ახლავს ფერადი ფოტოები. 86.ივერონის მონასტერი //ათონის მთა-მთაწმინდა.-თბ.,2021.-გვ.81-83. 87.ათონის ივერთა მონასტერი //ათინის მთა-მთაწმინდა (წიგნი მესამე).-თბ.,2022. ივერიის მონასტრის ისტორია და არქიტექტურული აღწერილობა. 88.ქართველთა მონასტერი ათონზე //კალანდია გ. ქართველები მსოფლიო ისტორიაში ტ.14.-თბ.,1921.-გვ.116-133. 89.ათონის ივერთა მონასტერი //ხმელიძე თ; ქაშიაშვილი ზ; ვანიშვილი თ; ქართული კულტურა და ხუროთმოძღვრება.-თბ.,2023.-გვ.212-213. 90.ქართველთა მონასტერი //ალიბეგაშვილი გ. წმინდა ათონის მთა და ქართველთა მონასტერი.-თბ.,2024.-60-89. 91.ათონის ივერთა მონასტერი //ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი VI საერთაშორისო სიმპოზიუმი. მოხსენებათა თეზისები. ელკა ბაკალოვა. ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ისტორიის სცენათა ციკლი ბულგარეთის ორი ხატის მაგალითზე.-თბ.,1989.-გვ.35-36. 92.The Monastery of Iveron //Sotiris Kadas, Mount Athos.-Thr Monastery of Iveron.-Athens 1984., f.51-56. |
| გუდისის ნამონასტრალი (ცხინვალის რ-ნი) | 1.სოფელ გუდისის ნამონასტრალი //შიდა ქართლი: პატარა და დიდი ლიახვის ხეობის არქიტექტურული მემკვიდრეობა.ტ.I.-თბ.,2002.-გვ.47. ნაეკლესიარის მოკლე აღწერილობა. |
| ბუგეული (ამბროლაურის რ-ნი) | 1.ბოჭორიძე გ. რაჭის ისტორიული ძეგლები //საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე.V.-თბ.,1930.-გვ.169-173. ბუგეულის ღვთისმშობლის სახელობის (XVI ს.)ერთნავიანი ეკლესიის აღწერილობა. 2.ბოჭორიძე გ. რაჭა-ლეჩხუმის ისტორიული ძეგლები და სიძველეები.-თბ.,1994.-გვ.69-74. ძეგლის ხუროთმოძღვრული დახასიათება, კედლის მხატვრობისა და წარწერების აღწერილობა. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები (სურ.19–29). 3.ბუგეული //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.II.-თბ.,1977.-გვ.548. მოკლე ცნობები ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის შესახებ. 4.გვიანი შუა საუკუნეების მხატვრობა //ფონდი "ღია საზოგადოება საქართველო" ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა: საანგარიშო კრებული.-თბ.,1997.-გვ.59-60; გვ.VII-VIII. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. დასავლურ-ქართულ მონუმენტურ ძეგლთა (შეირჩა: ბუგეულის, ცაიშის, კორცხელის, დერჩის, ჩხარის ოქონისა და ამაშუკეთის ეკლესიები) გრაფიკული და ფოტო ფიქსაციის მიზნით, ფონდის მიერ მოწყობილი ექსპედიციის შედეგების შესახებ; მოცემულია ბუგეულის ცალნავიანი, XVI საუკუნით დათარიღებული , 1991 წლის მიწისძვრის შედეგად დაზიანებული, წმ. მთავარანგელოზთა სახ. ეკლესიის მოხატულობის სტილისტური ანალიზი. ტექსტს დართული აქვს ნახაზები. 5.თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური მოგზაურობა რაჭაში 1919-1920.-თბ.,1963.-გვ.64-67. ერთნავიანი ეკლესიის მხატვრულ-ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 6.კაკაბაძე ს. საისტორიო კრებული. IV.-ტფ.1929.-გვ.108-109. ერთნავიანი ეკლესიის მოხატულობის განხილვა. 7.ბუგეული //ხუსკივაძე ი. ქართულ ეკლესიათა გვიანი შუა საუკუნეთა "ხალხური" მოხატულობანი.-თბ.,2003.-გვ.225-270. სოფ.ბუგეულის მთავარანგელოზთა ეკლესიის მოხატულობის იკონოგრაფიულ-სტილისტური ანალიზი. 8.ჭელიძე რ. ჭელიძე ს. რაჭა.-თბ.,1971.-გვ.29-30. სოფ.ბუგელისა და ბეთლევის ეკლესიების ფრესკები იმდროინდელი ჩაცმულობის შესწავლის თვალსაზრისით. 9.დასავლეთი საქართველო //ბერიძე ვ. XVI-XVIII საუკუნეების საეკლესიო ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1994.-გვ.206-207. სოფ.ჩხარისა (თერჯოლის რ-ნი) და სოფ.ბუგეულის ეკლესიების ხუროთმოძღვრების შედარებითი დახასიათება. ტექტს ერთვის ფოტომასალა (ტაბ.296-301; 303-304). 10.ბუგეული //საქართველოს სულიერი საგანძური.წ.I.-თბ.,2005.-გვ.323-325. ღვთისმშობლის სახელობის ერთნავიანი ეკლესიის მოკლე ხუროთმოძღვრული დახასიათება. ტექსტი ქართულ და ინგლ ენებზე. დართული აქვს საკურთხევლის კონქისა და XVI-XVII საუკუნის მოხატულობის ფოტოები. 11.ბერაძე თ. რაჭა.-თბ.,1983.-გვ.86-87. XVI საუკუნეში აგებული, ფრესკებით მდიდარი ეკლესიის მოკლე დახასიათება. მოხსენიებულნი არიან:ლასხიშვილები. 12.საქართველოს სტიქიით დაზარალებული ძეგლები (1991 წლის 29 აპრილისა და 15 ივნისის მიწისძვრის შედეგად): ბუგეული.-თბ.,1991.-გვ.40. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. მოკლე ცნობა პორტალთა სახასიათო მორთულობითა და სარკმელთა ორნამენტული საპირეებით გამორჩეული, XVI-XVII სს. ღვთისმშობლის სახ. დარბაზული ეკლესიის შესახებ. მოცემულია ძეგლის ფოტოები სტიქიამდე და სტიქიის შემდეგ. 13.ბუგეულის მთავარანგელოზთა ეკლესიის მოხატულობა//რაჭა 1991: მიწისძვრით დაზიანებული ძეგლები.-თბ.,2008.-გვ.14-19.ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. მთავარანგელოზთა სახ. ეკლესიის მხატვრობის ვრცელი იკონოგრაფიულ-სტილისტური ანალიზი. ტექსტს ერთვის მდიდარი ილუსტრაციები. 14.მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში. ბუგეული //მწიგნობრობა ქართული. მრავალტომეული. ტ.12. საულიერო მწერლობა ამბროსი ხელაია სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი წიგნი 1.-თბ.,2011.-გვ.390-391. მოკლე ინფორმაცია თლილი ქვით ნაგები უგუმბათო ეკლესიის შესახებ. მოხსენიებულია ვახუშტი ბატონიშვილი. 15.ბუგეულის მაცხოვრის ეკლესია. ბუგეულის ღვთისმშობლის შობლის ეკლსია //კეზერაძე მ. ეგზარქოსობისდროინდელი რაჭის ეკლესიები და მღვდლები.-ქუთაისის.,2005.-გვ.14. მოცემულია ეკლესიებში 1811-1917 წწ. მოღვაწე მღვდლების სია. 16.რაჭის ხუროთმოძღვრება //დვალი ირ. ჩვენი რაჭა.-თბ.,2006.-გვ.50-66. ღვთისმშობლის სახ. დარბაზული ეკლესიის მოკლე მხატვრულ-ხუროთმოძღვრული დახასიათება. ერთვის ძეგლის ფოტო. 17.ბუგეულის წმ. მთავარანგელოზთა ეკლესია //საქართველო - ისტორია, კულტურა, ეთნოგრაფია.-თბ.,2022.-გვ.258-259. |
| კალა (მესტიის რ-ნი) | 1.კალას თემი //თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს.-პარიზი,1937.-გვ.179-205 // იგივე ტექსტი იხ.დაბრუნება.ტ.II.-თბ.,1991.-გვ.202-232. წმინდა კვირიკესა და ივლიტეს სახელობის ეკლესიის აგებასთან დაკავშირებული ხალხური თქმულება. ტაძრის ხუროთმოძღვრული დახასიათება, საეკლესიო ნივთების, წარწერების ვრცელი აღწერილობა და ანალიზი. მოხსენიებულნი არიან:დ.ბაქრაძე, ა.სტოიანოვი, პოლკოვნიკი ბარტოლომეი,ფრანგი მოგზაური ბურნევილი, პ.უვაროვა, თათარხან დადიშქელიანი, ბესარიონ და ივანე ნიჟარაძეები, ერმაკოვი. 2.კალა // ყენია რ., ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება): გზამკვლევი.-თბ.,2000.-გვ.46-51. რეზ. ინგლ.ენაზე. კალას თემის შვიდი სოფლის: ვიჩნაზის, აგრაის, იფრარის, ხის, ხალდეს, დაუბერის, ლალხორის ეკლესიების საგანძურის აღწერილობა (თავმოყრილია ლაგურკის ეკლესიაში). ტექსტს დართული აქვს საილუტრაციო მასალა. 3.ლაგურკა //იამბე, ციხის ნაშალო....-თბ., 2007.-გვ.97-98. წმ. კვირიკესა და ივლიტეს სახ. ეკლესიის სესახებ ხალხში გავრცელებული თქმულება. ტექსტს დართული აქვს ძეგლის ფოტო. 4.შალიანის ხატი ლაგურკა // საქართველოს სულიერი საგანძური.წ.I.-თბ.,2005.-გვ.224-225. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. ლაგურკის, მასში დაცული "შალიანის" ხატისა და ეკლესიის სხვა სიძველეთა აღწერილობა. ტექსტს დართული აქვს ხატისა და ეკლესიის საერთო ხედის ფოტოები. 5.მიბჩუანი თ. სვანეთი - საქართველოს სიმაღლე!... ლეგენდიდან სინამდვილემდე // "კოლხური დიადემა".-1991.-N3.-გვ.გვ.8-9. ზემო სვანეთის ერთადერთი შემორჩენილი ტაძრის - "ლაგურკას" შესახებ. 5.სიხარულიძე ფრ. რა განძი გვქონია // ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის შრომების კრებული.-თბ.,1999.-გვ.94-98. 1909 წელს იოსებ ფანცულაიას მიერ ჩაწერილი აკ. წერეთლის მოგონება კალის საზოგადოების წმ. კვირიკეს საყდრისა და მასში დაცული ნივთების შესახებ. 6.კალა //ცაგურიშვილი თ. ბალზემო და ბალქვემო.-თბ.,2010.-გვ.72. წმ. კვირიკესა და ივლიტეს სახ. (ლაგურკა) სახ. ტაძრის მოკლე ისტორია. ტექსტს ახლავს ძეგლის ფოტო. მომხატავად მოხსენიებუულია მეფის მხატვარი თევდორე. 7.სილოგავა ვ. ქტიტორთა ფრესკული წარწერები ზემო სვანეთში //სვანეთი.I.-თბ.,1971.-გვ.43-74. საქართველოს სახ. მუზეუმის სვანეთის სამეცნიერო კომპლექსური ექსპედიციის მიერ შეკრებილი ეპიგრაფიკული წარწერებიდან ერთი ნაწილის - ქტიტორთა ფრესკული წარწერების ანალიზი. 7.Кузнецов А. верхняя Сванети.-М.,1974.-С.125-139. 8.Кавалевский Б.Страна снегов и башен. Очерк сванской культуры.-Л.,1930.-52-53 с илл. 9.ლაგურკა //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.196. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 10.ლაგურკა //ხმელიძე თ; ქაშიაშვილი ზ; ვანიშვილი თ; ქართული კულტურა და ხუროთმოძღვრება.-თბ.,2023.-გვ.223-224. 11.ლაგურკის წმ. კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია //საქართველო - ისტორია, კულტურა, ეთნოგრაფია.-თბ.,2022.-გვ.254-255. |
| იფრარი (მესტიის რ-ნი) | 1.იფრარი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.V.-თბ.,1980.-გვ.285. სოფ. იფრარში მდებარე XI საუკუნის მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესიის შესახებ. 2.იფრარი //საქართველოს სულიერი საგანძური.წ.I.-თბ.,2005.-გვ.181. ტაძრის მოკლე აღწერილობა. მოხსენიებულია მეფის მხატვარი თევდორე (1096 წ.). ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. დართულია ეკლესიის ფერწერული ხატების ფოტოები. 3.სოფელი იფრარი //თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს.-პარიზი.,1937.-გვ.207-212//იგივე ტექსტი იხ. დაბრუნება.ტ.II.-თბ.,1991.-გვ.235-240. მთავარანგელოზის სახელობის ქვის ეკლესიის, ფრესკების, წარწერებისა და სიძველეების აღწერილობა. ტექსტი ქართ.და ინგლ. ენებზე. დართულია ძეგლის ფრესკული ხატების ფოტოები. 4.კალა //ცაგურიშვილი თ. ბალზემო და ბალქვემო.-თბ.,2010.-გვ.73. იფრარის მთავარანგელოზთა სახ. ეკლესიის მოხატულობის შესახებ. მომხატავად მოხსენიებულია მეფის მხატვარი თევდორე. 5.სილოგავა ვ. ქტიტორთა ფრესკული წარწერები ზემო სვანეთში //სვანეთი.I.-თბ.,1971.-გვ.43-74. საქართველოს სახ. მუზეუმის სამეცნიერო კომპლექსური ექპსედიციის მიერ შეკრებილი ეპიგრაფიკული წარწერებიდან ერთი ნაწილის - ქტიტორთა ფრესკული წარწერების ტექსტობრივი ანალიზი. 6.იფრარის ეკლესია //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.200. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 7.იფრარის წმ. მთავარანგელოზთა ეკლესია //საქართველო - ისტორია, კულტურა, ეთნოგრაფია.-თბ.,2022.-გვ.248-249. |
| ლაშთხვერი (მესტიის რ-ნი) | 1.ლაშთხვერი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.VI.-თბ.,1983.-გვ.148. მოკლე ცნობები სოფ. ლაშთხვერის მთავარანგელოზის სახელობის მცირე ზომის ეკლესიის შესახებ. 2.ლენჯერი //ყენია რ., ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება): გზამკვლევი.-თბ.,2000.-გვ.79-80. რეზ. ინგლ. ენაზე. ლენჯერის თემის სოფ. ლაშთხვერის მთავარანგელოზის სახელობისა და მუხელის , "მხერის" სახელით ცნობილი, გაბრიელ მთავარანგელოზის სახ. ეკლესიათა მოხატულობის ვრცელი აღწერილობა. მოხსენიებულია ქტიტორი მიქელ იველდიანი, მხატვარი - დავითი. ტექსტს დართული აქვს საილუსტრაციო მასალა. 3.შერვაშიძე ლ. კედლის მხატვრობა "ამირან-დარეჯნიანის" სიუჟეტით სვანეთში //ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის IX სამეცნიერო სესია. 1955 წლის 17-18 მაისი. მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები.-თბ.,1955.-გვ.8. ლაშთხვერის მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესიისა და სოფ. ჩაჟაშის მაცხოვრის სახელობის ეკლესიის მოხატულობათა სიუჟეტის იდენტურობის თაობაზე. 4.სოფელი ლაშტხვერი //თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს.-პარიზი,1937.-გვ.329-334. //იგივე ტექსტი იხ.დაბრუნება.ტ.II.-1991.-გვ.374-379. სოფ.ლაშტ(თ)ხვერის მთავარანგელოზის სახ.(ოთხკუთხედი ფორმის) ეკლესიისა და მის სიძველეთა შესახებ. მოხსენიებულია დ.ბაქრაძე. 5.კავლელაშვილი ე. მხერის ეკლესიის მხატვარი //ნარკვევები .V.(საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი.-1999.-გვ.96-100. ეკლესიის ფრესკული მხატვრობის შესწავლის შედეგები. 6.გვანფეოდალური ხანის ხელოვნება: ლაშთხვერის ეკლესია //ციციშვილი ირ. ქართული ხელოვნების ისტორია.-თბ.1995.-გვ.135. ლაშთხვერის ეკლესიის ფერწერის მოკლე ანალიზი. ტექსტს ახლავს ჩრდ.ფასადის მოხატულობის ფოტო. 7.ლენჯერი //ცაგურიშვილი თ. ბალზემო და ბალქვემო.-თბ.,2010.-გვ.100-101. მოკლე ცნობები ლენჯერის თემის სოფლების წმ. მთავარანგელოზის, გაბრიელ მთავარანგელოზის, წმ. გიორგის, მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის სახ. ეკლესიათა შესახებ. 8.ლაშთხვერის ეკლესია //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.196. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 9.ლაშთხვერის წმ. მთავარანგელოზთა ეკლესია //საქართველო - ისტორია, კულტურა, ეთნოგრაფია.-თბ.,2022.-გვ.255. |
| თბილისის სიონი | 1.ბერიძე ვ. თბილისის სიონი.-თბ.,1958 //ბერიძე ვ. თბილისის სიონი გაზ. "დარიალი"(ყაზბეგი).-1966(12 თებ.) //ბერიძე ვ. თბილისის სიონი.-1978.-N1.-გვ.28-29. თბილისის სიონი- კათედრალური ტაძრის ისტორია. 2.ზაქარიაშვილი ი. თბილისის სიონი //საქართველოს ქალი.-1975.-N7.-გარეკანის მე-3 გვ. თბილისის სიონის მიკლე ისტორია. 3.ქართლი. თბილისის სიონი //ბერიძე ვ. XVI-XVIII საუკუნეების ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1994.-გვ.110-112. სიონის საკათედრო ტაძრის ისტორია, შემორჩენილი საამშენებლო ფენის ანალიზი. 4.თბილისის სიონი //საქართველოს სულიერი საგანძური.წ.I.-თბ.,2005.-გვ.344-345. სიონის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ჯვარ-გუმბათოვანი საკათედრო ტაძრის მოკლე ისტორია. მოხსენიებულნი არიან: თბილელი ეპისკოპოსი ელისე საგინაშვილი (1657 წ.), მეფე ვახტანგ VI, მხატვარი გ.გაგარინი. ტექსტი ქართულ და ინგლ. ენებზე. დართული აქვს ტაძრის საერთო ხედის ფოტო. 5.თბილისი-მცხეთა //ზაქარაია პ. თბილისი. ბორჯომი. ვარძია.-თბ, 1977.-გვ.6. VI-VII საუკუნეებში აგებული თბილისის სიონი - მოკლე მიმოხილვა. 6.სიონი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.IX.-თბ.,1985.-გვ.379. თბილისის სიონის ღვთისმშობლის მიძინების საპატრიარქო ტაძრის ხუროთმოძღვრება და ისტორია - მოკლე ცნობა. ტექსტს ახლავს ტაძრის ფოტო. 7.ბერიძე ვ. თბილისის ხუროთმოძღვრულიმ ძეგლები //მეცნიერება და ტექნიკა.-1958.-N10.-გვ.20-24 //ძეგლის მეგობარი.-1971.-კრ.25.-გვ.23-24. ანჩისხატის, სიონის, მეტეხის, ნარიყალას, ლურჯი მონასტრის მოკლე ხუროთმოძღვრული დახასიათება. სიონის აგების სავარაუდო თარიღი, მშენებლობის ეტაპები, აღსანიშნავია სიონის შრდ.-ით აგებული ძველი სამრეკლო და ეკლესიის მეზობლად მდგარი , 1812 წელს აშენებული მეორე სამრეკლო. მოხსენიებული თბილისის მიტროპოლიტი ელისე საგინაშვილი (1657 წ.), სიონის მომხატავი გრიგოლ გაგარინი, ვახტანგ ორბელიანი 8.სიონის ტაძარი //კარბელაშვილი მ., კინწურაშვილი მ., ჯანბერიძე ს. თბილისის ხუროთმოძღვრული გაზამკვლევი.-თბ.,1958.-გვ.150-154. ტაძრის მხატვრულ-ხუროთმოძღვრული მოკლე დახასიათება, ძეგლის შესახებ არსებული ისტორიული წყაროების მიმოხილვა, ეკლესიისა და სამრეკლოს წარწერების ანალიზი. მოხსენიებულია ელისე საგინაშვილი (1657წ. ეპისკოპოსი). ტექსტს ახალავს სიონის ტაძრის ფოტო. 9.გოგებაშვილი ი. საგანძური.-თბ.,1982.-გვ.242-243. სიონისა და მისი სიძველეების (წმ.ნინოს ჯვარი)მოკლე აღწერილობა. 10.თბილისის სიონი //ნაკაშიძე ლ. საქართველოს საქმიანი და გამოჩენილი ადამიანები.-თბ.,2003.-გვ.12. მოკლე ცნობა ტაძრის შესახებ ქართ. და ინგლ. ენებზე. ტექსტს დართული აქვს ტაძრის ფოტო. 11.სიონის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის საკათედრო ტაძარი //გუნია ირ. მცხეთა-თბილისის ეპარქიის ტაძრები:ენციკლოპედიური ცნობარი.-თბ.,2002.-გვ.119-120. სიონის ტაძრის მშენებლობის (საძირკველი ჩაეყარა 576 წელს გუარამის მმართველობის დროს)მოკლე ისტორია, ტაძარში დაცულ სიწმინდეთა შესახებ. მოხსენებულნი არიან: საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი ილია II, პროტოპრესვიტერი გიორგი გამრეკელი (ამჟამად ცურტაველი ეპისკოპოსი), ეპისკოპოსი ელისე საგინაშვილი ((XVII ს.), გრ. გაგარინი, საქართველოს ეგზარქოსი ევსევი (1867 წ.). ტექსტს ერთვის ტაძრის ფოტო. 12.გელოვანი აკ. ფუძედაურღვევი ძეგლი //გაზ. "თბილისი".-1981(16 ოქტ.).-გვ.3. ტაძრის მოკლე ისტორია. 13.გიორგობიანი დ. "კეთილ უყავ, უფალო, ნებითა შენითა სიონსა" //გაზ. "ახალი 7 დღე".-1999(27 აგვ.).-გვ.13. სიონის ისტორია. 14.დავითაშვილი რ. ჯვარი წმინდა, ჯვარი ფასდაუდებელი //"უწყებანი.-1993(28 იანვ.). სიონის ღვთისმშობლის სახ. ტაძარი, მოკლე ისტორიისა და ნინოს ჯვრის თაობაზე. 15.კარტოზია მ. "ტფილისს სიონი ხელახლად შევძერწე ქანდაკებული //გაზ. "ახალგაზრდა კომუნისტი".-1983(29 ნოემბ.).-გვ.3. სიონის რესტავრაციის შესახებ. 16.მაჭარაშვილი გ. თბილისის სიონის საკათედრო ტაძარი //"მადლი".-1998(მაისი-ივნ.).-გვ.6-8. ტაძრის ისტორია. 17.სიონის ბიბლიოთეკა //გურგენიძე ნ. ძველი წიგნსაცავები საქართველოში.-თბ.,1969.-გვ.19-24. 18.ყიფიანი ი. სიონი, დედა-სიონი! //გაზ. "საქმე".-1992(1-15 მარტი).-გვ.6. 19.შევიდე სახლსა შენსა... //გაზ. "კომუნისტი".-1990(30 მარტი).-გვ.4. სიონის კარიბჭეზე გამოსახული მოზაიკური პანოს შესახებ. მოხსენიებულია მოზაიკის ავტორი, მხატვარი ალ. კორნოუხოვი. 20.ჩვენი სიონი //საქართველოს ეკლესიის კალენდარი.-1978.-გვ.275-277; 1979.-გვ.372-374. სიონის ტაძრის ისტორია. 21.ჩხეიძე ა. ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი //გაზ. "კვირის პალიტრა".-2000(4-10 სექტ.).-გვ.4. ტაძრის მოკლე ისტორია. 22.ჯანგიძე მ. "დიდო ზარო, ჩვენო სიონისაო" //გაზ. "თბილისი".-1990(28 თებ.).-გვ.5. ტაძრის მრავალსაუკუნოვანი ისტორიის შესახებ. 23.ძუცოვა ი. სიონის ტაძრის მოხატულობა XIX საუკუნის შუა წლებში //ზეგლის მეგობარი.-1982.-კრ.61.-გვ.45-50. საქართველოს სახ. ცენტრალურ ისტორიულ არქივში დაცული XIX საუკუნეში სიონის ტაძრის მოხატულობისა და რესტავრაციის საკითხებთან დაკავშირებული მასალების მიმოხილვა. მოხსენიებულნი არიან: გრ. გაგარინი, მ. ტროშჩინსკი, ეგზარქოსი ისიდორე, მ. ოვნათიანი, გრაფი ვორონცოვი. 24.კიპაროიძე ტ. ახლადგამოვლენილი მშენებლობის სიძველეთა ნაშთები თბილისის სიონში //ძეგლის მეგობარი.-1979.-კრ.50.-გვ.48-55. 25.სიონი //საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები.-თბ.,2010.-გვ.15-17. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. ტაძრის მოკლე ისტორიული მიმოხილვა. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები. 25.ჩვენო სიონო //საქართველოს ეკლესიის კალენდარი.-თბ.,1978.-გვ.275-277; საქართველოს კალენდარი.-თბ.,1979.-გვ.372-374. საკათედრო ტაძრის მოკლე ისტორია. 26.პოლიევქტოვი მ., ნათაძე გ. ძველი ტფილისი.-თფ.,1930.-გვ.16. სიონის ტაძრის აღწერილობა ფრანგი მოგზაურის შარდენის მიერ. 27.ჟან შარდენის მოგზაურობა სპარსეთსა და აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში.-თბ.,1975.-გვ.319-320. მოკლე ცნობები თბილისის სიონის, ანჩისხატისა და მეტეხის ტაძრების შესახებ. 28.ჯანაშვილი მ. საქართველოს დედაქალაქი ტფილისი.-ქუთაისი.-1899.-გვ.165-170 სიონის ტაძრის მოკლე ისტორია, აქ დაცული სიძველეები. 29.ბულეიშვილი მ. სიონის სამრეკლოები //ჟ.”ბურჯი ეროვნებისა”.-2001.-N6-7.-გვ.28. 30.რაზმაძე დ. თბილისის სიონის ტაძრის ეზოს რეკონსტრუქციისასგამოვლენილი არქიტექტურული ფრაგმენტები //საქართველოს სიძველენი.-2004.-N6.-გვ.268-278. რეზ. ინგლ. ენაზე.სიონის ლავგარდნის ფრაგმენტის მხატვრულ-სტილისტური ანალიზი. 31.წვრილი ამბები //გაზ. ”დროება”.-1873(14 დეკემბერი).-N402.-გვ.2. სიონის ტაძრის გაძარცვის შესახებ. 32.შინაური ქრონიკა...//გაზ. ”დროება”.-1883.-N199(8 ოქტომბერი).-გვ.2. განახლებული სიონის ტაძრის კურთხევა. 33.დღიური...//გაზ. ”დროება”.-1882.-N261(14 დეკემბერი).-გვ.2-3 //გაზ. ”დროება”.-1876(18 აგვ.).-N87.-გვ.1. 34.ახალი ამბები //გაზ. ”დროება”.-1880(29 მაისი).-N113.-გვ.2-3. სიონის ტაძრის ჭერის განახლებაზე. 35.ახალი ამბები //გაზ. ”დროება”.-1880(16 იანვარი).-N11.-გვ.2. ქართული გალობა სიონში. 36.ახალი ამბავი //გაზ. ”ცნობის ფურცელი”.-1903(28 აგვ.).-N2249.-გვ.2. 37.[ყიფშიძე ალექსანდრე] ფრონელი ა. ტფილისი, 12 ოქტომბერს // გაზ. "ივერია".-1893(13 ოქტ.).-გვ.1. 38.სიონი და ქაშვეთი //ელიზბარაშვილი ნ., კუპატაძე ბ. საქართველოს 100 ღირსშესანიშნაობა.-თბ.,2003.-გვ.12. ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის (სიონი)ტაძრის აგების მოკლე ისტორია. მოხსენიებულნი არიან: ეპისკოპოსი ელისე საგინაშვილი(1675 წ.), ქართლის მეფე ვახტანგ VI. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტო. 39.სიონის ტაძარი ტფილისში //ჟ. ”მოგზაური”.-1901.-N3.-გვ.200-208. 40.ნარსიძე გ. სამშვილდის სიონის საამშენებლო წარწერა და ტაძრის აგების თარიღი //ჟ. ”მნათობი”.-1996.-გვ.N9-10.-გვ.171-191. 41.სიონის ტაძარი //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.227. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 42.სიონი-ღვთისმშობლის მიძინების საკათედრო ტაძარი //ქუთათელაძე მ. წერეთელი გ. თბილისის ტაძრები და რელიგიური ნაგებობები. ძველი თბილისი.-თბ., 2018.-გვ.6-15. 43.თბილისის სიონი //ბანძელაძე ი. ქართული საზომის დადგენის ისტორია-მეტროლოგიური ანალიზი.-თბ.,2023.-გვ.37. არქიტექტურული ძეგლის ანაზომი თანამედროვე ტექნოლოგიით (3D სკანერით). ტექსტი ქართულ და ინგლისურ ენებზე. 44.თბილისის სიონი //ხმელიძე თ; ქაშიაშვილი ზ; ვანიშვილი თ; ქართული კულტურა და ხუროთმოძღვრება.-თბ.,2023.-გვ.137-139. 45.თბილისის სიონი //საქართველო - ისტორია, კულტურა, ეთნოგრაფია.-თბ.,2022.-გვ.263. |
| შუამთა (ვანის რ-ნი) | შუამთა //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.177. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. აღნიშნულია სოფ. შუამთის წმ. გიორგის სახ. ეკლესიის შესახებ. ახალი შუამთა //საქართველო - ისტორია, კულტურა, ეთნოგრაფია.-თბ.,2022.-გვ.261. |
| ახალი შუამთა | იხ. შუამთა (თელავის რ-ნი) |
| ლაგურკა | იხ. კალა (მესტიის რ-ნი) |