საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბლიოგრაფიული ლექსიკონი

საწყისი | ძებნა | ბოლო განმარტება | მოგვწერეთ | შესვლა


ბოლო 10 განმარტება

სიტყვა განმარტება
კონდოლის ეკლესია (თელავის რ-ნი) 1.ჯაბუა ნ. შევინარჩუნოთ კონდოლის ბაზილიკა //ძეგლის მეგობარი.-N69.-გვ.37-40. შუა საუკუნეების ძეგლის-კონდოლის ნათლისმცემლის სახელობის ეკლესიის აღწერილობაზე, მდგომარეობასა და სარესტავრაციო სამუშაოების აუცილებლობაზე. 2.კონდოლი //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.117. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. მოკლე ცნობა XI-VII საუკუნეებით დათარიღებული სამეკლესიანი ბაზილიკის შესახებ. 3. კონდოლი//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.–თბ.,2014.–გვ.65–66.
ხაშმი (საგარეჯოს რ-ნი) 1.ხაშმი //ციციშვილი ირ. ქართული არქიტექტურის ისტორია.-თბ., 1955.-გვ.41. ცნობები კახეთის უძველესი ძეგლის-ხაშმის სამების შესახებ. 2.ხაშმი //საქართველოს სასულიერო საგანძური. წიგნი I.-თბ.,2005.-გვ.36-39. ბაზილიკის ტიპის, გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხა ნაგებობის მოკლე არქიტექტურული დახასიათება. ტექსტი ქართულ და ინგლისურ ენებზე. დართული აქვს ტაძრის ფოტოები. 3.ციხე-გალავნები: ხაშმი //ზაქარაია პ. კახეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობანი.-თბ.,1962.-გვ.134-140. რეზ. რუს ენაზე. XVII-XVIII საუკუნეების ციხე-გალავნის, ერთნავიანი ეკლესიის, სამრეკლოსა და ოთხკუთხა კოშკის ხუროთმოძღვრული ანალიზი. ტექსტს დართული აქვს საილუსტრაციო მასალა (სურ.40-42. ტაბ.XXX/2, XXXI/1,2). 4.ხაშმის წმ.იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ეკლესია //საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის სახელმწიფო პროგრამა.-თბ.,2004-2005.-გვ.43.ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. ეკლესიაზე ჩატარებული სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგები. ახლავს გამაგრებული ძეგლის ფოტოები. 5.ხაშმი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.XI.-თბ.,1987.-გვ.443. V-VI საუკუნეების მიჯნაზე ნაგები სამების სახელობის (ადრე კაწრეთის)ეკლესიის ხუროთმოძღვრების მოკლე დახასიათება. 6.ხაშმი კაწარეთის სამება //ბარნაველი თ. კახეთის ისტორიული ძეგლების წარწერები.-თბ.,1961.-გვ.147148. 1518 წლის წარწერის მოკლე ანალიზი. 7.ქარუმიძე ვ., ქარუმიძე ნ. ხაშმი: ისტორია, თანამედროვეობა. წიგნი პირველი: ისტორია.-თბ.,1998. მონოგრაფია. 8.ხაშმი: ღვთისმშობლის ეკლესია,, XIII-XIV სს.; ხაშმი: იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, XVII-XVIII სს. //ძეგლთა რეაბილიტაცია საქართველოში.-2006. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. XIII-XIV საუკუნეებში ნაგები ხაშმის კომლექსის, ღვთისმშობლის სახ. ეკლესიისა და იოანე ნათლისმცემლის სახ. ეკლესიებზე სარეაბილიტაციო სამუშაოების შედეგების თაობაზე. ტექსტებს ერთვის ფოოტომასალა. 9.რამიშვილი დ. მონასტრის აღორძინება //გაზ. ”საქართველოს რესპუბლიკა”.-1991(18 დეკ.).-გვ.1 ღვთისმშობლის სახ. ეკლესიის აღდგენის თაობაზე. 10.ბერძენოვი ივ. სოფ. ხაშმი //გაზ. ”დროება”.-1868(18 ოქტომბერი).-N42.-გვ.4. 11.ბაქრაძე დ. ბატონო რედაქტორო! //გაზ. ”დროება”.-1884(22 მარტი).-N64.-გვ.2-3. ხაშმის ეკლესიის არქეოლოგიური მნიშვნელობის შესახებ. 12.[იმედაშვილი იოსებ] ხაშმელი სოსიკა. სოფ. ხაშმი(ტფ. მაზრა) //გაზ. ”ცნობის ფურცელი”.-1897(5 აპრ.).-N163.-გვ.2. ყველაწმინდის ეკლესიის შესახებ. 12.მაკარი არქიმანდრიტი სამების ტაძარი აოფ. ხაშმის მახლობლად //გაზ. ”ივერია”.-1889(21 სექტ.).-N199.-გვ.2. ტექსტის ბოლოს მინაწერია: "გამგე სამების ტაძრის განახლების საქმისა არქიმანდრიტი მაკარი". 13.სოფ.ხაშმი //გაზ. "ივერია".-1890(23 სექტ.).-N203.-გვ.2. ძველი ეკლესიის განახლებისა და იოსებ სამებლის ღვაწლის თაობაზე. 14.ლაფიან ხეველი სოფ. ხაშმი, 17 თებერვალი //გაზ. "ივერია".-(7 მარტი).-N50.-გვ.3. ძველი ეკლესიის მხატვრობისა და წარწერების შესახებ. 15.მაკარი [არქიმანდრიტი]. სამების ტაძარი სოფელ ხაშმის მახლობლად //მწყემსი.-1889.-N20.-გვ.9 //გაზ. ძ"ივერია".-1889(21 სექტ.).-N199.-გვ.2. 16.Макарий Архимандрит Катцарский Самебский (Тройцкий) храм //Прибавления к Духовному вестнику грузинскаго эгзархата.-Тифл.,1891.-N12.-С.33-34. 17.Материалы по археологии Кавказа.Вып.VII.-М.,1898.-С.38-39 с рис. 18.Чубинашвили Г. Так называемая Кацеретис Самеба //Чубинашвили Г. Архитектура Кахетии.-Тб.,1959.-С.55-65. 19.ხაშმის ეკლესია //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.129. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 20.კაწარეთის სამება//ბერიძე ბ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.–თბ.,2014.–გვ.65.
აკაურთა (ბოლნისის რ-ნი) 1.აკაურთა //საქართველო:ენციკლოპედია.-თბ.,1997.-გვ.79. სოფ.აკაურთის V-VI საუკუნეების დარბაზული ტიპის ეკლესიის მოკლე აღწერილობა. 2.აკაურთა //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.1.-თბ.,1975.-გვ.248. მოკლე ცნობები აკურთას ეკლესიის შესახებ. 3.ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1974.-გვ.96-97. ერთნავიანი ეკლესიის - აკაურთას (VI ს.) მოკლე ხუროთმოძღვრული აღწერილობა. ერთვის ეკლესიის გეგმა ლ.რჩეულიშვილის ანაზომის მიხედვით. 4.რჩეულიშვილი ლ. ქართული ხუროთმოძღვრების უცნობი ძეგლები //საბჭოთა ხელოვნება.-თბ., 1948.-N2.-გვ.27-46. აღწერილია უგუმბათო აკაურთის ეკლესიის არქიტექტორული ფორმები, დეკორაციულ რელიეფთა დეტალები. 5.აკაურთას ეკლესია //ქართული წარწერების კორპუსი .I.: აღმოსავლეთ და სამხრეთი საქართველო.-თბ.,1980.-გვ.-71-72. მოცემულია მოკლე ცნობა აკაურთას ერთნავიანი ეკლესიის შესახებ. განხილულია ეკლესიის ჩრდილო ფასადზე რელიეფური ასომთავრული წარწერების ფრაგმენტი. 6.საყვარელიძე თ. მივხედოთ ბოლნისის რაიონის ძეგლებს //ძეგლის მეგობარი.კრ.XVIII.-თბ.,1969.-გვ.38-43. წერილში მოცემულია ბოლნისის რაიონის მატერიალური კულტურის ძეგლის აღწერილობა, ხაზგასმულია მისი სავალალო მდგომარეობა. 7.ხარაძე კ. აკაურთა, ატენი, "დაღეთი" თუ "დაღეთხაჩინი" //ჟ. "საქართველოს ბუნება".-1992.-N2.-გვ.21-23. 8.Гвердцители Р. Некоторые характерные черты грузинских базилик пятого и шестого вв. в свете новых данных 4-ый Международныйсимпозиум по грузинскому искусству.-Тб.,1983.-25 с. 9.Рчеулишвили Л. Три неизвестных памятника грузинской архитектуры //Ars Georgika. Розыскания Института истории грузинского искусства.-1948.-№2.-с.176-178. 10.აკაურთა არქიტექტურის რესტავრაცია საქართველოში. ისტორიოგრაფია, ტრადიცია, გამოცდილების ანალიზი.-თბ.,2012.-45-46. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები. 10.აკუართას ბაზილიკა//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.–თბ.,2014.–გვ.64–65. აკუართას ეკლესიის ორნამენტული მორთულობა.
ანჩისხატი (თბილისი) 1.ამირანაშვილი შ. ქართული ხელოვნების ისტორია.ტ.1.-თბ.-1944.-გვ.149-150. თბილისის ანჩისხატის ბაზილიკური ტიპის ეკლესიის შესახებ. მოხსენიებულია დომენტი კათალიკოსი(ეკლესია მოიხატა XIX საუკუნეში). 2.ანჩისხატი //საქართველო:ენციკლოპედია.-თბ.,1997.-გვ.172. ანჩისხატის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის მოკლე ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 3.ანჩისხატი //ჯვარი ვაზისა.-1988.-N3.-გვ.7-8. სამნავიანი ბაზილიკის ისტორია და ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 4.თბილისის ანჩისხატი //ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1974.-გვ.25; გვ.93; გვ.175. მოკლე ცნობები ანჩისხატის ბაზილიკასა და სამრეკლოზე. მოხსენიებულია დომენტი კათალიკოსი (XVII ს.). ტექსტს ახლავს სამრეკლოს ფოტო (ტაბ.208). 5.გვერდწითელი რ. "წმ.მარიამის" ეკლესია თბილისში:ანჩისხატი. -თბ.,2001.-გვ.108. ანჩისხატის ბაზილიკისა და ამავე ეპოქის ძეგლების არქიტექტურული ფორმების, დეტალებისა და დეკორის შედარებითი ანალიზი. 6.გვერდწითელი რ. ანჩისხატის ბაზილიკის საამშენებლო წარწერა //მნათობი.-1987.-N1.-გვ.141-145. ეკლესიის ბაზილიკის დასავლეთ ფასადზე ჯვრის ამაღლების ორ რელიეფურ ფრაგმენტზე მიკვლეული ასომთავრული წარწერის ანალიზი. 7.გვერდწითელი რ. ანჩისხატის ბაზილიკის აღმოსავლეთ სარკმლის დეკორი //ძეგლის მეგობარი.-1987.-კრ.76.-გვ.6-8. აღმოსავლეთ ფასადზე აღმოჩენილი სარკმლის დეკორის თაობაზე. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები. 8.გვერდწითელი რ. ანჩისხატის რესტავრაცია //ძეგლის მეგობარი.VII.-თბ.,1966.-გვ.37-42. კვლევითი და სარესტავრაციო სამუშაოების მოკლე ანგარიში. 9.დოლიძე ვ. ანჩისხატის ეკლესია.-თბ.,1961. ბუკლეტი. აღწერილია ანჩისხატის სამნავიანი ბაზილიკა. მოცემულია ძეგლის ხუროთმოძღვრული დახასიათება, მოძებნილია პარალელები ბოლნისის სიონთან. ტაძრის ეტიმოლოგია. 10.ზაქარიაშვილი ი. ანჩისხატის ეკლესია //საქართველოს ქალი.-1975.-N8.-გარეკანის მე-3 გვ. VI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ნიმუშის,ანჩისხატის სამნავიანი ბაზილიკის აღწერილობა. 11.ზაქარაია პ. თბილისი. ბორჯომი. ვარძია.-თბ.,1977.-გვ.6. მოკლე ცნობები ანჩისხატის ეკლესიაზე.მოხსენიებულია დომენტი კათალიკოსი. 12.კარბელაშვილი პ. ძველი ანჩისხატის ტაძარი.-ტფ.,1902.-გვ.57. ტაძრისა და მასში დაცული ანჩის ხატის ისტორია. მიმოხილულია სიძველეები. 13.კარბელაშვილი მ. კინწურაშვილი ს., ჯანბერიძე ნ. თბილისის ხუროთმოძღვრული გზამკვლევი.-თბ.,1958. ანჩისხატის ეკლესიის ისტორია და ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 14.კვირკველია თ. თბილისის აღმშენებლობის ფრაგმანტები სახელწოდებებში //საბჭოთა ხელოვნება.-1983.-N10.-გვ.123-140. მოკლე ცნობები ვახტანგ გორგასალის მემკვიდრის, დაჩი უჯარმელის მიერ VI საუკუნეში წმინდა მარიამის სახელზე აშენებული ანჩისხატის ეკლესიაზე. 15.გვიანფეოდალური ხანის ხელოვნება: ანჩისხატი //ციციშვილი ირ. ქართული ხელოვნების ისტორია .-თბ.,1995,-გვ.128. 1675 წელს ანჩისხატის ტაძრის სამრეკლოს მოკლე ხუროთმოძღვრული დახასიათება. ტექსტს ახლავს სამრეკლოს ფოტო(გვ.127). 16.გვიანფეოდალური პერიოდის არქიტექტურა (XV-XVIII სს.):ანჩისხატის სამრეკლო //ციციშვილი ირ. ქართული არქიტექტურის ისტორია.-თბ.,1955.-გვ.81. 1675 წელს აგებული ანჩისხატის სამრეკლოს მოკლე ხუროთმოძღვრული დახასიათება. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.XXXVI.ნახ.1-7). 17.ჯანაშვილი მ. საქართველოს დედაქალაქი ტფილისი.- ქუთაისი,1899.-გვ.174-177. ანჩისხატის ტაძრის მოკლე ისტორია, სამრეკლოს წარწერები. აღწერილია ტაძარში ანჩის საეპისკოპო ტაძრიდან გადმოსვენებული მაცხოვრის ხატი. 18.მიქელაძე კ. უძველესი ძეგლის აღდგენა (ანჩისხატი) //გაზ. "თბილისი".-1958(24 ივლ.).-გვ.23. ეკლესიის შესწავლა-რესტავრაციის შესახებ. 19.ჯანაშვილი მ. ანჩის-ხატის ეკლესია //გაზ. "დროება".-1884.- 18 აპრილი(N83).-გვ.1-3. ტაძრის აღწერა და ისტორიული ცნობები მის შესახებ. 20.ვინმე ხუცესი. ჩვენი ისტორიული ნაშთნი და მათი დღე //გაზ. "ივერია".-1895.-27 ივლისი(N159).-გვ.2-3., 1 აგვ.(N162).-გვ.2-3., 2 აგვ.(N163).-გვ.2-3., 9 აგვ.(N169).-გვ.2-3., 12 აგვ.(N172).-გვ.2-3. ანჩისხატის ეკლესიაში ქართული წარწერების სომეხი მღვდლების მიერ დაზიანების გამო. 21.შინაური ქრონიკა //დროება.-1883.-19 აგვ.(N163).-გვ.3-4. ჯვრის დაკარგვის თაობაზე ანჩისხატის ეკლესიაში. 22.გეგეჭკორი ნ. ანჩისხატის ტაძარი //თბილისი.-1958.- 21 მაისი.-გვ.2. ძეგლის ისტორიული დახასიათება. 23.კარბელაშვილი პ. სიტყვა წარმოთქმული ანჩისხატის ტაძარში //ცნობის ფურცელი.-11899.-18 აგვ.(N894).-გვ.2-3. ცნობები ანჩის ხატზე. 24.ჩუბინაშვილი გ. ქართული ხელოვნების ისტორია.ტ.1.-თბ.,1936.-გვ.32-50. ცნობები თბილისის ანჩისხატის შესახებ. 25.ანჩისახატი //საქართველოს სულიერი საგანძური.-წიგნი I.-თბ.,2005.-გვ.45-46. VI საუკუნის ძეგლის-ანჩისხატის მოკლე ისტორია. მოხსენიებლნი არიან: დომენტი კათალიკოსი (XVII ს.), ბექა ოპიზარი. ტექსტი ქართულ და ინგლისურ ენებზე. დართული აქვს ძეგლის საერთო ხედისა და ანჩის მაცხოვარი-კარედის ხატის ფოტოები. 26.ბერიძე ვ. თბილისის ხუროთმოძღვრული ძეგლები //მეცნიერება და ტექნიკა.-1958.-N10.-გვ.20-24//ძეგლის მეგობარი.-1971.-კრ.25.-გვ.21-22. ანჩისხატის, სიონის, მეტეხის, ნარიყალას, ქაშვეთის, ლურჯი მონასტრის ხუროთმოძღვრება - მოკლე დახასიათება. სახელწოდება "ანჩისხატის" წარმოშობის თარიღი, მოკლე აღწერილობა, მშენებლიბისა და რესტავრაციის შედეგები (რესტ. ხელმძღ. რ.გვერდწითელი). 27.ანჩისხატის ტაძარი //გუნია ირ. მცხეთა-თბილისის ეპარქიის ტაძრები:ენციკლოპედიური ცნობარი.-თბ.,2002.-გვ.66. VI საუკუნეში ღვთისმშობლის სახელზე აგებული ანჩისხატის ტაძრის მშენებლობის ეტაპების შესახებ. მოხსენიებულნი არიან: დაჩი უჯარმელი, (VI ს.), ბექა ოპიზარი (XII ს.), დომენტი კათალიკოსი (XVII ს.), რესტავრატორი რ.გვერდწითელი, წინამძღვარი რევაზ ტომარაძე. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტო. 28.ანჩისხატობა //"მადლი".-1992.-N16.-გვ.4. 29.აბრამიშვილი შ. ძველი მხატვრობის აღდგენა ანჩისხატში //გაზ. "თბილისი".-1958(20 ნოემბ.).-გვ.3. 30.ავალიანი ს. კვლავ ანჩისხატის ტაძარზე //გაზ. "ლიტეტრატურული საქართველო".-1987(12 ივნ.).-გვ.6. 31.გეგეჭკორი ა. ანჩისხატის ტაძარი //გაზ. "თბილისი".-1958(21მაისი).-გვ.2. 32.ბჟალავა დ. ანჩისხატი //"გაზ. "ახალი 7 დღე".-1999(3-10 სექტ.).-N35.-გვ.19. ტაძრის სასწაულთმოქმედი ისტორია და ხუროთმოძღვრული ღირებულება. 33.თარხნიშვილი მ. "ქებაი და დიდებაი ქართულისა ენისაი" ტაძარსა შინა.. //გაზ. "სამშობლო".-1988(ივლ.).-N15.-გვ.6. თბილისის მეტეხისა და ანჩისხატის ეკლესიათა ამოქმედების გამო. ტაძრების მოკლე ისტორია. 34.კარბელაშვილი ა. სიწმინდე და მისი ტაძარი //გაზ. "თბილისი".-2001(13 დეკ.).-გვ.4. ანჩის წიგნის-"ძველი ანჩისხატის ტაძარი ქ. ტფილისში"-მიმოხილვა. 35.კარბელაშვილი ა. "ზარის საყდრიდან" ანჩისხატამდე //"ახალი ეპოქა".-2003(29 აგვ.).-გვ.15. ეკლესიის მოკლე ისტორია. 36.კიკნაძე ზ. ანჩისხატი //გაზ. "ივერია-ექსპრესი".-1993(31 აგვ.).-გვ.1. ანჩის ხატის ისტორიიდან. 37.მარსაგიშვილი გ. ანჩისხატის ბაზილიკა //გაზ. "თბილისი".-1986(3 მარტი).-გვ.5. თბილისის მარიამწმინდის სახ. ანჩისხატის ბაზილიკის ისტორია. 38.ქართველიშვილი ა. ანჩისხატი //გაზ. "თბილისი".-1978(11 სექტ.).-გვ.3. მოკლე ისტორიული მიმოხილვა. 39.ჩიქოვანი ჯ. კედლები ღაღადებენ //გაზ. "განათლება".-1994(5 ოქტ.).-გვ.3. 40.წერეთელი მ. ცოტა რამ თბილისზე: ანჩისხატის ეკლესია ადრე წმინდა მარიამის სახელს ატარებდა //გაზ. "თბილისის სიახლენი".-1999(24-31 ოქტ.).-გვ.15. 41.ხატიაშვილი მ. ანჩისხატის ბაზილიკა //გაზ. "თბილისი".-1988(18 ივნ.).-გვ.4. 42.ანჩისხატი //საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები.-თბ.,2010.-გვ.11-13. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. მოკლე ისტორიული მიმოხილვა. ტექსტს ახლავს ძეგლის ფოტოები. 43.Амиранашвили Ш. Вклад Грузии в сокровишницу художественной культуры.-Тб.,1963.-с.24-25 с илл. 44.Амиранашвили Ш. Древности Тифлиса //Тифлис и его окрестности: Путеводитель.-Тфл.,1925.-с.179-186. 45.Амиранашвили Ш. История грузинского искусства.т.1.-М.,195-.-с.219-220, 255-227, 279 с илл. 46.Анчис-хатская церковь //Записки Общества любителей Кавкасзкой археологии.кн.1.-Тфл.-с.28-29. 47.Анчисхати //Джанберидзе Н., Цицишвили И. Архитектурные памятники Грузии.-М.,1996.-с.46-50 с илл. 48.Амиранашвили Ш. история грузинского искусства.-М.,1963.-с.97-98, 289-290, 347-349 с илл и табл. 49.Бадриашвили Н. Тбилиси.-Тб.,1957.-с.168-169 с илл. 50.Бакрадзе Д. Кавказ в древних памятниках христианства //Записки Общества любителей кавкасзкой археологии.-Тфл.,1875.-с.19-177. 51.Бахутов А. Путеводитель по гор. Тифлису с историко-этнографическим очерком и с планом города.-Тфл.,1913.-с.57 с илл. 52.Бегичев К. Путеводитель по Тифлису.-Тфл.,1896.-с.61-62. 53.Беридзе В. Грузинская архитектура: с древнейщих времен до начала XX века.-Тб.,1967.-с.62 с табл. 54.Беридзе В. Древнегрузинская архитектура.-Тб.,1959.-24 с. 55.Беридзе В. Памятники Грузии и их охрана //Лит. Грузия.-1970.-N11.-с.74, 78 56.Вейденбаум Е. Путеводитель по Кавказу.-Тфл.,1888.-с.317-318 с илл. 57.Вирсаладзе Т. Основные этапы развития грузинской живописи.-Тб.,1977.-с.26-27. 58.Гвердцители Р. Восстановление декора навершия окна абсиды ц. св. Марии(Анчисхати)//ძეგლის მეგობარი.-1987.-N2(76).-с.74; 1966.-№7.-с.70. 59.Герценштейн В. Иллюстрированный спутник по Тифлису и его окрестностям.-Тфл.,1899.-с.25-28 с илл. 60.Гогия Г. Тбилиси:Краткий путеводитель.-Тб.,1958.-с.56 с илл. 61.Джанберидзе Н. Архитектура памятников Грузии.-Л.,1973.-с.148,156 с илл. 62.Джанберидзе Н., Карбеллашвили М., Кинцурашвили с. Архитектура Тбилиси: Путеводитель.-Тб.,1961.-с.125-128 с илл. 63.Долидзе В. Анчисхатская церковь.-Тб.,1966.-12 с. С илл. 64.Иоселиани П. Описание древностей города Тифлиса.-1866.-с.24-33. 65.Карбелов П. Древний Анчисхатский собор в г. тифлисе.-Тфл.,1899.-88 с. 66.Квиркелиа Т. Анчисхати //Веч. Тбилиси.-1989.-16 Окт. 67.Мамисашвили Д. Прошлое живет в будущем //Молодежь Грузии.-1968.-18 июня. 68.Москвич Г. Путеводитель по Кавказу.-1915.-с.276 с илл. 69.Муравьев Грузия и Армения.Ч.3.-СПБ.,1848.-с.20-22. 70.Мшвениерадзе Д. Некоторые вопросы строительного искусства в древней Грузии.-Тб.,1949.-с.89-91 с рис.//Мшвениерадзе Д. Строительное дело в древней Грузии.-Тб.,1952.-с.148-150 с илл. 71.Северов Н. Памятники грузинского зодчества.-М.,1947.-с.185-186 с илл. 72.Сидоров В. Кавказ: Путевые заметки и впечатления.-СПБ.,1897.-с.183. 73.Ткешелашвили О. Тбилиси:Краткий справочник-путеводителью-Еб.,1967.-с.33-34 с илл. 74.Томачевская Н. Декоративное наследие древногрузинской фрески.-Тб.,1939.-с.17-18, 21 с илл. 75.Толстой И., Кондаков Н. Русские древности в в памятниках искусства.Вып.4: Христианские древности Крыма, Кавказа и Крыма.-СПБ.-1891.-с.105-106 с илл. 76.Уварова П. Кавказ: Путевые заметки.-М.,1887.-с.129-131 с илл. 77.Уманец С. На берегах Куры.-с.275. 78.Иранские влияния в памятниках архитектуры Грузии //Чубинашвили Г. Вопросы истории искусства: Исследования и заметки.Т.1.-Тб.,1970.-с.308-320. 79.Чубинашвили Н. Хандиси: Проблема рельефа на примере одной группы грузинских стел последней четверти V века и первой половины VII века.-Т.,1972.-с.17 с илл. 80.ჟან შარდენის მოგზაურობა სპარსეთსა და აღმოსავლეთ სხვა ქვეყნებში.-თბ.,1975.-გვ.319-320. მოკლე ცნობები თბილისის სიონის, ანჩისხატისა და მეტეხის ტაძრების შესახებ. 81.სიწმინდეები გვიხმობენ.-თბ.,2004.-97 გვ. ძველი ანჩისხატის ტაძარი თბილისში: ისტორია, ხატის წარწერები, ძეგლის ხუროთმოძღვრული აღწერილობა, ტაძრის სიძველეები. 82.გრიგოლია მ. უძველესი ეკლესიები საქართველოში: (V-VI სს.).-2001.-გვ.35-44. რეზ. ინგლ. ენაზე. ანჩისხატი - საეკლესიო არქიტექტურის განვითარების ეტაპი. 83.დღიური //გაზ. "დროება".-1876(18 აგვ.).-N87.-გვ.1. 84.კარბელაშვილი პ. ხელთუქმნელი ანჩისხატი //ივერია.-1901(აგვ.).-N175.-გვ.2-3. 85.ჯაბუა ნ. ქრისტიანული ტაძრის არქიტექტურული ტიპები შუა საუკუნეების საქართველოში.–თბ.,2012.–გვ.25–26. ანჩისხატის სამნავიანი ბაზილიკის მოკლე ხუროთმოძღვრული აღწერილობა. 86.ანჩისხატი //არქიტექტურის რესტავრაცია საქართველოში. ისტორიოგრაფია, ტრადიცია, გამოცდილების ანალიზი.-თბ.,2012.-ვ.52-54. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები. 87.ანჩისხატი //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია- მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.222-223. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 87. ანჩისხატი//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.–თბ.,2014.–გვ.63–64.
სვეტიცხოველი (მცხეთა) 1.ალადაშვილი ნ. მცხეთის სვეტიცხოვლის ტაძრის დასავლეთის ფასადის რელიეფი //ძეგლის მეგობარი.-1971.-N26.-გვ.33-39. ტაძრის დასავლეთის ფასადზე გამოსახული რელიეფური კომპოზიციის - ქრისტე და ორი მფრინავი ანგელოზი წმინდა ზიარების ფორმაში- განხილვა და მხატვრობის შესრულების სავარაუდო თარიღი. 2.ბერიძე ვ. მცხეთის კათედრალის "სვეტი-ცხოველი" და ქართლის მოქცევის სიუჟეტი მის ფრესკებში //საქართველოს მუზეუმის მოამბე.ტ.XV-B.-1948.-გვ.135-164. მცხეთის კათედრალური ტაძრის , "სვეტის" ისტორია, ფრესკების აღწერილობა - მხატვრული კომპოზიციები საღმრთო წერილის ტრადიციულ სიუჟეტებზე და წმინდანთა ფიგურები, "სვეტიცხოველთან" და ქართლში ქრისტიანობის გავრცელებასთან დაკავშირებული სცენები. 3.ბერიძე ვ. სვეტიცხოველი.თბ.,1969. ძეგლის მხატვრულ-ისტორიული დახასიათება. 4.ბერიძე ვ. სვეტიცხოველი //ჟ. ”ფრესკა”.-1967.-N1.-გვ.23.-26. ტაძრის ისტორიულ-მხატვრული დახასიათება. 5.მასხარაშვილი გ. მცხეთის სვეტიცხოველის ახლად გახსნილი მხატვრობის ფრაგმენტი //ძეგლის მეგობარი.-1969.-N18.-გვ.3-4. ტაძრის შიდა, გვიანდელი ბათქაშის მოცილების შემდეგ გამოჩენილი მხატვრობის აღწერილობა და მისი დათარიღება. 6.მუსხელიშვილი ლ. მცხეთის სვეტიცხოვლის ტაძრის უძველესი წარწერები და მათი დამოკიდებულება მელქისედეკ კათალიკოსის ანდერძთან //ჟ. ”ქართული ხელოვნება”.-1942.-N1.-გვ.133-141. ტაძრის დასავლეთით - ძველი ბჭის ფასადზე, ცენტრალური სარკმლის ზემოთ, ჩრდილო და აღმოსავლეთ ფასადებზე მოთავსებული წარწერების აღწერილობა. 7.მშვენიერაძე დ. მეხუთე საუკუნის ვახტანგისეული მცხეთის სვეტიცხოველი //ჟ. ”მეცნიერება და ტექნიკა”.-1954.-N9.-გვ.27-30. ტაძრის აგების თარიღის შესახებ. 8.ჩუბინაშვილი გ. სვეტიცხოვლის გალავანში XI საუკუნის კარიბჭის გახსნა //ძეგლის მეგობარი.-1964.-N1.-გვ.6-10. შუა საუკუნეების ძეგლის - სვეტიცხოვლის კათედრალის "გარეთა ბჭე" - კარიბჭის, როგორც არქიტექტურული ნაგებობის, დახასიათება. 9.სვეტიცხოველი //იამბე, ციხის ნაშალო.-თბ.,2007.-გვ.158-159. ხალხური თქმულება სვეტიცხოველის შესახებ. ტექსტს ერთვის ტაძრის საერთო ხედის ფოტო. 10.მცხეთა //ყაუხჩიშვილი თ. ბერძნული წარწერები საქართველოში.-თბ.,1951.-თბ.,გვ.209-220. სვეტიცხოვლის ტაძრის მოკლე ისტორია და ბერძნული წარწერების ვრცელი პალეოგრაფიულ-ენობრივი ანალიზი. 11.ხოშტარია დ. მცხეთის ადრექრისტიანული ეკლესიები //ქრისტიანული დემოკრატია.-2000(ოქტ.).-გვ.113-128;AKADEMIA.-2001.-N1.-გვ.24-36. რეზ.ინგლ.ენაზე. ტაძრის არქიტექტურული და არქეოლოგიური კვლევის შედეგები. 12.გამაგრებული ეკლესია -მონასტრები //ბერიძე ვ. XVI-XVIII საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრება.ტ.I.-თბ.,1983.-გვ.161. სვეტიცხოვლის გალავნის, როგორც მოსახლეობის სახიზარის, ხუროთმოძღვრული დახასიათება. მოცემულია გალავნის გენერალური გეგმა. ტექსტს ერთვის ფოტომასალა. 13."სუეტი ცხოველი". სვეტიცხოველი //საქართველოს სულიერი საგანძური.წ.I.-თბ.,2005.-გვ.172-180. ქართლის გაქრისტიანება, XI საუკუნეში აგებული საპატრიარქო ტაძრის ისტორია, ხუროთმოძღვრული დახასიათება, მორთულობა, მოხატულობის თავისებურებანი, გალავნისა და XI საუკუნის კარიბჭის აღწერილობა, ტაძრის ტერიტორიაზე ჩატარებული გათხრების შედეგები. მოხსენიებულნი არიან: მეფე მირიანი, ვახტანგ გორგასალი, ალექსანდრე დიდი, ერეკლე II, კათალიკოსი მელქისედეკი, გიორგი I; მხატვარი გრიგოლ გულჯავარასშვილი, ნიკოლოზ კათალიკოსი. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. დართულ აქვს ტაძრის საერთო ხედისა და მოხატულობის ფრაგმენტების ფოტოები. 14.ქართული ციხე-ქალაქები და ციხესიმაგრეები XVI-XVIII საკუნეებში გამაგრებული ეკლესია-მონასტრები:სვეტიცხოვლის გალავანი //ზაქარაია პ. ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე.-თბ.,2002.-გვ.499-501. გეგმით ოთხკუთხედი გალავნისა და კოშკების ხუროთმოძღვრული დახასიათება, მშენებლობის ეტაპები. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა (სურ.255; ტაბ.190). 15.განვითარებული ფეოდალიზმის არქიტექტურა (X-XIV სს.): სვეტიცხოველი //ციციშვილი ირ. ქართული არქიტექტურის ისტორია.-თბ.,1955.-გვ.61-62. ტაძრის მხატვრულ-ხუროთმოძღვრული დახასიათება, აღდგენისა და განახლები პერიოდები - ზოგადი მიმოხილვა. ამგებად მოხსენიებულია არსუკისძე. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.XXIV. ნახ.1-6; ტაბ.XXV. ნახ.1). 16.განვითარებული ფეოდალიზმი: სვეტიცხოველი //ციციშვილი ირ. ქართული ხელოვნების ისტორია.-თბ.,1995.-გვ.87-90. ტაძრის მოკლე ხუროთმოძღვრული აღწერილობა, შემკულობის ანალიზი. ტექსტს ახლავს ტაძრის გეგმა და საერთო ხედის ფოტო. 17.თბილისი-მცხეთა //ზაქარაია პ. თბილისი. ბორჯომი. ვარძია.-თბ.,1977.-გვ.12-14. მშენებლობის მოკლე ისტორია, არქიტექტურული დახასიათება. ტექსტს ახლავს ძეგლის ფოტო. 18.თბილისი-მცხეთა //ზაქარაია პ. არაგვისა და თერგის ხეობა.-თბ.,1972.-გვ.8-10. ტაძრის აგების ისტორია, მოკლე ხუროთმოძღვრული დახასიათება. ტექსტს ახლავს ტაძრის საერთო ხედისა და დას. ფასადის დეტალის ფოტო. 19.სვეტიცხოველი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.IX.-თბ.,1985.-გვ.315. მოკლე ცნობები ტაძრის ისტორიის, ხუროთმოძღვრების, მხატვრული ფორმებისა და გალავნის შესახებ. 20.ბერიძე ვ. ხელოვნება (XI-XIII სს.) //საქართველოს ისტორიის ნარკვევები.ტ.III.-თბ.,1979.-გვ.480-481. ტაძრის მოკლე დახასიათება - არქიტექტურული ფორმები, მხატვრული გაფორმება. 21.ბერიძე ვ. მცხეთის კათედრალის "სვეტიცხოველი" და ქართლი ცხოვრების სიუჟეტები მის მხატვრობაში //ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის I სამეცნიერო სესია 1946 წლის 17, 18 და 19 ივნისი. მუშაობის გეგმა და მპოხსენებათა თეზისები.-თბ.,1946.-გვ.8-9. მცხეთის საკათედრო ტაძარში მდგარუ მცირე ნაგებობის - "სვეტიცხოველის" ანუ "სამირონე სვეტზე" 1678-1688 წლებში კათალიკოს ნიკოლოზ ამილახვრის დაჯვეთით მხატვარ გულჯავარაშვილის მიერ შესრულებული მხატვრობის მოკლე სტილისტური და იკონოგრაფიული ანალიზი. 22.მცხეთის სვეტიცხოვლის კარიბჭის ფუნქციისათვის //რჩეულიშვილი ლ. ქართული ხელოვნების ნარკვევები.-თბ.,1994.-გვ.169-175. 1963 წელს სვეტიცხოველში ჩატარებული სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგები. 23. სვეტიცხოველი //ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1974.-გვ.137-141. ქართული ისტორიული წყაროები ტაძრის შესახებ, სარემონტო -სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგები, წარწერების ანალიზი. ტექსტს ახლავს გეგმა, განივი კვეთი, ნახაზები. მოხსენიებულნი არიან: ნ.ჩუბინაშვილი, ლ.რჩეულიშვილი, ნ.სევეროვი, ვ.ცინცაძე, ტაძრის მაშენებლი მელქისედექ კათალიკოსი. 24. სვეტიცხოვლის ტაძარი //ყაუხჩიშვილი თ. საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი.-თბ.,2004.-გვ.216-226. XI საუკუნეში ნაგები სვეტიცხოვლის ტაძრის ბერძნული წარწერების ვრცელი პალეოგრაფიული და ენობრივი ანალიზი, მათი შესრულების სავარაუდო თარიღი. 25.სვეტიცხოვლის კომპლექსი //საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა.ტ.5.-თბ.,1990.-გვ.261-269. კომპლექსის აგების ისტორია, ცნობები ქტიტორთა, მშენებელთა შესახებ. ხალხური გადმოცემა ტაძრის მშენებლობაზე. მოცემულია კომპლექსში შემავალი სვეტიცხოვლის ტაძრის ვრცელი აღწერილობა, XI საუკუნის მოხატულობის, რელიეფური მორთულობისა და ეპიგრაფიკული ძეგლების სტილისტურ-ენობრივი და მხატვრული ანალიზი, რამდენჯერმე გადაკეთებული მელქისედეკ კათალიკოსის სასახლის , ორიარუსიანი გალავნის (აგებულია 1787 წელს), კოშკების, XI საუკუნეში აგებული კარიბჭის, სამრეკლოსა და ანტონ II კათალიკოსის სასახლის ხუროთმოძღვრული დახასიათება. ტექსტს დართული აქვს მდიდარი საილუსტრაციო მასალა. 26.ოსეფაშვილი ლ. "ძველ დღეთა" სვეტიცხოვლის მოხატულობაში .-თბ.,2009.-48გვ. სვეტიცხოველის მოხატულობის თეოლოგიურ-იკონოგრაფიული გააზრება და მხატვრულ-სტილისტური ანალიზი. 27.სვეტიცხოველი //მოსულიშვილი ჰ. ქართული ძეგლის სტრუქტურა: IV-XIII სს. გუმბათოვანი არქიტექტურა.-თბ.,1983.-გვ.89-92;140-141. ჯვრისებრ-გუმბათოვანი ტიპის ძეგლის - სვეტიცხოვლის კომპოზიციური სტრუქტურის ფორმების კანონზომიერებათა შესახებ. მოცემულია ტაძრის გეგმის, შიდა სივრცისა და გარე მოცულობის სქემატური გამოსახულებები (ანაზომები ნ.სევეროვისა). 28.კაკაბაძე ს. როდის აშენდა სვეტი-ცხოვლის ტაძარი? //საისტორიო კრებული.წ.I.-ტფ.,1928.-გვ.95-107. საკავშირო სამეცნიერო აკადემიის კავკასიის საისტორიო საარქივო ინსტიტუტში 1927 წლის 12 ივლისს წაკითხული მოხსენება. 29.გოგებაშვილი ი. საგანძური,.-თბ.,1982.-გვ.245-248. სვეტიცხოვლის კათედრალური ტაძრის მოკლე ისტორია, გარე მოცულობისა და შიდა სივრცის აღწერილობა, ცნობები ტაძარში დაკრძალულ მეფეთა შესახებ. 30.კაკაბაძე ს. წვრილი შენიშვნები და მასალები //საისტორიო კრებული.IV.-ტფ.,1929.-გვ.112-117. ულუ დავითის დროინდელი საეკლესიო კრების (1266-1268 წწ.) მიმართვა მეფისადმი - როგორც სვეტიცხოვლის აგების თარიღის დადგენის ერთ-ერთი წყაროს მიმოხილვა. 31.სვეტიცხოველი //ნაკაშიძე ლ. საქართველოს საქმიანი და გამოჩენილი ადამიანები.-თბ.,2003.-გვ.9. მოკლე ცნობა ტაძრის შესახებ ქართ. და ინგლ. ენებზე. ტექსტს დართული აქვს ტაძრის ფოტო. 32.ჩოლოყაშვილი ქ. სვეტიცხოვლოს აღმოსავლეთი ფასადის დეკორაციული სისტემა //საბჭოთა საქართველოს 60 წლისთავისადმი მიძღვნილი საზოგადოებრივ მეცნიერებათა დარგში ახალგაზრდა მეცნიერთა III რესპუბლიკური კონფერენციის მასალები.პ-თბ.,1981.-გვ.145. ტაძრის აღმ. ფასადის დეკორატიული სისტემის არაერთგვაროვან სტილისტურ ნიშანთა შესახებ. 33.ალადაშვილი ნ. მცხეთის XI საუკუნის სვეტიცხოვლის ტაძრის სკულპტურული დეკორი და მისის თეოლოგიური პროგრამა //ქრისტიანობა: წარსული, აწმყო, მომავალი.-თბ.,2000.-გვ.9-10. საუკუნეთა განმავლობაში ტაძრის ფასადთა შემამკობელი ზოგიერთი ფიგურული რელიეფის ადგილმდებარეობის შეცვლისა და მათი თავდაპირველი სკულპტურული სისტემის სავარაუდო აღდგენის შესახებ. 34.ათორმეტ მოციქულთა სახელობის სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარი //გუნია ირ. მცხეთა-თბილისის ეპარქიის ტაძრები:ენციკლოპედიური ცნობარი.-თბ.,2002.-გვ.7-9. "ჩახაზული ჯვრის" ტიპის, თექვსმეტსარკმლიანი გუმბათიანი სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძრის აგების მოკლე ისტორია. აღნიშნულია ტაძარში აგებულიკოშკისებრი ნაგებობა, რომელიც სიდონიას საფლავს აღნიშნავს და კვადრატული გეგმის პატარა გუმბათიანი სამლოცველო, რომელიც იერუსალიმის უფლის საფლავის ეკლესიის სიმბოლურ ასლს წარმოადგენს. ტექსტს ერთვის ტაძრის ფოტო. 34.ბერიძე ვ. ასე მაღალი, ასე ქართული! // გაზ. "კომუნისტი".-1988(19 აპრ.).-გვ.3. ძეგლის კულტურულ-ისტორიული ღირებულების შესახებ. 35.ბოლქვაძე გ. "სადაცა მეფეთა გონება მტკიცე არს..." // გაზ. "ლიტერატურული საქართველო".-1997(17-24 ოქტ.-გვ.6-7. სვეტიცხოვლისა და მისის შემოგარენის ისტორია. 36.გაგნიძე ნ. სვეტიცხოვლის გალავნის ძირგამოცლილი კარიბჭე შეიძლება წვიმამ დაანგრიოს // დილის გაზეთი.-2000(28 მარტი).-გვ.3. 37.გიორგაძე მ. სვეტიცხოვლის გალავანთან დაკავშირებული აჟიოტაჟის შესახებ // გაზ. "კვირის პალიტრა".-2000(6-12 მარტი).-გვ.4. სამრეკლოს მშენებლობასთან დაკავშირებული სირთულეები. 38.გოშაძე ლ. რა ხდება სვეტიცხოველში? // დილის გაზეთი.-1997(18 აპრ.).-გვ.8. ტაძარსა და მის შემოგარენში მიმდინარე სამუშაოთა შესახებ. 39.თათარაშვილი ვ. სვეტიცხოველი // გაზ. "კომუნიზმის გზა" (დუშეთი).-1963(15 სექტ.). 40.თუმანიშვილი მ. მხატვარი ალექსანდრე მრევლიშვილი და რესტავრაციის საკითხები // ძეგლის მეგობარი.-1996.-გვ.31-34. წარმოდგენილია გაზ. "ცნობის ფურცელში" გამოქვეყნებული ალ. მრევლიშვილის წერილი (1901 წ. N1357), რომელიც შეეხება სვეტიცხოვლის საკურთხევლის მხატვრობის რესტავრაციის საკითხებს. 41.ნოდია რ. არსაკიძის ნახელავთან // გაზ. "მცხეთა".-1970(3 ნოემბ. 42.სანიკიძე თ. სვეტიცხოველი // გაზ. "სამშობლო".-1975(სექტ.).-N19.-გვ.5. ისტორიული ცნობები ტაძარზე. 43.სახვაძე მ. აინთო სვეტიცხოველი // გაზ. "თბილისი".-1964(19 აგვ.).-გვ.2. 44.სვეტიცხოველი // გაზ. "სამშობლო".-1988(აგვ.).-N17.-გვ.7. ლეგენდები ტაძრის მშენებლობაზე. 45.სვეტიცხოველი // ჟ. "მუზა".-1995.-N1.-გვ.4. ძეგლის ისტორია. 46.სვეტიცხოვლის ისტორია //გაზ. ”ახალი განათლება”.-2000(5-11 ოქტ.).-გვ.13. 47.კაპანაძე ნ. სვეტიცხოველი ტაძარი თუ მონასტერი? // დილის გაზეთი.-1997924 აპრ.).-გვ.9. 48.კიკნაძე ზ., მირზაშვილი თ. "მაყვლოვანი" თუ "სამოთხე სამეუფო"? // გაზ. "ლიტერატურული საქართველო".-1988(26 თებ.).-გვ.10. 49.კოწოწაშვილი შ. სვეტიცხოველს ანადგურებენ: დაპირისპირება ტაძრის მოძღვარსა და ხელოსუფლებას შორის //გაზ. "ახალი თაობა".-2001(9 სექტ.).-გვ.9-10. 50.მამულაშვილი მ. სვეტიცხოველს ასე არ უხდება // გაზ. "კომუნიზმის გზით"(მცხეთა).-1961(23 იანვ.). ძეგლის ეზოსა და შემოგარენში მცენარეული საფარის შესახებ. 51.მარსაგიშვილი გ. სვეტი, სიცოცხლის მომნიჭებელი // გაზ. "სოფლის ცხოვრება".-1989(31 იანვ.).-გვ.4. 52.მეძმარიაშვილი ლ. სვეტიცხოვლისათვის ერთი თეთრიც ენანებათ //გაზ. "ახალი თაობა".-2000(11 მაისი).-გვ.10. ინტერვიუ კულტურის მინისტრის მოადგილე, არქიტექტორ ლ. მეძმარიაშვილთან სვეტიცხოვლის საკურთხევლის რესტავრაციის შესახებ. 53.მჭედლიშვილი ბ. სვეტიცხოვლის მშენებლობის ისტორია // გაზ. "ლიტერატურული საქართველო".-1996(22-29 მარტი).-გვ.13. 54.ნიკოლაიშვილი ვ. ეს სახელდახელო საქმე არ არის // დილის გაზეთი.-1997(8 მაისი).-გვ.8. ინტერვიუ არქეოლოგიის ინსტიტუტის მცხეთის ფილიალის დირექტორის მოადგილე ვ. ნიკოლაიშვილთან სვეტიცხოველსა და მის შემოგარენში დაწყებული სარესტავრაციო სამუშაოთა შესახებ. 55.სირაძე რ. სვეტი - ცხოველი - აქსიოლოგიური ნიშანი ქართული კულტურისა // გაზ. "ლიტერატურული საქართველო".-1997(26 დეკ.).-გვ.4. 56.სოხაძე ა. მივხედოთ სვეტიცხოველს // გაზ. "თბილისი".-1959(5 იანვ.).-გვ.3. 57.სულავა ნ. მოჯადოებულ წრეს მხოლოდ სიყვარული გაარღვევს // გაზ. ”საქართველოს რესპუბლიკა”.-2001(18 ივლ.).-გვ.8. სარესტავრაცუიო სამუშაოები ტაძრის გუმბათზე. 58.სურამელაშვილი მ. სვეტიცხოველი // ჟ. ”დაზღვევა და ცხოვრება”.-1996(24 სექტ.).-გვ.8. ტაძრის რესტავრაციის თაობაზე. 59.ფრუიძე ლ. სვეტიცხოვლის ტაძრის ზუსტი დიაგნოზი // გაზ. "ლიტერატურული საქართველო".-2005(28 იანვ.).-გვ.15. საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოს მალხაზ ბედიაშვილის მიერ 2003 წელს გამოცემული წიგნის - "სვეტიცხოველი, სამეცნიერო-ტექნიკური კვლევის შედეგები, ტაძრის კომპლექსის გამოკვლევა და რეკომენდაციები" - შესახებ. 60.ჩიგოგიძე ნ. აქ არის ერეკლეს სამარხი... // გაზ. "ავტოტრანსპორტელი".-1969(22 მარტი). 61.ჭარხალაშვილი ქ. ბზარები სვეტიცხოვლის კედლებზე //დილის გაზეთი .-2001(20 ივნ.).-გვ.20. 62.ალადაშვილი ნ. არწივის სიმბოლიკა შუა საუკუნეების ქართულ ქანდაკებაში //ჟ. ”საბჭოთა ხელოვნება”.-1989.-N12.-გვ.111-118. ტაძრის ფასადებზე გამოქანდაკებული არწივის რელიეფების მონუმენტურობა, როგორც ღვთაებრივი ძალის ზოგადი იდეის გამოხატულება. ტექსტს ერთვის არწივისა და ლომების გამოსახულებიანი ფასადების ფოტოები. 63.მცხეთა სვეტიცხოველი //საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები.-თბ.,2010.-გვ.33-42. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. ტაძრის ისტორიული მიმოხილვა. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები. 64.ბუბულაშვილი ე. ცხოველმყოფელი სვეტი //ჟ. უფლის ციხე.-2011.-N1.-გვ.19-32. რეზ. ინგლ. ენაზე. პირველი ქრისტიანული ტაძრის-სვეტიცხოვლის აგების, მშენებლობისა და რესტავრაციის ეტაპები; ცხოველმყოფელი სვეტის აღწერილობა; სვეტიცხოველი საეკლესიო ტრადიციისა და ქართული წყაროების მიხედვით. მოხსენიებულნი არიან: ვახუშტი ბატონიშვილი, ნიკოლოზ გულაბერისძე(მე-13 საუკუნის მეორე ნახევრის მოღვაწე, კათალიკოს-პატრიარქი), კათალიკოსი მელქისედეკი(მე-11 ს.), ნიკოლოზ ამილახორი-კათალიკოსი(მე-17 ს-ს 70-იანი წლები), მეფე ალექსანდრე პირველი(მე-15 ს.), გულჯავარაშვილი გრიგოლ-ცხოველი სვეტის ქვიტკირის კედლების მომხატავი, მეფე ვახტანგ მეექვსე; მკვლევარი ალ. ნატროშვილი. ტექსტს ერთვის ფოტოები. 65.სვეტიცხოველი //ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება (დამხმარე სახელმძღვანელო).-თბ.,1987.-გვ.47-50 ლეგენდა სვეტიცხოვლის სახელწოდებასთან დაკავშირებით; საკათედრო ტაძრის ხუროთმოძღვრულ-მხატვრული აღწერილობა. მოკლე ცნობები კომპლექსში შემავალ სხვადასხვა ნაგებობებზე. 66.ადამაშვილი ნ. მცხეთის XI საუკუნის სვეტიცხოვლის ტაძრის სკულპტურული დეკორი და მისი თეოლოგიური პროგრამა //ლოგოსი:ქრისტიანული კვლევის საერთაშორისო ცენტრი.-2003.-ტ.1.-გვ.28-34. რეზ. რუს. და ინგლ. ენებზე. ქართული ხუროთმოძღვრებისათვის დამახასიათებელი ფიგურული რელიეფების განაწილების პრინციპის შესახებ სვეტიცხოვლის ფასადების დეკორში. 67.Siradze R. Sveticxoveli, Santa Sofia E Sion //Studi Sull Oriente Cristiano.-2000.-N4.-გვ.19-27. ტექსტი იტალიურ ენაზე თარგმნა გაგა შურღაიამ. სვეტიცხოველი, წმ. სოფიის ტაძარი და სიონი: შედარებითი არქიტექტურული ანალიზი. 68.Wilkinson J. Planning Religious Architecture //სამეცნიერო შრომების კრებული: ხელოვნებათმცოდნეობა.-2003.-N5.-გვ.143-188. 69.ქევანიშვილი ე. შენ ხარ სვეტიცხოველი //ჟ. ”მუდმივი კავშირის სამყარო”.-2000.-N2.-გვ.36-37. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. ლეგენდები ტაძარზე. 70.ხოშტარია დ. მცხეთა-ადრექრისტიანული ეკლესიები //ქრისტიანული დემოკრატია.-2000.-N1.-გვ.113-123. 71.ცინცაძე ვ. ადრექრისტიანული (IV, V სს.) ქართული ხუროთმძღვრების ისტორიის ზოგი საკითხი: (სვეტიცხოველი) //ქართული ხელოვნება.-2001.-N11.-გვ.9-34 72.”ამ ბოლო ხანებში...” //გაზ. ”დროება”.-1875(21 სექტემბერი).-N108.-გვ.1. 73.[ჭიჭინაძე] მთაწმინდელი ზ. მცხეთიდან 17 აგვისტოს //გაზ. დროება’.-1879(29 აგვ.).-N179.-გვ.2-3. სვეტიცხოვლის ეზოში დაცულ სიძველეთა შესახებ. 74.მნახველი. ძველი ნაშთთ მოყვარეთა საყურადღებოთ //გაზ. ”დროება”.-1885(21 აგვ.).-N179.-გვ.3. ტაძრის წარწერათა შესახებ. 75.მგზავრი. ჩვენი დაუდევრობა //გაზ. ”ცნობის ფურცელი”.-1898(16 სექტ.).-N630.-გვ.2. ტაძრისადმი გამოჩენილი უყურადღებობის გამო. 76.მცხეთის ტაძრის განახლების საქმე //გაზ. ”ცნობის ფურცელი”.-1898(2 მაისი).-N523.-გვ.1-2; (27 ოქტ.).-N663.-გვ.2; (4 ნოემბ.).-N670.-გვ.1. 77.შემოწირულება //გაზ. ”ცნობის ფურცელი”.-1899(8 იანვ.).-N720.-გვ.1; (10 ივლ.).-N863.-გვ.4; (8 იანვ.).-N720.-გვ.1. შეკრებილი აჯიქაბულში, ე.ნ. მუხრან-ბატონისაგან, ი. გოგებაშვილისაგან. 78.მცხეთის ტაძრის განახლება //გაზ. ”ცნობის ფურცელი”.-1899(25 ნოემბ.).-N971.-გვ.2. 79.მცხეთის ტაძრის განახლება //გაზ. ”ცნობის ფურცელი”.-1900(9 აპრ.).-N1094.-გვ.2. მოხსენიებულია არქიტექტორი კ.პ. ტატიშჩევი. 80.შემოწირულება //გაზ. "ივერია".-1899(14 აპრ.).-ნ81.-გვ.4;(25 აპრ.).-N86.-გვ.4; (30 აპრ.).-N89.-გვ.3; (9 მაისი).-N96.-გვ.2; (1 ივნ.).-N113.-გვ.4; (15 ივნ.).-N124.-გვ.4; (17 ივნ.).-N126.-გვ.4; (22ივლ.).-N155.-გვ.4;(3 სექტ.).-N189.-გვ.4. 81.[ხოშტარია დიმიტრი] დუტუ მეგრელი პატარა შენიშვნა //გაზ. "ივერია".-1899(11 ივნ.).-N121.-გვ.4. 82.ახალი ამბავი //გაზ. "ივერია".-1899(2 მაისი).-N91.-გვ.1-2. ა.ი. მანთაშევისა და ე.ო. არამიანცის დახმარება მცხეთის ტაძრის რესტავრაციისათვის. 83."როგორც ვუწყით..." //გაზ. "ივერია".-1899(5 მაისი).-N93.-გვ.2. 84.ნატროშვილი ა. საეტიცხოვლის ტაზრის განახლების გამო // გაზ. "ივერია".-1899(4 აპრ.).-N73.-გვ.1-2. 85.ნარკვევი //გაზ. "ივერია".-1899(14 აპრ.).-N81.-გვ.3. ბორის ესაძის წერილი "კავკაზში" მცხეთის ტაძრის განახლების შესახებ. 86.მცხეთის საპატრიარქო ტაძრის სასარგებლოდ შემოვიდა..." // გაზ. "ივერია".-1899(14 ოქტ.).-N221.-გვ.1 ქ. ყაზანიდან მიღებული შემოწირულება. 87.[ფერაძე ილია] ფარი ორიოდე სიტყვა მცხეთის სვეტი-ცხოვლის ტაძრის განახლების და ბ. მონადირიშვილის კონცერტის გამო //გაზ. "ივერია.-1899(3 აპრ.).-N72.-გვ.2-4. 88."მცხეთის ტაძრის განსაახლებლად..." // გაზ. "ივერია".-1899(13 ივნ.).-N123.-გვ.1. 89.მონადირიშვილი ი. წერილი რედაქციის მიმართ //გაზ. "ივერია".-1899(22 ივნ.).-N130.-გვ.4. 90.ჭანიშვილი დ. შემოწირულება //გაზ. "ივერია".-1899(6 ივნ.).-N141.-გვ.4. 91.ჯანაშვილი მ. წმინდა ადგილი //გაზ. "ივერია".-1899(17 თებ.).-N36.-გვ.2-3. 92.[მურვანიშვილი მიხეილ] ლიხელი მ. //გაზ. "ცნობის ფურცელი".-1898(18 ივლ.).-N586.-გვ.3. 93."მცხეთის ტაძრის განმაახლებელმა კომიტეტმა..." //გაზ. "ივერია".-1898(4 ნოემბ.).-N236.-გვ.1. 94.N. ორი დიდი საჭირო და შესანიშნავი საქმე //გაზ. "ივერია".-1898(10 მარტი).-N52.-გვ.1-2. 95."მცხეთის საპატრიარქო..." //გაზ. "ივერია".-1898(17 ივლ.).-N152.-გვ.1. 96."ორშაბათს, 29 აპრილს..." //გაზ. "ივერია'.-1898(2 მაისი).-N92.-გვ.1. 97.ხუროშვილი პ. კიდევ სვეტი-ცხოვლის ტაძრის შესახებ //გაზ. "ივერია".-1898(17 სექტ.).-N199.-გვ.3-4; (18 თებ.).-N35.-გვ.2-3; (19 თებ.).-N36.-გვ.1-3; (20 ტებ.).-N37.-გვ.1-2. 98.სოფ. მცხეთა //გაზ. "ივერია".-1897(18 მარტი).-N51.-გვ.2. 99.შთენილი. მცხეთა //გაზ. "ივერია".-1895(14 აპრ.).-N77.-გვ.1-2. 100.მცხეთის ტაძარი // გაზ. "ივერია".-1895(19 ივლ.).-N152.-გვ.2. არქიტექტორ კ. ტატიშჩევის წერილი მცხეთის ტაძრის განახლების შესახებ. 101.შემოწირულება // გაზ. "ივერია".-1897(5 ივნ.).-N108.-გვ.4. შეკრებილი დავით ახმადოვის მიერ ქ.ირკუტსკში. 102.შემოწირულება // გაზ. "ივერია".-1898(13 დეკ.).-N267.-გვ.4. 103.მაჭავარიანი ვლ. წერილი რედაქციის მიმართ // გაზ. "ივერია.-1898(24 მაისი).-N1-8.-გვ.4. 104."მოწოდება მართლმადიდებელ მსოფლიო ეკლესიის ..." //გაზ. "ივერია".-1898(29 ივლ.).-N161.-გვ.1. 105.[ახნაზაროვი არტემ] ფარნაოზი "ქრისტე აღსდგა", მკითხველო! // გაზ. "ივერია".-1898(5 აპრ.).-N73.-გვ.2. 106."შემდეგს სამწუხარო ამბავს გვამცნობს ..." //გაზ. "ივერია".-1898(15 დეკ.).-N268.-გვ.1. ცნობა ტაძრის სახურავის ჩამონგრევის შესახებ. მოხსენიებულია მღვდელი პლ. ხუროშვილი. 107.გვაჩაბაძე ი. შემოწირულება // გაზ. "ივერია".-1898(9 აგვ.).-N170.-გვ.4. 108.ახალი ამბავი // გაზ. "ივერია".-1898(30 ივლ.).-N162.-გვ.1. მოხსენიებულნი არიან: დიდუბის ეკლესიის წინამძღვარი კ. ცინცაძე, ყარსის ოლქის ბლაღოჩინი კომარი. 109.ახალი ამბავი // გაზ. "ივერია".-1898(27 ოქტ.).-N229.-გვ.1. ტაძრის გასაახლებლად შემდგარი კომიტეტის სხდომა ეპისკოპოს ლეონიდეს თავმჯდომარეობით. 110."13 აპრილს საღამოზედ..." // გაზ. "ივერია".-1904(16 აპრ.).-N91.-გვ.2. 111.გარ(სიაშვი)ლი დ. მცხეთა // გაზ. "ივერია".-1902(2 მაისი).-N92.-გვ.2. 112."კვირას, 18 მარტს..." // გაზ. "ივერია".-1901(20 მარტი).-N63.-გვ.2. 113.კობაიძე ა. ხევი // გაზ. "იერია".-1901(13 მარტი).-N57.-გვ.3. სვეტიცხოვლის ტაძრის გაძარცვის შესახებ. 114.შემოწირულება // გაზ. "ივერია".-1901(14 იანვ.).-N11.-გვ.4. შეკრებილი სიღნაღში ნიკოლოზ აფხაზის მიერ. 115.ქუტაისი // გაზ. "ივერია".-1900(27 იანვ.).-ნ20.-გვ.2. 116.მრევლიშვილი ა. ქართული ხელოვნური მხატვრობა // გაზ. "ივერია".-1900(3 ნოემბ.).-N240.-გვ.2-3. წერილი პარიზიდან. 117.[იოსელიანი გიორგი] წყალტუბელი. მცხეთაში ყოფნა // გაზ. "ივერია".-1900(22 აპრ.).-N86.-გვ.3-4; (3 ნოემბ.).-N240.-გვ.2-3. 118.მცხეთის საკათალიკოსო ტაძრის განახლების საქმე // გაზ. "ივერია".-1900(24 თებ.).-N41.-გვ.2. 119.მოსკოვი // გაზ "ივერია".-1900(1 იანვ.).-N1.-გვ.1. მცხეთის ტაძრის განახლების საკითხის განხილვა "ძველ ნაშთთა დამცველ კომისიის" სხდომაზე. 120.ნებაძე ი. წერილი რედაქციის მიმართ // გაზ. "ივერია".-1900(1 ოქტ.).-N213.-გვ.4. 121.გოგებაშვილი ი. "ამ აქმისთვის წინათ..." // გაზ. "ივერია".-1899(1 იანვ.).-N1.-გვ 122.ახალი ამბავი // გაზ. "ივერია".-1899(9 ნოემბ.).-N241.-გვ.2. პროფ. ნ. კონდაკოვის აზრი სვეტიცხოვლის განახლების შესახებ. 123.ახალი ამბავი //გაზ. "ივერია'.-1899(24 ნოემბ.).-N253.-გვ.2. ი. კიტნერისა და გ. გრიგის აზრის ტაძრის განახლების თაობაზე. 124.ბებურიშვილი ალ., სარალიძე დ. წერილი რედაქციის მიმართ // გაზ. "ივერია".-1899(16 ივლ.).-N150.-გვ.4. მოხსენიებულია იოსებ კვალიაშვილი. 125.[კარბელაშვილი] ცხვილოელი პ. დიდი საქმე // გაზ. "ივერია".-1899(6 აპრ.).-N74.-გვ.2-3. 126.კვალიაშვილი ი. // გაზ. "ივერია'.-1899(29 ივნ.).-N136.-გვ.4. 127.დროებით მცხეთელი ს. მცხეთა // გაზ. "ივერია".-1895(8 თებ.).-N29.-გვ.3. 128.Натроев А. Мцхета и его собор Светицховели.-1901 Историко-археологическое описание. 129.სვეტიცხოველი //ელიზბარაშვილი ნ., კუპატაძე ბ. საქართველოს 100 ღირსშესანიშნაობა.-თბ.,2011.-გვ.77. მოკლე ინფორმაცია ტაძრის აგების, სარესტავრაციო სამუშაოებისა და გარე სივრცის შესახებ. 130.სვეტიცხოველი //არქიტეტურის რესტავრაცუია საქართველოში. ისტორიოგრაფია, ტრადიცია, გამოცდილების ანალიზი.-თბ.,2012.-გვ.144-148. ტექსტს ერთვის ტაძრისა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე განლაგებულ ნაგებობათა ფოტოები. 131.სვეტიცხოველი //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.63-64. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 132.წმინდა ნინოს სვეტიცხოვლის ტაძარი //ქვრივიშვილი ო. სვეტიცხოვლის მისტერია.-თბ.,2000.-გვ.192-227. წმ. ნინოს მოღვაწეობა; ქართლის მოქცევის ამსახველი წერილობითი წყაროებისა და არქეოლოგიური მასალების მიმოხილვა; წმ. ნინოს მიერ მცხეთაში აგებული სვეტიცხოვლის ხის ტაძრისა და მირიან მეფის მიერ აგებული ტაძრის ხუროთმოძღვრული ფორმების შესახებ. 133.ქართული ხუროთმოძღვრების მეორე აყვავების პერიოდი (X1 საუკუნის პირველი მესამედი). სვეტიცხოველი // მოსულიშვილი ჰ. ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების სტრუქტურა.-თბ.,2012.-გვ.98-104. სვეტიცხოვლის შიდა სივრცისა და გარე მოცულობის ანალიზი. ტექსტს ახლავს ნახაზები. 134.სვეტიცხოველი, თორმეტი მოციქულის საკათედრო ტაძარი (სვეტიცხოვლის კომპლექსი)//ბარისაშვილი გ. მცხეთის შემოგარენის ტაძრები.-თბილისი.,2013.-გვ.22-24. ტექსტს ახლავს ტაძრის ფოტო. 135.სვეტიცხოველი//გველესიანი გ. საქართველოს ეკლესია-მონასტრები.-ქუთაისი.,2013.-გვ.30-32. მოკლე ისტორიული მიმოხილვა. 136. სვეტიცხოველი//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.–თბ.,2014.–გვ.61–62.
ბოლნისის სიონი 1.აბრამიშვილი გ. ადრექრისტიანული ქართლის (იბერიის) ეროვნული იკონოგრაფიის სათავეებთან //ქრისტიანობა, წარსული, აწმყო, მომავალი.საერთაშორისო სიმპოზიუმი.-თბ.,2000.-გვ.7-8; //საქართველოს სახელმწოფო მუზეუმი. ნარკვევები.-თბ.,2001.VII.-გვ.62-69. რეზ. ინგლისურ ენაზე. ძეგლის ქანდაკებებისა და აღმშენებელთა შესახებ. 2.ალავიძე ო. ბაზილიკური ტიპის ეკლესიები //ისტორია, საზოგათმცოდნეობა და გეოგრაფია სკოლაში.-1983.-N4.-გვ.56-68. ტაძრის მხატვრული სახისა და გენეზისის ძირითადი საკითხები. 3.ამირანაშვილი შ. ქართული ხელოვნების ისტორია.-თბ.,1971.-გვ.113-118; ტაძრის აღწერილობა და მისი ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 4.ამირანაშვილი შ. ქართული ხელოვნების ისტორია.წ.1.-თბ.,1944.-გვ.138-148. ვრცელი ხუროთმოძღვრულ-მხატვრული ანალიზი. 5.ამირანაშვილი შ. ბოლნისის ტაძრის აგების თარიღის დაზუსტებისათვის //საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის შრომები.ტ.4.-თბ.,1958.-გვ.3-5. ძეგლის აგების თარიღისათვის. 6.ანდღულაძე ნ. თუმანიშვილი დ. საყვარელძე თ. ბოლნისის სიონის საკითხისათვის //საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე ისტორიის...სერია.-1984.-გვ.129-141. ბოლნისის სიონის დათარიღების შესახებ ბ. მჭედლიშვილისა და ს. კაკაბაძის წერილების განხილვა. 7.ბერიძე ვ. ბოლნისის სიონი //ფრესკა.-1968.-N2.-გვ.23-25. ბაზილიკური ტაძრის ხუროთმოძღვრებისა და წარწერების დახასიათება. 8.ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1974.-გვ.23-25;გვ.88-89. V საუკუნის ბოლნისის სიონის ისტორიული მნიშვნელობა და მხატვრული ღირებულება; 1936-1937 წლებში ჩატარებული ექსპედიციების შედეგები, ტაძრის სამშენებლო წარწერის ანალიზი. მოხსენიებულნი არიან: გ.ჩუბინაშვილი, ივ.ჯავახიშვილი, ლ.მუსხელიშვილი, აკ.შანიძე, ბოლნელი ეპისკოპოსი ნიკოლოზი (XVII ს.), არქიტექტორი რ.გვერდწითელი. ტექსტს დართული აქვს საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.11-13). 9.ბერიძე ვ. ადრეფეოდალური ხანის ქართული ხელოვნება //საქართველოს ისტორიის საკითხები.ტ.II.-თბ.,1973.-გვ.620-623. ძეგლის ქანდაკებების დახასიათება. 10.ბოგვერაძე ა. ძიებანის საუკუნის საქართველოს ისტორიიდან //საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე: ისტორიის...სერია.-N4.-გვ.159-177. ტაძართან დაკავშირებული სამეცნიერო ლიტერატურის მიმოხილვა, ძეგლის დათარიღება. 11.ბოლნისის სიონი //ნაკაშიძე ლ. საქართველოს საქმიანი და გამოჩენილი ადამიანები.-თბ.,2003.-გვ.129. მოკლე ცნობები ქართულ და ინგლისურ ენებზე. 12.ბოლნისის სიონი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.II.-თბ.,1977.-გვ.454. ბოლნისის სიონის ხუროთმოძღვრება, მხატვრული გაფორმების დეტალები და წარწერები. 13.გვერდწითელი რ. ბოლნისის სიონი //ძეგლის მეგობარი.-1968.-N15.-გვ.59-62. ბოლნისის სიონში ჩატარებული სარემონტო-სარესტავრაციო სამუშაოების ანგარიში. ტექსტს ერთვის ძეგლის გეგმა. 14.დავრიშაშვილი ი. ქართული ხუროთმოძღვრება //გუშაგი.-1989.-N18.-გვ.65. სიონის მოკლე აღწერილობა. 15.დეკანოსიძე ლ. ბოლნისის სიონი //ჯვარი ვაზისა.-1989.-N2.-გვ.94-96. ტაძრის ხუროთმოძღვრების, მხატვრული გაფორმების დეტალებისა და საამშენებლო წარწერების განხილვა. 16.დოლიძე ვ. ბოლნისის სიონი.-თბ.,1961. ძეგლის ხუროთმოძღვრება, მხატვრული ფორმები და წარწერების მიმოხილვა. 17.ზაქარაია პ. ბოლნისები და წუღრუღაშენი.-თბ.,1953.-გვ.74. ბოლნისის სიონის დახასიათება. 18.ზედლმაირი ჰ. V-VI საუკუნეების ქართული ეკლესიები და PREMIER SUYLE ROMAN //ძეგლის მეგობარი.-1973.-N31-32.-გვ.78-79. ზედლმაირის ნაშრომის პირველი ნაწილის განხილვა, რომელიც ეხება ბოლნისის სიონის ხუროთმოძღვრულ სტილს. 19.კაკაბაძე ს. ბოლნისის ტაძრის წარწერების შესახებ //მნათობი.-1985.-N5.-გვ.145-154. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში ს. კაკაბაძის მიერ წაკითხული მოხსენება. 20.ბოლნისის ტაძრის წარწერების ინტერპრეტაციის საკითხები //კეკელიძე კ. ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან.ტ.VI.-თბ.,1960.-გვ.418-420. ბოლნისის ტაძრის წარწერებთან დაკავშირებული ისტორიული გადმოცემებისა და მეცნიერეული თეორიების კრიტიკული მიმოხილვა. 21.ლომოური ნ. და სხვა. ბოლნისის სიონის საკითხისათვის //საქართველოს მეცნიერებათა აკდემიის მაცნე: ისტორიის ...სერია.-1984.-N3.-გვ.115-141. ძეგლის დათარიღების შესახებ გამოქვეყნებული ს. კაკაბაძისა და ბ. მჭედლიშვილის სტატიების კრიტიკული განხილვა. 22.ლომოური ნ. კვლავ ბოლნისის სიონის დათარიღების საკითხისათვის //საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე: ისტორიის...სერია.-1986.-N3.-გვ.156-167. პასუხი ბოლნისის სიონის დათარიღების შესახებ გამოქვეყნებული ა.ბოგვერაძის წერილზე "ძიებანი V საუკუნის საქართველოს ისტორიიდან". 23.ლორთქიფანიძე მ. ქართლი V საუკუნის მეორე ნახევარში.-თბ.,1979.-გვ.62-65. ძეგლის მშენებლობასა და წარაწერებთან დაკავშირებით სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოთქმულ მოსაზრებათა მიმოხილვა. 24.მალაღურაძე ჯ. საქართველოს ხუროთმოძღვრების ისტორიის მოკლე ცნობები.-თბ.,1989.-გვ.-26. მოკლე ცნობები ბოლნისის სამნავიანი ბაზილიკური ეკლესიის (478-493 წწ.) შესახებ. 25.მღებრიშვილი ძ. ბოლნისის სიონი //დროშა.-1985.-N9.-გვ.20. ცნობები ბოლნისის სიონის სამნავიანი ბაზილიკის ხუროთმოძღვრების, რელიეფური ჩუქურთმებისა და წარწერების შესახებ. 26.მარსაგიშვილი გ. ბოლნისის სიონი //მეცნიერება და ტექნიკა.-1981.-N10.-გვ.39-43. ძეგლთან დაკავშირებული სამეცნიერო ლიტერატურის მიმოხილვა, ხუროთმოძღვრების, რელიეფებისა და წარწერების განხილვა. 27.მარსაგიშვილი გ. ბოლნისის სიონი.-თბ.,1984. ძეგლის ისტორია, ხუროთმოძღვრება, სკულპტურული და ორნამენტული სამკაულები, დამწერლობის უძველესი ნიმუშები. 28.მაჭავარიანი ე. ბოლნისის სიონის საამშენებლო წარწერა.-თბ.,1965. ტაძრის წარწერების შინაარსობლივი და სტრუქტურული ანალიზი. 29.მუსხელიშვილი ლ. ბოლნისი //ენიმკის მოამბე.III.-1938.-გვ.311-376. ტაძრის დათარიღების შესახებ. 30.მჭედლიშვილი ბ. ბოლნისის სიონის დათარიღებისათვის //საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე: ისტორიის...სერია.-1984.-N3.-გვ.100-114. ბოლნისის სიონის აგების თარიღის საკითხი ძველი ქართული საისტორიო წყაროებში. 31.პატარიძე რ. ბოლნისის ტაძრის საამშენებლო წარწერები //მნათობი.-1984.-N1.-გვ.140-159. ძეგლის წარწერების დათარიღება, სტილისტური ანალიზი. 32.საყვარელიძე თ. ბოლნისის სიონი.-თბ.,1983. ტექსტს ერთვის ილუსტრაციები. ტაძრის მხატვრულ-ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 33.სილოგავა ვ. ბოლნისის უძველესი ქართული წარწერები.-თბ.,1994. წარწერების შესახებ არსებული სამეცნიერო ლიტერატურის მიმოხილვა; შინაარსობრივ-ქრონოლოგიური კლასიფიკაცია, პალეოგრაფიული და ენობრივი ანალიზი. ტექსტს დართული აქვს მდიდარი საილუსტრაციო მასალა. 34.შანიძე ა. ბოლნისის წარწერები //ნობათი.-1975.-N1.-გვ.28-31. ტაძარზე შემორჩენილი სამი უძველესი წარწერის ანალიზი. 35.ბოლნისის სიონი //ჩუბინაშვილი გ. ქართული ხელოვნების ისტორია.ტ.I.-ტფ.,1936.-გვ.32-50. ბოლნისის სიონის ხუროთმოძღვრული ფორმები და მხატვრული მორთულობა - ვრცელი მიმოხილვა. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა (სურ.12-31). 37.ჩხენკელი თ. ბოლნური ჯვარი //ფრესკა.-1977.-N9.-გვ.22-23. ბოლნისის სიონის ჯვარი -განხილვა. 38.ბოლნისის სიონი //ციციშვილი ირ. ქართული არქიტექტურის ისტორია.-თბ.,1955.-გვ.39-40; 41-42. ძეგლის ხუროთმოძღვრული ფორმებისა და დეკორატიული მორთულობის ანალიზი. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.IX, ნახ.1-10; ტაბ.X; სურ.1). 39.ბოლნისის სიონი //საქართველოს სასულიერო საგანძური.წიგნი.I.-თბ.,2005.-გვ.18-22. ტაძრის მდებარეობა, ხუროთმოძღვრული დახასიათება, წარწერების მოკლე აღწერილობა. მოხსენიებულნი არიან: ი.რევიშვილი, მ.მაჭუტაძე, იოვანე ბოლნელი. ტექსტი ქართულ და ინგლისურ ენებზე. ერთვის ძეგლის ფოტოები. 39.ციციშვილი ირ. ქართული ხელოვნების ისტორია.-თბ.,1995.-გვ.53-54. ბოლნისის სიონის ხუროთმოძღვრება, შიდა სივრცე, ინტერიერის მორთულობა-განხილვა. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა. 40.ბოლნისის სიონი ; ქვაჯვრის ფრაგმენტი //ქართული წარწერების კორპუსი.I.:აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველო (V-X სს.).-თბ.,1980.-გვ.63-70; გვ.73-88; გვ.118; გვ.151-154. რეზ. რუს. ენაზე . ტაძრის მოკლე აღწერილობა, V და X საუკუნეების წარწერების ვრცელი აღწერილობა და პალეოგრაფიულ-ენობრივი განხილვა. მოხსენიებულია ლ.მუსხელიშვილი, გ.ჩუბინაშვილი. მოცემულია საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.1-13; 98,99). 41.ბოლნისის სიონის დავით [ბოლნელი] ეპისკოპოსის წარწერა //ჯავახიშვილი ივ. ქართული დამწერლობათმცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია.-თბ.,1949.-გვ.163-166. ტაძრის წარწერების პალეოგრაფიულ-სტილისტური ანალიზი და მათი დათარიღების საკითხები. 42.ბოლნისის წარწერები //დანელია კ. სარჯველაძე ზ. ქართული პალეოგრაფია.-თბ.,1997.-გვ.7-20. ბოლნისის სიონის აგების თარიღის დადგენა. დავით ეპისკოპოსის, აზარუხტის წარწერების სწორად წაკითხვისათვის. 43.გოგიაშვილი თ. ცნობარი ძეგლთა შესწავლისათვის. ბოლნისის სიონი //ქართული ენა და ლიტერატურა სკოლაში.-1975.-N3.-გვ.54. მოკლე ცნობები ტაძრის შესახებ. 44.ბოგვერაძე ა. ბოლნისის სიონის საამშენებლო წარწერის დათარიღებისათვის //საქართველოს ფეოდალური ხანის ისტორიის საკითხები.VII.-თბ.,1999.-გვ.79-103. წარწერების პალეოგრაფიულ-სტრუქტურული ანალიზი. 45.მუსხელიშვილი ლ. ბოლნისი //ენიმკის მოამბე.III.-გვ.311-376. ტაძრის აღწერლობა, აგების თარიღი. 46.იმნაიშვილი დუმილით მეტყველი ძეგლი //ლიტერატურული საქართველო.-1963.-13 დეკემბერი. ტაძარში შემონახული ხანმეტი ტექსტის შესახებ. 47.ბერძენიშვილი დ. "ხევი ბოლნისისა" //დმანისი.IV.-თბ.,2003.-გვ.203-205. ბოლნისის სიონის ისტორია,ძეგლის შესახებ ისტორიულ წყაროებში არსებული ცნობები, ხუროთმოძღვრულ-მხატვრული ანალიზი, წარწერების მიმოხილვა. 48.ბარდაველიძე ნ. ...და ბოლნისის სიონი და... //გაზ. "სამშობლო".-1989.-მარტი.-N6.-გვ.1. 49.ბიწაძე დ. ბოლნისის სიონის ზარები //გაზ. "კომუნისტი".-1989.-25 მარტი.-გვ.4. 50.ბოლნისის სიონი //ჟ."მუზა".-1996.-N1.-გვ.8. ძეგლის მოკლე ისტორია. 51.გვინჩიძე გ. ბოლნისის სიონი 1500 წლისაა //გაზ. "ლიტერატურული საქართველო".-1997.-20-27 ივნ.-გვ.14. ძეგლის აგების თარიღის დადგენა რესტავრაციის დროს აღმოჩენილი სამშენებლო წარწერის მიხედვით. 52.გოგოჭური ც. ბოლნისის სიონი "ავადაა"... //გაზ. "ახალგაზრდა კომუნისტი".-1988.-26 ნოემბ.-გვ.2. ტაძრის მოვლა-პატრონობის თაობაზე. 53.იმნაიშვილი ი. ბოლნისის სიონი //გაზ. "თბილისის უნივერსიტეტი".-1963.-13 დეკემბერი. 54.იმნაიშვილი ი. დუმილით მეტყველი ძეგლი //გაზ. "გამარჯვების დროშა"(ბოლნისი).-1963.-19 დეკემბერი //გაზ. "ლიტერატურული საქართველო".-1963.-13 დეკ.-გვ.4. 55.მირზაშვილი თ. ბოლნისის სიონის აღმშენებლის სახელი და აგების დრო ჯერაც მედროვე ისტორიკოსთა ხელშია //გაზ. "დრონი".-1999.-23 თებ.-გვ.8. 56.მუშკუდიანი თ. ბოლნისის სიონი //გაზ. "განმარჯვების დროშა".-1966.-14 ივლისი. 57.მუშკუდიანი თ. ცხოველ არს ტაძარი ღვთისა და ერისა! //გაზ."ლიტერატურული საქართველო".-1989.-10 მარტი.-გვ.13. 58.ჯაში პ. ბოლნისის სიონი //გაზ. "სამშობლო".-1979.-იანვ.-გვ.5. 59.აბრამიშვილი გ. სტილისტური და შედარებითი ანალიზი და ძეგლთა ქრონოლოგიის საკითხი //საქართველოს შ. ამირანაშვილის სახ. ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის საშემოდგომო სამეცნიერო სესია. მოხსენებათა თეზისები.-თბ.,1994.-გვ.5-8. ბოლნისის სიონის კომპლექსური კვლევის მასალები. 60.ჭიჭინაძე ზ. სამხრეთ საქართველო //მოგზაური.-1901.-N2.-გვ.172-182. ტაძრის მოკლე აღწერილობა. 61.ბოლნისის სიონი //საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები.-თბ.,2010.-გვ.125-131. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. მოკლე ინფორმაცია სიონის არქიტექტურული თავისებურებებისა და უძველესი წარწერების შესახებ. ტექსტს ერთვის ძეგლისა და მისი დეტალების ფოტოები. 62.მალაღურაძე ჯ. საქართველოს ხუროთმოძღვრების ისტორიის მოკლე ცნობები.-თბ.,1989.-გვ.26. მოკლე ცნობა სამნავიანი ბაზილიკისათვის დამახასიათებელი არატიპიური ეკლესიის შესახებ. დართულია ბოლნისის სიონის გეგმა. 63.ბოლნისის სიონი //ნაკაშიძე ლ. საქართველოს საქმიანი და გამოჩენილი ადამიანები.-თბ.,2003.-გვ.130 476-493 წლებში აგებული, სამნავიანი ბაზილიკური ტიპის, ფირუზისფერ-მომწვანო გათლილი ქვის კვადრატებით აგებული ეკლესიის მოკლე აღწერილობა (მნიშვნელოვანია იმითაც, რომ რელიეფური სკულპტურული გამოსახულება წინაქრისტიანულ ხანასთანაა დაკავშირებული, რაც ქრისტიანული სარწმუნოების მიერ შეთავსებულია). ტექსტი მოცემულია ქართულ და ინგლისურ ენებზე. დართული აქვს ძეგლის ფოტო. 64.თორაძე ვ., თორაძე ნ. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორია.-თბ.,[2006].-გვ.123. მოკლე ინფორმაცია ბოლნისის სიონის რელიეფურ ქანდაკებათა (პირისპირ მჯდომი ორი ფრთოსანი ლომი და მათ შორის გაქცეული ქურციკი; რელიეფი ხარის თავის გამოსახულებით, რომელსაც რქებს შორის ჯვარი აქვს; ფარშევანგი-აღდგომის სიმბოლო; ირემი-მორწმუნე სულის სიმბოლო) შესახებ. 65.Wilkinson J. Planning Religous Architekture //სამეცნიერო შრომების კრებული: ხელოვნებათმცოდნეობა.-2003.-N5.-გვ.143-188. 66.გრიგოლია მ. უძველესი ეკლესიები საქართველოში: (I-VI სს.) /კლიო.-2001.-N11.-გვ.35-44. რეზ. ინგლ. ენაზე. ბოლნისის სიონი - საეკლესიო არქიტექტურის განვითარების ეტაპი. 67.დმანისი და მანგლისის სიონი //ელიზბარაშვილი ნ., კუპატაძე ბ. საქართველოს 100 ღირსშესანიშნაობა.-თბ.,2011.-გვ.53. მოკლე ინფორმაცია საქართველოში ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ტაძრის - ღვთისმშობლის სახ. სამნავიანი ბაზილიკის გამორჩეული არქიტექტურისა და ორნამენტების შესახებ. აგების თარიღი(479-494) განსაზღვრულია სამშენებლო წარწერის მოხედვით. აღნიშნულია, რომ წარწერა საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ქართული დამწერლობის უძველესი ნიმუშია. მოხსენიებულია ტაძრის ქტიტორი, პირველი ბილნელი ეპისკოპოსი დავითი, მეფე ვახტანგ გორგასალი. ტექსტს ერთვის დავით ეპისკოპოსის ქტიტორული წარწერისა და ბოლნისის სიონის ფოტოები. 68.ჯაბუა ნ. ქრისტიანული ტაძრის არქიტექტურული ტიპები შუა საუკუნეების საქართველოში. თბ.,2012.-გვ.24. ბოლნისის სიონის სამნავიანი ბაზილიკის არქიტექტურული და მხატვრული თაისებურებანი.(გეომეტრიული, მცენარეული და ცხოველური მოტივებით გაფორმებული სანათლავის სვეტისთავები). 69.ბოლნისის სიონი //არქიტექტურია რესტავრაცია საქართველოში. ისტორიოგრაფია, ტრადიცია, გამოცდილების ანალიზი.-თბ.,2012.-გვ.73-74. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები. 70.შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.22-23-24. ტექსტი ქართულ და ინგლისურ ენებზე. ბოლნისის სიონის სამნავიანი ბაზილიკის არქიტექტურულ-მხატვრული თავისებურებანი. 71. ბოლნისის სიონი//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.–თბ.,2014.–გვ.57–61. ცნობები ბოლნისის სიონის არქიტექტურულ, ისტორიულ და პალეოგრაფიულ მნიშვნელობაზე.
ჭერემი (გურჯაანის რ-ნი) 1.ჩუბინაშვილი გ. ქართული საერო ხუროთმოძღვრების რამდენიმე ნიმუში //ტფილისის უნივერსიტეტის მოამბე.ტ.III.-1923.-გვ.112-113. კახეთის ადრეული ხანის საერო არქიტექტურის ძეგლის-ჭერემის დახასიათება. ტექსტს ახლავს ჭერემის სასახლის ჩანახატი. 2.შუა საუკუნეების ხელოვნება: ჭერემი //ციციშვილი ირ. ქართული ხელოვნების ისტორია.-თბ.,1995.-გვ.49. ტაძრის აგების ისტორია, მის შესახებ არსებული წერილობითი წყაროების მოკლე მიმოხილვა. 3.ფეოდალური ეპოქის არქიტექტურა: ჭერემი //ციციშვილი ირ. ქართული არქიტექტურის ისტორია.-თბ.,1955.-გვ.39. მოკლე ცნობა კვადრატული ფორმის ეკლესიის შესახებ. 4.ჭერემი //ჩუბინაშვილი გ. ქართული ხელოვნების ისტორია.ტ.I.-ტფ.,1936.-გვ.27. პატარა სივრცის ეკლესიის მოკლე აღწერილობა. ტექსტს ახლავს სურ.5. 5.ჭერემი საეპისკოპოსო ტაძარი //ბარნაველი თ. კახეთის ისტორიული ძეგლების წარწერები.-თბ.,1961.-გვ.146. ჭერემის საეპისკოპოსო ტაძრის წარწერის პალეოგრაფიული განხილვა. 6.ჭერემი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.XI.-თბ.,1987.-გვ.391. ხუროთმოძღვრული კომპლექსის - საეპისკოპოსო ტაძრის, სასახლისა და ნაგებობის ნანგრევების მოკლე აღწერილობა. მოხსენიებულია ჭერემის მახლობლად "მამა-დავითის" სამეკლესიანი ბაზილიკა, წვერდაბალისა და წმ.ბარბალეს სახ.ეკლესიები. 7.ჭერემი //მოსულიშვილი ჰ. ქართული ძეგლის სტრუქტურა: IV-XIII სს.გუმბათოვანი არქიტექტურა.-თბ.,1983.-გვ.26-27 //კომპოზიციის აგების კანონზომიერებანი ქართულ ხუროთმოძღვრებაში //ძეგლის მეგობარი.-1976.-კრ.41.-გვ.51-60. კომპოზიციური სტრუქტურის ფორმირების კანონზომიერების შესახებ. ტექსტს დართული აქვს სამლოცველოს სქემატური ჩანახატი (გ.ჩუბინაშვილი), ძეგლის ნახაზები. 8.ფიცხელაური კ., ვარაზაშვილი ვ. და სხვ. კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიცია //საველე არქეოლოგიური კვლევა-ძიება 1989-10992 წლებში: მოკლე ანგარიშები.-თბ.,2004.-გვ.30-31. რეზ. გერმ. ენაზე. ჭერემის ციტადელის კომპლექსში შემავალი ციხე-დარბაზის მიდამოებსა და წმ. ბარბარეს სახ. ეკლესიის ტერიტორიაზე ჩატარებული არქეოლოგიური კვლევის შედეგები. ტექსტს დართული აქვს საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.XXXVII-XLVII). 9.მამაიაშვილი ნ. ციხე-ქალაქი ჭერემი //ძეგლის მეგობარი.-1987.-კრ.77.-გვ.22-25. ვახტანგ გორგასალის მიერ ასენებული ქალაქ ჭერემის არქეოლოგიური შესწავლის მასალებს.მოცემულია კათედრალური ტაძრის - წვეროდაბალის, იგივე წმ. გიორგის სახ. ეკლესიისა და წმ. ბარბარეს ეკლესიის აღწერილობა. მოხსენიებულნი არიანL ნ. ჩუბინაშვილი ჯუანშერი, ვახტანგ გორგასალი. 10.გიორგიძე ა. "მამა-დავითის" ეკლესია სოფ. ჭერემთან //ძეგლის მეგობარი.-1984.-კრ.67.-გვ.22-26. სოფ. Qჭერემის მიდამოებში მდებარე სამეკლესიანი ბაზილიკის აგების თარიღის განსაზღბვრა ძეგლის გეგმისა და კოპოზიციური გადაწყვეტის მიხედვით. 11.გვერდწითელი რ. წვეროდაბალის ”წმ. გიორგის” ეკლესია ჭერემში //წელიწდეული.-1999-2001.-გვ.33-42. 12.მელიქსეთ-ბეგი არქეოლოგიური მოგზაურობა გარეკახეთში და ჭერემის ხეობაში //გაზ. ”სახალხო საქმე”/-1920/-N945;N950;N951. 13.Чубинашвили Г., Северов Н. Пути грузинской архитектуры.-Тифл.-1936.-с.9. 14.Пурцеладзе Старый город Череми //Кавказ.-1880.-N924/ 15.ჯაბუა ნ. ქრისტიანული ტაძრის არქიტექტურული ტიპები შუა საუკუნეების საქართველოში.–თბ.,2012.–გვ.49–50. ჭერემის ტაძრის სამეკლესიიანი ბაზილიკის არქიტექტორული თავისებურებანი. 16.ჭერემის ეკლესიები //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.128-129. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 17.ქართული ძეგლის სტრუქტურული ანალიზი. მოსამზადებელი პერიოდი //მოსულიშვილი ჰ. ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების სტრუქტურა.-თბ.,2012.-გვ.23-24. ჭერემის ეკლესიის გეგმის შიდა სივრცისა და გარე მოცულობის ანალიზი. ტექსტს ერთვის სამლოცველოს ნახაზი. 18.ჭერემის საეპისკოპოსო ტაძრის მცირე სამლოცველო(IV)//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია ტ.1.–თბილისი.,2014.–გვ.54–55.
ნეკრესი (ყვარლის რ-ნი) 1.ამირანაშვილი შ. ქართული ხელოვნების ისტორია.-თბ.,1971.-გვ.110-112. საქართველოში ქრისტიანობის გავრცელების ადრეულ ხანაში აგებული ნეკრესის ტაძრის აღწერილობა. ტექსტს ერთვის გეგმა და განაკვეთების სქემები. 2.ალავიძე ო. ბაზილიკური ტიპის ეკლესიები საქართველოში //ისტორია, საზოგადმცოდნეობა და გეოგრაფია სკოლაში.-1983.-N4.-გვ.56-68. ნეკრესის სამონასტრო კომპლექსში შემავალი პატარა , უძველესი ბაზილიკის აღწერილობა. 3."არხეოლოგოსი დ.პ.ფურცელაძე საიმპერატორო არხეოლიგიური კომისიის მინდობილობით კახეთში წავიდა.." //ივერია.-1886(17აგვ.).-N178.-გვ.2. ნეკრესის მხატვრობის შესახებ. 4.ელიზბარაშვილი ი. ნეკრესი.-თბ.,1986.-27გვ. ძეგლის მოკლე ისტორია და მხატვრულ-ხუროთმოძღვრული დახასიათება. ტექსტი ქართულ და რუსულ ენებზე. 5.ვაჩნაძე დ. ეპისკიპოსის სასახლე ნეკრესში //საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე: ისტორიის...სერია.-1989.-N4. ნეკრესის სამონასტრო კომპლექსის მშენებლობის მოკლე ისტორია. აღწერილია შემორჩენილი საკულტო და საერო ნაგებობანი. მოცემულია ეპისკოპოსის სასახლის ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 6.ზურაშვილი ვ. ყვარელი.-თბ.,1978.-გვ.27-34. ნეკრესი საისტორიო წყაროებში. ნეკრესის მთავარი ტაძრის , პატარა ზომის ბაზილიკური ტიპის ეკლესიის, გუმბათიანი ეკლესიის, სამოქალაქო დანიშნულების ორსართულიანი სასახლისა და ხუთსართულიანი ოთხკუთხა ციხე-კოშკის აღწერილობა. ტექსტს ერთვის ფოტოები. 7.ზაქარაია პ. ნეკრესის ხუროთმოძღვრული კომპლექსი.-თბ.,წ.ა.-1დაკ.ფურც. ბუკლეტი. ნეკრესის ხუროთმოძღვრული კომპლექსის სხავდასხვა დროს აგებული შენობების ნანგრევების აღწერილობა. 8.კ.კოხისა და ო.სპენსერის ცნობები საქართველოსა და კავკასიის შესახებ.-თბ.,1981.-გვ.243. ნეკრესის მოკლე აღწერილობა. 9.მირიანაშვილი მ.მ-ძე ნეკრესი //ივერია.-1888(28სექტ.).-N202.-გვ.2-3. დღეობა "ნეკრესობის" შესახებ. 10.ნეკრესის უძველესი ძეგლები //არჯევანიძე ი. თბილისიდან ალაზნის ველისაკენ.-თბ.,1958.-გვ.291-294. აღწერილია საქართველოს უძველესი არქიტექტურული ძეგლის-ნეკრესის ნაქალაქარი. მოყვანილია ვახუშტის ცნობა ნაქალაქარის შესახებ. 11.ბეჟანიშვილი ნ. გვიანფეოდალური ხანის სამეცნიერო-საგანმანათლებლო კერები საქართველოში (ნეკრესი) //ძეგლის მეგობარი.-1976-77.-N43-44.-გვ.64-68. ნეკრესის სამონასტრო კომპლექსი, როგორც სასულიერო და საგანმანათლებლო კერა. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები. მოხსენიებულნი არიან: დოსითეოზ ჩერქეზიშვილი, კ. კეკელიძე, დომენტი კათალიკოსი, ამბროსი ნეკრესელი. 12.ბეჟანიშვილი ნ. ნეკრესი და ნეკრესელები.-36გვ. ძეგლის მდებარეობა, კომპლექსის შესახებ არსებული ისტორიული წყაროები, აქ მოღვაწე სასულიერო პირები. 13.ნეკრესი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.VII.-თბ.,1984.-გვ.374. მოკლე ცნობები ნეკრესის სამონასტერო კომპლექსის ხუროთმოძღვრებასა და მხატვრულ გაფორმებაზე. 14.ნეკრესის ხუროთმოძღვრული ანსამბლი.-თბ.,წ.ა. ტექსტი ქართულ და რუსულ ენებზე. ნეკრესის ხუროთმოძღვრულ კომპლექსში შემორჩენილი ნაგებობების მიმოხილვა. 15.ნეკრესი //ნაკაშიძე ლ. საქართველოს საქმიანი და გამოჩენილი ადამიანები.-თბ.,2003.-გვ.110. მოკლე ცნობები ქართულ და ინგლისურ ენებზე. 16.ნეკრესი //ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1974.-გვ.21,87. მოკლე ცნობები ნეკრესის მონასტრის შესახებ, ჩამოთვლილია ანსამბლში შემავალი შენობები. 17.ზედგენიძე ე. ნეკრესი //დროშა.-1953.-N6.-გვ.19. ყვარელსა და შილდას შორის მდებარე უძველესი არქიტექტურული კომპლექსის-ნეკრესის მონასტრის, სამრეკლოს, სათვალთვალო კოშკისა და სასახლის ნანგრევების შესახებ. 18(ცამციევი რომან) ძამსაშვილი ც.რ. კორესპოდენცია კახეთიდამ //ივერია.-1879.-N2.-გვ136-149. ნეკრესის მონასტრის აღწერილობა. 19.ჩუბინაშვილი გ. ქართული საერო ხუროთმოძღვრების რამდენიმე ნიმუში //ტფილისის უნივერსიტეტის მოამბე.III.-1923.-გვ.107-112. ნეკრესის ხუროთმოძღვრული დახასიათება. ტექსტს ახლავს ნეკრესელის სასხლის გეგმა და სასახლის ჩანახატი. 20.ჩუბინაშვილი გ. ქართული ხელოვნების ისტორია.-ტ.I.-ტფ.,1936.-გვ.25-27. ნეკრესის მონასტრის პატარა ბაზილიკური ტაძრის აღწერილობა და აგების თარიღის განსაზღვრისათვის. მოხსენიებულია მხატვარი ნ. სევეროვი. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა (სურ.149,150). 21.ნეკრესი //ციციშვილი ირ. ქართული არქიტექტურის ისტორია.-თბ.,1955.-გვ.42. ნეკრესის ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 22.ჭილაშვილი ლ. კახეთის ქალაქები.-თბ.,1980.-გვ.17-18. მოკლე ცნობები ნეკრესის ტერიტორიაზე მდებარე IV საუკუნის ეკლესიისა და სამეკლესიანი ბაზილიკის შესახებ. ტექსტს ერთვის ძეგლების გეგმები. 23.ყაუხჩიშვილი თ. ბერძნული წარწერები საქართველოში.-თბ.,1951.-გვ.346-350. ნეკრესის სამონასტერო კომპლექსის ბაზილიკური ეკლესიის მოკლე ხუროთმოძღვრული აღწერილობა, ფრესკული წარწერების ვრცელი პალეოგრაფიული და ენობრივი ანალიზი. 24.ნეკრესი //ყაუხჩიშვილი თ. საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი.-თბ.,2004.-გვ.331-334. VI საუკუნის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ბაზილიკური ეკლესიის საკურთხეველსა და კედლებზე შემორჩენილი ბერძნული წარწერების ვრცელი პალეოგრაფიულ-ენობრივი ანალიზი. 25."ქართველთა ანგელოსი"-წმიდა აბიბოს ნეკრესელი. ნეკრესი //საქართველოს სულიერი საგანძური.წ.I.-თბ.,2005.-გვ.77-80. ცნობები აბიბოს ნეკრესელის შესახებ. სოფ.შილდის მახლობლად მდებარეი ნეკრესის მონასტერი -მდებარეობა, ეკლესიის ნანგრევების, მცირე სამლოცველოების, საცხოვრებელი სახლების ნაშთების აღწერილობა. მოხსენიებული არიან: ასურელი მამა აბიბოს ნეკრესელი, მღვდელმთავრები ამბროსი მიქაძე და იოანე ჯორჯაძე(XVIII ს.); გ.ჩუბინაშვილი. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. დართულია გუმბათოვანი ეკლესიის საერთო ხედის ფოტოები. 26.ქართული ციხე-ქალაქები და ციხესიმაგრეები XVI-XVIII საუკუნეებში პირამიდული კოშკები: ნეკრესი //ზაქარაია პ. ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე.-თბ.,2002.-გვ.429. გეგმით სწორკუთხედი კოშკების მოკლე დახასიათება. ტექსტს ახლავს ტაბ.148. 27.ნეკრესისა და ჰერეთის ეპარქია: ნეკრესის ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი (მამათა) //გუნია ირ. საქართველოს მონასტრები:ენციკლოპედიური ცნობარი.-თბ.,2005.-გვ.85-86. მოკლე ცნობა ნეკრესისი ხუროთმოძღვრული ანსამბლის(მთავარანგელოზთა გუმბათიანი ეკლესია, საეპისკოპოსო სასახლე, კოშკი, სატრაპეზო, ბერთა სენაკები, სამლოცველოები)შესახებ. მოხსენიებულნი არიან: აბიბოს ნეკრესელი, მღვდელმთავრები: იოანე ჯორჯაძე, დოსითეოს ჩერქეზიშვილი, ამბროსი მიქაძე, მღვდელმონაზონი იაკობი (მელაძე), მიტროპოლიტი სერგი (ჩეკურიშვილი), ბ.პატარკაციშვილი. ტექსტს ახლავს მთავარანგელოზთა ეკლესიის ფოტო. 28.ფეოდალური ეპოქის არქიტექტურა: ნეკრესი //ციციშვილი ირ. ქართული არქიტექტურის ისტორია.-თბ.,1955.-გვ.42. ტაძრის კომპოზიციური წყობის შესახებ. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.XVI. ნახ.9,10). 29.ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1974.-გვ.22, გვ.87. მოკლე ცნობები ნეკრესისი ხუროთმოძღვრულ ანსამბლში შემავალი საკულტო და საერო ნაგებობების (IV საუკუნის მინიატურული ბაზილიკა, დიდი სამეკლესიანი ბაზილიკა, საეპისკოპოსო სასახლე, კოშკი, საცხოვრებელი და სამეურნეო შენობების ნაშთები,მცირე სამლოცველო) შესახებ. მოხსენიებული არიან: გ.ჩუბინასვილი, ნ.სევეროვი. ტექსტს ახლავს საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.16,17). 30.ანდღულაძე ნ. ნეკრესის მონასტერი // გაზ. "სოფლის ცხოვრება".-1989(2 მარტი).-გვ.4. 31.დათუკიშვილი მ. ნეკრესინ // გაზ. "ახალგაზრდა კომუნისტი".-1988(31 მაისი).-გვ.3. ნეკრესის ნაქალაქარის შესახებ. 32.ნეკრესი: ჩვენი წარსულის უტყვი მოწმენი // იბერია-სპექტრი.-1994(28 ივნ.).-გვ.8. 33.ჭილაშვილი ლ. ნეკრესიც ალაპარაკდა // გაზ. "ლიტერატურული საქართველო".-1991(28 ივნ.).-გვ.7, 16. ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახ. მუზეუმის ექსპედიციის არქეოლოგიური მონაპოვარი ჰერეთის ნაქალაქარზე. 34.ნეკრესი //საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები.-თბ.,2010.-გვ.209-213. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. ტაძრის მდებარეობა, მოკლე ისტორიული მიმოხილვა. ტექსტს ერთვის ძეგლის ფოტოები. 35.ნეკრესი. ცნობარი მომლოცველთა და მოგზაურთათვის.-თბ., 2010.-109 გვ. ნეკრესის მონასტრის (ღვთისმშობლის მიძინების სახ. ეკლესია, მთავარანგელოზთა სახ. ეკლესია, ეპისკოპოსის სასახლე და თავდაცვითი კოშკი, მემორიალური სამლოცველო, ტერასული განაშენიანება), ეპარქიისა და ნაქალაქარის ისტორია; არქეოლოგიური და სახელოვნებათმცოდნეო კვლევა; ლეგენდები და სინამდვილე. უცხოელი მოგზაურებისა და მეცხრამეტე საუკუნის პრესის ცნობები ნეკრესის მონასტრის შესახებ; ნეკრესი, როგორც ქართული ქრისტიანული საგანმანათლებლო-სამწიგნობრო კულტურის კერა; დღევანდელობა. ტექსტს ერთვის მდიდარი ფოტომასალა. 36.ასკურავა ლ. ნეკრესის მონასტერი //ომეგა.-2002.-N4(30).-გვ.116-121.რეზ. ინგლ. ენაზე. მონასტრის ისტორიისა და კედლის მხატვრობის შესახებ. 37.Wilkinson J. Planning Religious Architektur //სამეცნიერო შრომების კრებული: ხელიოვნებათმცოდნეობა.-2003.-N5.-გვ.143-188. 38.გრიგოლია მ. უძველესი ეკლესიები საქართველოში: (V-VI სს.) //კლიო.-2001.-N11.-35-44. რეზ. ინგლ. ენაზე. ნეკრესი - საეკლესიო არქიტექურის განვითარების ეტაპი. 38.გრემი და ნეკრესი //ელიზბარაშვილი ნ., კუპატაძე ბ. საქართველოს 100 ღირსშესანიშნაობა.-თბ.,2011.-გვ.38. ინფორმაცია ისტორიული ქალაქი ნეკრესის მდებარეობის, დაარსების, ნეკრესის კომპლექსის (მცირე ბაზილიკა-ერთ-ერთი პირველი ქრისტიანული ნაგებობა საქართველოში -IV ს.,ღვთისმშობლის მიძინების სახ. სამეკლესიანი ბაზილიკა -VII, გუმბათოვანი ეკლესია) შე3სახებ. აღნიშნულია მონასტრის ტერიტორიაზე შემორჩენილი საცხოვრებელ და სამეურნეო ნაგებობათა ნაშთების თაობაზე. მოხსენიებულინი არიან: კახეთის მეფე ლევანი, მისის მეუღლე თინათინი(XVI ს.), ქალაქის დამაარსებელი ქართლის მეფე ფარნაჯომი(ძვ. წ.II ს., მეფე მირდატი (IV ს.), აბიბოს ნეკრესელი (VI ს.). ტექსტს ერთვის ღვთისმშობლის მიძინების სახ. ეკლესიის ფოტო. 39.ჯაბუა ნ. ქრისტიანული ტაძრის არქიტექტურული ტიპები შუა საუკუნეების საქართველოში.–თბ.,2012.–გვ.45. ნეკრესის სამეკლესიიანი ბაზილიკის მოკლე ხუროთმოძღვრული ანალიზი. 40.ნეკრესის კომპლექსი //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.119. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 41.ნეკრესი//გველესიანი გ. საქართველოს ეკლესია-მონასტრები.-ქუთ.,2013.-გვ.8. ნეკრესის სამონასტრო კომპლექსის მოკლე ისტორიული მიმოხილვა. 42.ნეკრესის მონასტრის მცირე ეკლესია(IV)//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია ტ.1.–თბილისი.,2014.–გვ.53–54. მცირე ზომის უგუმბათო სამლოცველოს ხუროთმოძღვრული ანალიზი.
გონიოს ციხე (ხელვაჩაურის რ-ნი) 1.არიანე ფლავიუს მოგზაურობა შავი ზღვის გარშემო.-თბ.,1961.-გვ.67. მოხსენიებულია აკამფსისის ციხე, რომელიც XIII საუკუნიდან გონიოს სახელითაა ცნობილი. 2.აჭარის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა (ცნობარი) II.-თბ.,1987.-გვ.96. ცნობები ციხის შესახებ. 3.გოგიტიძე ს. და სხვა ბათუმის არქეოლოგიური ექსპედიციის 1969 წლის საველე მუშაობის შედეგები //არქეოლოგიური კვლევა-ძიება საქართველოში 1969 წელს.-თბ.,1971.-გვ.60-61. გონიოს ციხის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი აბანოს შესახებ. 4.გონიო //ნაკაშიძე ლ. საქართველოს საქმიანი და გამოჩენილი ადამიანები.-თბ.,2003.-გვ.76. მოკლე ცნობები ქართულ და ინგლისურ ენებზე. 5.გონიოს ციხე //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.II.-თბ.,1978.-გვ.218. გონიოს ციხის ისტორია, არქიტექტურა. 6.კასტელი დე კრისტოფორო ცნობები და ალბომი საქართველოს შესახებ.-თბ.,1976.-გვ.171. გონიოს ციხის ნახატი და მასზე არსებული წარწერის თარგმანი. 7.კომახიძე დ. აჭარის ხუროთმოძღვრული ძეგლები //ძეგლის მეგობარი.-1982.-N59.-გვ.17-21. გონიოს მოკლე აღწერილობა. 8.ლორთქიფანიძე ო. და სხვა. გონიოს განძი.-თბ.,1980.-გვ.5-8. ციხის შესახებ არსებული უცხოური წერილობითი წყაროების მიმოხილვა. 9.მურიე ჟ. ბათუმი და ჭოროხის აუზი.-ბათუმი.-1962.-გვ.19. ციხის მოკლე აღწერილობა. 10.კომახიძე დ. აფსარ-გონიოს ციხის არქიტექტურისა და ისტორიის ზოგიერთი საკითხი //სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები.-ბათუმი.-1980.-გვ.37-46. რეზ. რუს ენაზე. ციხის შესახებ არსებული უცხოური და ქართული წერილობითი ძეგლებისა და გამოკვლევების მიმოხილვა. 11.ჟან შარდენის მოგზაურობა სპარსეთსა და აღმოსავლეთის ქვეყნებში.-თბ.,1975.-გვ.259-260. მოკლე ცნობები ციხის შესახებ. 12.სიხარულიძე ი. მონათმფლობელური ხანის ძეგლები //სიხარულიძე ი. აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები.-ბათუმი.-1962.-გვ.20-23. ციხის ისტორია, ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 13.სიხარულიძე ი. სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ტოპონომიკა.I.-ბათუმი.-1958.-გვ.186-187. გონიოსადმი მიძღვნილი შრომების მიმოხილვა, "გონიოს" ეტიმოლოგია. 14.შარაშიძე ლ. მატერიალური კულტურის ძეგლები აჭარაში //ძეგლის მეგობარი.-1982.-N59.-გვ.9-14. ციხის აღწერილობა. 15.ციციშვილი ირ. ქართული ხელოვნების ისტორია.-თბ.,1995.-გვ.51-52. აფსარ-გონიოს ციხის ხუროთმოძღვრული დახასიათება. 16.ჯანაშია ს.შრომები.ტ.VI.-თბ.,1988.-გვ.258; 260-261. მოკლე ცნობები ციხის შესახებ. 17.მიქელაძე თ.აფსარ-გონიო. ძველი ქართული ციხე-ქალაქი //ძეგლის მეგობარი.-1977.-N46.-გვ.35-36. ბათუმის ახლოს, ჭოროხის შესართავთან აგებული ციხე-გალავნისა და ქალაქ აფსარუნტის შესახებ. 18.იამბე, ციხის ნაშალო....-თბ.,2007.-გვ.48. ტექსტს დართული აქვს ციხის ფოტო. 19.ციხესიმაგრეები გონიო-აფსაროსი //ზაქარაია პ. ქართული ციხე-ქალაქები ციხესიმაგრეები ციხე-დარბაზები ციხე-გალავნები კოშკები.-თბ.,2001.-გვ.81-83. ბიზანტიური წაყროები ციხის შესახებ, ისტორია, მოკლე ხუროთმოძღვრული დახასიათება, სამშენებლო ფენების დათარიღება. ტექტს ერთვის ციხის გეგმა და დასავლეთი ჭიშკრის ფოტო. 20.Комахидзе Д. Архитектурные памятники Аджарии //ძეგლის მეგობარი.-1982.-№59.-с.73. Аннотация статьи Д. Комахидзе "Архитектурные памятники Аджариии", опубликованной на грузинском языке. Автор статьи знакомит с архитектурными памятниками Аджарии, среди которых особое место занимает Гонио, Квара. 21.გონიო-აფსაროსი და სხალთა //ელიზბარაშვილი ნ., კუპატაძე ბ. საქართველოს 100 ღირსშესანიშნაობა.-თბ.,2011.-გვ.107. ციხის სტრატეგიული მნიშვნელობა, ისტორიული წყაროები ციხის შესახებ, გადმოცემა მეფე აიეტის ვაჟის - აფსაროსზე. ტექსტს ერთვის გონიოს ციხის ფოტოები. 22.გონიოს ციხე //შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.-თბ.,2012.-გვ.193. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენებზე. 23.უსპენსკი ფ. ძველი ციხე ჭოროხის შესართავთან.-პეტროგრადი., 1917.-30გვ. ციხის აგების ისტორია, სავარაუდო თარიღი, მოზაურები ციხის შესახებ, ტერმინის განსაზღვრისათვის. 24. გონიოს ციხე//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.–თბ.,2014.–გვ.49–50. გონიოს ციხის საერო და სათავდაცვო არქიტექტურა.
ვარდციხე (ბაღდადის რ-ნი) 1.ვარციხე //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.IV.-თბ.,1979.-გვ.315. ვარციხე (ისტორიულად ვარდციხე) ისტორია და არქეოლოგიური შესწავლის მასალები. 2.ადრეშუასაუკუნეების ციხე-ქალაქები და ციხესიმაგრეები (V-X ს-ები)დასავლეთი საქართველო: ვარდციხე (როდოპოლისი) //ზაქარაია პ. ქართული ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე.-თბ.,2002.-გვ.108-110. ციხე-ქალაქის შესახებ არსებული ისტორიული წყაროების მიმოხილვა, ხუროთმოძღვრული დახასიათება სამეცნიერო ლიტერატურისა და არქეოლოგიური მასალების მიხედვით. მოხსენიებულნი არიან: პროკოპი კესარიელი, ბიზანტიელი ისტირიკოსი აგათია სქოლასტიკოსი. ტექსტს ახლავს ფოტომასალა (სურ.50; ტაბ.32). 3.მელითაური ჯ. ჯაფარიძე ვ. ვარდციხის არქეოლოგიური ექსპედიციის მუშაობის ანგარიში //საველე არქეოლოგიური კვლევა-ძიება-1973 წელს (მოკლე ანგარიშები).-თბ.,1974-81.-გვ.78-81. მდ. რიონის მარჯვენა ნაპირზე მდებარე ვარდციხის საფორტიფიკაციო სისტემასთან დაკავშირებული ნაგებობების აღწერილობა. 4.ჯაფარიძე ვ. ვარდციხის არქეოლოგიური ექსპედიციის მუშაობის შესახებ ვარდციხჰესის მშენებლობის ზონაში //ძეგლის მეგობარი.კრ.39.-1975.-გვ.30-34. ვარდციხეზე ჩატარებული არქეოლოგიური ძიების მასალები. 5.ჯაფარიძე ვ. შუა საუკუნეების ვარდციხის საფორტიფიკაციო ნაგებობები //ფეოდალური საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლები.V.-თბ.,1987.-გვ.53-67. ვარდციხის შესახებ არსებული სამეცნიერო ლიტერატურის მიმოხილვა. ციხის მშენებლობის სხვადასხვა ეტაპის დათარიღება არქეოლოგიური კვლევის მასალების მიხედვით. 6.ჯაფარიძე ვ. ნაქალაქარ ვარდციხის არქეოლოგიური შესწავლისათვის //ფეოდალური საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლები.II.-თბ.,1974.-გვ.84-89. ნაქალაქარ ვარდციხის საფორტიფიკაციო სისტემასთან დაკავშირებული ნაგებობების არქეოლოგიურ-არქიტექტურული კვლევის მასალები. 7.ციხესიმაგრეები ვარდციხე //ზაქარაი პ. ქართული ციხე-ქალაქები ციხესიმაგრეები ციხე-დარბაზები ციხე-გალავნები ნკოშკები.-თბ.,2001.-გვ.88-89. პროკოპი კესარიელის ცნობა ციხის შესახებ, არქეოლოგიური გათხრების შედეგები, ციხის დათარიღება. ტექსტს ერთვის ვარდციხის ნანგრევების ფოტო. 8.ადრეშუასაუკუნეების ციხე-ქალაქები და ციხესიმაგრეები )(V-X სს.) დასავლეთ საქართველო: ვარდციხე (როდოპოლისი) //ზაქარაია პ. ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია.-თბ.,2002.-გვ.108-110. ძეგლის ხუროთმოძღვრული დახასიათება სამეცნიერო ლიტერატურისა და არქეოლოგიური მასალების მიხედვით. მოხსენიებულნი არიან: პროკოპი კესარიელი, აგათია სქოლასტიკოსი. ტექსტს ახლავს ფოტომასალა (სურ.50; ტაბ.32). 9. ვარდციხე//ბერიძე ვ. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.–თბ.,2014.–გვ.49. მოკლე ცნობა ნაქალაქარის საერო და სათავდაცვო არქიტექტურის შესახებ.
 
 საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა