რა არის აივ ინფექცია/შიდსი? - ეს არის კითხვა, რომელზეც პასუხი, ერთი შეხედვით, მარტივია. საზოგადოების დიდმა ნაწილმა დღეს უკვე იცის, რომ არსებობს ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი და ამ ვირუსით გამოწვეული ინფექცია და დაავადება, მაგრამ ვერ ერკვევა აივ ინფექციასთან/შიდსთან დაკავშირებულ სამართლებრივ საკითხებში! პრობლემას ხშირად სწორედ ამ ნაწილში ვაწყდებით. საზოგადოების მხრიდან ადგილი აქვს აღნიშნული დაავადების მიმართ არასწორ და გაუმართლებელ შეფასებებს, აივ დადებით და შიდსით დაავადებულთა მიმართ არაკეთილგანწყობილ დამოკიდებულებას (იგივე სტიგმა), მათ წინააღმდეგ მიმართულ უსამართლო ქცევას/მოქმედებას და უფლებების დარღვევას (იგივე დისკრიმინაცია), რაც, თავის მხრივ, დიდ გავლენას ახდენს აივ ინფიცირებულთა ცხოვრებაზე.

სწორედ ამიტომ გაჩნდა წინამდებარე გზამკვლევის შემუშავების საჭიროება, რომელიც აივ ინფიცირებულებს მიაწოდებს საჭირო ინფორმაციას მათი უფლებების, მოვალეობებისა და პასუხისმგებლობების შესახებ. გზამკვლევში განხილულია ყველა ის ძირითადი საკითხი, რომელთა შესახებ უნდა იცოდნენ როგორც აივ დადებითმა/შიდსით დაავადებულმა პირებმა, ასევე მათმა ახლობლებმა და გარშემომყოფებმა.

ბროშურაში მოცემული ინფორმაცია ემყარება საქართველოს კანონმდებლობითა და საერთაშორისო დოკუმენტებით გარანტირებულ ადამიანის უფლებებს, რაც აივ ინფიცირებულებსა და მათ ახლობლებს მისცემს საკუთარი უფლებების უკეთ შეცნობის, გათავისების და ამ უფლებების ყოველდღიურ ცხოვრებაში წარმატებით გამოყენების საშუალებას!

საზოგადოების დიდ ნაწილს არ აქვს ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ აივ ინფექცია/შიდსი, მრავალ სხვა დაავადებათა მსგავსად, მართვადი ქრონიკული დაავადებაა. ამასთან, აივ დადებით პირებს აქვთ იგივე უფლებები, როგორც ყველა ადამიანს!

ჯანმრთელობის დაცვის სერვისები უნდა იყოს ხელმისაწვდომი, შესაბამისი ხარისხის და მიღწევადი (ფიზიკურად და ეკონომიკურად) ყველასათვის, დისკრიმინაციის¹ გარეშე!
ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების საერთაშორისო პაქტი

_____________________

1. კონკრეტული ადამიანის მიმართ უსამართლო ქცევა/მოქმედება, შევიწროება და უფლებების დარღვევა.

2. ექიმი/ექთანი, რომელიც პაციენტს უწევს სამედიცინო მომსახურებას.

3. მკურნალობის დადებითი შედეგი.

ყველას აქვს შრომის, სამუშაოს თავისუფალი არჩევის, სამართლიანი და ხელსაყრელი სამუშაო პირობებისა და უმუშევრობისგან დაცვის უფლება.
ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია, მუხლი 23(1)

ყოველ ადამიანს აქვს განათლების უფლება.
ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია, მუხ. 26

არავის შეიძლება ეთქვას უარი განათლების მიღებაზე.
ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დამატებითი ოქმი, ზ1. მუხ. 2

ყველა ადამიანს აქვს პირადი ინფორმაციის საიდუმლოების უფლება. მათ შორის, ინფორმაციის, რომელიც უკავშირდება მის ჯანმრთელობას, პოტენციურ დიაგნოზს ან ნებისმიერ სამედიცინო პროცედურას, აგრეთვე, დიაგნოსტიკურ შემოწმებებს, სპეციალისტთან ვიზიტს და ქირურგიულ მკურნალობას.
პაციენტის უფლებათა ევროპული ქარტია, მუხ.6

ჯანმრთელობის შესახებ საიდუმლო ინფორმაციის გამჟღავნება შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ:

ყველას აქვს უფლება, პატივი სცენ მის პირად ოჯახურ ცხოვრებას, საცხოვრებელს და მიმოწერას!
ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია, მუხ.8(1)

საქორწინო ასაკის მამაკაცსა და ქალს აქვთ ქორწინებისა და ოჯახის შექმნის უფლება, შესაბამისად ეროვნული კანონებისა, რომლებიც აწესრიგებს ამ უფლების განხორციელებას!
ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენცია, მუხ.12

შენი, როგორც აივ დადებითი ქალის უფლებაა :

ყველა ბავშვს, ყველგან, ზუსტად ერთნაირი უფლება აქვს!
(გაეროს კონვენცია ბავშვის უფლებების შესახებ)

შენი, როგორც აივ დადებითი ბავშვის უფლებაა:

გყავდეს მეგობრები!

იარო ბაღში/სკოლაში და მიიღო განათლება!

ჩაერთო სხვადასხვა სპორტულ შეჯიბრებასა და ვარჯიშში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სპორტული აქტივობა ისეთი ტიპისაა, რომ მოიცავს სხვა ბავშვების თუ გარშემომყოფი პირების დაინფიცირების რისკს (სადაც არსებობს კანისა და ლორწოვანი გარსის მთლიანობის დარღვევის შესაძლებლობა)!

ისარგებლო შენთვის აუცილებელი ნებისმიერი სამედიცინო მომსახურებით!

იყო დაცული ნებისმიერი სახის დისკრიმინაციისა და ექსპლუატაციისგან!¹

__________________

1. კონკრეტული პიროვნების იძულებითი, არაკანონიერი და ბოროტად გამოყენება სხვადასხვა მიზნით.

შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებმა თანაბრად ეფექტურად უნდა ისარგებლონ სიცოცხლის უფლებით.
შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა დაცვის კონვენცია, მუხ. 10

თუ აივ დადებით პირს, თავისი ფსიქიკური მდგომარეობის გამო, არ შესწევს უნარი, მოუაროს საკუთარ ჯანმრთელობას და დაიცვას სხვებიც ინფიცირებისგან, მაშინ მისი უფლებაა, მისივე ქმედებებზე პასუხისმგებლობა

აიღოს ისეთმა პირმა, რომელიც ამაზე თანახმა იქნება და რომელიც ყველა ზომას მიიღებს, რათა არ მოხდეს სხვების დაინფიცირება!

სახელმწიფო ვალდებულია, ისევე მოეპყროს მოქალაქეობის არმქონე, მის ტერიტორიაზე მცხოვრებ პირებს, როგორც საკუთარ მოქალაქეებს.
კონვენცია მოქალაქეობის არმქონე პირთა შესახებ, მუხ. 23

გახსოვდეს! ზემოთ აღნიშნული გამონაკლისები ეხება როგორც მიგრანტებს,² ისე არამიგრანტებს!⁷

______________________

1. ადამიანი/ადამიანები, რომლებიც იცვლიან საცხოვრებელ ადგილს დროებით ან მუდმივად.

2. ადამიანი/ადამიანები, რომლების არ იცვლიან საცხოვრებელ ადგილს და მუდმივად იმყოფებიან ერთ ტერიტორიაზე (სოფელში, ქალაქში, ქვეყანაში).

ყველა თავისუფლებააღკვეთილ პირს აქვს უფლება, რომ ჰუმანურად მოექცნენ და პატივი სცენ მას.
საერთაშორისო პაქტი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ, მუხ.10

გამომდინარე იქიდან, რომ შენ, როგორც აივ დადებითი/შიდსით დაავადებული პიროვნება, საზოგადოების ისეთივე სრულფასოვანი წევრი ხარ, როგორც ყველა სხვა დანარჩენი, გაკისრია გარკვეული ვალდებულებები და პასუხისმგებლობა ამავე საზოგადოების მიმართ!

შენი უმთავრესი მოვალეობაა, დაიცვა სხვა ადამიანები დაავადების გადაცემისგან და იზრუნო გარშემომყოფთა უსაფრთხოებასა და ჯანმრთელობაზე!

აივ ინფექცია/შიდსი

როგორც აივ დადებითი პირი:

არსებობს ადამიანის, როგორც ინდივიდის, პატივისცემის და მისი ადამიანური ღირსების დაცვის აუცილებლობა!
ბიოლოგიასა და მედიცინაში ადამიანის უფლებების დაცვის შესახებ ევროპული კონვენცია

სტიგმას, რომელიც, ხშირ შემთხვევაში, თან ახლავს აივ ვირუსით ინფიცირებას, ვაწყდებით მსოფლიოს მრავალ ქვეყანასა თუ კულტურაში. აივ ინფექციასთან/შიდსთან დაკავშირებული სტიგმა და დისკრიმინაცია შეიძლება გამოვლინდეს სხვადასხვა სახით, როგორიც არის პაციენტისთვის საჭირო და ხარისხიანი მკურნალობის მიწოდებაზე უარის თქმა, საზოგადოების მხრიდან უარყოფითი დამოკიდებულება და გარიყვა.

თანამედროვე მსოფლიოსთვის დღითიდღე აქტუალური ხდება აივ ინფექციასთან/შიდსთან დაკავშირებულ სტიგმასა და დისკრიმინაციასთან ბრძოლა, რომელიც წარმოადგენს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ხელშემშლელ ფაქტორს აივ პროფილაქტიკისა² და შიდსთან ბრძოლის მიმართულებით. სტიგმასა და დისკრიმინაციასთან დაკავშირებული შიში, უმეტეს შემთხვევაში, ხელს უშლის პაციენტს, მიმართოს საჭირო და აუცილებელ მკურნალობას, რათა მოახდინოს საკუთარი ჯანმრთელობის მდგომარეობის სწორი მართვა.

საზოგადოება ქმნის სტიგმას და საპასუხოდ იღებს გაცილებით მძიმე შედეგს შიდსის ფარული შემთხვევების სახით, რომელიც ემსახურება ვირუსის არამართვად გავრცელებას მსოფლიოს მასშტაბით.

აივ დადებითი სტატუსი, ხშირ შემთხვევაში, იწვევს პაციენტებში თვითსტიგმას³, მათ ხშირად უჩნდებათ სირცხვილისა და დანაშაულის გრძნობა, ხდება საკუთარი შესაძლებლობების დაბალი შეფასება. შეხედულებების ცვლილება კი, ხშირად პაციენტებს უჩენს შეგრძნებას, რომ ისინი აღარ არიან საზოგადოების მხრიდან პატივისცემის ღირსი, რაც გაუმართლებელი და არასწორია!

ხშირია ისეთი შემთხვევებიც, როდესაც პაციენტები, მათი დაბალი თვითშეფასებიდან გამომდინარე, თავად ამბობენ უარს საზოგადოებრივ ცხოვრებაზე, ანებებენ თავს სამსახურს, საყვარელ საქმიანობას თუ ნებისმიერ სხვა საზოგადოებრივ აქტივობას, რაც ასევე გაუმართლებელი და არასწორია!

თვითსტიგმას, ხშირ შემთხვევაში, მიჰყავს პაციენტი ისეთ მძიმე შედეგამდე, როგორიც არის ფსიქო-ემოციური თუ ფიზიკური თვითდაზიანება/განადგურება, რაც ყოვლად დაუშვებელი, გაუმართლებელი და არასწორია!

___________________

1. შიდსით დაავადებულთა მიმართ არაკეთილგანწყობილი დამოკიდებულების გამოვლენა/უარყოფითი შინაარსის არასამართლიანი სტატუსის მინიჭება.

2. ღონისძიება, რომელიც მიმართულია დაავადების შემდგომი გავრცელების შეჩერებისკენ.

3. როდესაც პიროვნება ახდენს საკუთარი თავის დათრგუნვას და დადანაშულებას იმის გამო, რომ მას შიდსი აქვს.

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სოციალური მომსახურეობის სააგენტო - პროგრამის ფარგლებში უზრუნველყოფს აივ ინფექციით/ შიდსით დაავადებულთათვის მკურნალობის ხელმისაწვდომობას.

- თბილისი - აკ. წერეთლის გამზირი 144; ცხელი ხაზი: +(995 32) 2510033

ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრი -

შეგიძლიათ მიმართოთ ნებისმიერი ინფორმაციის მისაღებად, რომელიც ეხება აივ ინფექციას/შიდსს. ასევე, შეგიძლიათ ჩაიტაროთ უფასო ტესტირება აივ ინფექციაზე და მკურნალობა.

-თბილისი - ყაზბეგის 16; ცხელი ხაზი: 239 80 18

-ბათუმი - ქათამაძის 11; ტელ: 8 21 52

-ზუგდიდი - სოფ. ჭითაწყარო; ტელ: 2 93 79

-ქუთაისი - ფოთის 40; ტელ: ( 8431) 247989

აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთა დახმარების ფონდი - სოციალური და ფსიქოლოგიური დახმარება

- თბილისი - მის: ი. მოსაშვილის 20, ბინა 2, ტელ: 2 22 00 06

- ბათუმი - ფარნავაზ მეფის 144, ტელ: (8 422) 22 19 96

- ზუგდიდი - ჯორჯიაშვილის 12, ტელ: ( 8415) 25 09 25

-ქუთაისი - მელიქიშვილის 4, ტელ: (8431) 29 25 38

საზოგადოებრივი გაერთიანება „ბემონი“ - უფასო კონსულტაცია და აივ ინფექციაზე ტესტირება

- თბილისი - ქავთარაძის 16, სამკურნალო კომბინატი, VI I სართული; ცხელი ხაზი: +(99532)2188788

საინფორმაციო სამედიცინო-ფსიქოლოგიური ცენტრი „თანადგომა“ უფასო კონსულტაცია და აივ ინფექციაზე ტესტირება

-თბილისი - ქურდიანის 21; ტელ: +995 322 352132; ცხელი ხაზი: +995 322 251819

-ბათუმი - თავდადებულის 11; ტელ: +995 22 2 7 70 42; ცხელი ხაზი: +995 22 2 7 42 13

- ქუთაისი - იოსებ ოცხელის 2; ტელ: + 995 231 65026; ცხელი ხაზი: +995 2 31 65026

- ზუგდიდი - ზვიად გამსახურდიას გამზ. 206; ტელ: + 995 215 51203;

ცხელი ხაზი: +995 215 51203

ფსიქო-სოციალური ინფორმაციისა და კონსულტაციის ცენტრი „ახალი გზა“ -

ფსიქოლოგიური, ნევროლოგიური, ნარკოლოგიური, ინფექციური და იურიდიული კონსულტაცია

- თბილისი - ვაჟა-ფშაველას გამზ. 6, ტელ: 2 91 17 01

საქართველოს სახალხო დამცველი

თუ თქვენი უფლება დაირღვა სახელმწიფო ხელისუფლების და ადგილობრივი თვითმ მართველობის ორგანოს, საჯარო დაწესებულების ან თანამდებობის პირის მხრიდან, შეგიძლიათ მიმართოთ საქართველოს სახალხო დამცველს

- თბილისი - ნინო რამიშვილის 6, ტელ: 2234499

- ბათუმი - მაზნიაშვილის 9, ტელ: 70544, 8577505231

- ზუგდიდი - კოსტავას 58, ტელ: (215) 50420, 8577505234

- ქუთაისი - რუსთაველის 18, ტელ: (231) 40103, 40715, 8577553381

- გორი - სამების 1, ტელ: (8270)270549

- ახალქალაქი - ჭავჭავაძის 4, ტელ: (262)23283, 8577122770, 8577122771