პირველ რიგში, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ზემოთ აღწერილი ე.წ. ლისაბონის დებულებები კი არ ანაცვლებენ ევროკავშირის საქმეებზე საპარლამენტო ზედამხედველობას, არამედ მხოლოდ ავსებენ მას. მართლაც, როდესაც COSAC-ის ფარგლებში ჰკითხეს, რომელი იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი ინსტიტუტი, რომლის კონტროლიც მათ ევალებოდათ, პალატების/პარლამენტების სრულმა უმრავლესობამ (93%25) ეროვნული მთავრობები დაასახელა, რომელსაც შემდეგ მოსდევდა ევროკომისია, ევროპული საბჭო და ევროკავშირის საბჭო (COSAC 2013a: 15).

ევროკავშირის საქმეებში პარლამენტის ჩართულობის ინსტიტუციურ მოწესრიგებასთან დაკავშირებით, დროთა განმავლობაში, შეიძლება ჰარმონიზაციის პროცესის მოწმენიც გავხდეთ; ზედამხედველობის ნორმები ახლა უფრო მეტად მსგავსია, მაგრამ არა - ერთნაირი წევრი ქვეყნების მასშტაბით.¹ ყველა ეროვნულმა პარლამენტმა შექმნა ერთი ან მეტი ევროპულ საქმეთა კომიტეტი (EAC), თუმცა, დიდი განსხვავებები კვლავ რჩება სხვა მუდმივმოქმედი კომიტეტების ევროკავშირის საქმეებში ჩართულობასთან დაკავშირებით. ასევე შეგვიძლია ვიპოვოთ, განსხვავებები ზედამხედველობასთან დაკავშირებულ მიდგომებში. მიუხედავად იმისა, რომ კონტროლის პროცედურის ადრესატი საბოლოო ჯამში, ყოველთვის მთავრობაა, სისტემები განსხვავდება იმის მიხედვით, პარლამენტი ზედამხედველობას უწევს ევროკავშირის დოკუმენტებს, თუ მთავრობის პოზიციას საბჭოში მოლაპარაკებების დროს, თუ ორივეს. მაშინ, როცა ზოგიერთი პარლამენტი აქვეყნებს წერილობით განცხადებას, სხვები თავიანთ პოზიციას ევროპულ საკითხებზე მთავრობას ზეპირად უზიარებენ საკომიტეტო მოსმენების დროს ან ორივე პროცედურას ერთად იყენებენ. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, ასეთი განცხადებების შედეგები ძალზე განსხვავდება. ზოგიერთ შემთხვევაში, მთავრობა სამართლებრივი ვალდებულების ან ძლიერი პოლიტიკური წნეხის ქვეშ ექცევა, რომ გაიზიაროს პარლამენტის პოზიცია ევროკავშირთან მოლაპარაკებებში (სავალდებულო პროცედურა). თუმცა, ბევრ შემთხვევაში, პარლამენტებს შეუძლიათ მხოლოდ მოსაზრებების მიწოდება მთავრობისთვის, ისე რომ მას არ აქვს სავალდებულო ხასიათი. მეტიც, ზოგიერთმა პარლამენტმა შექმნა ე.წ. „ზედამხედველობის რეზერვები,“ რომელიც მიზნად ისახავს, რომ მთავრობის წარმომადგენლებს შეუშალოს ხელი, რომ საბჭოს წინადადებებს დაეთანხმონ, მაშინ, როდესაც საპარლამენტო ზედამხედველობის პროცესი მიმდინარეობს (Auel და სხვები, 2012).

მთელ რიგ კვლევებში ეროვნული პარლამენტები დაჯგუფებული და კლასიფიცირებულია ევროკავშირის საქმეებში მათი ინსტიტუციური სიძლიერის მიხედვით. მიუხედავად იმისა, რომ ეს რანგირება ცოტათი განსხვავდება იმის მიხედვით, თუ რამდენად დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ პარლამენტები კონკრეტულ ინსტიტუციურ ნორმებს, მთლიანი სურათი სამართლიანად თანმიმდევრულია: როგორც კარლასის (2012), ვინზენის (2012) და ასევე აუელისა და სხვების (2015a) ბოლო რანგირებებმა გვიჩვენა, შეგვიძლია გამოვყოთ ძლიერი, განსაკუთრებით, ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნების - დანიის, შვედეთის, ფინეთის, ასევე გერმანიის, ნიდერლანებისა და ავსტრიის პარლამენტთა ჯგუფი. სამაგიეროდ, გაცილებით სუსტი პარლამეტებია სამხრეთ ევროპულ ქვეყნებში, მაგალითად საბერძნეთში, მალტაში, კვიპროსზე, პორტუგალიასა და ესპანეთში, თუმცა, ასევე ბელგიასა და ლუქსემბურგშიც. საფრანგეთი, იტალია და გაერთიანებული სამეფო სადღაც შუაში არიან. და ბოლოს, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში მიღებული ახალი კონსტიტუციები საკანონმდებლო ორგანოებს მეტ ფუნქციას ანიჭებენ და დასავლეთ ევროპულისგან განსხვავებით, მათი პარლამენტები შეიძლება გაცილებით ძლიერად მივიჩნიოთ, მინიმუმ მათი ინსტიტუციური მდგომარეობის კუთხით.

სამწუხაროდ, შედარებითი კვლევები, თუ როგორ იყენებენ ეროვნული პარლამენტები თავიანთ ინსტიტუციურ საშუალებებს, ჯერ კიდევ იშვიათია. ჯერჯერობით ერთადერთი კვლევა, რომელიც შედარებით ემპირიულ მონაცემებს გვაწვდის ყველა ქვეყნის საპარლამენტო საქმიანობის, 40 პალატის შესახებ,² გაკეთდა კვლევითი პროექტის ფარგლებში (Auel და სხვები. 2015a) „პარლამენტების როლი ლისაბონის შეთანხმების შემდეგ“ (OPAL), და მოიცავდა პარლამენტის განცხადებებს (რეზოლუციებსა და ბრძანებებს), პლენარულ დებატებს ევროკავშირის საკითხებზე, EAC შეხვედრებს, პრემიერ-მინისტრების მოსმენასა და EWS-სა და პოლიტიკური დიალოგის (იხილეთ ქვემოთ) ფარგლებში წამოყენებული მოსაზრებების განხილვას 2010-2012 წლებში. როგორც კვლევა აჩვენებს, დანიის, ფინეთის, გერმანიისა და შვედეთის ძლიერი პარლამენტები ამავდროულად ყველაზე აქტიურნი არიან, რომლებსაც მოჰყვება ავსტრიის, ნიდერლანდების, ესტონეთის, იტალიისა და ლიეტუვის პარლამენტები. ასევე ამ აქტიური ინსტიტუტების ჯგუფს მიეკუთვნება პორტუგალიის პარლამენტი, მუხედავად იმისა, რომ ასამბლეა ძირითადად ფოკუსირდება მოსაზრებების გაგზავნაზე პოლიტიკური დიალოგის ფარგლებში (იხილეთ ქვემოთ). ყველაზე ნაკლებად აქტიურებს შორის არიან ბულგარეთის, ჩეხეთის რესპუბლიკის, საბერძნეთის, კვიპროსის, უნგრეთისა და მალტის პარლამენტები. ბელგიის, საფრანგეთის, ირლანდიის, ლატვიის, ლუქსემბურგის, პოლონეთის, რუმინეთის, სლოვაკეთის, სლოვენიის, ესპანეთისა და გაერთიანებული სამეფოს პარლამენტები ქმნიან ერთ დიდ საშუალო აქტიურობის მქონე ჯგუფს. ეს მიგნებები გვიჩვენებს, რომ მიუხედავად მათი თავდაპირველი სუსტი პოზიციისა აღმასრულებელ ხელისუფლებასთან შედარებით გაწევრიანების პროცესამდე და მის შემდეგ, ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის პარლამენტები ძალიან გააქტიურდნენ ევროკავშირის საქმეებში.

როგორც მეორე სექმაზეა ნაჩვენები, ინსტიტუციური ძლიერება ევროკავშირის საქმეებში აქტიური საპარლამენტო მუშაობის ცხადი მაჩვენებელია.

მეორე სქემა. კავშირი ინსტიტუციურ ძლიერებასა და ევროკავშირის საქმეებში მონაწილეობას შორის (რიცხობრივი მაჩვენებლებით)

წყარო: Auel და სხვები 2015: 80. AV აღნიშნავს საშუალო რიცხობრივ მაჩვენებელს ინსტიტუციურ ძლიერებასა და ევროკავშირის საქმეებში მონაწილეობას შორის ორმოცივე პალატის მასშტაბით, ხორვატიის გარდა, რადგან ამ დროს ის არ იყო ევროკავშირის წევრი. L აღნიშნავს ქვედა, ხოლო U - ზედა პალატებს; ქვეყნების აბრევიატურები იხილეთ დანართში.

________________

1. ეროვნულ პარლამენტებში ზედამხედველობის ნორმებთან დაკავშირებით სრულყოფილი მიმოხილვა შეგვიძლია ვნახოთ Hefftler-ისა და სხვების ნაშრომში, 2015.

2. ამ პერიოდში (2010-2012) ხორვატია ჯერ კიდევ არ იყო ევროკავშირის წევრი.

მოცემულ სექციაში ფართოდ მიმოვიხილავთ იმ სპეციფიკურ ხერხებს, რასაც ეროვნული პარლამენტები იყენებენ შიდა არენაზე ევროკავშირის საქმეებში მონაწილეობის მისაღებად. მკვლევრები გამოყოფენ ევროკავშირის საქმეებში პარლამენტების მონაწილეობის ხუთ იდეალურ ხერხს, რომელთაგან ოთხი უკავშირდება შიდა არენაზე კონტროლს, სახელდობრ, ესენია: ექსპერტები, მთავრობის

მაკონტროლებელი (ვოჩდოგი), საჯარო ფორუმი; პოლიტიკის შემმუშავებელი(Hefftler and Rozenberg 2015) (იხილეთ პირველი ცხრილი). მონაწილეობის მეხუთე საშუალებას, როგორც ევროპულ მოთამაშეს, შეიძლება ჰქონდეს ინდივიდუალური ან კოლექტიური განზომილება (Auel and Neuhold 2017) და მას კიდევ უფრო ქვემოთ განვიხილავთ.

პირველი ხერხი, „ექსპერტი“ უკავშირდება ევროკავშირის საქმეების სიღრმისეულ გამოკვლევას, რომელიც ხშირად გამოიხატება ევროკავშირის საკითხებზე სიღრმისეული ანგარიშების გამოქვეყნებით.

„პოლიტიკის შემმუშავებლის“ მეთოდი ხაზს უსვამს პარლამენტის გავლენას მთავრობის მომლაპარაკებელ პოზიციაზე მანდატებისა და რეზოლუციების მეშვეობით საბჭოსა და ევროპული საბჭოს შეხვედრების წინ.

„მეორე მხრივ, მთავრობის მაკონტროლებელი(ვოჩდოგი) ცდილობს, რომ მთავრობა ანგარიშვალდებული გახადოს. იმის გაკონტროლება, თუ „რას აკეთებს მთავრობა ბრიუსელში“ არის მისი მთავარი ამოცანა, რასაც შეხვედრების შემდეგ აკეთებს.

და ბოლოს, „საჯარო ფორუმის“ მეთოდი აქცენტს აკეთებს პარლამენტის საკომუნიკაციო ფუნქციაზე. აქ ძირითადად იგულისხმება პლენარული დებატები და სხვა საშუალებები ინფორმაციის გასავრცელებლად.

პირველი ცხრილი: ევროკავშირის საქმეებზე საპარლამენტო ზედამხედველობის ზოგადი ხერხები და ინსტრუმენტები

წყარო: Rozenberg and Hefftler 2015

შევნიშნოთ, რომ პარლამენტები არ არიან შეზღუდული ევროკავშირის საქმეებში მონაწილეობისთვის საჭირო ერთი კონკრეტული საშუალებით, მათ შეუძლიათ სხვადასხვა საშუალების კომბინაცია გამოიყენონ. მართლაც, იდეალურ სამყაროში, ისინი ყველას გამოიყენებდნენ, მაშასადამე გახდებოდნენ ევროკავშირის სხვადასხვა საქმის ექსპერტები, რომლებიც წერენ სიღრმისეულ ანგარიშებს, მაგრამ ასევე ამ ცოდნას ეფექტიანად გამოიყენებდნენ თავიანთ მთავრობებზე გავლენისთვის (პოლიტიკის შემმუშავებელი) და ანგარიშვალდებულების გაზრდისთვის (მაკონტროლებლები/ „ვოჩდოგები“), როგორც შეხვედრებამდე, ისე შეხვედრების შემდეგ და, ამავდროულად, აქტიურად დაეკონტაქტებოდნენ თავიანთ მოქალაქეებს ევროკავშირის საკითხებზე (საჯარო ფორუმი). მართლაც, COSAC-ის გამოკითხვაში (2016), რომელიც უკავშირდებოდა ევროკავშირის საქმეებში საპარლამენტო მონაწილეობის სხვადასხვა აქტივობის მნიშვნელობას, პარლამენტთა უმეტესობამ მეტი მნიშვნელობა მიანიჭა სამ აქტივობას, პოლიტიკის შემმუშავებლის როლს (27-მა 38-დან), საჯარო ფორუმს (27-მა 38-დან), რომლებიც ოდნავ ჩამორჩება მთავრობის მაკონტროლებლის(ვოჩდოგის) მხარდაჭერის მაჩვენებლს (34 რესპონდენტი 38-დან) (მეორე ცხრილი).

მეორე ცხრილი. ევროკავშირის საქმეებში საპარლამენტო მონაწილეობასთან დაკავშირებული საქმიანობის მნიშვნელობა

წყარო: ეყრდნობა COSAC-ის მონაცემებს (2016a, დანართი), 0 - უმნიშვნელო, 1 - საშუალოდ მნიშვნელოვანი, 2 - მნიშვნელოვანი.

თუმცა, „ნამდვილ სამყაროში“, პარლამენტებს აქვთ შეზღუდული რესურსები, განსაკუთრებით დროით და ადამიანურ ფაქტორებთან დაკავშირებით. ისედაც მოუცლელი ინსტიტუტები ევროპული საქმეების დამატებამ მთლად გადატვირთა. გარდა ამისა, როგორც ზემოთაც აღინიშნა, მათ აქვთ განსხვავებული ინსტიტუციური უფლებები და შესაძლებლობები, რომ გაუმკლავდნენ ევროკავშირის საქმეებს, რაც გავლენს ახდენს იმაზე, მონაწილეობის რომელ ტიპს აირჩევენ. მაშასადამე, თითზე შეიძლება ჩამოვთვალოთ ის პარლამენტები, რომელთაც შეუძლით მონაწილეობის ამ ხუთივე ხერხის გამოყენება.

რაც შეეხება ინსტიტუციურ პრივილეგიებსა და შესაძლებლობებს, პოლიტიკის შემმუშავებლის მეთოდის გამოყენების მიზეზია ის, რომ მას აქვს გავლენის მოხდენის დიდი შესაძლებლობა. ამ შემთხვევაში პარლამენტებს შორის განსხვავებები საკმაოდ შესამჩნევია. მხოლოდ რვა წევრ ქვეყანაშია აუცილებელი, რომ მთავრობამ მანდატი მიიღოს პარლამენტისგან, სანამ საბჭოში პოზიციას დაიკავებს. ეს ქვეყნებია: დანია, ესტონეთი, ფინეთი, ლატვია, ლიეტუვა, რუმინეთი, სლოვაკეთის რესპუბლიკა, სლოვენია და შვედეთი (COSAC 2017a). სხვა წევრ ქვეყნებში, პარლამენტებს ნებაყოფლობით შეუძლიათ, გადაწყვიტონ მანდატების გაცემა და ამ შემთხვევაში ადეკვატური დრო უნდა მიეცეთ (რაც ხშირად უზრუნველყოფილია ზედამხედველობის საშუალებით). ავსტრიის ნაციონალრატის, გერმანიის ბუნდესრატისა (იმ სფეროებში, სადაც ის ფედერალური მიწების იურისდიქციაში ერევა) და ესტონეთის რიიგიკოგუს გარდა, ეს მანდატები, ჩვეულებრივად, არ არის სამართლებრივად სავალდებულო. თუმცა, თვით არასავალდებულო მანდატებსაც შეუძლია, ჰქონდეს პოლიტიკურად ძლიერი სავალდებულო ეფექტი, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ მთავრობა ვალდებულია, პარლამენტს მოახსენოს და განუმარტოს მიზეზი, თუ მისი პოზიციიდან ოდნავ მაინც გადაუხვევს. ასე ხდება ფინეთის, გერმანიის, უნგრეთის, ლატვიის, ლიეტუვის, პოლონეთის, რუმინეთის, სლოვაკეთის, სლოვენიისა და შვედეთის შემთხვევებში (Karlas 2012). მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად სავალდებულოა მანდატები პოლიტიკურად, მათი ფაქტობრივი გავლენა ძალზე დამოკიდებულია იმაზე, მთავრობები სისტემატურად აგებენ თუ არა პასუხს იმაზე, თუ პარლამენტის პოზიციიდან საბჭოში შეხვედრის შემდგომ გადაუხვიეს. ეს უკავშირდება „მთავრობის ვოჩდოგის“ ხერხს და იმას, თუ რა დოზით აკონტროლებენ პარლამენტები „თავიანთი მთავრობების განზრახვებს ბრიუსელში“. თუმცა, პარლამენტთა უმრავლესობა რეგულარულად ჯერ კიდევ არ მონაწლეობს საბჭოს შეხვედრებში (COSAC 2017a): მხოლოდ 15 პარლამენტმა/პალატამ განაცხადა, რომ მთავრობა ინფორმაციას აწვდის პარლამენტს საბჭოში დაკავებული პოზიციის შესახებ (ბელგიის სენატი, ხორვატიის ხორვატიის საბორი, დანიის ფოლკეტინგი, საფრანგეთის სენატი, გერმანიის ბუნდესტაგი, უნგრეთის პარლამენტი (Orszaggyűles), ლიეტუვის სეიმი, ლუქსემბურგის დეპუტატთა პალატა, რუმინეთის სენატი, სლოვენიის ეროვნული ასამბლეა, ესპანეთის კორტეს ჯენერალსი, შვედეთის რიკსდაგი, გაერთიანებული სამეფოს თემთა პალატა). როგორც შეხვედრამდე, ისე შეხვედრის შემდგომ კონტროლთან დაკავშირებული საკითხები ასევე EAC-ის შეხვედრების სიხშირეს განაპირობებს. ბევრ პარლამენტში EAC-ის შეხვედრა იმართება ყოველ კვირა ან კიდევ უფრო ხშირად - მინიმუმ, სანამ საპარლამენტო სესიების პერიოდია. სხვები ნაკლები სიხშირით ხვდებიან, ან ორ კვირაში ერთხელ (პოლონეთის სენატი), ან თვეში ერთხელ (ავსტრიის პარლამენტის ორივე პალატა, ჩეხეთის პოსლანეცკა სნემოვნა, მალტის დეპუტატთა პალატა), ან შეხვედრებს ნიშნავენ სამუშაო დატვირთვიდან გამომდინარე. (COSAC 2017a).

პარლამენტებს სათითაოდ თუ დავაკვირდებით გამადიდებელი შუშით, შევნიშნავთ, რომ დანიის ფოკლეტინგი არის ძალიან ძლიერი მანდატის მქონე საკანონმდებლო ორგანოს ძლიერი მაგალითი, რადგან მთავრობას სჭირდება, რომ პარლამენტმა მოუწონოს პოზიცია ბრიუსელში მოლაპარაკებების წინ. ჩვეულებრივად, ამ მანდატს პარლამენტი საბჭოს საბოლოო შეხვედრამდე გასცემს და მაშასადამე, საკმაოდ გვიან, საკანონმდებლო პროცესისთვის. თუმცა EAC-ის ძალაუფლება გამომდინარეობს არა იმდენად მანდატის მინიჭების პროცედურიდან, რადგან მთავრობის წინადადებები მანდატების შესახებ იშვიათად არის სადავო (Christensen 2015: 281), არამედ იმ ფაქტიდან, რომ დანიას ჰყავს უმცირესობის მთავრობა. ამიტომ დანიის სამანდატო სისტემა ვერ გავრცელდება იმ ქვეყნებზე, სადაც უმრავლესობაა მთავრობაში, სადაც მთავრობასა და მის მხარდამჭერ უმრავლესობას შორის ლოიალობამ შეიძლება ხელი შეუშალოს მკაცრ ზედამხედველობას და საკანონმდებლო ბერკეტი არ იქნება ისეთი ძლიერი (ქვემოთ იხილეთ, მაგალითად, შვედეთის შემთხვევა). დანიაში მთავრობა მაინც ვერ დაეყრდნობა საპარლამენტო უმრავლესობის ლოიალობას შემდგომ ეტაპზე ევროკავშირის კანონმდებლობის ან გადაწყვეტილებების აღსრულების დროს. მაშასადამე, მთავრობამ უნდა უზრუნველყოს, რომ ევროკავშირის გადაწყვეტილებებს წინააღმდეგობა არ შეხვდეს გადაადგილების ეტაპზე. ამიტომ, მთავრობას აქვს ყველანაირი სტიმული, რომ უზრუნველყოს EAC-ის სრულად ინფორმირება განსახილველი საკითხებისა და ბრიუსელში მიმდინარე მოლაპარაკებების პროცესის შესახებ, რათა პარლამენტმა მოუწონოს პოზიცია (Auel and Benz 2005). გარდა ამისა, მთავრობა ვალდებულია, პარლამენტს ინფორმაცია მიაწოდოს საბჭოს შეხვედრების შედეგების შესახებ, თუმცა, რადგან საპარლამენტო გავლენა არის მთავარი მიზანი, კომიტეტი ძირითადად აქცენტს აკეთებს შეხვედრამდე ზედამხედველობაზე. (Christensen 2013a: 42). დანიური სისტემის ერთ-ერთი უარყოფითი მხარეა მანდატებზე ყურადღება უშუალოდ საბჭოს შესაბამისი შეხვედრის წინ, რომელზეც გადაწყვეტილების მიღების პროცესი გაცილებით მეტად პროგრესირებს და რეალური გავლენა შეიძლება მეტად შეზღუდული იყოს (იხილეთ ასევე Christensen 2015: 282).

ფინეთში დიდი კომიტეტის მიერ გაცემული მანდატები პოლიტიკურად სავალდებულოდ მიიჩნევა. პარლამენტები შედარებით ადრე იწყებენ მონაწილეობას, ამიტომ დიდი კომიტეტი შეეცდება პირველი ხედვის შემუშავებას საკანონმდებლო წინადადებებზე, რომელიც დაეფუძნება მუდმივი კომიტეტების მოსაზრებებს, სანამ მათი განხილვა საბჭოს სამუშაო ჯგუფებში მოხდება (ამის შესახებ და შემდეგ პროცესებზე იხილეთ Raunio 2015: 413 and Raunio 2016). ეს ადრეული მონაწილეობა ასევე საშუალებას აძლევს დიდ კომიტეტს, არა მხოლოდ მიჰყვეს სხვა წევრი ქვეყნების ან ევროპული ინსტიტუტების შეხედულებებს და ჩამოიყალიბოს საკუთარი პოზიცია, არამედ მოაწყოს მოსმენა სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებთან, რომლებიც ჩართული არიან მოსამზადებელ სამუშაოში როგორც შიდა, ასევე ევროკავშირის დონეზე და საბოლოოდ და ადრეულ ეტაპზევე განსაზღვროს შესაძლო კონფლიქტი პარლამენტსა და აღმასრულებელ ორგანოს შორის (Raunio 2015: 418). ინსტრუქციები გაიცემა იმ დროს, როდესაც მოხდება საბოლოო მანდატების გამოშვება საბჭოს შესაბამისი შეხვედრისთვის, ეს კი ჩვეულებრივად ხდება შესაბამისი საკითხის მინისტრთან საიდუმლო განხილვის შემდეგ და ეს საკითხები საბჭოს დღის წესრიგში აისახება. შეხვედრის შემდგომ კონტროლს უზრუნველყოფს მთავრობის ვალდებულება, რომ პარლამენტს გაუგზავნოს მოხსენება საბჭოს თითოეული შეხვედრის შესახებ, სადაც შედეგები იქნება განხილული. გარდა ამისა, მინისტრები უნდა მოემზადონ დიდი კომიტეტის წინაშე წარსადგენად, რათა დეტალურად ახსნან მანდატიდან ნებისმიერი გადახვევა. როგორც დანიაში, აქაც სისტემა ცდილობს, (ან მინიმუმ, ცდილობდა) რომ ჩამოაყალიბოს ერთიანი, შეთანხმებული ფინური პოზიცია.

შვედეთში, ისევე როგორც დანიაში, სამანდატო სისტემა დაკავშირებულია „უმცირესობის მთავრობის ლოგიკასთან“¹ და ამავდროულად, უწყვეტი ზედამხედველობის თვალსაზრისით, ახლოს არის ფინურ მოდელთან. მაშინ, როცა საბოლოო მანდატები EAC-ის მიერ ყოველ პარასკევს გამოიცემა საბჭოს მომავალი შეხვედრის დღის წესრიგის ყოველი პუნქტის საფუძველზე, ორივეს, EAC-საც და განსაკუთრებით მუდმივმოქმედ კომიტეტებს უფრო ადრე უწევთ საბჭოს დღის წესრიგის ყოველი პუნქტის განხილვა, ყოველწლიურად გამოშვებულ რამდენიმე ასეულ ინდივიდუალურ საპარლამენტო ხედვასთან ერთად. (მონაცემები ეყრდნობა Auel et al. 2015a). 2007 წლის რიკსდაგის აქტის თანახმად, პარლამენტმა ასევე ზედამხედველობა უნდა გაუწიოს ევროკავშირის მწვანე და თეთრ წიგნებს (Hegeland 2015: 429). შედეგად, რიკსდაგს აქვს არა მხოლოდ ძლიერი მაკონტროლებელი უფლებები, არამედ ის ყველაზე აქტიურია, როდესაც საქმე პოლიტიკის შემუშავების ფუნქციას ეხება (იხილეთ ქვემოთ მესამე სქემა). გარდა ამისა, მანდატიდან ნებისმიერი გადახვევა შეიძლება დასრულდეს კიდევ უფრო მეტი საპარლამენტო ზედამხედველობით, მაგალითად, შვედეთის საკონსტიტუციო კომიტეტის მიერ (Hegeland 2015: 428). რაც შეეხება მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს, პარლამენტის წევრებს ტელეფონის ან მოკლეტექსტური შეტყობინების საშუალებით აცნობებენ, თუ საბჭოში მოლაპარაკებების განმავლობაში მანდატი უნდა შეიცვალოს (Mastenbroek et al. 2014: 99).

მანდატების გაცემის სისტემა ესტონეთის რიიგიკოგუში თითქმის იგივეა, რაც დანიაში, ფინეთსა და შვედეთში, რაც გულისხმობს მათ ზეპირად გაცემას EAC-ის შეხვედრებზე საბჭოს შეხვედრებამდე, მუდმივი კომიტეტების რეგულარული ჩართულობით. თუმცა, ეჰინის (2015: 520) თანახმად, სამართლებრივად სავალდებულო - სამანდატო სისტემას ძირს უთხრის საბჭოს შეხვედრებზე სისტემატური დასწრების არქონა. მთავრობა EAC-ს აწვდის წერილობით ინფორმაციას შეხვედრასთან დაკავშირებით და საბჭოს შეხვედრამდე კომიტეტში მიმდინარეობს განხილვები, თუმცა ეს უკანასკნელი მოკლებულია შესაძლებლობას, რომ „დაადასტუროს მიწოდებული ინფორმაცია“ (EAC-ში მიმდინარე პროცესების შესახებ ინფორმაცია ციტირებულია Ehin 2015: 520). ამ „ბუნდოვანი კონტროლის შედეგად, მთავრობა უფრო დიდი მანევრირების სივრცეს იტოვებს, ვიდრე კანონი აძლევს უფლებას“ (Ehin 2015: 521). იკსტენსი (2015) და ვილპისაუკასი (2015) გვიყვებიან იგივე სიტუაციაზე ლატვიასა და ლიეტუვაში, სადაც პარლამენტებს აქვთ ძალიან ძლიერი ძალაუფლება, მაგრამ მათი ჩართულობა ნაკლებია და ის განსაკუთრებულად მცირეა შეხვედრების შემდგომ კონტროლის კუთხით.

ნიდერლანდებში, ტუედე კამერს რამდენიმე გამოსავალი აქვს: მას შეუძლია ეჭვი გამოთქვას დოკუმენტზე, რაც მთავრობას აიძულებს, რომ დებატები გამართოს საკითხზე და დაეთანხმოს პარლამენტის პოზიციას სანამ მოლაპარაკებების წარმოება შეეძლება ევროკავშირის დონეზე. ასევე პარლამენტს და კომიტეტებს შეუძლიათ მიიღონ რეზოლუციები ან დააფიქსირონ პოზიციები, რომლებიც არ არის სამართლებრივად სავალდებულო, თუმცა პოლიტიკურად - არის: „მანდატი“ აღწერილია კომიტეტის წერილში და შესაბამისი სამინისტრო და მთავრობა პარლამენტს უგზავნის ანგარიშს საბჭოს შეხვედრის შემდეგ, რათა ინფორმაცია მიაწოდოს საპარლამენტო პოზიციასთან დაკავშირებით საბოლოო შედეგზე (Hogenauer 2015: 257, იხილეთ ასევე ქვემოთ).

როგორც OPAL-ის მონაცემები გვიჩვენებს, მანდატების გაცემის უფლება ნათლად და მჭიდროდ არის დაკავშირებული „პოლიტიკის შემმუშავებლის“ მეთოდის მიღებასთან. ქვემოთ მესამე გრაფიკი გვიჩვენებს, რომ არსებობს საკმაოდ ძლიერი, და სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი პოზიტიური კორელაცია ინსტიტუციურ ძლიერებასა და რეზოლუციების/მანდატების გამოშვებას შორის r(40) = 0,674, p< 0.001.

თუმცა, ამავე დროს, მანდატების ეფექტი ზედმეტად არ უნდა შევაფასოთ. ერთი მხრივ, თვით ძალიან ძლიერი პარლამენტებიც ცდილობენ, რომ არ დაავალდებულონ მთავრობები იმ მანდატების შესრულებაზე, რომლებიც ძალიან ვიწროა ან ევროკავშირის დონეზე მხარდაჭერის პერსპექტივა არ აქვს. მათ ურჩევიათ, გაავლონ საპარლამენტო წითელი ხაზები ან განსაზღვრონ მთელი რიგი შედეგები, რაც მისაღებია პარლამენტისთვის (ფინეთის შემთხვევაში Raunio 2015: 413, დანიის შემთხვევაში Christensen 2015, ნიდერლანდების შემთხვევაში Eben et al. 2013). მეორე მხრივ, ძლიერი მანდატის მქონე პარლამენტების წევრები ასევე ჩივიან, რომ მთავრობებს შეუძლიათ გვერდი აუარონ მანდატებს, თუ უბრალოდ თავს შეიკავებენ ევროკავშირის საბჭოში ხმის მიცემისგან, თუ ეს კენჭისყრა ასახავს მათ არჩევანს, მაგრამ მოითხოვს გადახვევას საპარლამენტო მანდატიდან. და ბოლოს, მათ შეუძლიათ „თავი დაიძვრინონ“ პასუხისმგებლობისგან მანდატების (ხელახალი) სტრატეგიული ინტერპრეტაციის საშუალებით:

„მაგალითად, 2011 წლის 17 მარტს [ნიდერლანდების ტუედე კამერმა] მიიღო რეზოლუცია [...] რომელმაც მინისტრთა კაბინეტს მოსთხოვა, „მკაცრად გაემიჯნა საკუთარი თავი ნებისმიერი მოძრაობისგან, რომელიც მასთან მეტ პოლიტიკურ დაკავშირებას ისახავდა მიზნად“ [...]. მომდევნო დებატებში კაბინეტი უნდა მიბრუნებოდა ამ რეზოლუციას და უნდა დაერწმუნებინა პალატა, რომ რეზოლუცია არ იყო ბრიუსელში მიღებული წესების დარღვევა. კაბინეტმა ეს ისე გააკეთა, რომ შეინარჩუნა რეზოლუციის სული, თუმცა არა სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობა, იმიტომ, რომ სხვა შემთხვევაში, ის პროგრესს ვერ მიაღწევდა იმ საკითხებზე, როგორიცაა საბიუჯეტო შეთანხმება. ახნა-განმარტებაში, როგორ მოხდა რეზოლუციის პატივისცემა, კაბინეტმა განაცხადა, რომ წევრ ქვეყნებს უნდა შეეფასებინათ ერთმანეთი, თუმცა რეცეპტები არ უნდა გამოეწერათ ერთმანეთისთვის. ამ გზით კაბინეტს შესაძლებლობა ჰქონდა, შეექმნა მანევრირების სივრცე იმის აღიარების გარეშე, რომ ის რეზოლუციას არღვევდა“ (Eben et al. 2013b: 65).

მესამე სქემა. კავშირი ინსტიტუციურ ძლიერებასა და გამოშვებულ მანდატებს/რეზოლუციებს შორის (რიცხობრივი მაჩვენებლები)

წყარო: Auel და სხვები. 2015a. 84; AV აღნიშნავს საშუალო რიცხობრივ მაჩვენებელს ინსტიტუციურ ძლიერებასა და აქტივობას შორის ორმოცივე პალატის მასშტაბით, ხორვატიის გარდა, რადგან ამ დროს ის არ იყო ევროკავშირის წევრი. L აღნიშნავს ქვედა, ხოლო U - ზედა პალატებს; ქვეყნების აბრევიატურები იხილეთ დანართში.

გარდა ამისა, ზოგიერთმა პარლამენტმა, რომელიც არ ფლობს ძლიერ სამანდატო უფლებას, იპოვა სხვა, თუმცა უფრო არაპირდაპირი და ჭკვიანური გზა, რომ გავლენის მოხდენას შეეცადოს. აქ უკვე შემოდის „ექსპერტის“ ხერხი და ამის პირდაპირი მაგალითია საფრანგეთის პარლამენტის ორივე პალატა და ლორდთა პალატა.

მთავარი კომიტეტი, რომელიც ევროკავშირის საქმეებზე მუშაობს ეროვნულ ასამბლეაში, არის ევროპულ საქმეთა კომისია, რომელსაც აქვს უფლება, რომ წარმოადგინოს წინადადება რეზოლუციებისთვის სხვა მუდმივმოქმედ კომიტეტებთან ერთად, ისევე როგორც პარლამენტის ცალკეულ წევრებთან ერთად. რეზოლუციები, რომლებიც ღიად უნდა გამოიცეს, ცალსახად არასავალდებულოა და მიიჩნევა, რომ აქვს ნაკლებად პოლიტიკურად სავალდებულო ეფექტიც. ამიტომ, პარლამენტი ცდილობს მთავრობაზე გავლენის მოხდენას უფრო არაპირდაპირი გზით - ვრცელი საინფორმაციო მოხსენებების მეშვეობით. (Auel and Benz 2005). სხვა ქვეყნების ევროპულ საქმეთა კომიტეტების მიერ გამოცემული მოხსენებებისგან განსხვავებით, ეს მოხსენებები ხშირად „რბილყდიანი წიგნის განზომილებას“ იძენს და გვთავაზობს სიღრმისეულ კვლევას კონკრეტულ ევროპულ საკითხზე. ამ დეტალური და, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, საჯარო მოხსენებებით საფრანგეთის პარლამენტი საზოგადოებას არა მხოლოდ აწვდის ინფორმაციას ევროპული საქმეების შესახებ, არამედ ასაბუთებს საკუთარ შეხედულებებსა და მიდგომებს და აყალიბებს თავის მოთხოვნებს მთავრობის პოზიციის პირდაპირი კრიტიკის გარეშე.

ლორდთა პალატაში, მისი საკმაოდ უნიკალური შემადგენლობის გამო, ევროკავშირის საქმეთა სპეციალური კომიტეტი თავს უყრის მაღალი რანგის მქონე და ექსპერტ პერებს, რომელთა წარსულიც უკავშირდება სამოქალაქო საქმიანობას, ევროპარლამენტს ან სხვა ევროპულ ინსტიტუტებს (Huff and Smith 2015:314). ექვს ქვეკომიტეტთან ერთად, EAC არის ერთ-ერთი უდიდესი თავისი 50 წევრით. ისევე როგორც თემთა პალატაში (იხილეთ ქვემოთ მეხუთე თავი), ლორდთა პალატის EAC-საც აქვს გაფილტვრის ფუნქცია დოკუმენტების შერჩევის დროს, რომლებიც უნდა გააკონტროლონ ქვეკომიტეტებმა მათი პორტფელების მიხედვით, და ის ზედამხედველობას ახორციელებს სხვა ურთიერთდაკავშირებულ საკითხებზეც. ლორდთა პალატა ყველაზე ცნობილია იმ ხანგრძლივი გამოძიებით, რასაც ის ყოველწლიურად ატარებს 2 ან 4 ქვეკომიტეტზე. (Huff and Smith 2015: 318). დიდი და დეტალური მოხსენებები, რომლებიც ეყრდნობა პრაქტიკოსებისა და აკადემიური წრეების წარმომადგენლების წერილობით და ზეპირ მტკიცებულებებს, მიჩნეულია, როგორც ძალიან მაღალი ხარისხის და წარმოადგენს დეტალურ და ექსპერტულ ანალიზს ევროკავშირის კონკრეტულ თემაზე. აკადემიურ ფარგლებში, მაგრამ ასევე დარწმუნებული ვართ, პოლიტიკურ პრაქტიკაშიც, ისინი გამოიყენება, როგორც რესურსი და ხშირად ახდენენ მათ ციტირებასაც. როგორც ჰაფი და სმითი ამტკიცებენ, ამ თვალსაზრისით საარჩევნო მანდატის არქონა დიდი პლუსია ლორდთა პალატისთვის, რადგანაც მას „აქვს ფუფუნება, რასაც ამ შემთხვევაში ვერ ფლობენ არჩეული პარლამენტები“ (Huff and Smith 2015: 327).

________________

1. შევნიშნოთ, რომ უმრავლესობის მთავრობის დროს 2006-2010 წლებში, ძლიერმა სოლიდარობამ მთავრობასა და მის მხარდამჭერ პარტიას შორის პარლამენტის მცირე ზედამხედველობა განაპირობა.

ევროპული საბჭოს შეხვედრები მართლაც ბევრად მნიშვნლოვანი გახდა ბოლო წლებში და ბევრმა პარლამენტმა შეიმუშავა და კონსტიტუციაში, ან პარლამენტის საპროცედურო წესებში ასახა ოფიციალური წესები, რომლებიც კონკრეტულად ამ შეხვედრებს უკავშირდება (Wessels et al 2013). ასე მოხდა ბელგიაში, ბულგარეთში, ჩეხეთის რესპუბლიკაში, კვიპროსზე, დანიაში, ფინეთში, გერმანიაში, უნგრეთში, იტალიაში, ლატვიაში, ლიეტუვაში, ლუქსემბურგში, მალტაზე, პოლონეთში, პორტუგალიაში, რუმინეთში, სლოვაკეთში, ესპანეთსა და შვედეთში. უმეტეს შემთხვევაში, ეს წესები ძირითადად აღწერენ მთავრობის ვალდებულებებს პარლამენტის წინაშე მომავალი ან უკვე ჩატარებული შეხვედრების შესახებ ინფორმაციის მიწოდებასთან დაკავშირებით.

დანიის, ფინეთისა და შვედეთის პარლამენტების შემთხვევაში, ევროპული საბჭოს შეხვედრების ზედამხედველობა ნიშანდობლივად არ განსხვავდება ევროკავშირის საბჭოს რეგულარული შეხვედრების კონტროლისგან, გარდა იმისა, რომ პირველ შემთხვევაში პრემიერ-მინისტრი მეტად მონაწილეობს. სამივე პარლამენტი ძლიერ პოზიციაშია იმ ანეკდოტური დაშვებით, რომ პრემიერ-მინისტრები პარლამენტის შეხედულებებს სერიოზულად იღებენ.¹ საპირისპიროდ, სხვა პარლამენტებმა შეიმუშავეს სპეციალური პროცედურები ევროპული საბჭოს შეხვედრებისთვის.

საფრანგეთის ეროვნულ ასამბლეაში საჯარო დებატები მუდმივად იმართება ევროპული საბჭოს ყოველი შეხვედრის წინ. თუმცა, როგორც კრეილინგერი და სხვები (2013b: 57) აღნიშნავენ, ევროპული საბჭოს შეხვედრებთან დაკავშირებული პლენარული დებატები ხასიათდება პარლამენტარების მხრიდან დასწრების დაბალი დონით, რასაც ისინი ხსნიან, სხვათა შორის, იმ ფაქტით, რომ კონსტიტუციის თანახმად, პრეზიდენტს პირადად ეკრძალება დასწრება, რომ ახსნას და დაიცვას საკუთარი პოზიცია. „პარლამენტარებიდან დაწყებული, ჟურნალისტებით დამთავრებული, ყველამ იცის, რომ გადაწყვეტილების მიღებაზე საბოლოო პასუხისმგებელი მაინცდამაინც ის ადამიანი შეიძლება არ იყოს, ვინც ასევე ანგარიშვალდებულია ოფიციალური განცხადებების გაკეთებაზე ასამბლეაში, საბჭოს შეხვედრამდე ან შეხვედრის შემდეგ“ (Kreilinger et al. 2013a: 23). იგივე პრობლემები იჩენს თავს ლიეტუვის ნახევრად საპრეზიდენტო და კვიპროსის საპრეზიდენტო სისტემაშიც (Wessels et al. 2013: 50).

პორტუგალიაში განუწყვეტლად ახდენდნენ იმ წესების ადაპტირებას, რომლებიც უკავშირდებოდა ევროპული საბჭოს შესახებ დებატებს. მაშინ, როცა ევროპული საბჭოს შეხვედრების ზედამხედველობას 2006 წლამდე არანაირად არ ჰქონდა რეგულარული სახე, ამავე წელს სავალდებულო გახდა პლენარული დებატების გამართვა მთავრობის წარმომადგენლის თანდასწრებით ევროპული საბჭოს შეხვედრის შემდეგ. ხოლო 2012 წელს ეს წესი შეიცვალა და პლენარული დებატები უნდა გამართულიყო ევროპული საბჭოს შევხვედრამდე, პრემიერ-მინისტრის თანდასწრებით. მიზანი ის იყო, რომ პარლამენტს მეტი გავლენა ჰქონოდა მოლაპარაკებებზე. შეხვედრის შემდგომ კონტროლი განხორციელდებოდა ამ შეხვედრის შემდგომ კომიტეტების დონეზე გამართულ დებატებზე.

ავსტრიაში მთავარ კომიტეტს შეუძლია შექმნას ე.წ. „ცეცხლოვანი ბრიგადის“ კომიტეტი, რომელიც ახლოდან დააკვირდება ევროპული საბჭოს ძალიან მნიშვნელოვან შეხვედრებს. კომიტეტს, რომელიც შედგება ევროკავშირზე მომუშავე ქვეკომიტეტის თავმჯდომარისგან და თითოეული საპარლამენტო პარტიული ჯგუფის ერთი წევრისგან, არ შეუძლია, გამოუშვას სავალდებულო მანდატები, მაგრამ შეუძლია თავისი მოსაზრება წარუდგინოს მთავრობის წარმომადგენელს ევროპულ საბჭოში (Miklin 2015: 393). ნიცის ხელშეკრულების საბოლოო მოლაპარაკებების დროს, ეს ცეცხლოვანი კომიტეტი რამდენიმე დღე მუდმივად იჯდა მაგიდასთან.² თუმცა, შეხვედრის შემდგომ სისტემატური კონტროლის მექანიზმი არ არსებობს. ამის ერთ-ერთი მიზეზი ის არის, რომ ნაციონალრატი მცირედ, თუმცა ამჯერად მეტად, იყენებს სავალდებულო მანდატებს, საიდანაც მთავრობას მხოლოდ ძალიან მცირე შემთხვევებში შეუძლია გადაუხვიოს და, როდესაც ამას აკეთებს, იმ საკითხზე მოსაზრებები მთავრობასა და მმართველ პარტიას შორის შეჯერებულია (Miklin 2015:395). ამიტომ, ჯერჯერობით ვერ ხერხდება შეხვედრის შემდგომი პროცედურების მკაცრად მიყოლა.

ხორვატიაში, პრემიერ-მინისტრს აქვს საკმაოდ მკაცრი ვალდებულება, რომ პარლამენტს წარუდგინოს მოხსენება ევროპული საბჭოს შეხვედრების შესახებ (Butkovic 2015: 166): თითოეული შეხვედრის წინ, მთავრობა წერილობით უგზავნის შესაბამის ინფორმაციას EAC-ს, თუმცა, პარლამენტის თავმჯდომარის მოწვევის საფუძველზე, პრემიერ-მინისტრი წარმოადგენს ხორვატიის პოზიციას პლენარულ სხდომაზე. ევროპული საბჭოს ყოველი შეხვედრის შემდეგ, პრემიერ-მინისტრმა მოხსენება უნდა წარუდგინოს პარლამენტს ორი კვირის ვადაში, რომელსაც შემდეგ პლენარული დებატები მოჰყვება ამ მოხსენებასთან დაკავშირებით. ამასთანავე, თითოეული წლის დასაწყისში, პრემიერ-მინისტრი შემაჯამებელ მოხსენებას წარადგენს წინა წელს ევროპული საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებისა და მიმდინარე პროცესების შესახებ, რასაც კვლავ პლენარული დებატები მოჰყვება. თუმცა, ბუტკოვიჩის შეფასებით, პარლამენტის მაკონტროლებელი როლი მაინც ნაკლებად განვითარებულია: „პარლამენტის წინაშე მოხსენებით წარდგომა საბჭოსა და ევროპული საბჭოს შეხვედრების შესახებ ჩვეულებრივად ინფორმაციის გაზიარების ფორმას ატარებს, რომელიც მთავრობის პოზიციას უფრო აძლიერებს“ (Butkovic 2015: 468).

ამის საპირისპიროდ, ზოგიერთი პარლამენტი საერთოდ ძლივს მონაწილეობს ევროპული საბჭოს შეხვედრების ზედამხედველობაში. ბულგარეთის ეროვნული ასამბლეა არ მონაწილეობს ევროპული საბჭოს შეხვედრების მომზადების პროცესში და „ის ხშირად ინფორმირებულიც კი არ არის მთავრობის პოზიციის შესახებ შეხვედრებამდე“(Kanev 2015: 451). ასევე არ ხდება შეხვედრის შემდგომი განხილვა, რადგან პარლამენტის პროცედურული წესები პრემიერ-მინისტრს აძლევს შესაძლებლობას, თუმცა, არ ავალდებულებს ასამბლეის წინაშე მოხსენებით წარდგომას. ოპოზიციური პარტიების წინადადება, რომ ასეთი შეხვედრა ჩანიშნონ, მუდმივად აწყდება მმართველი უმრავლესობის წინააღმდეგობას (Kanev 2105: 457). შედეგად, კანევი ამტკიცებს (იქვე), რომ ხშირად საპარლამენტო ზედამხედველობა მიემართება ევროკავშირის ინსტიტუტებისკენ და „აღიქმება, როგორც მთავრობის დამატებითი საქმიანობა საპარლამენტო საშუალებებით“, რომელიც მთავრდება მეტწილად მთავრობის პოზიციის მხარდამჭერი რეზოლუციებით და ხასიათდება დებატების ნაკლებობით ევროკავშირის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური გადაწყვეტილებების შესახებ.

საბერძნეთის პარლამენტს ოფიციალურად არ შეუძლია, რომ მიიღოს სავალდებულო რეზოლუციები, რასაც მთავრობა უნდა მიჰყვეს ან ევროპული საბჭოს შეხვედრებზე ან სამიტებზე. სოტიროპულოსის მიხედვით (2015: 339), პარლამენტის წევრებს შეუძლიათ წერილობითი ფორმით გამოითხოვონ ინფორმაცია მთავრობის პოზიციის შესახებ ევროპული საბჭოს შეხვედრებთან დაკავშირებით, მაგრამ, „არსებითად, მთავრობა თავისუფალია კონტროლისგან.“ უნდა ითქვას, რომ ევროპული კრიზისის შედეგად ევროკავშირისგან წამოსული ფინანსური დახმარების შესახებ მოლაპარაკებებმა მიიყვანა პროცესი უფრო დიდ პოლიტიზირებამდე. ევროპულ საბჭოში შეხვედრების შემდეგ პლენარულ სხდომებზე დებატები იმართებოდა წარმატებული ფინანსური დახმარების პაკეტების ირგვლივ.

და ბოლოს, კვიპროსის პარლამენტი ამ კუთხით ყველაზე სუსტ პოზიციაშია. საპრეზიდენტო სისტემის გამო, ძალაუფლება ცხადააა გამიჯნული კვიპროსის რესპუბლიკის კონსტიტუციაში და შედეგად, პარლამენტს არ აქვს ევროპულ საბჭოში გამართული შეხვედრებზე გავლენის ან კონტროლის ფორმალური საშუალებები ამ შეხვედრების ჩატარების შემდგომ. (Emilianides et al, 2015). ევროზონის კრიზისის დროს, ყველაზე არასტაბილურ ვითარებაშიც კი, პარლამენტს წინასწარ ერთხელაც კი არ გაუმართავს დებატები ევროპული საბჭოს შეხვედრის ან სამიტის შესახებ ან პლენარულ ან საკომიტეტო დონეზე, თუმცა, გარკვეულ შემთხვევებში, ევროპული საბჭოს შეხვედრის შემდეგ მოხდა შედეგების განხილვა EAC-ის ფარგლებში (Wessels et al 2013: 38ff.).

მესამე ცხრილი. პლენარული და საკომიტეტო დებატები ევროპული საბჭოს შეხვედრებისა და სამიტების შესახებ

წყარო: მონაცემები აღებული და განახლებულია შრომებიდან Wessels და სხვები 2013 და Hefftler და სხვები. 2015,

* ევროზონის კრიზისის გამწვავების დროს, მცირე მონაწილობა.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, პარლამენტები ასევე განსხვავდება იმის მიხედვით, პრემიერ-მინისტრის მოსმენა ევროპული საბჭოს შესახებ თავად ამ საბჭოს შეხვედრამდე იმართება თუ შეხვედრის შემდეგ, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, იმიტომ, რომ ის არის მთავრობის მეთაური (ან სახელმწიფოს მეთაური, ზოგიერთ შემთხვევაში), ვიდრე მინისტრები, რომელთა მოვალეობა მოლპარაკებების წარმოებაა. Wessels-ის და სხვების მოხსენების მიხედვით (2013: 56f.):

„დანიაში პრემიერ-მინისტრი ზეპირად წარმოადგენს მთავრობის პოზიციას EAC-ის შეხვედრაზე, სანამ ევროპული საბჭოს შეხვედრა იქნება“, ირლანდიაშიც მნიშვნელოვანია პრემიერ-მინისტრ „თიიშექსის ვალდებულება ამ [შეხვედრამდე და შეხვედრის შემდგომ] ბრიფინგებთან დაკავშირებით, ასევე ნიდერლანდების შემთხვევაშიც მაღალ დონეზე ხდება მონაწილეობის მიღება, რადგან პრემიერ-მინისტრი „წარმოდგენილია ყველა დებატში ევროპულ საბჭოზე გამოსასვლელად მომზადების დროს“. გერმანულ და იტალიურ მოხსენებებში აღნიშნულია განსაკუთრებული შემთხვევები, სადაც პრემიერ-მინისტრების მონაწილეობამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა: 2011 წელს ევროპულ საქმეთა კომიტეტის შეხვედრამდე, გერმანიის კანცლერი ფრთხილად მოიქცა ევროჯგუფის არაფორმალურ შეხვედრასთან დაკავშირებით, რათა „მთავრობა არ გამხდარიყო ვალდებული, რომ ამის შესახებ ინფორმაცია მიეწოდებინა ბუნდესტაგისთვის. ამან შემდგომში მიგვიყვანა ფედერალური სკონსტიტუციო სასამართლოს განხილვამდე, რომელმაც ეს ხედვა დაასანქცირა. იტალიის პრემიერ-მინისტრის მონაწილეობა დაკავშირებულია სამიტის მნიშვნელობასთან: „იმ შემთხვევებში, როდესაც ევროპული საბჭოს შეხვედრები და ევროპული სამიტები განსაკუთრებულად მნიშვნელოვნად მიიჩნევა, პრემიერ-მინისტრი თავად მონაწილეობს“.

მეოთხე ცხრილი. პრემიერ-მინისტრების მუდმივი მონაწილეობა შეხვედრამდე თუ შეხვედრის შემდეგ

წყარო: ვესელსი და სხვები 2013:45

________________

1. მაგალითად, ჰეგელანდი ამბობს, რომ შვედეთის პრემიერ-მინისტრი 2012 წლის იანვარში პირადად მხარს უჭერდა ევროპული საბჭოს განცხადებას, თუმცა, ოფიციალური მხარდაჭერა ვერ დააფიქსირა „პარლამენტის მოსაზრებების“ გამო. (Hegeland 2015: 437).

2. See: http://derstandard.at/416157/Ein-Ergebnis-unter-Schmerzen

ახლა კი უნდა დავამტკიცოთ, რომ ეროვნული პარლამენტების წვლილი ევროკავშირის დემოკრატიულ ლეგიტიმაციაში არ შეიძლება მხოლოდ საპარლამენტო გავლენითა და კონტროლით გავზომოთ. შესაბამისად, უნდა გამოვყოთ საპარლამენტო კომუნიკაციისა და საჯაროობის მნიშვნელობა ევროკავშირის საქმეებში, მაშასადამე, საჯარო ფორუმი, როგორც ამისათვის საჭირო საშუალება. (Auel 2007, Auel and Raunio 2014, Rozenberg and Hefftler 2015).

ასევე, ეს არ არის სუფთად აკადემიური საკითხი. ეროვნულ პარლამენტებს უფრო და უფრო მეტად აღელვებთ თავიანთი როლი ევროპულ საქმეებთან დაკავშირებით კომუნიკაციის კუთხით, როგორც ბრატისლავაში(2016) და ტალინში (2017) გამართული COSAC-ის შეხვედრებიც გვიჩვენებს (ასევე იხილეთ COSAC-ის შესაბამისი მოხსენებები 2016b და 2017b). ასევე კვლევებმა აჩვენა, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში, მათ შესამჩნევად ძლიერი ძალისხმევა გასწიეს კომუნიკაციის სფეროში (Rauh, 2015, Rauh and De Wilde 2017, Senninger, 2017, Wendler, 2016, Wonka, 2016). თუმცა, ევროს კრიზისმა ყველაზე მეტად უბიძგა პარლამენტებს, რომ გაეცნობიერებინათ საჯარო ურთიერთობების მნიშვნელობა, რაც გამოიხატა პლეანარული დებატების რაოდენობის მნიშვნელოვან ზრდაშიც (Auel and Hoing 2015). და ბოლოს, ევროპარლამენტის საკონსტიტუციო საქმეთა კომიტეტის მოხსენებაშიც ხაზგასმულია ყველა ეროვნულ პარლამენტში „ევროპული კვირეულის“ ერთდროულად დაწყების მნიშვნელობა, რომლის ფარგლებშიც პარლამენტის წევრებს შეუძლიათ დებატების გამართვა ევროკომისრებთან და ევროპარლამენტარებთან ევროპულ საქმეებთან დაკავშირებით (European Parliament 2018: 5). ამ მიზნით დაუჭირა მხარი ევროპარლამენტმა რეზოლუციას 2018 წლის 18 აპრილს.

იმის გამო, რომ ლისაბონის შეთანხმების ყველა დებულება ჯერ კიდევ არ გამოუყენებიათ ეროვნულ პარლამენტებს,¹ მოცემულ თავში ყურადღებას გავამახვილებთ ხელშეკრულების გამარტივებულ გადახედვაზე, EWS-სა და პოლიტიკურ დიალოგზე, ისევე როგორც საპარლამენტთაშორისო თანამშრომლობაზე. თავდაპირველად მიმოვიხილავთ ზოგად ტენდენციებს წევრი ქვეყნების მასშტაბით, შემდეგ კი კონკრეტულ მაგალითებს მოვიყვანთ.

______________

1. ჯერჯერობით, არც ერთ პარლამენტს არ უმოქმედია CJEU-ს (ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლო) გადაწყვეტილებამდე და ერთობლივი საპარლამენტო საზედამხედველო კომიტეტი ევროპოლის პოლიტიკური მონიტორინგისა და ევროსასამართლოს საქმიანობის შეფასების მიზნით მხოლოდ ახლა (2017 წლის ოქტომბერში) დაარსდა. (Kreilinger 2017). ასევე, ჯერ ხელშეკრულებაც არ დადებულა.

მოცემულ ქვეთავში ყურადღებას გავამახვილებთ შერჩეულ პარლამენტებზე, რომლებიც შეიძლება დავინახოთ, როგორც ზემოთაც ვისაუბრეთ, „ევროპულ მოთამაშეებად“ იმდენად, რამდენადაც მათ ან აქტიური წვლილი შეაქვთ EWS-ს ან პოლიტიკური დიალოგის ფუნქციონირებაში. როდესაც საქმე ეხება EWS-ს, შვედეთის რიკსდაგი ამ სისტემის მთავარ „მომხმარებლად“ გვევლინება, რომელსაც მოსდევს საფრანგეთის სენატი და ნიდერლანდების ქვედა და ზედა პალატები. როდესაც ვსაუბრობთ პოლიტიკურ დიალოგზე, ყველაზე აქტიურია პორტუგალია, რომელსაც მოსდევს იტალიის სენატი და ჩეხეთის სენატი, გერმანიის ბუნდესრატი და რუმინეთის პარლამენტის ორივე პალატა. ჩვენ ნათელს მოვფენთ მოცემულ პარლამენტებში საპარლამენტო კონტროლის პრაქტიკას, რათა დავინახოთ, რომელიმეს შეუძლია თუ არა „საუკეთესო პრაქტიკის“ მოდელის შექმნა.

წინამდებარე სექციაში ყურადღებას გავამახვილებთ იმ ასპექტზე, რომელიც მიიჩნევა პარლამენტების მთავარ საყრდენად, როდესაც ისინი მოქმედებენ როგორც EWS-ს, ისე პოლიტიკური დიალოგის ფორმატში: იმ დოკუმენტების შერჩევის სისტემა, რომლებიც უნდა იყოს საპარლამენტო ზედამხედველობის ობიექტი.

ეფექტური ზედამხედველობა დამოკიდებულია იმ ინფორმაციის რაოდენობაზე, განსაკუთრებით კი - ხარისხზე, რასაც პარლამენტები იღებენ. ლისაბონის შეთანხმების ძალაში შესვლის შემდეგ, ეროვნული პარლამენტები ყველა საჯარო დოკუმენტს პირდაპირ იღებენ ევროპული ინსტიტუტებისგან, მათ შორის კომისიის მწვანე და თეთრ წიგნებსა და ცნობებს. ბევრი პარლამენტი ახლა ასევე იღებს ე.წ. ამხსნელ მემორანდუმებს ევროკავშირის საკანონმდებლო წინადადებებზე, სადაც აღწერილია ეს წინადადებები და მთავრობების (თავდაპირველი) შეხედულებები მათი შინაარსის შესახებ, მათ შორის სუბსიდიარობის საკითხზე, და პარლამენტების უმრავლესობა ასევე ინფორმაციას იღებს რვა კვირიანი ვადის (დედლაინის) ფარგლებში ან ავტომატურად, ან მოთხოვნის საფუძველზე (მეხუთე ცხრილი).

მეხუთე ცხრილი. მთავრობის მოხსენებების ან ამხსნელი მემორანდუმების წარდგენა 8 კვირის ვადაში

წყარო: COSAC 2017a, მონაცემები ეყრდნობა ინდივიდუალურ კითხვარებს

თუმცა, არსებობს განხვავება ისეთი არასაჯარო დოკუმენტების მიწოდებასთან დაკავშირებით, როგორიცაა შეზღუდული, საიდუმლო და ფარული დოკუმენტები, COREPER-ისა და სამუშაო ჯგუფების დოკუმენტები ან შიდა ბრიფინგებთან დაკავშირებული მასალები (მეექვსე ცხრილი). პარლამენტებს ჯერ კიდევ უჭირთ იმ ინფორმაციის მოპოვება, რომელიც უკავშირდება საბჭოში მიმდინარე მოლაპარაკებებს და განსაკუთრებით, COREPER-ისა და საბჭოს სამუშაო ჯგუფების შეხვედრების ადრეულ ეტაპს. საპირისპირო მაგალითია იტალიის დეპუტატთა პალატა, სადაც იტალიის მუდმივ წარმომადგენელს ავალია პარლამენტის მომარაგება ყველანაირი ინფორმაციით, რაც ევროკავშირში მიმდინარე მოლაპარაკებებს უკავშირდება, მათ შორის ტრილოგიები, COREPER-ისა და საბჭოს სამუშაო ჯგუფების ჩანაწერები და დეტალური დოკუმენტები იტალიის პოზიციის შესახებ (ამ და შემდეგი ინფორმაციის შესახებ იხილეთ Mastenbroek et al. 2014: 14ff.). ასევე, გერმანიის ბუნდესტაგსაც ექსტენსიურად მიწვდება ხელი დოკუმენტებზე, მაგალითად არაფორმალური მინისტერიალების, COREPER-ისა და საბჭოს სამუშაო ჯგუფების დოკუმენტებზე. გარდა ამისა, ბუნდესტაგი იღებს „კოორდინირებულ ინსტრუქციებს გერმანელი წარმომადგენლისთვის“ COREPER-ში, და მოხსენებებს აკეთებს მუდმივი წარმომადგენლობიდან.¹ მეტი ინფორმაცია და დოკუმენტები ხელმისაწვდომია ელექტრონული საინფორმაციო სისტემა EuDoX-ის მეშვეობით და ყველა დოკუმენტს თან ახლავს მთავრობის მოსაზრება (doppeltes Ueberweisungsverfahren). სხვა პარლამენტები ინფორმაციას ძირითადად იღებენ მთავრობის მოხსენებების მეშვეობით, რომელსაც ის საბჭოში მიმდინარე მოლაპარაკებების შესახებ ამზადებს, მაგალითად ფინეთის და შვედეთის შემთხვევაში, ხოლო ბელგიის შემთხვევაში - საბჭოს შეხვედრამდე ან მის შემდეგ გამართული ბრიფინგებიდან. რაც შეეხება პოლონეთს, მთავრობამ სეიმს უნდა წარუდგინოს წერილობითი ინფორმაცია „ევროკავშირში კანონშემოქმედებითი პროცესის პროგრესის შესახებ და ამ პროცედურებთან დაკავშირებით პოლონეთის რესპუბლიკის პოზიციის შესახებ“; ასევე მინიმუმ, წელიწადში ორჯერ, სეიმს უნდა მიაწოდოს ცნობები პოლონეთის მონაწილეობის შესახებ ევროკავშირის საქმიანობაში.² მიუხედავად იმისა, რომ ცოტა მოძველებულია, იხილეთ COSAC-ის მიერ შეგროვებული ინფორმაცია (მეექვსე ცხრილი ქვემოთ).

მეექვსე ცხრილი: დოკუმენტებზე ხელისაწვდომობა (პარლამენტის/პალატის მიერ)

წყარო: COSAC 2012a, მთავრობა: მთავრობა უგზავნის პარლამენტს/პალატას დოკუმენტებს; მონაცემთა ბაზა: დოკუმენტები ხელმისაწვდომია მთავრობის მონაცემთა ბაზის მეშვეობით; ორივე: დოკუმენტებს უგზავნის მთავრობა და ასევე ხელმისაწვდომია სამთავრობო მონაცემთა ბაზების მეშვეობით.

* დოკუმენტები ავტომატურად იგზავნება მთავრობის მიერ; ** დოკუმენტები უნდა მოითხოვოს პარლამენტმა/პალატამ; *** ზოგიერთი დოკუმენტი იგზავნება და სხვები უნდა მოითხოვონ.

ევროკავშირის დოკუმენტების შერჩევა/პრიორიტეტებად დალაგება და „პარლამენტარების პასუხისმგებლობის ამაღლება“ ევროკავშირის საქმეებთან მიმართებით

5.2.1 ევროკავშირის დოკუმენტების/დოსიეების შერჩევა და პრიორიტეტებად დალაგება

იქიდან გამომდინარე, რომ პარლამენტთა უმეტესობა დიდი ხნის განმავლობაში წუწუნებდა, უფრო სწორად, განიცდიდა ევროკავშირის საკითხებზე ინფორმაციის მოზღვავებას, ვიდრე მის ნაკლებობას (Auel and Benz 2005; Bergmann 2000: 417), დიდწილად პარლამენტების კომიტეტების შესაძლებლობებზეა დამოკიდებული, რომ გაუმკლავდნენ და დაამუშავონ როგორც ევროკავშირიდან, ისე თავიანთი მთავრობებისგან მიღებული ინფორმაცია. ეს ასევე დაკავშირებულია კონტროლის მიმართ ზოგად მიდგომასთან, ე.ი პარლამენტები გადაწყვეტენ თუ არა, რომ ყურადღება დაუთმონ ევროკავშირის დოსიეების სიღრმისეულ შემოწმებას, თუ უფრო ზედაპირული მიდგომა აირჩიონ. ამ უკანასკნელის დადებითი ისაა, რომ პარლამენტები სრულყოფილად არიან ინფორმირებული ევროკავშირის ყველა გადაწყვეტილებზე, და მაშასადამე, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ გამორჩეთ მნიშვნელოვანი მოვლენები და შეუძლიათ, იდეალურ შემთხვევაში, მთავრობა „მუდმივად ფორმაში ამყოფონ“. თუმცა, ნათელია უარყოფითი მხარეებიც: ძალიან ფართო მიდგომა ბევრ დროს მოითხოვს, შემოწმებაც შეიძლება ზედაპირულად მოხდეს, და ნაკლებად მნიშვნელოვანი ტექნიკური დოკუმენტების დიდი რაოდენობიდან გამომდინარე, ყოველთვის არ ღირს ძალისხმევად. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს შეიძლება იყოს კომპრომისული ვარიანტი საპარლამენტო ზედამხედველობის რაოდენობასა და ხარისხს შორის.

პარლამენტები ძირითადად საკუთარ ადმინისტრაციულ მოხელეებზე არიან დამოკიდებული დახმარების თვალსაზრისით (იხილეთ ქვემოთ 5.4), მაგრამ ასევე განავითარეს სხვა საშუალებები, რათა აირჩიონ და პრიორიტეტებად დაალაგონ ევროკავშირის დოკუმენტები შემოწმებისთვის - ან მუდმივად, ან შეხვედრამდე შერჩევის მეშვეობით. პირველის ხანგრძლივი მაგალითია თემთა პალატის ევროპული ზედამხედველობის კომიტეტი. მისი მთავარი ამოცანა იყო ყველა სახის დოკუმენტის შემოწმება და მათი არჩევა, რომელსაც სამართლებრივად ან პოლიტიკურად მნიშვნელობის მქონედ მიჩნევდა. არსებულ დოკუმენტებზე უნდა გამართულიყო საჯარო დებატები, საგანგებოდ შეკრებილ ევროკავშირის კომიტეტზე ან გამონაკლის შემთხვევაში, მთელი პალატის კომიტეტზე. ხოლო მეორის მაგალითია ევროკავშირთან დაკავშირებული გარკვეული საკითხების ან საკანონმდებლო დოსიეების პრიორიტეტებად დალაგება კომისიის სამუშაო პროგრამის (CWP) ზედამხედველობის საფუძველზე. ამის დადებითი მხარე არა მხოლოდ საპარლამენტო ზედამხედველობის გაძლიერებაა ყველაზე მნიშვნელოვან და საფრთხილო დოსიეებზე, არამედ, პარლამენტებს შეუძლიათ მოემზადონ კომისიის წინადადების გამოქვეყნებისთვის და წინასწარ მიიღონ საჭირო ინფორმაცია, მაგალითად ექსპერტების მოსმენების გამართვით, ან სპეციალიზებული მუდმივი კომიტეტებისა და თავიანთი მთავრობების დაჩქარებით, რომ სჭირდებათ უფრო დეტალური ინფორმაცია. ეს პრაქტიკა პირველად გამოიყენა ნიდერლანდის ტუედე კამერმა 2007 წელს (იხილეთ Hogenauer 2015: 254). აქ EAC განიხილავს სამუშაო პროგრამას ევროკავშირის საქმეებზე მიმაგრებულ კაბინეტის წევრთან ერთად, მაშინ, როცა მუდმივი კომიტეტები დამატებით ახდენენ ზედამხედველობას მათ პორტფელში შემავალ თემებზე. ზედა პალატასა და ინსტიტუციებს შორის ურთიერთობაზე პასუხისმგებელ ევროკომისართან ერთად ტუედე კამერი ასევე მართავს დებატებს კომისიის სამუშაო პროგრამასთან დაკავშირებით(CWP). ამის საფუძველზე, მოიხაზება პრიორიტეტული საკითხების სია, რომელიც მიიღება პლენარულ სხდომაზე და შეიცავს მინიშნებებს, თუ რომელ დოკუმენტებზე სურს პარლამენტს საზედამხედველო რესურსის მობილიზება და სუბსიდიარობის ტესტის გავლა. პრიორიტეტებად დალაგების პროცედურის შედეგად ხდება ბევრი დოკუმენტის გაფილტვრა: რამდენიმე ასეული ინიციატივიდან, რომელსაც შეიცავს კომისიის შეთავაზება, ტუედე კამერი ზედამხედველობისა და სუბსიდიარობაზე შემოწმებისთვის, ჩვეულებრივად, ირჩევს ძალიან ცოტას. კომისიის სამუშაო პროგრამის (CWP)-ს გამოყენების პრაქტიკა სხვა პარლამენტებშიც ფართოდ გავრცელდა, მიუხედავად იმისა, რომ არ არის ნათელი, ეს პროცედურები დეტალურად არის დამუშავებული თუ არა: COSAC-ის მოხსენების თანახმად, (2016a), 22 პარლამენტის შესაბამისმა პალატამ დაადგინა ზედამხედველობის პრიორიტეტები 2016 წლის კომისიის სამუშაო პროგრამის(CWP) მიხედვით და 5 მათგანი იმავეს გაკეთებას გეგმავს.

მაგალითად, ბულგარეთში, ეროვნულმა ასამბლეამ ძალიან ადრე (2007-ში) დანერგა პრიორიტეტებად დალაგების სქემა, რომელშიც EAC-ი მუდმივ კომიტეტებთან ერთად შეიმუშავებს ყოველწლიურ სამუშაო პროგრამას ევროკავშირის საკითხებზე და ჩარჩო კანონებზე, რაც საშუალებას აძლევს, რომ გამართოს დისკუსია და შეხვედრამდე ჩამოაყალიბოს პოზიციები ევროკავშირის კანონმდებლობაზე, რაც მისთვის მნიშვნელოვანია, სანამ ევროკომისიის ინციატივა გამოქვეყნდება. (Kanev 2015: 449).

ხორვატიაში მთავრობა ვალდებულია, თითოეული წლის იანვრის შუა რიცხვებში, პარლამენტს წარუდგინოს ჩარჩო საკანონმდებლო აქტების სია, რომელსაც ის ევროკავშირის დონეზე განსახილველად ვარაუდობს. პარლამენტი იყენებს ამ სიას, ისევე როგორც კომისიის სამუშაო პროგრამას და საბჭოს პრეზიდენტების სამუშაო პროგრამებს, რომ შემდეგი წლისთვის შეიმუშაოს საკუთარი სამუშაო პროგრამა (Butkovic 2015: 465). შემდეგ მთავრობამ ევროკავშირის შესახებ სამთავრობო მონაცემთა ბაზების მეშვეობით პარლამენტისთვის ხელმისაწვდომი უნდა გახადოს ყველა ის დოკუმენტი, რომელიც დაკავშირებულია პარლამენტის სამუშაო პროგრამასთან და ასევე მიაწოდოს დამატებითი ინფორმაცია საკანონმდებლო პროცესსა და საკუთრივ მის პოზიციასთან დაკავშირებით. ამ ყველაფრის დადებითი მხარეა ძალიან კონცენტრირებული და მიზანმიმართული ზედამხედველობა. თუმცა, პოტენციური უარყოფითი მხარე ალბათ იქნება შეზღუდული წვდომა ევროკავშირთან დაკავშირებულ სამთავრობო მონაცემთა ბაზაზე, რაც განპირობებული იმით, რომ ევროკავშირის ჩარჩო შეთავაზება შესულია პარლამენტის სამუშაო პროგრამაში.

___________

1. იხილეთ თანამშრომლობის აქტი ფედერალურ მთავრობასა და გერმანიის ბუნდესტაგს შორის ევროკავშირის საკითხებთან დაკავშირებით. 4 ივლისი, 2013. ონლაინ ხელმისაწვდომია www.bundestag.de/htdocs_e/bundestag/committees/a21/legalbasis/euzbbg/248870.

2. როგორც მოცემულია „თანამშრომლობის აქტში“ 13 თებერვალი, 2011. იხილეთ: http://oide.sejm.gov.pl/oide/en/№2.1

მასტენბროკის (2014) თანახმად, საპარლამენტო ზედამხედველობის გაზრდის კიდევ ერთი სტრატეგიაა კონკრეტულ დოსიეებზე/საკითხებზე პასუხისმგებლობის მინიჭება პარლამენტის წევრებისთვის. პოლონეთის სეიმი იყენებს მომხსენებლების სისტემას, რომლებსაც ავალებს ევროკავშირის საკანონმდებლო წინადადებებზე მუშაობას. ეს მომხსენებლები არიან ევროპულ საქმეთა კომიტეტის(EAC) წევრები, რომელთა ინტერესია კომისიის წინადადების დეტალური შემოწმება. თუ მიღებული იქნება დასაბუთებული მოსაზრება, მომხსენებლის მოვალეობაა მოსაზრების ჩარჩოს შემუშავება. ის ასევე პასუხისმგებელია, რომ დაესწროს ევროკავშირის შესაბამის შეხვედრებს ან საპარლამენტაშორისო შეხვედრებს, სადაც ამ წინადადების განხილვა ხდება. თუმცა, მომხსენებელს არ აქვს EAC-ის მანდატი და არ შეუძლია, მთელი პოლონეთის სეიმის ხედვა წარადგინოს ასეთ შეხვედრებზე, თუ არ არსებობს საერთო შეთანხმება ან უკვე არ არის მიღწეული შეთანხმება არგუმენტირებული მოსაზრების გამოქვეყნებასთან დაკავშირებით (Mastenbroek et.al. 2014).

ბელგიის ქვედა პალატა იყენებს „ქომაგების“ სისტემას: თითოეული სექტორული კომიტეტი ნიშნავს ასეთ ევროქომაგს თავისი წევრებიდან, რომლის ამოცანაა, თვალი ადევნოს ევროკავშირის გადაწყვეტილების მიღების პროცესს, რომელიც ამ კომიტეტისთვის არის რელევანტური. მთავარი მიზანია, რომ ამ პარლამენტარებმა სტიმული მისცენ სხვა კომიტეტის წევრებს, რომ შეისწავლონ და დეტალურად შეამოწმონ ევროპული საკანონმდებლო დოსიეები. მეტიც, ევროქომაგი ოფიციალურად პასუხისმგებელია არგუმენტირებული მოსაზრების შემუშავებაზე EWS-ს ფარგლებში, და მაშასადამე, პოტენციურად ძალუძს სუბსიდიარობის საკითხების შემოწმების სტიმულირება.

2013 წლის მდგომარეობით პორტუგალიაში პარლამენტარს ნიშნავენ მომხსენებლად ევროპული საბჭოს დღის წესრიგისა და მთავრობიდან მიღებული ინფორმაციის გათვალისწინებით და სთხოვენ, რომ მონიტორინგი გაუწიოს ამ საკითხებს პარლამენტის მხრიდან (Jančić, 2015: 377).

ტეტების ევროპულ საკითხებთან გამკლავების უნარი დამოკიდებულია იმ კომიტეტების რაოდენობაზე, რომლებიც ჩართული არიან ევროპულ საქმეებში და ასევე, მათ „იურისდიქციაზე“. ზოგიერთ პარლამენტში ევროპული საკითხების მოგვარების ერთადერტი პლატფორმა EAC-ია, მეტ-ნაკლებად ინტენსიური თანამშრომლობით ან შეთანხმების შესაძლებლობით სპეციალიზებულ მუდმივმოქმედ კომიტეტებთან. სხვა პარლამენტებში სპეციალიზებული მუდმივმოქმედი კომიტეტები პასუხისმგებელი არიან ევროპულ საქმეთა ზედამხედველობაზე მათთვის მნიშვნელოვან სპეციფიკურ პოლიტიკურ სფეროში. ამ ორი გამოსავლიდან ერთ-ერთის არჩევა საკმაოდ მარტივია. ევროპულ საქმეთა კომიტეტებს შეუძლიათ ჩაატარონ საჭირო ექსპერტიზა ევროპული პოლიტიკური სისტემისა და გადაწყვეტილების მიღებასთან დაკავშირებით, მაშინ, როცა სპეციალიზებული მუდმივმოქმედი კომიტეტები ამ ფუნქციას მოკლებული არიან. მეტიც, EAC-ებმა შეიძლება შეიმუშაონ უფრო ინტეგრირებული ხედვა ევროპულ საკითხებზე. მეორე მხრივ, ისინი უნდა გაუმკლავდნენ ყველა ევროპულ საკითხს, რომლებიც ფარავს მთელ რიგ პოლიტიკურ სფეროებს და რომლებიც მნიშვნელოვანია შიდა პოლიტიკაშიც.

ევროკავშირის საქმიანობის მონიტორინგის გადაცემას მუდმივმოქმედ კომიტეტებზე ან სპეციალური ქვეკომიტეტების შექმნას, სანაცვლოდ, ის დადებითი მხარე აქვს, რომ ბევრი პარლამენტარი ერთვება ევროკავშირის საქმეებში, რაც ხელს უწყობს პარლამენტში ევროკავშირის საქმეების შესახებ ცნობადობისა და მათზე პასუხისმგებლობის განცდის გაჩენას. რაც უფრო მნიშვნელოვანია, ევროკავშირის პოლიტიკის ზედამხედველობა იმაზეცაა დამოკიდებული, რამდენად კვალიფიცირებული ექსპერტი ახორციელებს მას. თუმცა, გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ, რადგანაც სპეციალიზებული კომიტეტების ჩართვა არ არის სავალდებულო და ასევე არ აქვთ რაიმე ოფიციალური გადაწყვეტილების მიღების ძალაუფლება საპარლამენტო მანდატებთან ან რეზოლუციებთან დაკავშირებით, მათ ძალიან ნელა შეუძლიათ რეაგირება. მაგალითად დანიის პარლამენტმა შემოიღო მეინსტრიმინგის გარკვეული საზომი, რაც ნიშნავს, რომ ის ინარჩუნებს უფლებას, რომ გამოუშვას ბრძანებები ან დასაბუთებული EWS მოსაზრებები სწორედ ევროპულ საქმეთა კომიტეტის(EAC) ფარგლებში, - განსაკუთრებით მუდმივმოქმედი კომიტეტების მონაწილეობით EWS-ში და მათი დავალდებულებით, რომ მოსაზრება წარმოადგინონ საკანონმდებლო წინადადებებზე, თუ EAC-ი მოითხოვს. თითოეული კომიტეტის მონაწილეობაც განსხვავდება და დამოკიდებულია ინდივიდუალურად პარლამენტარების, განსაკუთრებით კი, თავმჯდომარის მონაწილეობაზე (Christensen 2015:278). გარდა ამისა, მუდმივმოქმედი კომიტეტების წევრები დროდადრო აღშფოთებას გამოხატავენ ინტერვიუებში იმის გამო, რომ „EAC-თვის მუშაობენ“ და თავად არ შეუძლიათ მანდატებისა და არგუმენტირებული მოსაზრებების გამოცემა. ქრისტიანსენი ასევე აღნიშნავს (2012), რომ მუდმივმოქმედი კომიტეტების მონაწილეობას უფრო მეტად ართულებს ის ფაქტი, რომ მათი მოქმედების ლოგიკა EAC-გან განსხვავებულია. მაშინ, როცა EAC-ის სხდომები ფართო კონსენსუსით ხასიათდება ევროკავშირის საკითხებზე და თანამშრომლობა იგრძნობა პარტიებს შორის, სხვა კომიტეტებში უფრო „მთავრობა ოპოზიციის წინააღმდეგ“ შეჯიბრის ლოგიკა მოქმედებს.

აქ, საუკეთესო პრაქტიკა აერთიანებს ორივე სფეროს საუკეთესო ნაწილს, რაც გულისხმობს მუდმივმოქმედი კომიტეტებისთვის ფართო უფლებამოსილების გადაცემას და, ამავდროულად EAC-ის, როგორც წამყვანი კომიტეტის ან როგორც სხვა კომიტეტებს შორის მთავარი მედიატორის, მონაწილეობას.

მაგალითად, შვედეთის რიკსდაგში ზედამხედველობის პროცესი დეცენტრალიზებულია, მაგრამ ბრძანების გაცემის უფლება EAC-ს რჩება. მუდმივმოქმედი კომიტეტები მონაწილეობენ ევროკავშირის პოლიტიკის ფორმირების ადრეულ ეტაპზე. მაშასადამე, მთავრობა ინფორმაციას აწვდის კომიტეტებს სამუშაოს მიმდინარეობის შესახებ ევროკავშირის სამუშაო ჯგუფში ან COREPER-ში, სასურველია, ამ ეტაპებამდე. შემდეგ კომიტეტებს შეუძლიათ მოიწვიონ კაბინეტი ან მინისტერიალის წარმომადგენლები ევროკავშირის წინადადების დეტალურად განსახილველად, რისი შედეგიცაა ან წერილობითი განცხადება ან ზეპირი პოზიციის ჩამოყალიბება, რომელიც აისახება კომიტეტის ჩანაწერში. ორივე იძლევა მნიშვნელოვან საფუძველს მოლაპარაკების მანდატის გასაცემად, რაც ევალება EAC-ს საბჭოში გასამართ მოლაპარაკებებამდე.

რაც შეეხება ფინეთს, აქ მთავრობამ ედუსკუნტას დაუყოვნებლივ უნდა მიაწოდოს ინფორმაცია საბჭოს გადაწყვეტილებებისთვის საჭირო წინადადებებისა და ევროკავშირის სხვა საქმეთა შესახებ, ჩვეულებრივად წერილის მეშვეობით, სადაც აღწერილია ევროპული დოკუმენტის შინაარსი და კაბინეტის პოზიცია. შემდეგ ედუსკუნტას სპიკერი საკითხს დიდ კომიტეტზე გაიტანს და მოსთხოვს ერთ ან - უმეტეს შემთხვევაში - მეტ მუდმივმოქმედ კომიტეტს მოსაზრების წარდგენას დიდი კომიტეტისთვის. მუდმივმოქმედ კომიტეტებს აქვთ კონსტიტუციური უფლება, და ასევე ვალდებულება, რომ მოხსენება წარუდგინონ დიდ კომიტეტს (ფინეთის კონსტიტუციის 96-ე თავი), ხოლო ნაკლებად მნიშვნელოვან კითხვებზე მინიმუმ სამი კომიტეტი მოკლედ ახსნის თავის პოზიციას კომიტეტის შეხვედრის ჩანაწერებში (მაგალითად, დაწერს, რომ კომიტეტი ეთანხმება მთავრობის პოზიციას) (Raunio 2015: 410 f.). თუ ერთზე მეტი სპეციალიზებული კომიტეტი წარადგენს თავის მოსაზრებას, დიდი კომიტეტი შეაჯამებს და პოზიციებს შეაჯერებს. საკითხის განხილვის შემდეგ დიდი კომიტეტი ჩამოაყალიბებს საპარლამენტო რეკომენდაციას შეჯამების ფორმით და წარუდგენს მთავრობას. რაუნიოს აზრით, დიდი კომიტეტი შემთხვევების 90-95%25-ში ეთანხმება მუდმივი კომიტეტების აზრს. (Raunio 2015: 412).

გერმანიის ბუნდესტაგსა და ტუედე კამერში სპეციალიზებული კომიტეტები ევროკავშირის პოლიტიკას საკუთარი სფეროს მიხედვით განიხილავს, მაშინ, როცა EAC პასუხისმგებელია ევროპული ინტეგრაციის ყველა ფუნდამენტურ საკითხზე, მაგრამ ასევე ასრულებს შუამავლის როლს და კოორდინირებას უწევს მუდმივი კომიტეტების მუშაობას. თუნდაც ბუნდესტაგში, ამას შემდეგ მოჰყვება ჯერ კიდევ საკმაოდ ხანგრძლივი პროცედურა: ბუნდესტაგის ევროპულ საქმეთა დირექტორატი შეიმუშავებს თავდაპირველ წინადადებას, თუ რომელი დოკუმენტები უნდა დალაგდეს პრიორიტეტების მიხედვით და რომელი კომიტეტებისთვის (წამყვანი კომიტეტი და სხვა კომიტეტები, რომელთაც აქვთ საკონსულტაციო ფუნქცია). შემდეგ ეს მოსაზრება გადაეგზავნება EAC-ის თავმჯდომარეს, რომელიც სხვა კომიტეტების თავმჯდომარეებთან შეთანხმებით მოამზადებს დოკუმენტების სიას, რომელთა ზედამხედველობაც უნდა მოხდეს და რომელი კომიტეტების მიერ. საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს ბუნდესტაგის პრეზიდენტი პარლამენტის პარტიული ჯგუფების საპარლამენტო მდივნებთან შეთანხმებით. მიუხედავად იმისა, რომ პროცესი ძირითადად დოკუმენტებზეა დაფუძნებული, დაახლოებით 4 კვირა სჭირდება.¹ შემდეგ შერჩეული დოუკუმენტები პასუხისმგებელი კომიტეტების დღის წესრიგში უნდა შევიდეს. მას შემდეგ, რაც წამყვანი კომიტეტი იმსჯელებს დოკუმენტზე, შეიმუშავებს წინადადებას მოსაზრების ან რეზოლუციისთვის და მონაწილე კომიტეტებს, განსაკუთრებით კი EAC-ს მისცემს კომენტარების გაკეთების საშუალებას, ჩარჩო მოსაზრება/რეზოლუცია უნდა გავიდეს პლენარულ სხდომაზე, სადაც მიიღება საბოლოო გადაწყვეტილება (იხილეთ §§ 93a-93c ბუნდესტაგის მუდმივი ბრძანებები).

ამ ყველაფრისგან განსხვავებით, ნაციონალრატში ბევრად ცოტა პროცედურის გავლაა საჭირო (Auel 2016). საპარლამენტო ადმინისტრაციის პირველადი წმინდად სამართლებრივი შეფასების შემდეგ, ამ დოკუმენტების პოლიტიკურ შესაბამისობას აფასებს ე.წ. საპარლამენტო პარტიული ჯგუფების „მრჩეველთა გუნდი“, რომელიც ასევე იღებს საბოლოო გადაწყვეტილებას იმ დოკუმენტებზე, რომელთა განხილვა უნდა მოხდეს EAC-ის ფარგლებში, ევროკავშირის საქმეებზე მომუშავე თანამშრომელთა ყოველკვირეულ შეხვედრაზე. (Miklin 2015). მიუხედავად იმისა, რომ ნაციონალრატის დიდი კომიტეტი ოფიციალურად არის მთავარი საპარლამენტო ორგანო, რომელიც ევროკავშირის საკითხებზე მუშაობს, ამ საკითხების უმეტესობა ევროკავშირის საქმეთა ქვეკომიტეტს გადაეცემა. მაშინ, როდესაც დოკუმენტების პრიორიტეტებად დალაგება და შერჩევის პროცესი დასრულდება, სხვა კომიტეტებთან თანამშრომლობის ან პლენარული სხდომის საჭიროება ქრება.

_________________

1. განრიგი იხილეთ COSAC 2010: 74.

ადმინისტრაციის თანამშრომლები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ საპარლამენტო ზედამხედველობის განხორციელებაში პარლამენტარებისთვის დახმარების გაწევის კუთხით. მაგრამ, რადგანაც საპარლამენტო ზედამხედველობაც განსხვავებულია წევრი ქვეყნების მიხედვით, ადმინისტრაციის თანამშრომლების რაოდენობა და როლიც ერთმანეთისგან განსხვავდება (Hogenauer and Christiansen 2015: 125). ასევე დიდად განსხვავდება თანამშრომელთა რაოდენობა, რომლებიც მხარს უჭერენ პარლამენტარებს. აღსანიშნავია, რომ გერმანიის ბუნდესტაგს მხარს უჭერენ პარლამენტის თანამშრომლები, რომლებიც არიან „ყველაზე მეტნი არიან“ სხვა ეროვნულ პარლამენტებთან შედარებით (Hoing 2015: 201) - 65¹ თანამშრომელი 598+² პარლამენტარზე. ეს მაჩვენებელი ძალიან განსხვავდება ესპანეთის პარლამენტისგან, სადაც ადმინისტრაციის მხოლოდ 6 თანამშრომელი მუშაობს 616 პარლამენტარისთვის. თუმცა, რა თქმა უნდა, ამ თანამშრომლების კვალიფიკაციის ხარისხი „უბრალოდ რაოდენობაზე არ არის დამოკიდებული“ (Hogenauer and Christiansen 2015: 125). ჩეხეთის ზედა პალატაში პარლამენტის 7 თანამშრომელია, რომელიც მხარს უჭერს 81 პარლამენტარს და როგორც ზემოთაც აღვნიშნეთ, უფრო მეტ ადმინისტრაციულ მხარდაჭერას უზრუნველყოფს საპარლამენტო ინსტიტუტი, თუმცა კადრების ხშირი მონაცვლეობა განაპირობებს ამ მხრივ მცირე სამუშაო გამოცდილების დაგროვებას (Hrabalek and Strelkov 2015: 499).

იმ ფაქტს, რომ ადმინისტრაციის თანამშრომლები ნეიტრალურნი უნდა იყვნენ და უნდა იმუშაონ ყველა პოლიტიკური ჯგუფისთვის, ემხრობიან წევრი ქვეყნების უმეტესობაში (Hogenauer and Neuhold 2015). ამის ერთ ერთი მაგალითია შვედეთის რიკსდაგი. როგორც პარლამენტის ვებგვერდზეა აღნიშნული, თანამშრომლები აპოლიტიკური ნიშნით არიან შერჩეული, რაც გულისხმობს, რომ ისინი ეხმარებიან რიკსდაგში წარმოდგენილ რვავე პარტიას. მეტიც, მათ არ აქვთ უფლება, უპირატესობა მიანიჭონ რომელიმე კონკრეტულ პარტიას. ისინი ინარჩუნებენ სამსახურს არჩევნების შედეგად ახალი პოლიტიკური უმრავლესობის მოსვლის შემთხვევაშიც (http://www.riksdagen.se/en/committees/the-parliamentary-committees-at-work/). თუმცა, სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით, გერმანიაში ბრიუსელის სამეკავშირეო ოფისს აქვს პარტიული განზომილება. ბრიუსელის ოფისი განიხილებოდა, როგორც გერმანულ საპარლამენტო ჯგუფებს შორის კავშირების გაძლიერების საშუალება ევროპარლამენტში. შესაბამისად, პარლამენტის თანამშრომლებს ნაწილობრივ საპარლამენტო პარტიები ირჩევენ.

თუ შევხედავთ იმ როლს, რასაც ადმინისტრაციის თანამშრომლები თამაშობენ პარლამენტარების მხარდაჭერაში ევროკავშირის საქმეების საპარლამენტო ზედამხედველობის კუთხით, აღმოვაჩენთ, რომ მათ მნიშვნელოვანი როლი აქვთ კომისიის წინადადებებისა და გამოსაყენებელი ინსტრუმენტების შერჩევისა და პრიორიტეტებად დალაგების საქმეში. თუმცა, საბოლოოდ, ინსტრუმენტების შერჩევისა და გადაწყვეტილებების მიღების პრეროგატივა პარლამენტარებს აქვთ. (Hogenauer and Neuhold 2015).

საინტერესოა, რომ ავსტრიაში ეს შერჩევა ხდება როგორც ადმინისტრაციული, ისე პოლიტიკური მოხელეების მიერ. პარლამენტის ადმინისტრაციის თანამშრომლები (Parlamentsdirektion) ამოწმებენ, წინადადება არღვევს თუ არა სუბსიდიარობის პრინციპს, მაგრამ ამას წმინდად სამართლებრივ საფუძველზე აკეთებენ. შემდეგ პოლიტიკური „სკრინინგი“ ხორციელდება პარტიული თანამშრომლების მიერ, რომლებიც პოლიტიკური ჯგუფებისთვის მუშაობენ.³ საპარლამენტო ადმინისტრაცია ასევე თამაშობს როლს EAC-ის შეხვედრების დღის წესრიგის შემუშავებაში იმ წინადადებების ჩამონათვალის გაკეთებით, რომელიც შეიძლება პრობლემატური იყოს სუბსიდიარობის პრინციპის გადასახედიდან. დღის წესრიგის შესახებ პოლიტიკურ ჯგუფებს შორის შეთანხმება ხდება კონსენსუსის პრინციპით, თუმცა, ჩვეულებრივად, ისინი მიჰყვებიან ადმინისტრაციის თანამშრომლების რჩევას (Miklin 2015: 396).

იგივე ფენომენი შეიძლება შევნიშნოთ გერმანიაშიც, სადაც პარლამენტის ადმინისტრაციის თანამშრომლებს საპარლამენტო პარტიებთან ერთად მთავარი პასუხისმგებლობა აკისრიათ ევროკავშირის დოკუმენტების პრიორიტეტებად დალაგებაში. აღსანიშნავია, რომ ბუნდესტაგის ადმინისტრაციაში არსებული სექცია ევროკავშირის შესახებ 2013-ში გაფართოვდა და გადაიქცა ბუნდეტაგის ადმინისტრაციის „სრულუფლებიან“ ქვეგანყოფილებად. ამ ქვეგანყოფილებაში შეიქმნა „ანალიზის, კონსულტაციისა და პრიორიტეტებად დალაგების“ სექცია, რომელიც პასუხისმგებელია ევროკავშირის დოკუმენტების მუდმივმოქმედი კომიტეტებისთვის გადაცემაზე. მას ეხმარება ბრიუსელში არსებული ბუნდესტაგის სამეკავშირეო ოფისი. როგორც ასეთი, ეს ქვეგანყოფილება არის „მთავარი აქტორი ევროკავშირის საქმეებში ბუნდესტაგის ადმინისტრაციაში“ (Buche and Fleischer 2015: 9).

შვედეთში, სადაც, როგორც აღინიშნა, კომიტეტები თამაშობენ მნიშვნელოვან როლს, თითოეულ მათგანს თავისი სამდივნო აქვს. მას ხელმძღვანელობს კომიტეტის მდივანი და დაკომპლექტებულია 5-დან 10-მდე თანამშრომლით. ისინი წევრებს ეხმარებიან გადაწყვეტილებებისთვის წინადადებების შემუშავებაში, ხოლო შემდეგ რიკსდაგი იღებს საბოლოო გადაწყვეტილებას. თანამშრომლები ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ევროკავშირის მწვანე და თეთრი წიგნებისა და სხვა დოკუმენტების შესახებ განცხადებების მომზადებაში, რომლებიც შემდეგ განიხილება და რომლებზეც საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღება პალატაში.⁴

ნიდერლანდების ქვედა პალატის ადმინისტრაცია, შვედეთის პარლამენტი და საფრანგეთის პარლამენტი ზოგადად ცდილობენ კომიტეტებისთვის დაბალანსებული არგუმენტების მიწოდებას საკითხის შესახებ. აღსანიშნავია, რომ რუმინეთის წარმომადგენელთა პალატის ადმინისტრაცია ანალიტიკურ ინფორმაციას გასცემს მხოლოდ მოთხოვნის საფუძველზე. ნიდერლანდების ქვედა პალატის შემთხვევაში, მოხელეები ცდილობენ, პარლამენტის წევრებს მიაწოდონ დაბალანსებული არგუმენტები, რათა პოლიტიკოსები უფრო აქტიურად ჩაერთონ ევროკავშირის საქმეთა განხილვის პროცესში (Hogenauer and Neuhold 2015).

თუმცა, საპარლამენტო ადმინისტრაციათა უმრავლესობა გასცემს მხოლოდ დოკუმენტების შეჯამებულ ვერსიას ან სხვადასხვა არგუმენტთა სიას, ხოლო საპარლამენტო დოკუმენტების ჩარჩოს შეიმუშავებს მხოლოდ კომიტეტებში გამართული დებატების შემდეგ. გერმანიის ბუნდესრატის თანამშრომლები, მაგალითად, შეიმუშავებენ დასაბუთებულ მოსაზრებებს, რომლებიც თავად ბუნდესრატში გამართულ დებატებს ეყრდნობა. იშვიათ შემთხვევებში პარლამენტის ადმინისტრაციები კომიტეტში გამართულ დებატებამდე გასცემენ ჩარჩო ვერსიებს დასაბუთებული მოსაზრებისთვის - მაგალითად ბელგიის წარმომადგენელთა პალატის ევროპულ საქმეთა განყოფილების თანამშრომლები, რუმინეთის სენატისა და პოლონეთის სეიმის, ასევე საფრანგეთის პარლამენტის ადმინისტრაციის თანამშრომლები, ხოლო სლოვაკეთის პარლამენტის შემთხვევაში, ეს ხდება თავმჯდომარის მოთხოვნის საფუძველზე (Hogenauer and Neuhold 2015).

და ბოლოს, ჩეხეთის პარლამენტს ადმინისტრაციის მეშვეობით განსაკუთრებით მარტივად მიუწვდება ხელი ადრეულ ინფორმაციაზე (Hrabalek and Strelkov 2015: 499; Wessels et.al.2013: 33): ორივე პალატის თანამშრომლები (ჩვეულებრივად, ევროკავშირის განყოფილების ხელმძღვანელი ან მისი მოადგილე თითოეულ პალატაში) პირდაპირ მონაწილეობენ მთავრობასთან არსებულ ევროკავშირის კომიტეტში, რომელიც არის აღმასრულებელი ორგანოს საკოორდინაციო მექნიზმი. მაშინ, როცა საბოლოო პოზიცია მტკიცდება მინისტრის დონეზე, მათ, როგორც ასოცირებულ წევრებს, შეუძლიათ დაესწრონ სამუშაო დონის შეხვედრებს, სადაც მზადდება და ინტენსიურად განიხილება მთავრობის პოზიცია ევროპულ საბჭოში წარსადგენად. გარდა ამისა, ორივე პალატის თანამშრომლებს მიუწვდებათ ხელი შიდა, არასაჯარო მონაცემთა ბაზებზე და მაშასადამე, საბჭოს ყველა სამუშაო ჯგუფის მონაცემებსა და COREPER-ის შეხვედრების შესახებ ინფორმაციაზე. შედეგად, ჩეხეთის პარლამენტს ფართოდ და, განსაკუთრებით, ადრე მიუწვდება ხელი ევროკავშირის ყველა საკითხთან დაკავშირებულ ინფორმაციაზე.

___________

1. 2018 წლის იანვრიდან, იხილეთ: https://www.bundestag.de/dokumente/textarchiv/2013/47765815_kw47_ua_europa/214002

2. პარლამენტარების რაოდენობა ბუნდესტაგში იცვლება ზედმეტი ადგილების რაოდენობის მიხედვით. 2017 წლის არჩევნებამდე იყო 631 პარლამენტარი, ახლა კი - 709.

3. თითოეულ პოლიტიკურ ჯგუფს ჰყავს მინიმუმ ერთი ოფიციალური თანამშრომელი, ვინც უმთავრესად ევროკავშირის საქმეებზე მუშაობს.

4. იხილეთ: http://www.riksdagen.se/en/committees/the-parliamentary-committees-at-work/