The National Library of Georgia მთავარი - ბიბლიოთეკის შესახებ - ელ.რესურსები

კ. გამსახურდიას რომან „დიდოსტატის მარჯვენის“ ლექსიკონი


კ. გამსახურდიას რომან „დიდოსტატის მარჯვენის“ ლექსიკონი



კ. გამსახურდიას რომან „დიდოსტატის მარჯვენის“ ლექსიკონი
ლექსიკონის შედგენაზე მუშაობდნენ სსიპ ქალაქ თბილისის #94 საჯარო სკოლის XII1 კლასის მოსწავლეები:

ავეტისოვი ანა
ინდუაშვილი ნინო
მაღრაძე ანა
კაპანაძე მარიამ
შუბითიძე ნინო

ხელმძღვანელი - ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი ზაირა გამყრელიძე


2015-2016 სასწავლო წელი

1 აგარი

▲ზევით დაბრუნება


აგარი
აგარაკი

2 ავანდასტა

▲ზევით დაბრუნება


ავანდასტა
(სპარს.) თითბრის როდინი თავისი სანაყით

3 ავანტიურისტი

▲ზევით დაბრუნება


ავანტიურისტი
(ფრანგ.)უსაფუძვლო,უაზრო,სახიფათო საქმის წამომწყები

4 ავლი

▲ზევით დაბრუნება


ავლი
ფერფლი,

5 ავშანი

▲ზევით დაბრუნება


ავშანი
ბალახოვანი მცენარე, ითვლება ცხვრის საკვებად,

6 აზარფეშა

▲ზევით დაბრუნება


აზარფეშა
ვერცხლის სასმისი , ტარიანი,

7 აილეწება

▲ზევით დაბრუნება


აილეწება
სახე წამოუწითლდება (სიხარულისაგან , სირცხვილისგან),

8 აკლობა

▲ზევით დაბრუნება


აკლობა
კოჭლობა

9 ალაგი

▲ზევით დაბრუნება


ალაგი
ადგილი,

10 ალალი

▲ზევით დაბრუნება


ალალი
მტაცებელი ფრინველი,

11 ალტობდა

▲ზევით დაბრუნება


ალტობდა
ასველებდა,

12 ამირჩქარი

▲ზევით დაბრუნება


ამირჩქარი
მალემსრბოლთა,შიკრიკთა წინამდგომი,

13 ამორძალი

▲ზევით დაბრუნება


ამორძალი
(მით) მეომარი ქალი, რომელსაც, ბერძნული თქმულების მიხედვით,,

14 ამძუვნებული

▲ზევით დაბრუნება


ამძუვნებული
ამძუვნება , მძუვნობა დაეწყება , ატყდება,

15 ანაკეთი

▲ზევით დაბრუნება


ანაკეთი
ადგილი მესხეთში, თმოგვთან ახლოს. ანაკერტი კი მდ. ჭოროხის აუზშია

16 ანტიოქია

▲ზევით დაბრუნება


ანტიოქია
ადგილი და ეკლესია მცხეთაში

17 ანჩა

▲ზევით დაბრუნება


ანჩა
მონასტერი კლარჯეთში , მდ. ჭოროხის აუზში – სამწყალის ხეობაში (ახლა თურქეთშია)

18 აჟური

▲ზევით დაბრუნება


აჟური
ჩუქურთმა,

19 არაგვის კარი

▲ზევით დაბრუნება


არაგვის კარი
ამ სახელწოდებით ცნობილი იყო ქ. მცხეთის ჩრდ. უბანი. იგი არის აგრეთვე დარიალის ხეობის ძვ. ქართული სახელწოდება

20 არგანი

▲ზევით დაბრუნება


არგანი
ყავარჯენი,

21 არმაზი

▲ზევით დაბრუნება


არმაზი
ძვ. ქალაქი ქართლში, რ-იც მდებარეობდა მცხეთის ახლოს, მდ.მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე . ამავე სახელწოდებით ცნობილი იყო თრიალეთის ქედის კლდოვანი შტო, რ-იც აღმართულია მცხეთასა და კარსანს შორის

22 არმური

▲ზევით დაბრუნება


არმური
ნისლი,

23 არსთაგანმგებელი

▲ზევით დაბრუნება


არსთაგანმგებელი
ღმერთი,

24 არტანუჯის ციხე

▲ზევით დაბრუნება


არტანუჯის ციხე
ციხე-ქალაქი კლარჯეთში, მდ. ჭოროხის აუზში, ახლ. „ადაყალე. კლარჯეთის ცენტრი V ს-დან XVI ს-მდე. ხოლო IX ს-ში, ამავე დროს, დედაქალაქი იბერიისა. ადრე, V ს-ში, სოფლად მოიხსენიებოდა. არაბთა მიერ VIII ს-ის 30-იან წლებში დანგრეული იქნა. IX ს-ში ქართველებმა კვლავ აღადგინეს

25 არქიელი

▲ზევით დაბრუნება


არქიელი
(ბერძ.)მაღალი საეკლესიო პირის არაოფიციალური სახელწოდება. – იგივეა , რაც მღველმთავარი,

26 ასკეტი

▲ზევით დაბრუნება


ასკეტი
ამ ქვეყნიდან გამდგარი,ყოველივე ამქვეყნიური სიამოვნების უარმყოფელი,ღვთისმოსავი,

27 ასპიტი

▲ზევით დაბრუნება


ასპიტი
ძლიერ შხამიანი გველი,

28 ატროკება

▲ზევით დაბრუნება


ატროკება
ატეხა, ატყდომა, აყუნცულება,

29 აფროდიტე (ბერძ)

▲ზევით დაბრუნება


აფროდიტე (ბერძ)
სილამაზისა და სიყვარულის ქალღმერთი , რ-იც დაიბადა ზღვის ქაფიდან (რომ. მითოლ. -ვენერა ),

30 აქელვებული

▲ზევით დაბრუნება


აქელვებული
(კუთხ.) იგივეა, რაც აქოშინებული,

31 აღაპი

▲ზევით დაბრუნება


აღაპი
მიცვალებულის სულის საცხონებლად წირვა,სუფრა,ქელეხი,

32 აღსავალი

▲ზევით დაბრუნება


აღსავალი
აღსავლის კარები – საკურთხევლის შუა კარები ეკლესიაში,

33 აღტყინებისაგან

▲ზევით დაბრუნება


აღტყინებისაგან
ანთებისაგან

34 აყირო

▲ზევით დაბრუნება


აყირო
მცოცავღეროიანი მცენარე , ისხამს გოგრას, რომელსაც ჭურჭლად ხმარობენ,

35 აშრიალი

▲ზევით დაბრუნება


აშრიალი
კაკანათი

36 აჩუხჩი

▲ზევით დაბრუნება


აჩუხჩი
მაცნე სამეფო ამალისა,

37 აწყვერი

▲ზევით დაბრუნება


აწყვერი
ციხე სამცხეში, თანამედრ. აწყურის ძვ. სახელწოდება

38 ახო

▲ზევით დაბრუნება


ახო
საყანედ გაკაფული ტყე,

39 აჯილღა

▲ზევით დაბრუნება


აჯილღა
დაუკოდავი ულაყი (მამალი) ცხენი,

40 ბაგინეთი

▲ზევით დაბრუნება


ბაგინეთი
ძველი დედათა მონასტერი, რომლის ნანგრევები იმყოფება მცხეთის მახლობლად,

41 ბავლი

▲ზევით დაბრუნება


ბავლი
მიმინოს,ქორისა და მისთ.დასაგეშად გაშვებულის პირველად დაჭერილი ფრინველი

42 ბაზიერი

▲ზევით დაბრუნება


ბაზიერი
ფრინველთა დამგეშავი

43 ბალავარი

▲ზევით დაბრუნება


ბალავარი
საძირკველი

44 ბანგი

▲ზევით დაბრუნება


ბანგი
გამაბრუებელი ძილის მომგვრელი წამალი

45 ბარბაროსი

▲ზევით დაბრუნება


ბარბაროსი
ურწმუნო,ურჯულო,ველური,კულტურის მტერი,

46 ბარელიეფი

▲ზევით დაბრუნება


ბარელიეფი
(ფრანგ.) სკულპტურული გამოსახულება , რომელიც ამობურცულია ბრტყელ ზედაპირზე,

47 ბასიანი

▲ზევით დაბრუნება


ბასიანი
მხარე და ქალაქი მდ. არაქსის ზემო ნაწილში, არზრუმის ჩრდ.-აღმ.-ით (ამჟამად თურქეთშია). XII- XIII სს.-ებში საქ.-ოს ნაწილს შეადგენდა

48 ბახუსი

▲ზევით დაბრუნება


ბახუსი
(რომ. მითოლ.) ღვინის, დროსტარების, მხიარულების ღმერთკაცი ; ბერძნ (დიონისე),

49 ბებრის ციხე (ბებერაები, წეწამორი)

▲ზევით დაბრუნება


ბებრის ციხე (ბებერაები, წეწამორი)
ციხე და ქალაქი შიდა ქართლში, მტკვრისა და არმაზის შესართავთან , არმაზიდან 2,5 კმ. პირვანდელი სახელწოდება „წეწამორი ყოფილა. ბებრის ციხე წარმოადგენს თარგმანს წინანდელი სახელწოდებისას,შემდეგ დროებში ამ ადგილს შერჩა ქართული სახელი (ბ.ციხე) წინათ არსებული სახელი კი დაერქვა არაგვის აღმ. ნაპირას მდებარე სხვა პუნქტს, რ-იც ახლაც ცნობილია სოფ. წიწამურის სახელით

50 ბედია

▲ზევით დაბრუნება


ბედია
მონასტერი ოდიშში , მდ. ეგრისის წყლის (ღალიძგა) აუზში

51 ბენგალის ცეცხლი

▲ზევით დაბრუნება


ბენგალის ცეცხლი
ნარევი, იწვის კაშკაშა ალით

52 ბერციხე

▲ზევით დაბრუნება


ბერციხე
ციხე ქსნის ხეობაში , ზემო ნაწილში ბერ-ი , ბერ-ა ნიშნ. ცხვრის საწველელს (სადაც ცხვარს წველენ.),

53 ბექთარი

▲ზევით დაბრუნება


ბექთარი
(სპ.) მეომრის ჯაჭვის პერანგიფაკირი- 1. მოხეტიალე მუსლიმი მწირი

54 ბიზანტიონი

▲ზევით დაბრუნება


ბიზანტიონი
კონსტანტინეპოლის ძველი სახელწოდება,

55 ბირკა

▲ზევით დაბრუნება


ბირკა
ეკლიანი ნაყოფი ზოგი ბალახისა , ეკვრის ტანსაცმელს , ცხვარს,

56 ბლონდი

▲ზევით დაბრუნება


ბლონდი
(ძვ.) მეტისმეტად თხელი, ბადურა ქსოვილი აბრეშუმისა,

57 ბოლოციხე

▲ზევით დაბრუნება


ბოლოციხე
ციხე და ადგილი სამხრ. საქ-ში (ბასიანში)

58 ბორა

▲ზევით დაბრუნება


ბორა
მოზრდილი მტაცებელი ფრინველი, ძერის მსგავსი,

59 ბორანი

▲ზევით დაბრუნება


ბორანი
ერთმანეთთან შეერთებული ორი ბრტყელძირა ნავი, ზედ დაგებული ფიცრებით, მდინარის ერთი ნაპირიდან მეორეზე გადასასვლელად და ტვირთის გადასაზიდად(მოძრაობს ნაპირებს შორის, გაჭიმულ ბაგირზე გამობმული)

60 ბოძალი

▲ზევით დაბრუნება


ბოძალი
პირგაპობილი ისარი ნადირისათვის,

61 ბრაწი

▲ზევით დაბრუნება


ბრაწი
(კუთხ.) დაბალი დეკორატიული ფოთლოვანი ბუჩქი,

62 ბუკინისტი

▲ზევით დაბრუნება


ბუკინისტი
ძველი წიგნის შემგროვებელი,

63 ბუნი

▲ზევით დაბრუნება


ბუნი
დროშის ან შუბის ტარი,

64 ბუს მართვე

▲ზევით დაბრუნება


ბუს მართვე
ბუს ნაშიერი

65 ბუში

▲ზევით დაბრუნება


ბუში
უკანონო შვილი,

66 გაგულისდება

▲ზევით დაბრუნება


გაგულისდება
გული მოუვა, გაჯავრდება, გაბრაზდება,

67 გაზუზული

▲ზევით დაბრუნება


გაზუზული
(საუბრ.) ვინც , რაც გაიზუნზლა , გაიწუწა,

68 განმგეთუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


განმგეთუხუცესი
სასახლის კარის საქმეთა განმგებელი,

69 გაჯიქება

▲ზევით დაბრუნება


გაჯიქება
გაჯიუტება

70 გირვანქა

▲ზევით დაბრუნება


გირვანქა
წონის ერთეული,უდრის 409 გრ

71 გლიცინიები

▲ზევით დაბრუნება


გლიცინიები
ყვავილის ერთ-ერთი სახეობა,

72 გოდოლი

▲ზევით დაბრუნება


გოდოლი
კოშკი მაღალი , ციხე,

73 გოლეული

▲ზევით დაბრუნება


გოლეული
ფიჭიანი თაფლი,

74 გომიჯი

▲ზევით დაბრუნება


გომიჯი
უსაფუვრო და უმარილო მაგარი პური, ნაღვერდალში გამომცხვარი

75 გონიო

▲ზევით დაბრუნება


გონიო
სწორკუთხა სახაზავი,მშენებლობაში სწორი კუთხის გამოსაყვანად

76 გორდა

▲ზევით დაბრუნება


გორდა
მოკლე(უვადო)ხმალი,

77 გორმახები

▲ზევით დაბრუნება


გორმახები
გორახები, კოშტებად გამხმარი, გამაგრებული მიწა,

78 გრაგნილი

▲ზევით დაბრუნება


გრაგნილი
ხვეული ხელნაწერისა, ანდერძისა. ქაღალდისა

79 გრიფონი

▲ზევით დაბრუნება


გრიფონი
ზღაპრული ურჩხულის გრიფის გამოსახულება კედლის ჩუქურთმაში, მხატვრობაში

80 გუდამაყარი

▲ზევით დაბრუნება


გუდამაყარი
მთიულეთის ნაწილი , დუშეთის რ

81 გულარძნილობა

▲ზევით დაბრუნება


გულარძნილობა
( ძვ.) მზაკვრობა, თვალთმაქცობა,მუხანათობა, ცბიერება,

82 გულიამი

▲ზევით დაბრუნება


გულიამი
(არაბ). ჯარების ოფიცერი,

83 გულმა რეჩხი უყო

▲ზევით დაბრუნება


გულმა რეჩხი უყო
(ფრაზ.) გულმა რაღაც უგრნო,

84 გურგანის (გირკანის) ზღვა

▲ზევით დაბრუნება


გურგანის (გირკანის) ზღვა
კასპიის ზღვა,

85 გურგანის ზღვა

▲ზევით დაბრუნება


გურგანის ზღვა
ახლ. კასპიის ზღვის სახელწოდება

86 დაგელავდა

▲ზევით დაბრუნება


დაგელავდა
გელვით დადის , დაქრის , დანავარდობს,

87 დათვოული

▲ზევით დაბრუნება


დათვოული
დათვის საფრთხობელა

88 დაკოდილი

▲ზევით დაბრუნება


დაკოდილი
დაჭრილი,

89 დარუბანდი

▲ზევით დაბრუნება


დარუბანდი
დერბენდი (დაღესტანის ქალაქი),

90 დასტური

▲ზევით დაბრუნება


დასტური
ხატის მსახური,რომელიც დეკანოზს ეხმარებოდა საკლავის დაკვლაში,

91 დატორილი

▲ზევით დაბრუნება


დატორილი
დორებით დაგლეჯილი,დაფლეთილი,

92 დაუდგრომელი

▲ზევით დაბრუნება


დაუდგრომელი
მოძრავი, დაუცხრომელი , მოუსვენარი , ცვალებადი,

93 დაყუნცული

▲ზევით დაბრუნება


დაყუნცული
უკანა ფეხებზე ჩამომსხდარი,

94 დედა

▲ზევით დაბრუნება


დედა
წული- (ძვ.)ცოლ-შვილი,

95 დეზი

▲ზევით დაბრუნება


დეზი
ლითონის რკალი, რომელსაც იკეთებს მხედარი,

96 დეკა

▲ზევით დაბრუნება


დეკა
მთის მცენარე,

97 დერვიში

▲ზევით დაბრუნება


დერვიში
(სპარს.) მოხეტიალე მუსლიმი ბერი,

98 დიბა

▲ზევით დაბრუნება


დიბა
ფარჩა,

99 დიდოეთი

▲ზევით დაბრუნება


დიდოეთი
მთიანი დაღესტნის ერთ-ერთი კუთხე,

100 დილეგი

▲ზევით დაბრუნება


დილეგი
საპყრობილე,

101 დომესტიკი (ბერძ.)

▲ზევით დაბრუნება


დომესტიკი (ბერძ.)
„დომენი-მამული,მემამულე, 1.ბიზანტიის სამხედრო ოლქების განმგებელი; 2.კეისრის ადიუტანტი,

102 დორი

▲ზევით დაბრუნება


დორი
ზურგის მისაყუდებელი ბალიში

103 დოღი

▲ზევით დაბრუნება


დოღი
ცხენებით შეჯიბრი,

104 დოშაკი

▲ზევით დაბრუნება


დოშაკი
(თათრ.)ბუმბულის ლეიბი,

105 დრუზების სექტა

▲ზევით დაბრუნება


დრუზების სექტა
არაბთა ტომის სექტა

106 ეზოს მოძღვარი

▲ზევით დაბრუნება


ეზოს მოძღვარი
(ისტ.) ძვ. საქართველოს სამეფო სახლის (სასახლის) გამგებელი,

107 ეზოსმოძღვარი

▲ზევით დაბრუნება


ეზოსმოძღვარი
სამეფო სასახლის გამგებელი,

108 ელვის ლეკურები

▲ზევით დაბრუნება


ელვის ლეკურები
ელვა,

109 ენკენისთვე

▲ზევით დაბრუნება


ენკენისთვე
სექტემბერი,

110 ეროსი

▲ზევით დაბრუნება


ეროსი
ძველბერძნული ღმერთი სიყვარულისა , პერიას და ჰოროსის ვაჟი,

111 ერქვანი

▲ზევით დაბრუნება


ერქვანი
გუთანი,

112 ექილიკება

▲ზევით დაბრუნება


ექილიკება
ეხუმრება , ემასხარავება,

113 ეჩო

▲ზევით დაბრუნება


ეჩო
მოკლეტარიანი ხის სათლელი იარაღი, პირბრტყელი, ოდნავ მოზრდილი

114 ეჯი

▲ზევით დაბრუნება


ეჯი
(ძვ.) 3 მილი,4,5 კმ(მანძილის ერთეული),

115 ვაშკარანი

▲ზევით დაბრუნება


ვაშკარანი
( ძვ.) დიდი ბოხჩა, სხვადასხვა ნივთის, ქსოვილების ჩასალაგებლად- მაფრაშა,

116 ვეგეტაცია

▲ზევით დაბრუნება


ვეგეტაცია
_(ლათ.) მცენარის ზრდის პროცესი

117 ვესტარხების ხარისხი

▲ზევით დაბრუნება


ვესტარხების ხარისხი
ევსტარხი,შიკრიკი,

118 ვიგრი

▲ზევით დაბრუნება


ვიგრი
( ძვ.) ნიანგი (რაჟდენს დაარქვა გიორგიმ თავისი ღორმუცელობის გამო),

119 ზარდახნისუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


ზარდახნისუხუცესი
ზარდახანა,ზარადხანა(არაბულ-სპარს.) ძველად საომარი აღჭურვილობის შესანახი სახლი,

120 ზედაზენი

▲ზევით დაბრუნება


ზედაზენი
ციხე და მონასტერი შიდა ქართლში. საგურამოს ქედთან. ქრისტ. წინა ხანაში მცხეთის ჩრდ-აღმ.-ით მდებარე ზედაზნის მხარეზე აღმართული ყოფილა წარმართული ღვთაების,ზადენის, კერპი. VIს ში იოანე ზედაზნელმა აქ დააარსა მონასტერი

121 ზეზი

▲ზევით დაბრუნება


ზეზი
( ძვ)ძვირფასი ქსოვილი ერთგვარი

122 ზორაკერტი

▲ზევით დაბრუნება


ზორაკერტი
ადგილი სამხ. საქ-ში , დმანისის რ-ნის ტერიტორიაზე

123 ზორტი

▲ზევით დაბრუნება


ზორტი
ქსოვილის ან ტყავის წვრილი თასმა ტანსაცმლის შესაკრავად,

124 ზუნი

▲ზევით დაბრუნება


ზუნი
დაბალი ხმით ტირილი,აქ:ზუზუნი,

125 ზურგიელი

▲ზევით დაბრუნება


ზურგიელი
თევზის სახეობათა ზურგის ანაჭერი,დამარილებული და გამომშრალი,

126 ზუჩი

▲ზევით დაბრუნება


ზუჩი
მეომრის რკინის ქუდი,

127 ზღვაური

▲ზევით დაბრუნება


ზღვაური
ზღვიდან მონაქროლი ქარი,

128 თაველი

▲ზევით დაბრუნება


თაველი
თავთავი,

129 თავთუხი

▲ზევით დაბრუნება


თავთუხი
ხორბლის ჯიში

130 თალხი

▲ზევით დაბრუნება


თალხი
შავი სამგლოვიარო ფერი,

131 თაჯი

▲ზევით დაბრუნება


თაჯი
(არაბ.) სამეფო გვირგვინი

132 თელგამიანი

▲ზევით დაბრუნება


თელგამიანი
ჩირქიანი

133 თემშარა

▲ზევით დაბრუნება


თემშარა
სოფლის შარაგზა

134 თექური

▲ზევით დაბრუნება


თექური
თექა – დამუშავებული მატყლი,

135 თმოგვის ციხე

▲ზევით დაბრუნება


თმოგვის ციხე
ციხე მესხეთში , წუნდასა და ვარძიას შუა, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. ხერთვისიდან 11 კმ. მანძილზე

136 თორი

▲ზევით დაბრუნება


თორი
საომარი ჯაჭვის პერანგი,

137 თორიანი ცხენი

▲ზევით დაბრუნება


თორიანი ცხენი
ჯავშნიანი ცხენი,

138 თორღვას ციხე

▲ზევით დაბრუნება


თორღვას ციხე
ციხე კახეთში, მდ. მიწისწყლის ზემო ნაწილის ხეობაში

139 თოქალთო

▲ზევით დაბრუნება


თოქალთო
უნაგირის ქვეშ დასაფენი ქსოვილი

140 თრიაქი

▲ზევით დაბრუნება


თრიაქი
ოპიუმი

141 თრითინა

▲ზევით დაბრუნება


თრითინა
იგივეა, რაც დედოფალა (მტაცებელი ცხოველი კვერნების ოჯახისა),

142 თუხარისი

▲ზევით დაბრუნება


თუხარისი
ციხე-ქალაქი სამხ.-დას. საქ.- ში , მდ. ჭოროხის მარჯვენა ნაპირზე,ისტ. ტაო (ამჟ. თურქეთშია)

143 თქორავს

▲ზევით დაბრუნება


თქორავს
წვრილად წვიმს , ცრის , ჟინჟლავს,

144 თხემი

▲ზევით დაბრუნება


თხემი
ზედა ნაწილი (თავი..),

145 იაბო

▲ზევით დაბრუნება


იაბო
დაკოდილი ცხენი, ლაფშა,

146 იაკობი

▲ზევით დაბრუნება


იაკობი
ბიბლიაში მოთხრობილია ამბავი იაკობისა , რომელსაც ღმერთი შეეყარა უდაბნოში, იაკობმა ვერ იცნო იგი და შეეჭიდა,

147 იასპი

▲ზევით დაბრუნება


იასპი
ძვირფასი ქვა მოწითალო ან ჭრელი,

148 იაფუხი

▲ზევით დაბრუნება


იაფუხი
თაფლისგან შეზავებული ნამცხვარი,

149 იახსარი

▲ზევით დაბრუნება


იახსარი
თუშ-ფშავ-ხევსურთა ძვ. წარმართული ღვთაება,

150 იდუმალთა მიმთხრობი

▲ზევით დაბრუნება


იდუმალთა მიმთხრობი
სამყაროს იდუმალებათა შემცნობი

151 იერემია

▲ზევით დაბრუნება


იერემია
ებრაელთა წინასწარმეტყველი,

152 ისრიმისფერი

▲ზევით დაბრუნება


ისრიმისფერი
მკვახე,უმწიფარი ყურძნისფერი,

153 იწრო

▲ზევით დაბრუნება


იწრო
იგივეა , რაც ვიწრო,

154 კაკუტი

▲ზევით დაბრუნება


კაკუტი
(კუთხ.) მარწუხი,

155 კალატოზი

▲ზევით დაბრუნება


კალატოზი
ხელოსანი , რომელიც აშენებს ქვის , აგურის ან მისთ. შენობას,

156 კალმუხი

▲ზევით დაბრუნება


კალმუხი
ცხვრის ტყავი,

157 კანკელი

▲ზევით დაბრუნება


კანკელი
ეკლესიაში ჩარჩოებიანი ტიხარი, (ჩვეულებრივ, ხატებით შემკული), რომელიც გამოყოფს,

158 კაპარჭი

▲ზევით დაბრუნება


კაპარჭი
ისრების ჩასაწყობი ბუდე,ისრების ქარქაში,

159 კარაბადინი

▲ზევით დაბრუნება


კარაბადინი
(ძვ.) სამკურნალო წიგნი,

160 კატაბარდა

▲ზევით დაბრუნება


კატაბარდა
ბუჩქი,

161 კატეპანი

▲ზევით დაბრუნება


კატეპანი
ბიზანტიური ჯარის უფროსი ან პროვინციის გამგებელი

162 კაჩხა

▲ზევით დაბრუნება


კაჩხა
დატოტილი საკიდარი,

163 კაჭაჭი

▲ზევით დაბრუნება


კაჭაჭი
გამხმარი ღერო მსხვილღეროიანი ბალახი,

164 კახაბერი

▲ზევით დაბრუნება


კახაბერი
(აღმ. საქ-ოს ნაწილი) ციხე შიდა ქართლში, მდ. რეხულას ხეობაში (ლენინგორის რ.),

165 კბოდე

▲ზევით დაბრუნება


კბოდე
( ძვ.) ციცაბო კალთა კლდისა,

166 კეთრი

▲ზევით დაბრუნება


კეთრი
კანის უკურნებელი, გადამდები დაავადება ,( ავადმყოფებს იზოლირებულად აცხოვრებდნენ სპეციალურ დასახლებებში),

167 კესონი

▲ზევით დაბრუნება


კესონი
(ფრანგ) მხატვრულად გაფორმებული კვადრატული ან მრავალკუთხოვანი ჩაღრმავება ჭერზე,,

168 კვარი

▲ზევით დაბრუნება


კვარი
ფიჭვის, ნაძვის ფისიანი ნაჭერი, ხმარობდნენ დასანთებად

169 კვერი

▲ზევით დაბრუნება


კვერი
პატარა ჩაქუჩი (მჭედლისა),

170 კვეტარა (კვეტერა)

▲ზევით დაბრუნება


კვეტარა (კვეტერა)
ციხე კახეთში (ახმეტის რ. )

171 კვიპაროსი

▲ზევით დაბრუნება


კვიპაროსი
მარადმწვანე წიწვოვანი ხე; აქვს სწორი ტანი და პირამიდული ვარჯი,

172 კვირაცხოვლობა

▲ზევით დაბრუნება


კვირაცხოვლობა
I კვირა აღდგომის შემდეგ (ქრისტიანული საეკლესიო დღესასწაული),

173 კვირაძალი

▲ზევით დაბრუნება


კვირაძალი
შაბათი,

174 კვირიაკე

▲ზევით დაბრუნება


კვირიაკე
კვირა,

175 კირთება

▲ზევით დაბრუნება


კირთება
მძიმე მონობა,

176 კირითხურო

▲ზევით დაბრუნება


კირითხურო
(ძვ.) კალატოზი

177 კირჩხიბი

▲ზევით დაბრუნება


კირჩხიბი
კიბორჩხალა,

178 კლდეკარი

▲ზევით დაბრუნება


კლდეკარი
ციხე, თრიალეთის ქედზე, ალგეთისა და თეძმის წყალგამყოფზე (წალკის რ.),

179 კლიროსი

▲ზევით დაბრუნება


კლიროსი
(ბერძ.) ეკლესიაში ამაღლებული ადგილი მგალობელთათვის

180 კომფორტაბელური

▲ზევით დაბრუნება


კომფორტაბელური
კომფორტული,

181 კოპიტი

▲ზევით დაბრუნება


კოპიტი
(კუთხ.) მაღალი ან საშუალო სიმაღლის ხე, აქვს მერქანი, წვრილი ფოთლები, პატარა ყვავილები და ფრთიანი ნაყოფი

182 კორდი

▲ზევით დაბრუნება


კორდი
დიდი ხნის დაუმუშავებელი, აბალახებული მიწა

183 კოჭობი

▲ზევით დაბრუნება


კოჭობი
პატარა ქოთანი

184 კუსტოსი

▲ზევით დაბრუნება


კუსტოსი
დარაჯი,

185 ლავგარდანი

▲ზევით დაბრუნება


ლავგარდანი
შენობის კედელზე ან ჭერზე შემოვლებული არშია, კარნიზი,

186 ლაზიკა

▲ზევით დაბრუნება


ლაზიკა
ეგრისის , ანუ დას. საქ-ოს, ძვ. ბერძნ. სახელწოდება. იხმარება უმთავრესად ბიზანტიელი მწერლების მიერ

187 ლაინისფერი

▲ზევით დაბრუნება


ლაინისფერი
მუქი ლურჯი,

188 ლამიყლაპია

▲ზევით დაბრუნება


ლამიყლაპია
ჭაობის ფრინველი,

189 ლანგარი

▲ზევით დაბრუნება


ლანგარი
სინი,

190 ლარგვისის ციხე

▲ზევით დაბრუნება


ლარგვისის ციხე
ციხე და მონასტერი სოფ. ლარგვისში, მცხეთის ახლოს იქ, სადაც ჭურთისწყალი ერთვის მდ. ქსანს (ახალგორის რ.)

191 ლასტის ფალანგი

▲ზევით დაბრუნება


ლასტის ფალანგი
წნელის კარი,

192 ლაქაში

▲ზევით დაბრუნება


ლაქაში
ჭაობის მრავალწლიანი ფესურიანი მცენარე

193 ლაშები

▲ზევით დაბრუნება


ლაშები
დიდი ტუჩები

194 ლაშქარა

▲ზევით დაბრუნება


ლაშქარა
ბალახოვანი მცენარე,

195 ლელიანი

▲ზევით დაბრუნება


ლელიანი
ლელი-ჭაობის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე

196 ლინგი

▲ზევით დაბრუნება


ლინგი
ნაპირი, კიდე

197 ლიტანია

▲ზევით დაბრუნება


ლიტანია
[ბერძ.] (ძვ.) საყოველთაო ლოცვა , რომლის დროსაც ეკლესიას გარს უვლიდნენ; იმართებოდა,

198 ლიტანიობა (ძვ)

▲ზევით დაბრუნება


ლიტანიობა (ძვ)
ლიტანიის შესრულება,

199 ლიქნიდა

▲ზევით დაბრუნება


ლიქნიდა
მლიქვნელობდა,

200 ლიცლიცი

▲ზევით დაბრუნება


ლიცლიცი
ციმციმი.რხევა,პარპარი

201 ლუსკუმა

▲ზევით დაბრუნება


ლუსკუმა
ზანდუკი,კიდობანი,

202 მალემსბოლი

▲ზევით დაბრუნება


მალემსბოლი
პირი, რომელიც იგზავნებოდა შორეულ ადგილას საქმიანი ქაღალდების ან ცნობების,

203 მალემსრბოლი

▲ზევით დაბრუნება


მალემსრბოლი
პირი, რ-იც იგზავნებოდა შორეულ ადგილას საქმიანი ქაღალდების ან ცნობების,

204 მანდატურთუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


მანდატურთუხუცესი
ბოქაულთა,იასაულთა,ხელაგნოსანთა უფროსი,

205 მანდიკური

▲ზევით დაბრუნება


მანდიკური
_ ხურჯინის მსგავსი,

206 მანეული

▲ზევით დაბრუნება


მანეული
დაბალი ხე ან ბუჩქი ტირიფების გვარისა,

207 მარბიელი ჯარი

▲ზევით დაბრუნება


მარბიელი ჯარი
მაოხარი ჯარი,

208 მარგილი

▲ზევით დაბრუნება


მარგილი
ღობის სარი,

209 მარეკი

▲ზევით დაბრუნება


მარეკი
(ძვ.) ნადირის მომრეკი ნადირობისას,

210 მარქაფა

▲ზევით დაბრუნება


მარქაფა
სათადარიგო , შემცვლელი,

211 მარღია

▲ზევით დაბრუნება


მარღია
ულამაზო თეთრი,

212 მარყუჟი

▲ზევით დაბრუნება


მარყუჟი
ორ წვერად შეკრული ნასკვი , რომელიც ადვილად იხსნება ერთი წვერის გამოწევით,

213 მარჩბივი

▲ზევით დაბრუნება


მარჩბივი
ტყუპი,წყვილი

214 მაწყვერელი

▲ზევით დაბრუნება


მაწყვერელი
აწყურის ეპისკოპოსი,

215 მახვეწარი

▲ზევით დაბრუნება


მახვეწარი
მხვეწნელი,მლოცველი,მსხვერპლშემწირველი

216 მაჯაგანი

▲ზევით დაბრუნება


მაჯაგანი
ტყავის მოსაქნელი რკინა,

217 მგელციხე

▲ზევით დაბრუნება


მგელციხე
ციხე-სიმაგრე მესხეთში (ამჟ. თურქეთის ტერ.),

218 მდოგვი

▲ზევით დაბრუნება


მდოგვი
ერთწლოვანი მცენარე,

219 მეზვრენი

▲ზევით დაბრუნება


მეზვრენი
ზვრის (ვენახის) მომვლელი და მცველი,

220 მეითარი

▲ზევით დაბრუნება


მეითარი
მეძაღლე,

221 მელიკუდი

▲ზევით დაბრუნება


მელიკუდი
ბალახის სახეობა,რომელიც მელას კუდს მოგვაგონებს

222 მემაშხალე

▲ზევით დაბრუნება


მემაშხალე
მაშხლის ხელში დამჭერი,

223 მერემეთუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


მერემეთუხუცესი
რემა- ცხენის ჯოგი,

224 მეროჭიკნე

▲ზევით დაბრუნება


მეროჭიკნე
როჭიკი- ულუფა. ულუფის საძებრად მოსიარულე,

225 მეღვინეთუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


მეღვინეთუხუცესი
ღვინის გადასახადის უმაღლესი მეთვალყურე,

226 მეხამლე

▲ზევით დაბრუნება


მეხამლე
ფეხსაცმლის შემკეთებელი,

227 მეხოტბე

▲ზევით დაბრუნება


მეხოტბე
ვინც ხოტბას ასხამს ვისმე, რასმე,

228 მეხრე

▲ზევით დაბრუნება


მეხრე
ხარების გამრეკავი

229 მეჯადაგე

▲ზევით დაბრუნება


მეჯადაგე
(ძვ.)ფეხსაცმლის შემკეთებელი,მეჯღანე

230 მზვარე

▲ზევით დაბრუნება


მზვარე
მზიანი, უჩრდილო ადგილი,

231 მზირი

▲ზევით დაბრუნება


მზირი
მზვერავი, მოთვალთვალე ,,

232 მთავართა სანათლო

▲ზევით დაბრუნება


მთავართა სანათლო
უბანი ძვ. მცხეთაში

233 მიზგითი

▲ზევით დაბრუნება


მიზგითი
იგივეა, რაც მეჩეთი, მაჰმადიანური სამლოცველო,

234 მინარეთი

▲ზევით დაბრუნება


მინარეთი
(არაბ.) მაჰმად. სალოცავი კოშკი

235 მიონნი

▲ზევით დაბრუნება


მიონნი
(მრ.რ.)-ჯადოქარნი, ქაჯნი, ეშმაკნი

236 მისაქციერი

▲ზევით დაბრუნება


მისაქციერი
ადგილი მცხეთის ჩრდილოეთით

237 მიტროპოლიტი

▲ზევით დაბრუნება


მიტროპოლიტი
(ბერძ.) მართმადიდებელ ეპისკოპოსთა უმაღლესი წოდება,

238 მიჭვრიტანი

▲ზევით დაბრუნება


მიჭვრიტანი
სარკე

239 მიჯნური

▲ზევით დაბრუნება


მიჯნური
სიყვარულით , ტრფიალებით შეპყრობილი,

240 მკრეხელი

▲ზევით დაბრუნება


მკრეხელი
სარწმუნოების შეურაცხმყოფელი,მწვალებელი,

241 მოაჯე

▲ზევით დაბრუნება


მოაჯე
მომჩივანი, მავედრებელი

242 მოგვთა

▲ზევით დაბრუნება


მოგვთა
ერთ-ერთი უბანი მცხეთაში, რ-იც მდებ. მტკვრის ხიდთან (ახლ. მცხეთ. სადგ. ახლოს). მოგვთა უნდა იყოს იგივე „ძვ.მცხეთა (აგრეთვე ძვ. ხიდი მცხეთაში ),დაკავშირებულია ცეცხლთაყვანისმცემლობის ოფიციალურად დამკვიდრებასთან ქართლში და წარმართი მოგვების საცხოვ. უბნის სახელწოდებასთან

243 მოვი

▲ზევით დაბრუნება


მოვი
საპერანგე აბრეშუმის ქსოვილი, წითელი,

244 მონასპა

▲ზევით დაბრუნება


მონასპა
სასახლის მცველი, მეომარი , სასახლის მსახური

245 მოწესეები

▲ზევით დაბრუნება


მოწესეები
ბერები,

246 მრეში

▲ზევით დაბრუნება


მრეში
წაბლისფერი , მოყავისფრო,

247 მრუმე

▲ზევით დაბრუნება


მრუმე
ბნელი, შავი,

248 მსახურთუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


მსახურთუხუცესი
სალაროსა და სამეფო სასახლის შინაური მეურნეობის გამგებელი,

249 მსაჯულთუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


მსაჯულთუხუცესი
უფროსი მოსამართლე,

250 მსტოვარი

▲ზევით დაბრუნება


მსტოვარი
მზვერავი, ჯაშუში,

251 მტბევარი

▲ზევით დაბრუნება


მტბევარი
ტბეთის ეპისკოპოსი,

252 მუზმუზელა

▲ზევით დაბრუნება


მუზმუზელა
ქვეშქვეშა, გაქნილი, ეშმაკი,

253 მურასა

▲ზევით დაბრუნება


მურასა
ძვირფასი თვლებით მოოჭვილი რამ

254 მუცლით მეზღაპრე

▲ზევით დაბრუნება


მუცლით მეზღაპრე
მკითხავი,

255 მუხნარისას ციხე

▲ზევით დაბრუნება


მუხნარისას ციხე
მდებარეობს უჯარმასთან ახლოს

256 მუხრანის ციხე

▲ზევით დაბრუნება


მუხრანის ციხე
ახლ. მუხრანი , ქსნის ქვ. ნაწილში (მცხეთის რ-ნი)

257 მღამიობები

▲ზევით დაბრუნება


მღამიობები
ღამურები

258 მღამიობი

▲ზევით დაბრუნება


მღამიობი
(ძვ.) იგივეა , რაც ღამურა,

259 მყარი

▲ზევით დაბრუნება


მყარი
დედამიწა

260 მყვირალობა

▲ზევით დაბრუნება


მყვირალობა
გაზაფხული , როდესაც ხარირემი უხმობს ფურირემს სატრფიალოდ,

261 მჩხიბავი

▲ზევით დაბრუნება


მჩხიბავი
ჯადოქარი,გრძნეული,

262 მწვალებელი

▲ზევით დაბრუნება


მწვალებელი
(ძვ.)ქრისტიანული მოძღვრების დამრღვევი,მოღალატე,

263 მწირი

▲ზევით დაბრუნება


მწირი
უცხოეთიდან გადმოხვეწილი,

264 მწუხრი

▲ზევით დაბრუნება


მწუხრი
საღამო,

265 მჭმუნვარე

▲ზევით დაბრუნება


მჭმუნვარე
მწუხარე,

266 მხარული

▲ზევით დაბრუნება


მხარული
გაშლილი მკლავის მოსმით ცურვა,

267 მჯიღი

▲ზევით დაბრუნება


მჯიღი
1. მაგრად შეკრული მოკეცილი ხელის თითები. 2. მუჭა, პეშვი

268 ნამუსრევი

▲ზევით დაბრუნება


ნამუსრევი
ნამტვრევი , ნატეხი , ნარჩენი,

269 ნარგილე

▲ზევით დაბრუნება


ნარგილე
ბალახის მოსაწევი მოწყობილობა

270 ნარი

▲ზევით დაბრუნება


ნარი
ეკლიანი ბალახი, იზრდება მინდვრებში, ნათესებში,

271 ნარტოალი

▲ზევით დაბრუნება


ნარტოალი
ყოფილი რტო

272 ნასმურევი

▲ზევით დაბრუნება


ნასმურევი
ნასვამი,

273 ნატი

▲ზევით დაბრუნება


ნატი
ხალიჩა,

274 ნერონი

▲ზევით დაბრუნება


ნერონი
რომის იმპერატორი,

275 ნიალის ველი

▲ზევით დაბრუნება


ნიალის ველი
ადგილი სამხრ. საქ-ში (ჯავახ. სამხრ. ნაწილი)

276 ნიამორი

▲ზევით დაბრუნება


ნიამორი
კლდის თხა,ქურციკი

277 ნიკორნა

▲ზევით დაბრუნება


ნიკორნა
მონასტერი შიდა ქართლში , არაგვის აუზში, ქართლის ქედის კალთაზე, სოფ. ახატანის ჩრდილოეთით (დუშეთის რ.),

278 ნიკოფსია

▲ზევით დაბრუნება


ნიკოფსია
ქ. ტუაფსე,

279 ოდა(თურქ.)

▲ზევით დაბრუნება


ოდა(თურქ.)
ხის სახლი,ბოძებზე ან პალატზე დადგმული

280 ოლთასი

▲ზევით დაბრუნება


ოლთასი
მხარე და ქალაქი სამხ.-დას. საქ-ოში, მდ. ჭოროხის ზემო ნაწილში, სამცხე-საათაბაგოში, ახლანდელი ქ. ოლთუ( თურქეთში)

281 ორანი

▲ზევით დაბრუნება


ორანი
სამყოფლო,ჭაჭანება,სიახლოვეს არსებობა რამის,

282 ორხოვა

▲ზევით დაბრუნება


ორხოვა
ხალიჩა,

283 ორხოვი

▲ზევით დაბრუნება


ორხოვი
ხალიჩა

284 ოსპი

▲ზევით დაბრუნება


ოსპი
დაბალი ერთლოვანი პარკოსანი მცენარე,

285 ოტებული

▲ზევით დაბრუნება


ოტებული
(ძვ.) იძულებით გაქცეული, დევნილი, გაძევებული

286 ოქროცურვილი

▲ზევით დაბრუნება


ოქროცურვილი
მოოქრული,

287 ოქსინო

▲ზევით დაბრუნება


ოქსინო
ოქროქსოვილი , ხავერდი ან ფარჩა,

288 ოჩხი

▲ზევით დაბრუნება


ოჩხი
ქვებით შემოზღუდული ორმო მდინარეში თევზის საჭერად,

289 ოძრახე (ოძრხე)

▲ზევით დაბრუნება


ოძრახე (ოძრხე)
ციხე-ქალაქი მესხეთში. მდებარეობდა აბასთუმნის სამხრეთ ნაწილში, ცხელ გოგირდოვან წყაროებთან

290 პანკისი

▲ზევით დაბრუნება


პანკისი
ციხე კახეთში, პანკისის ხეობაში , ახლ. დუისი (ახმეტის რ-ნი)

291 პარილე

▲ზევით დაბრუნება


პარილე
მაღალი ხარისხის რბილი ტყავი

292 პასექი

▲ზევით დაბრუნება


პასექი
ებრაელების აღდგომა.ლელანგო-ნამცხვარი,

293 პატრიციუსი

▲ზევით დაბრუნება


პატრიციუსი
ძვ. რომში პრივილეგირებული წოდების წარმომადგენელი,

294 პაჭიჭები

▲ზევით დაბრუნება


პაჭიჭები
წვივზე წამოსაცმელი, რაშიც შარვლის ტოტია ჩატანებული,

295 პერგამენტი

▲ზევით დაბრუნება


პერგამენტი
დამუშავებული ტყავი ცხვრისა,იყენებდნენ საწერად ქაღალდის წარმოებამდე,ეტრატი

296 პოლიფემი

▲ზევით დაბრუნება


პოლიფემი
(ბერძნ. მითოლ) – ციკლოპი, ძე ზღვათა მეფის, პოსეიდონისა,ცალთვალა გოლიათი, დევი

297 პოლოტიკი

▲ზევით დაბრუნება


პოლოტიკი
ფოლადი,

298 პომპეუსის ხიდი

▲ზევით დაბრუნება


პომპეუსის ხიდი
ხიდი მდ. მტკვარზე მცხეთაში

299 ჟამთააღმწერელი

▲ზევით დაბრუნება


ჟამთააღმწერელი
მემატიანე,

300 ჟამი

▲ზევით დაბრუნება


ჟამი
დრო,

301 ჟამნი

▲ზევით დაბრუნება


ჟამნი
ზოგი საეკლესიო ლოცვის (მწუხრის, ცისკრის ) კრებული,

302 ჟვერი

▲ზევით დაბრუნება


ჟვერი
_ შტო, რომელსაც ფოთლები შერჩენილი აქვს

303 ჟრუნი

▲ზევით დაბრუნება


ჟრუნი
მონაცრისფრო ჭრელი

304 რევანდი

▲ზევით დაბრუნება


რევანდი
დიდფოთოლა, მაღალი მცენარე,

305 რიდე

▲ზევით დაბრუნება


რიდე
ქალის თავსაბურავი , პირბადე , იგივია რაც ჩალმა,

306 რიდეს ახდა

▲ზევით დაბრუნება


რიდეს ახდა
დაფარულის გამომჟღავნება,

307 რილოჭრელო

▲ზევით დაბრუნება


რილოჭრელო
ალაგ-ალაგ დამდნარი თოვლი,

308 როზეტები

▲ზევით დაბრუნება


როზეტები
როზეტი – ვარდის გამოსახულებიანი ჩუქურთმა,

309 როზეტები (ფრანგ)

▲ზევით დაბრუნება


როზეტები (ფრანგ)
გაშლილი ვარდის მსგავსი ორნამენტი,

310 რჩხია

▲ზევით დაბრუნება


რჩხია
ღია ფერის,ჭროღა (თვალები)

311 სადაფისფერი (არაბ.)

▲ზევით დაბრუნება


სადაფისფერი (არაბ.)
ზოგიერთი მოლუსკის ნიჟარის შიგა ფენა, წარმოადგენს სხვადასხვა მოელვარე,

312 სადები

▲ზევით დაბრუნება


სადები
ჭაობები,

313 საერისთაო (საერისთავო)

▲ზევით დაბრუნება


საერისთაო (საერისთავო)
მხარე შიდა ქართლში, არაგვზე (ფშავს ქვემოთ)

314 საირაო,ირაო

▲ზევით დაბრუნება


საირაო,ირაო
ნარნარად,მდორედ ფრენა

315 საკარცხლული

▲ზევით დაბრუნება


საკარცხლული
მოჩუქურთმებული ხის სკამი ერთგვარი,ოჯახის უფროსის ან საპატიო სტუმრისათვის

316 საკოდეები

▲ზევით დაბრუნება


საკოდეები
ხატის ნაგებობის ნაწილი , სადაც ლუდს ინახავენ,

317 სალმობა

▲ზევით დაბრუნება


სალმობა
ავადმყოფობა,

318 სამეფოის სპანი

▲ზევით დაბრუნება


სამეფოის სპანი
ეწოდებოდა ქართველი მეფის ხელქვეით საგანგებო ლაშქარს,

319 სამოგვი

▲ზევით დაბრუნება


სამოგვი
თხის ტყავი მაღალხარისხოვანი

320 სამრელო

▲ზევით დაბრუნება


სამრელო
ქოხი,

321 სამსჭვალავი

▲ზევით დაბრუნება


სამსჭვალავი
ლურსმანი,

322 სამწდეური

▲ზევით დაბრუნება


სამწდეური
(ძვ.) ღვინის სასმელი ჭურჭელი(თასი, აზარფეშა,ყანწი…),

323 სანათლოის უბანი

▲ზევით დაბრუნება


სანათლოის უბანი
უბანი მცხეთაში

324 საოლავი

▲ზევით დაბრუნება


საოლავი
(ძვ.) „ქაჩაჩს ზევით სახსარი, სადაც ცხენს ბორკილს ადებენ,

325 საოსტიგნო

▲ზევით დაბრუნება


საოსტიგნო
ბერების სასადილო დარბაზი,სამყოფელი

326 სარკინეთის მთა

▲ზევით დაბრუნება


სარკინეთის მთა
სერი შიდა ქართლში, იგივე სხალტბის ქედი (მცხეთის რ.),

327 სარკინოზები

▲ზევით დაბრუნება


სარკინოზები
არაბები,

328 საროჭიკოდ

▲ზევით დაბრუნება


საროჭიკოდ
როჭიკი (ძვ.)-საჭმელი,საჭმლის საშოვნელად მიმავალი,

329 სასირე ბადე

▲ზევით დაბრუნება


სასირე ბადე
(სირი-ფრინველი) ფრინველის დასაჭერი ბადე

330 საფირონი

▲ზევით დაბრუნება


საფირონი
(ბერძ) ლურჯი ან იისფერი ძვირფასი ქვა , ლურჯი იაგუნდი,

331 საფურცლე

▲ზევით დაბრუნება


საფურცლე
ფართოფოთლოვანი ტყე

332 საღირა

▲ზევით დაბრუნება


საღირა
საკუთარი სახელი,

333 საყბეური

▲ზევით დაბრუნება


საყბეური
ცხენის აღვირის თასმა,ყბაში ამოსადები

334 საწმერთული

▲ზევით დაბრუნება


საწმერთული
შეიდიში, შარვალი,

335 საწმერთული(ძვ.)

▲ზევით დაბრუნება


საწმერთული(ძვ.)
ქალის შარვალი,კაბის ქვეშ ჩასაცმელი

336 საწოლისუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


საწოლისუხუცესი
მესაწოლე – მეფის საძინებლის გამგე,

337 საჭრეთელი

▲ზევით დაბრუნება


საჭრეთელი
ხის ამოსაჭრელი სადურგლო იარაღი,

338 სახიერი

▲ზევით დაბრუნება


სახიერი
კეთილი,

339 სახმილი

▲ზევით დაბრუნება


სახმილი
ცეცხლი

340 სახუნდარი

▲ზევით დაბრუნება


სახუნდარი
1,ადგილი,სადაც მონადირე უსაფრდება ნადირს.2.იგივეა,რაც ბუნაგი

341 სელი

▲ზევით დაბრუნება


სელი
სავარძელი,

342 სეფე დროშა

▲ზევით დაბრუნება


სეფე დროშა
სამეფო დროშა,

343 სეფექალი

▲ზევით დაბრუნება


სეფექალი
მეფის (ან დიდებულის) ქალი,

344 სეფექალი(ძვ.)

▲ზევით დაბრუნება


სეფექალი(ძვ.)
მეფის(ან დიდებულის) ასული

345 სიმფონია (ბერძ.)

▲ზევით დაბრუნება


სიმფონია (ბერძ.)
ბგერათა ჰარმონიუილი შეხამება, თანაჟღერა,

346 სინგურისფერი [თურქ.]

▲ზევით დაბრუნება


სინგურისფერი [თურქ.]
წითელი( მინერალი ერთგვარი, მისგან იღებენ ვერცხლისწყალს),

347 სინგურისფერი

▲ზევით დაბრუნება


სინგურისფერი
წითელი(სინგური-წითელი ფერის ქიმიური ნაერთი),

348 სირენა

▲ზევით დაბრუნება


სირენა
საყვირი,

349 სირი (ძვ.)

▲ზევით დაბრუნება


სირი (ძვ.)
ფრინველი,

350 სიუზანი

▲ზევით დაბრუნება


სიუზანი
ფერადი ნაქარგი ქსოვილი,რამეზე გადასაფარებლად

351 სკარამანგი

▲ზევით დაბრუნება


სკარამანგი
,,ესე არს ძვირფასად და ყვავილოვნად ნაკერი(საბა),

352 სკორე

▲ზევით დაბრუნება


სკორე
ფრინველის განავალი,

353 სოლიდი

▲ზევით დაბრუნება


სოლიდი
ბიზანტიური ოქროს ფული,

354 სოსანისფერი

▲ზევით დაბრუნება


სოსანისფერი
მოწითალო იისფერი,

355 სოხანე

▲ზევით დაბრუნება


სოხანე
( კუთხ.) მიწის იატაკი,

356 სრბოლა

▲ზევით დაბრუნება


სრბოლა
(წიგნ) სირბილი , რბენა,

357 სტავრა

▲ზევით დაბრუნება


სტავრა
(ძვ.) ძვირფასი ქსოვილი , სქელი ფარჩა,

358 სტატისტი

▲ზევით დაბრუნება


სტატისტი
უსიტყვო როლების შემსრულებელი მსახიობი,

359 სტრატიგი

▲ზევით დაბრუნება


სტრატიგი
სარდალი,

360 სტრატიოტი

▲ზევით დაბრუნება


სტრატიოტი
(ბიზანტ) მხედარი,

361 სულთათანა

▲ზევით დაბრუნება


სულთათანა
მიცვალებულთა ლოცვა,

362 სურა

▲ზევით დაბრუნება


სურა
მუცელგამობერილი და ყელწვრილი წყლის ჭურჭელი

363 სძლისპირი

▲ზევით დაბრუნება


სძლისპირი
საგალობელი,

364 ტაბაკი

▲ზევით დაბრუნება


ტაბაკი
დაბალი სუფრა, ძველ საქართველოში ცნობილი , ძელისა , ვერცხლისა, ან ოქროსი,

365 ტაბლა

▲ზევით დაბრუნება


ტაბლა
მოგრძო დაბალი მაგიდა,

366 ტალანი

▲ზევით დაბრუნება


ტალანი
გრძელი დერეფანი

367 ტარაბუა

▲ზევით დაბრუნება


ტარაბუა
აქ: ერთგვარი მწერიტარსინოკი

368 ტაფობი

▲ზევით დაბრუნება


ტაფობი
ვაკე ადგილი(მთებს შორის.ტვიფარი

369 ტიარა

▲ზევით დაბრუნება


ტიარა
თავსაბურავი ომფორი-ეპისკოპოსის მხარზე მოსახვევიტლე

370 ტოპრაკი

▲ზევით დაბრუნება


ტოპრაკი
პატარა ტომარა ტყავის მილისა და ჩიბუხისგან.ტყირპი

371 უბელო

▲ზევით დაბრუნება


უბელო
შეუკაზმავიუბირი

372 ულო

▲ზევით დაბრუნება


ულო
ძნის შესაკრავი, დაგრეხილი სველი ნამჯა.უმარილი, უმარული(ძვ.)

373 უმწიკვლო

▲ზევით დაბრუნება


უმწიკვლო
უბიწოუნაბისფერი

374 უსაზმნოდ

▲ზევით დაბრუნება


უსაზმნოდ
უმიზნოდ , უაზროდუსაზმნოდ

375 უაზროდ

▲ზევით დაბრუნება


უაზროდ
უტევანი

376 უხიაგი

▲ზევით დაბრუნება


უხიაგი
1.უხეში, უკმეხი,ახირებული.2.უსიამოვნო,უხეირო, ცუდი.ფანჩატური

377 ფარეშთუხუცესი

▲ზევით დაბრუნება


ფარეშთუხუცესი
შინამოსამსახურეთა უფროსიფარჩა

378 ფაშატი

▲ზევით დაბრუნება


ფაშატი
დედალი ცხენიფერხისაი

379 ფეხკავშა

▲ზევით დაბრუნება


ფეხკავშა
თეთრკოჭებიანი (ცხენი)ფითრი

380 ფილენჯის ქარი

▲ზევით დაბრუნება


ფილენჯის ქარი
ნერვული მოშლილობა, სახის კუნთებისა და კიდურების უნებური მოძრაობითი კანკალიფისფორული შუქი

381 ფორეჯი

▲ზევით დაბრუნება


ფორეჯი
დიდი წინწკალი , ხალიფორეჯი

382 ქათიბი

▲ზევით დაბრუნება


ქათიბი
ქალის ზედა ტანსაცმელი , ბეწვმოვლებული

383 ქედანი

▲ზევით დაბრუნება


ქედანი
გარეული მტრედის ერთ-ერთი სახეობა, მასზე მოზრდილიქერეჭი

384 ქერუბიმი

▲ზევით დაბრუნება


ქერუბიმი
ფრთოსანი არსება ანგელოზთა იერარქქინაქინა

385 ქრიზოტრიკლინი

▲ზევით დაბრუნება


ქრიზოტრიკლინი
ოქროს სასახლე ბიზანტიის კეისრისა კონსტანტინეპოლშიქურუმი

386 ღარებიანი

▲ზევით დაბრუნება


ღარებიანი
ღარების მქონეღარი

387 ღირკილო (ღილკილო)

▲ზევით დაბრუნება


ღირკილო (ღილკილო)
ტანსაცმლის გასაწყობად ხმარებულიპატარა ნიჟარა (იცოდნენ ფშავში)ყავლი

388 ყველისციხე

▲ზევით დაბრუნება


ყველისციხე
ზემო ქართლის უმტკიცესი ციხეთაგანიყომარბაზობა

389 ყომარბაზობა

▲ზევით დაბრუნება



ყომარბაზობა (არაბ.)კოჭის ან კამათლის თამაში ფულზე.

390 შიბი

▲ზევით დაბრუნება


შიბი
ძეწკვი ვერცხლისშლეგი

391 შუკა

▲ზევით დაბრუნება


შუკა
(კუთხ.) ვიწრო ქუჩა, იგივეა , რაც ორღობექორედი

392 ჟვერი

▲ზევით დაბრუნება


ჟვერი
შტო, რომელსაც ფოთლები შერჩენილი აქვს.შუნი

393 შუფხა

▲ზევით დაბრუნება


შუფხა
ბალახოვანი მცენარეჩარბი

394 ჩარდახი

▲ზევით დაბრუნება


ჩარდახი
სასახლის ბანის ნაწილი , სვეტზე დადგმული და გუმბათით გადახურულიჩარდახი

395 ჩაჩი

▲ზევით დაბრუნება


ჩაჩი
პატარა საშინაო ქუდიჩოფურა

396 ჩრაქვი

▲ზევით დაბრუნება


ჩრაქვი
არყის ხის ქერქი, რომელსაც კვარის მაგივრად ხმარობდნენჩუგლუგი

397 ცარგვალი

▲ზევით დაბრუნება


ცარგვალი
ცის თაღიცარგვალი

398 ცმელი

▲ზევით დაბრუნება


ცმელი
გადაუმდნარი ქონიჭაკი

399 ჭილი

▲ზევით დაბრუნება


ჭილი
1.მცენარე, რომელსაც ხმარობენ ჭილობების, ქუდების მოსაქსოვად, 2. იგივეა, რაც პაპირუსიჭლიკი

400 ხანდაკები

▲ზევით დაბრუნება


ხანდაკები
(არაბ.,ძვ.) თხრილი, სანგარიხარიხა

401 საჭრეთელი

▲ზევით დაბრუნება


საჭრეთელი
ხის ამოსაჭრელი სადურგლო იარაღიხარჭა

402 ხატაური

▲ზევით დაბრუნება


ხატაური
ჩინური.ხვასტაგი (სპარს)

403 ხვატი

▲ზევით დაბრუნება


ხვატი
დიდი სიცხეხვატი

404 ხვიმრა

▲ზევით დაბრუნება


ხვიმრა
ხვიმირი, წისქვილის ნაწილი: მარცვლეულის ჩასაყრელი პირამიდის ფორმის ჭურჭელი , საიდანაცხსენი

405 ხურო

▲ზევით დაბრუნება


ხურო
ხელოსანი , რომელიც აკეთებს შენობის ხის ნაწილებს ან ხის შენობას აშენებსხუროთმოძღვარი

406 ჯანღი

▲ზევით დაბრუნება


ჯანღი
ნისლი, ბურუსიჯვალო

407 ჯვალო

▲ზევით დაბრუნება


ჯვალო
უხეში, თხის ბეწვნარევი ქსოვილი. ჩოხებს კერავდნენჯუბაჩა

408 ჰარილე

▲ზევით დაბრუნება


ჰარილე
მაღალი ხარისხის რბილი ტყავიჰელო

409 ჰოროლი

▲ზევით დაბრუნება


ჰოროლი
იგივეა, რაც ოროლი, შუბი ერთგვარი.

410 „დიდოსტატის მარჯვენაში“ გამოყენებული გეოგრაფიული სახელები (ტოპონიმები)

▲ზევით დაბრუნება


410.1 ტარაბუა

▲ზევით დაბრუნება


410.2 ანაკეთი

▲ზევით დაბრუნება


ანაკეთი
ადგილი მესხეთში, თმოგვთან ახლოს. ანაკერტი კი მდ. ჭოროხის აუზშია.

410.3 ანტიოქია

▲ზევით დაბრუნება


ანტიოქია
ადგილი და ეკლესია მცხეთაში.ანჩა

410.4 მონასტერი კლარჯეთში , მდ. ჭოროხის აუზში

▲ზევით დაბრუნება


მონასტერი კლარჯეთში , მდ. ჭოროხის აუზში
სამწყალის ხეობაში (ახლა თურქეთშია).არაგვის კარი

410.5 არმაზი

▲ზევით დაბრუნება


არმაზი
ძვ. ქალაქი ქართლში, რ-იც მდებარეობდა მცხეთის ახლოს, მდ.მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე . ამავე სახელწოდებით ცნობილი იყო თრიალეთის ქედის კლდოვანი შტო, რ-იც აღმართულია მცხეთასა და კარსანს შორის.არტანუჯის ციხე

410.6 აწყვერი

▲ზევით დაბრუნება


აწყვერი
ციხე სამცხეში, თანამედრ. აწყურის ძვ. სახელწოდება.ბაგინეთი

410.7 ბასიანი

▲ზევით დაბრუნება


ბასიანი
მხარე და ქალაქი მდ. არაქსის ზემო ნაწილში, არზრუმის ჩრდ.-აღმ.-ით (ამჟამად თურქეთშია). XII- XIII სს.-ებში საქ.-ოს ნაწილს შეადგენდა.ბებრის ციხე (ბებერაები, წეწამორი)

410.8 ბედია

▲ზევით დაბრუნება


ბედია
მონასტერი ოდიშში , მდ. ეგრისის წყლის (ღალიძგა) აუზში.ბერციხე

410.9 ბოლოციხე

▲ზევით დაბრუნება


ბოლოციხე
ციხე და ადგილი სამხრ. საქ-ში (ბასიანში).გუდამაყარი

410.10 გურგანის ზღვა

▲ზევით დაბრუნება


გურგანის ზღვა
ახლ. კასპიის ზღვის სახელწოდება.დარუბანდი

410.11 დიდოეთი

▲ზევით დაბრუნება


დიდოეთი
მთიანი დაღესტნის ერთ-ერთი კუთხეზედაზენი

410.12 ზორაკერტი

▲ზევით დაბრუნება


ზორაკერტი
ადგილი სამხ. საქ-ში , დმანისის რ-ნის ტერიტორიაზე.თმოგვის ციხე

410.13 თორღვას ციხე

▲ზევით დაბრუნება


თორღვას ციხე
ციხე კახეთში, მდ. მიწისწყლის ზემო ნაწილის ხეობაში.თუხარისი

410.14 კახაბერი

▲ზევით დაბრუნება


კახაბერი
(აღმ. საქ-ოს ნაწილი) ციხე შიდა ქართლში, მდ. რეხულას ხეობაში (ლენინგორის რ.)კვეტარა (კვეტერა)

410.15 კლდეკარი

▲ზევით დაბრუნება


კლდეკარი
ციხე, თრიალეთის ქედზე, ალგეთისა და თეძმის წყალგამყოფზე (წალკის რ.)ლაზიკა

410.16 ლარგვისის ციხე

▲ზევით დაბრუნება


ლარგვისის ციხე
ციხე და მონასტერი სოფ. ლარგვისში, მცხეთის ახლოს იქ, სადაც ჭურთისწყალი ერთვის მდ. ქსანს (ახალგორის რ.).მგელციხე

410.17 მთავართა სანათლო

▲ზევით დაბრუნება


მთავართა სანათლო
უბანი ძვ. მცხეთაში.მისაქციერი

410.18 მოგვთა

▲ზევით დაბრუნება


მოგვთა
ერთ-ერთი უბანი მცხეთაში, რ-იც მდებ. მტკვრის ხიდთან (ახლ. მცხეთ. სადგ. ახლოს). მოგვთა უნდა იყოს იგივე „ძვ.მცხეთა“ (აგრეთვე ძვ. ხიდი მცხეთაში ),დაკავშირებულია ცეცხლთაყვანისმცემლობის ოფიციალურად დამკვიდრებასთან ქართლში და წარმართი მოგვების საცხოვ. უბნის სახელწოდებასთან.მუხრანის ციხე

410.19 მუხნარისას ციხე

▲ზევით დაბრუნება


მუხნარისას ციხე
მდებარეობს უჯარმასთან ახლოს.ნიალის ველი

410.20 ნიკორნა

▲ზევით დაბრუნება


ნიკორნა
მონასტერი შიდა ქართლში , არაგვის აუზში, ქართლის ქედის კალთაზე, სოფ. ახატანის ჩრდილოეთით (დუშეთის რ.)ოლთასი

410.21 მხარე და ქალაქი სამხ.-დას. საქ-ოში, მდ. ჭოროხის ზემო ნაწილში, სამცხე-საათაბაგოში,

▲ზევით დაბრუნება


მხარე და ქალაქი სამხ.-დას. საქ-ოში, მდ. ჭოროხის ზემო ნაწილში, სამცხე-საათაბაგოში,
ახლანდელი ქ. ოლთუ( თურქეთში).

410.22 ოძრახე (ოძრხე)

▲ზევით დაბრუნება


ოძრახე (ოძრხე)
ციხე-ქალაქი მესხეთში. მდებარეობდა აბასთუმნის სამხრეთ ნაწილში, ცხელ გოგირდოვან წყაროებთან.პანკისი

410.23 პომპეუსის ხიდი

▲ზევით დაბრუნება


პომპეუსის ხიდი
ხიდი მდ. მტკვარზე მცხეთაში.საერისთაო (საერისთავო)

410.24 სარკინეთის მთა

▲ზევით დაბრუნება


სარკინეთის მთა
სერი შიდა ქართლში, იგივე სხალტბის ქედი (მცხეთის რ.)

410.25 საფურცლე

▲ზევით დაბრუნება



საფურცლე
ადგ. შიდა ქართლში, არაგვის მარჯვ. სანაპიროზე , მცხეთის ჩრდილ. (ახლ. ნატახტარის ტერიტორია, მცხეთის რ.ნი). ფანასკერტი

410.26 ფხოვი

▲ზევით დაბრუნება


ფხოვი
ფშავ-ხევსურეთის ძვ. სახელწოდება.ქანდას ციხე

410.27 ღილღო

▲ზევით დაბრუნება


ღილღო
იგივე ქისტეთი.ყველის ციხე

410.28 შურის ციხე

▲ზევით დაბრუნება


შურის ციხე
ციხე შიდა ქართლში (ნარიყალა).ცხვილოს (სხვილოს) ციხე

410.29 ცხრაკარა

▲ზევით დაბრუნება


ცხრაკარა
კახეთის სოფ. მატნის ახლოს (ახმეტის რ.) მონასტერი.ძურძუკეთი

410.30 ჯიქეთი

▲ზევით დაბრუნება


ჯიქეთი
აფხაზეთის გაგრძელება ბზიფს იქით.ხერკი