„ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი :: ლექსიკონები html

რუსთაველის ფრაზეოლოგია მდიდარი და მრავალფეროვანია; მისი საშუალებით აყალიბებს შემოქმედი პოეტურ სახეებს, გადმოგვცემს პოემის პერსონაჟთა რთულ შინაგან ბუნებას.

წინამდებარე ლექსიკონი ქმნის იმის ნათელ სურათს, თუ რა გამოიყენა რუსთაველმა თავის წინამორბედთა და თანა.მედროვეთაგან; რაა საკუთრივ რუსთველისეული და რა გავლენას ახდენს რუსთაველი თავისი ფრაზეოლოგიით მომდევნო საუკუნეთა მწერლების შემოქმედებაზე.

2 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ავტორისაგან

▲ზევით დაბრუნება

„ვეფხისტყაოსნის ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი“ - ავტორისაგან

წინამდებარე წიგნი წარმოადგენს პირველ ცდას — გვიჩვენოს „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგია რუსთაველამდელი, მისი თანამედროვე და შემდეგდროინდელი ქართული მწერლობის ძეგლებში დაცულ მასალასთან მიმართებით. ამოსავლად მიჩნეულია რუსთაველის ფრაზეოლოგია, რომელსაც უზის მხოლოდ სტროფისა და ტაეპის მაჩვენებელი. ერთნაირი ფრაზეოლოგია ლექსიკონში წარმოდგენილია იმდენჯერ, რამდენჯერაც იგი ნაწარმოებში გვხვდება. შემდეგ ქრონოლოგიური თანამიმდევრობით, შესაძლებლობის ფარგლებში, ეს ფრაზეოლოგია დოკუმენტირებულია სხვა ძეგლებში დაცული მასალის მიხედვითაც. რამდენადაც ამის შესაძლებლობას პოემის ტექსტი იძლევა, „ვეფხისტყაოსნის“ მყარი ფრაზეოლოგიური ერთეულები ლექსიკონში განმარტებულია რუსთაველის სინონიმური ფრაზეოლოგიით; ძირითადად კი „ვეფხისტყაოსნის“ სპეციფიკურ გამოთქმათა გვერდით მოცემულია სხვა ძეგლებში ფიქსირებული სინონიმური ფრაზეოლოგია თითო-თითოჯერ. ამდენად ეს ლექსიკონი ფრაზეოლოგიურსინონიმურიცაა.

რუსთაველის ფრაზეოლოგია არსებითად მხატვრულია; მისი საშუალებით შემოქმედი აყალიბებს პოეტურ სახეებს. ამდენად ამ წიგნისათვის შეიძლებოდა „ვეფხისტყაოსნის“ მხატვრული ფრაზეოლოგიის ლექსიკონი შეგვერქვა. მაგრამ პოემაში ბევრი ფრაზეოლოგიური ერთეული წმინდა მხატვრული ფუნქციით არაა დატვირთული; ამის გამო ამგვარი დასათაურებისგან თავი შევიკავეთ.

ლექსიკონში მოცემული მასალა გვაძლევს ქართული ენის ფრაზეოლოგიის მთელ სურათს რუსთაველის პოემის ფონზე. იგი გვითვალისწინებს, თუ რა გამოიყენა დიდმა პოეტმა თავის წინამორბედთა და თანამედროვეთაგან, რაა საკუთრივ რუსთველისეული და რა გავლენას ახდენს რუსთაველი თავისი ფრაზეოლოგიით მომდევნო საუკუნეთა მწერლების პოეზიაზე.

რა თქმა უნდა, ბევრი მასალა, რაც არ შეესატყვისებოდა „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიას არც უშუალოდ და არც სინონიმურად, ამ წიგნის გარეთ დარჩა და მისი გამოყენება, XIX და XX საუკუნეთა მწერლობაში დაცულ ფრაზეოლოგი ასთან ერთად, წიგნის ავტორის მორიგ ამოცანას წარმოადგენს ქართული ენის ფრაზეოლოგიური ლექსიკონის შესადგენად.

ძირითადი წყარო ამ წიგნის შედგენისათვის ქართული მხატვრული ლიტერატურის ძეგლები იყო V საუკუნიდან XIX საუკუნემდე. შესაძლებლობის ფარგლებში ლექსიკონში აისახა ქართული სასულიერო, საერო, საისტორიო და ფილოსოფიური მწერლობის მდიდარი ფრაზეოლოგია.

ბუნებრივია, წიგნი დაზღვეული არ იქნება ნაკლოვანებათაგან. ავტორი მადლიერების გრძნობით მიიღებს ყველა შენიშვნას, რომელიც წიგნის შემდგომი გაუმჯობესებისაკენ იქნება მიმართული.

* * *

შ. რუსთაველის სტროფებისა და ტაეპების ჩვენება ემყარება „ვეფხისტყაოსნის“ 1966 წლის საიუბილეო გამოცემას („საბჭოთა საქართველო“).

პოეტური ტექსტის ორმაჩვენებლიან ციფრთაგან პირველი სტროფს მიუთითებს, მეორე ტაეპს. მაგალითად:

ვერ იქნების უმეჯუფთოდ ნათესავი ადამისა შნმ 1400,4.

ადგილი მოყვანილია „შაჰ-ნამედან“; 1400 სტროფის მაჩვენებელია, ხოლო 4 ტაეპისა.

პროზაული ტექსტის ორმაჩვენებლიან ციფრთაგან პირველი გვერდს აღნიშნავს, მეორე — სტრიქონს. მაგალითად:

იგი ჯადოა, ავისა მქმნელი, ავისა მთქუმელი ვისრ. 192,33.

დაყოფილი სიტყვების მისამართია „ვისრამიანის“ 1962 წლის გამოცემის 192-ე გვერდის 33-ე სტრიქონი.

პოეტური ნაწარმოების სამმაჩვენებლიან ციფრთაგან პირველი გვერდს აღნიშნავს, მეორე — სტროფს, მესამე ტაეპს. მაგალითად:

გულს ნუ იჩვილებთ, იყავით გულისა გამაგრებითა გურ., 102, 538, I.

დაყოფილი ფრაზეოლოგიის მისამართია დ. გურამიშვილის თხზულებათა აკადემიური გამოცემის (1955) 102-ე გვერდის 538-ე სტროფის 1-ლი ტაეპი.

3 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგია

▲ზევით დაბრუნება

„ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგია

250 წელზე მეტი ხანია, რაც რუსთაველის პოეზიას იკვლევენ და რამდენი რამ ჯერ კიდევ გასარკვევია! ასეა: დიდ შემოქმედს არც მასალა მოაკლდება გამოსაკვლევი და არც მკვლევარი ამ მასალის შემსწავლელი. მაგრამ ზოგჯერ კვლევის საგნად ისეთ მოვლენებს იღებენ, რომელთაც არავითარი კავშირი არა აქვს ამ გენიალური პოეტის მხატვრულ წარმოსახვასთან. ამ შემთხვევაში ივიწყებენ, რომ „ვეფხისტყაოსანი“, უპირველეს ყოვლისა, მხატვრული ლიტერატურის ძეგლია. ამიტომ თანამედროვე თუ იმდროინდელი მეცნიერების ცნებათა მიხედვით ამ ნაწარმოებში ნახმარ სიტყვათა გააზრება და აქედან გარკვეული დასკვნების გამოტანა მეთოდოლოგიურად მცდარია და მიუღებელი. რუსთაველის შემოქმედების შესწავლა პირველ რიგში პოემის ტექსტს უნდა ემყარებოდეს. რუსთაველის სიდიადე ამ პოემის ფარგლებშია საძიებელი და არა მის გარეთ. რა თქმა უნდა, შეცდომა იქნებოდა საშუალო საუკუნეთა მსოფლიოს ეს გოლიათი შემოქმედი მისი წინამორბედი, თანამედროვე და შემდგომი დროის საზოგადოებრივი აზროვნებისგან გათიშულად წარმოგვედგინა, მაგრამ ყოველივე ეს მაინც შედარების სფეროა, რომლის საშუალებითაც ირკვევა რუსთაველის შემოქმედების წყაროები და მისი დამოუკიდებელი სახეც ჩვენი ეროვნული პოეზიის განვითარების ისტორიაში.

ამჯერად რუსთაველის პოეზიის ერთ მნიშვნელოვან საკითხს — „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიის ბუნებას შევეხებით.

მრავალმხრივია რუსთაველის მხატვრული გამოსახვის საშუალებანი. პოეტური სახის შექმნისათვის დიდი მგოსანი მაღალოსტატურად იყენებს როგორც ცალკე სიტყვას, ისე სიტყვათა ჯგუფს. ერთსაც და მეორესაც რუსთაველის მხატვრულ მეტყველებაში პოეტური ფუნქცია ეკისრება. მაგალითად, ბაღი, ბროლი, ლალი რუსთაველის პოემაში პირისახის მეტაფორებს წარმოადგენენ:

გველნი მოშლით მოეკეცნეს, ბაღი შეღმა შე-რა-შენდა 1146,3.

ჰკიდავს ბროლსა ყორნის ბოლო 1479,3.

ბროლსა და ლალსა აშვენებს მუნ ჩრდილი წარბ-წამწამისა 1493, 4

მზე, ლომი, მთვარე მიჯნურთა მეტაფორებია:

გიხმობს შენი მზე შენ, მისთვის მოსურვებულსა 399,3.
წამოვლე; მოგელის ლომსა მთვარეო 400,4.

ეს სიტყვები თავიანთი შინაგანი მნიშვნელობით ამომწურავად გადმოგვცემენ საგნის არსებითს ნიშნებს, მის სილამაზეს, მომხიბლაობას, მოქნილობას, ელვარებასა და ძლიერებას. ყველა ისინი რეალურად არსებული საგნები არიან და მათი დამახასიათებელი ნიშნების ადამიანზე გადატანით რუსთაველი თავის გმირებს სინამდვილის გარემოცვაში წარმოგვისახავს. ესაა ცალკეული სიტყვების რუსთველისეული მეტაფორიზაციის სპეციფიკური ნიშანი.

მაგრამ რუსთაველის პოეტური მეტყველების მთელი მრავალფეროვნება არსებითად მის ფრაზეოლოგიაშია გამოვლენილი ფრაზეოლოგიაში მოცემულ შემთხვევაში ჩვენ ვგულისხმობთ მყარ ერთეულებს, რომლებიც ენაში ისევე გამძლენი`არიან, როგორც ძირითადი ლექსიკური ფონდის სიტყვები. მეტიც: ისინი დიდხანს ინარჩუნებენ არა მხოლოდ ფრაზის შედგენილობას, ამ ფრაზით გადმოცემულ მნიშვნელობასაც.

რუსთაველის ფრაზეოლოგიას აქვს თავისი წყაროებიცა და საკუთარი არსენალიც. წარმოუდგენელია, 1600-მდე სტროფში ნახმარი 1700-მდე დამოუკიდებელი ფრაზეოლოგიური ერთეული მხოლოდ ავტორს ეკუთვნოდეს. რუსთაველის სიდიადე სწორედ ისაა, რომ დიდმა პოეტმა ამომწურავად შეისრუტა ქართული ენის მდიდარი ფრაზეოლოგიური მემკვიდრეობა და მასთან ერთად ბევრი რამ ისეთი ორიგინალურიც შექმნა, რომლებიც გვირგვინია მთელი ჩვენი პოეტური აზროვნებისა.

„ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიის ერთი ნაკადი წინამორბედ მწერლობაში ფიქსირებული მყარი ენობრივი ერთეულებია; მეორე წყარო ხალხში გავრცელებული გამოთქმებია. დანარჩენი კი საკუთრივ რუსთველურია.

არის თუ არა სამივე ფენა „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიისა ერთნაირი ძალისა და წონის? რა თქმა უნდა, არა, მაგრამ მწერლის მსოფლმხედველობის განსაზღვრისას მათ მაინც უნდა გაეწიოთ ანგარიში. შემოქმედის აზროვნების გათვალისწინებისას ცალკეულ სიტყვებს იმდენად არ აქვთ მნიშვნელობა, რამდენადაც მყარ ფრაზეოლოგიურ ერთეულებს. ეს უკანასკნელი შემკვრივებულად გამოხატავს პოეტური ჩანაფიქრის შინაგან არსს, მის მიზანმიმართულებას.

რა გამოიყენა რუსთაველმა წინამორბედ და თანამედროვე ქართულ მწერლობაში დამკვიდრებული ფრაზეოლოგიიდან?

ჩვენი დაკვირვებით, წინამორბედ და თანამედროვე ქართულ მწერლობაში ფიქსირებული ფრაზეოლოგიიდან რუსთაველს გამოყენებული აქვს 200-მდე ერთეული; აქედან ასზე მეტი მყარი ფრაზეოლოგიური ერთეული ზუსტად იმგვარივეა, რაც „ვისრამიანში“ გვხვდება. დავასახელებთ ზოგიერთ მათგანს: ცეცხლის დავსება, ბედის მდურვა, ბროლის ყელი, გავსებული მთვარე, გალეული მთვარე, გულის დაბმა, გულის დატყუევება, გულის ტკივნება, გულის ნების გასრულება, საწადლის გასრულება, გულის წამალი, ვარდის წყალი, ველად გაქრა, ზენაარის გატეხა, კოკობი ვარდი, მუხთალი საწუთრო, ხვაშიადის შენახვა, ფერის კრთომა, ღრუბელთა წვიმა, ცეცხლის დაგზება, მზისა და მთვარის შეყრა, სიყვარულის ზრდა, სიცოცხლის გაძლება, სულის წაღება და სხვ.

„ვისრამიანსა“ და „ვეფხისტყაოსანს“ ერთმანეთთან სიყვარულის საკითხი აკავშირებს. მართალია, ეს გრძნობა ამ ორ ნაწარმოებში განსხვავებულადაა გაგებული, მაგრამ სიყვარულის გრძნობის განცდა ორივეგან მძაფრ სულიერ ტკივილებში სახიერდება. ამან შეაპირობა მათი ფრაზეოლოგიის სიახლოვე. „ვისრამიანის“ ფრაზეოლოგია რუსთაველის პოეტური წარმოსახვის ერთ-ერთი მძლავრი ნაკადია. იგი არსებითად მიჯნურთა სულიერი მღელვარების გამოვლინებაში გვეხმარება. ამასთან ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ბევრ მყარ ფრაზეოლოგიურ ერთეულს, რომლებიც „ვისრამიანსა“ და „ვეფხისტყაოსანში“ საერთოა, ერთი წყარო უნდა ჰქონდეთ. ამ ორ მხატვრულ ძეგლში გამოყენებული რიგი გამოთქმები, საფიქრებელია, ხალხური წყაროდან იყოს შეთვისებული. მაგალითად: ბიჯის წადგმა, გზის შეკრვა, გულის გამაგრება, გულის გაძლება, თავის. შეწყალება, თვალის დაბრმობა, იმედის გარდაწყვეტა, მზის აღმოხდომა, მზის ფიცვა, მიწის პირი, მუხთალი საწუთრო, პასუხის გაცემა, ტკბილი სიტყვა, ცრემლის დაღვრა, ჭირის გაძლება, ჭირის გარდახდა, ჭირის ნახვა, ხანის გამოხდომა, ფიცის გატეხა, საქმის გამორჩევა, სისხლის დაღვრა, სისხლის დენა.

სამხედრო წრის რაინდული ნორმების გამომხატველი ფრაზეოლოგია აკავშირებს „ვეფხისტყაოსანს“ „ამირანდარე-დანიანთან“ და საისტორიო ძეგლებთან. „ამირან-დარეჯანიანთან“ მას საერთო აქვს შემდეგი გამოთქმები: ბრძანების გაცემა, ბუკის კრვა, დაბდაბის კრვა, ზარისგან ახმა, ლაშქართა წვევა, პირის დასკვნა, ფიცხელი ომი, ძღვნის ძღვნა, საბოძვრის ბოძება, ხელის გახსნა, ხელის მიყოფა.

საისტორიო ძეგლებისა და „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიაში საერთოა: აერთა ქუხილი (ლეონტი მროველი), ბუკის ცემა, დაბდაბის ცემა (ჯუანშერი), გულის ნთება, ზარის გახდომა, რაზმის დაწყობა, სისხლის ღვარის დენა (ისტორიანი და აზმანი).

წმინდა პოეტური ფრაზეოლოგიით ენათესავება რუსთაველი მხატვრული სიტყვის დიდოსტატებს ჩახრუხაძესა და იოანე შავთელს. თუმცა ეს ფრაზეოლოგია ძალზე მცირეა, მაგრამ თავისი ფუნქციით მხატვრული ღირებულებისაა და ამდენად რუსთაველის პოეტური მეტყველების ერთი მნიშვნელოვანი წყაროთაგანია. ეს ფრაზეოლოგიაა: ალვის მორჩი, ბროლის ველი, მელნის ტბა, შვიდი მნათობი, შუქის კრთომა, სოფლის წყალი (ჩახრუხაძე), ელვის კრთობა და ყორნის ბოლო (ი. შავთელი).

60-ზე მეტი ფრაზეოლოგიური ერთეული გვხვდება „ვეფხისტყაოსანში“ ისეთი, რაც ფიქსირებულია რუსთაველამდელ სასულიერო მწერლობის ძეგლებში. მათ შორის ბევრი მათგანი მოკლებულია რელიგიურ ელფერს და უნდა ვიფიქროთ, რომ ხალხური მეტყველებიდან შევიდა სასულიერო მწერლობაში. მაგალითად, ცეცხლის დაშრეტა, თავის მოკვეთა, თვალთა შედგმა (ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა), გვირგვინის დადგმა, გულის წვა, გულის დაწყლულება, ღონის მოგონება (ბალავარიანი), გულის განნათლება, თვალთა დაწუხვა, მზის დაბნელება, მშვიდობის გზა, ცეცხლთა გზნება, ცრემლის წყარო, გულის დადნობა (მამათა სწავლანი), გულის ნება, გულის შეძრწუნება, დედის მუცელი (ფსალმუნი), ზღვის ღელვა, თავის მოდრეკა, კართა დახშობა, მტერთა ძლევა, მხიარული გული, ქების შესხმა, წყაროს თვალი, წყლულის განკურნება (სინური მრავალთავი), ყუავილის დაჭნობა (შუშანიკის მარტვილობა), თავის მოკლვა (ჰაბო ტფილელის მარტვილობა), უშრეტი ცეცხლი (მარკოზი, ოთხთავი), გულის ტკივილი (გრიგოლ ხანცთელის ცხოვრება) და სხვ. მაგრამ რიგი ფრაზეოლოგიური ერთეული, რომელსაც იყენებს რუსთაველი, სასულიერო მწერლობაში იხმარებოდა რელიგიური გაგებით. ეს ფრაზეოლოგია არსებითად ქრისტიანული რწმენის გამომხატველია. ეს ბუნებრივიცაა. რუსთაველი თავისი ეპოქის შვილია და ემყარება იმდროინდელ გაბატონებულ სარწმუნოებას-ქრისტიანულ მოძღვრებას, რომელიც მანამდე არსებულ რელიგიებთან შედარებით მოწინავე იდეოლოგიად იყო მიჩნეული. რუსთაველი, როგორც პიროვნება, ქრისტიანი იყო და მისი მსოფლმხედველობაც ქრისტიანული რწმენითაა ნასაზრდოები. ეს იმითაც დასტურდება, რომ რუსთაველი არაა გულგრილი სასულიერო მწერლობაში დამკვიდრებული რელიგიური ხასიათის ფრაზეოლოგიისადმი და მას ხშირად მიმართავს გარკვეულ სიტუაციასთან დაკავშირებით. მაგალითაღ: ღმრთის ნება, მადლის მიცემა, თავის წყალვა, ცხოველი ღმერთი (ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა), ბნელის განნათლება, პირის დაყოფა, ხელის აღპყრობა. (ფსალმუნი), გარდასრულის ნანა, მადლობის შეწირვა (ბალავარიანი), ღმრთის რისხვა, კბილთა ღრჭენა, ღმრთის მტერი, შემოქმედის დიდება (სინური მრავალთავი), მადლის გარდახდა, სულის წაწყმედა (შუშანიკის მარტვილობა), მსხვერპლის შეწირვა (კონსტანტი კახის მარტვილობა), შენდობის თხოვა, შეცოდების შენდობა .(მამათა სწავლანი), უფალი უფლებათა (მარტვილობა სერგისა და ბაქოზისი) და სხვ. ეს ფრაზეოლოგიური.ერთეულები მხოლოდ ქრისტიანული რელიგიის საკუთრება შეიძლება არ იყოს. მაგრამ ქართულ სასულიერო მწერლობაში, რომელიც რუსთაველის ფრაზეოლოგიის ერთ-ერთ წყაროს წარმოად გენს, ისინი ქრისტიანულ რწმენას გამოხატავენ და მათ სწორედ ამ აზრით იყენებს რუსთაველი. მაგრამ დარწმუნებით შეიძლება ითქვას, რომ რუსთაველის პოემაში სასულიერო მწერლობისათვის დამახასიათებელი ფრაზეოლოგია მთელი სისავსით არაა გამოვლენილი. სანიმუშოდ ორი ძეგლის „სინური მრავალთავისა“ და „ბალავარიანის“ მასალას ავიღებთ, რომელსაც არ იყენებს რუსთაველი: „სინური მრავალთავიდან“: ანგელოზთა გალობა, ანგელოზთა კრებული, აღჯრი სარწმუნოებისა, გამოუთქუმელი ნათელი, გამოუთქუმელი საიდუმლო, მადლის გამობრწყინება, მადლის განკითხვა, სულის მადლი, ნათელი დაუშრეტელი, ნათლის მოღება, სასუფეველი ღმრთისა, სულის მიფენა, ცისკრის გალობა და სხვ. „ბალავარიანიდან“: მადლი მოთმინებისა, საუკუნო განსუენება, საღმრთო შური, საშუებელი სასუფეველისა, საშუებელი საწუთროისა, საწუთროის ამაოება, საწუთროის დაგდება, საწუთროის დატევება, სიძულილი საწუთროისა, სოფლის დათრგუნვა, სოფლის ცთუნება და სხვ. მრავალი მაგალითი შეიძლება მოვიყვანოთ სხვა სასულიერო ნაწარმოებებიდანაც, რომელთაც რუსთაველი არ იყენებს. და ეს გასაგებიცაა: რუსთაველი საერო მიმართულების მწერალი იყო და მისი ფრაზეოლოგიაც ძირითადად საერო ხასიათისაა. „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიის ის ნაკადი, რომელიც ავტორის გარკვეულ რელიგიურ თვალსაზრისს გადმოსცემს, ღმრთისა და ციური მოვლენების ამსახველი სიტყვების საშუალებით შედგენილი გამოთქმებია. ეს გამოთქმები ავლენს რუსთაველის დამოკიდებულებას ღვთის მიმართ. ჭეშმარიტებას დიდად დაშორებულია იმის მტკიცება, რომ რუსთაველი თავის პოემაში ათეისტურ იდეებს ქადაგებს. რუსთაველი თავისი ეპოქის გენიალური წარმომადგენელი იყო და მის პოეზიაში სრულყოფილად აისახა ამ ეპოქისათვის დამახასიათებელი უმნიშვნელოვანესი მოვლენები. ბუნებრივია, რომ პოეტი იმ რელიგიურ მსოფლმხედველობასაც უწევდა ანგარიშს, რაც მის დროს ოფიციალურად იყო აღიარებული. მაგრამ „ვეფხისტყაოსანში“ ნახმარი ყოველი სიტყვის პარალელის ბიბლიასა და სასულიერო მწერლობის სხვა ძეგლებში ძებნა ისეთივე უკიდურესობად უნდა მივიჩნიოთ, როგორც რუსთაველის აღიარება პანთეისტური მატერიალიზმის წარმომადგენლად. რუსთაველის დამოკიდებულება სასულიერო ფრაზეოლოგიისადმი მკაცრად განსაზღვრულია. მისი გამოყენების საკითხში პოეტი დიდ ზომიერებას იჩენს. იგრძნობა, რომ თქვენ წინ დგას თავისი ეპოქის უდიდესი თანამედროვე, რომელიც სრულყოფილად ფლობს იმდროინდელი მსოფლიოს მეცნიერების, ფილოსოფიის, რელიგიისა და ცოდნის სხვა დარგთა მონაპოვრებს და ყოველივე ამას იყენებს იმისათვის კი `არა, რომ რომელიმე მათგანის მიმდევრად მოგვევლინოს. ეს ცოდნა მას სჭირდება საკუთარი მხატვრული მსოფლშეგრძნე– ბის გასამდიდრებლად და გასაძლიერებლად, თავისი სათაყვა“ ნებელი გმირების მონუმენტური ხასიათის სრულქმნისათვის, მათი განცდათა სილამაზის ამაღლებულად გადმოცემისათვის. რუსთაველის პოემაში ვხვდებით ისეთ გამოთქმებს, საკუთრივ ავტორისეულს, რომელიც, მართალია, გარკვეულ სიტუაციასთან და პერსონაჟთა მოქმედების გამართლებასთან დაკავშირებითაა ნახმარი, მაგრამ პირდაპირ თუ შუალობით მაინც დიდი პოეტის რელიგიურ მრწამსს გადმოსცემს.

უშუალოდ ავტორისეული ჩანს გამოთქმები:

ზეცით მონაბერი სული: ზეგარდმო არსნი სულითაყვნა ზეცით მონაბერითა 1,2

ღმრთისაგან გაწირვა: კაცსა ღმერთი არ გასწირავს, თუმცა კაცი შეიგებდა 1349, 4.

ყველაზე მეტი ფრაზეოლოგია რელიგიური ხასიათისა. ავთანდილს მიემართება:

განგება ზენისა:, მიჯობს მოლოდნა საქმისა მის განგეს ბისა ზენისა 1463,4.

განგების გარდავლენა: არვის. ძალ-უც ხორციელსა განგებისა გარდავლენა 786.4.

განგების შეცელა: განგებასა ვერეინ შესცვლის. არ-საქმნელი არ იქმნების 188,4

ცის ძალთა დასი: მარტოობა ვერას მიზამს, მცავს თუ ცისა ძალთა დასი 162,2.

ღმერთისგან წადება: რაცა ღმერთსა არა სწადდეს, არა საქმე არ იქმნების. 784,1

ავთანდილი მიმართავს მზეს და იყენებს ფილოსოფოსთა მეტაფორას ღმრთის ხატს:

ვის , ხატად ღმრთისად გიტყვიან ფილოსოფოსნი წინანი 827,1,

შედარებით ნაკლები ფრაზეოლოგია მიემართება ტარეელს:

რისხვით გაკითხვა ღმრთისაგან: თუ გიტყეუო, მოგაღორო, ღმერთმან რისხვით გამიკითხოს 658,3

ღმრთის მოწყალება: ჰე ასმათო, მოგვივიდა მოწყალება ღმრთისა ზენით 1344,2.

ცის რისხვა: ცამცა მრისხავს, მზისა შუქნი ყოლა ჩემთვის ნუ შუქნია 524.2.

ციერი ღმერთი: მე ვერა გიყო, ნაცვალსა ღმერთი გარდიხდის ციერი 1341,1,

რუსთველისეული ფრაზეოლოგიით ნაკლებ სარგებლობს ნესტანი:

ღმრთის მონება: შემოქმედი ვადიდე და ღმერთსა ვმონე 1283,3

ღმრთის შევედრება: ღმერთსა შემვედრე, ნუთუ ' კელა დამხსნას სოფლისა შრომასა 1291,1.

დანარჩენ პერსონაჟებს რელიგიური ხასიათი:ს ფრაზეოლოგია თითოჯერ მიემართება:

თინათინი ამბობს:

კეთილის შემოქმედი: ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა 112, 4

როსტევანი:

ღმრთისაგან მოძულება: უცილოდ ღმერთსა მოვძულდი აქამდის მე მხიარული 110,4.

დავარი:

სახიერი ღმერთი: უბრალო ვარ, იცს ღმერთმან სახიერმან 569.3.

უსენი:,

ღმრთის თეალთა რისხვა: თუ ხორციელ არისმცა, თვალნიმცა მრისხვენ ღმრთისანი 1143,4.

ასმათი:

განგების წადილი: არს უკეთესი, რაცაღა სწადს განგებასა ზენასა 299.4.

ხატაელთა მოციქული:

რისხვით ცის დატყდომა: ქვეყანა ჩვენი არ ასწყღეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია 416.3.

ტარიელი: და ავთანდილი:

ღმრთისაგან მოხედვა: ღმერთმან მოგვხედნა თვალითა, ზეგარდმოთ მონახედითა 1258,2.

როგორი ინტერპრეტაციაც არ უნდა მიეცეს ამ ფრაზეოლოგიურ ერთეულებს, მათთვის რელიგიური ელფერის ჩამოცილება ძნელი საქმე იქნება... და ეს ვერაფერს შემატებს რუსთაველის მსოფლმხედველობის კვლევას, რადგან საკითხი მოსწყდება გარკვეულ ისტორიულ ნიადაგს, რომელმაც შეაპირობა რუსთაველის მოსვლა და მისი პოემის შექმნა. ღმრთისა და ღვთიური მოვლენების ცნობა და აღიარება რუსთაველს ხელს არ უშლის ამქვეყნიური ამბები ამ ქვეყანაშივე გაშალოს და ადამიანთა სახეები, მათი მდგომარეობანი და განცდები რეალური საგნებისა და მოვლენების აღმნიშვნელი სიტყვიერი მასალით გადმოსცეს.

იმ მდიდარი ფრაზეოლოგიის გარკვეული ნაწილი, რაც რუსთაველის პოემაში გვხვდება, ჩვენი აზრით, ხალხური წყაროდან უნდა მომდინარეობდეს. არა გვგონია, ქართული სიტყვის განუმეორებელ შემოქმედს ანგარიში არ გაეწია ხალხში გავრცელებული ისეთი გამოთქმებისათვის, რომელთაც თუმცა დამოუკიდებელი მხატვრული მნიშვნელობა არ გააჩნიათ, თვით ნაწარმოების ძირითადი მოტივების გადმოცემის, მოქმედების განვითარების, გმირთა სულიერი სამყაროს გამოხატვის თვალსაზრისით მაინც დიდ როლს ასრულებენ. ისინი პოემის მხატვრული ქსოვილის აუცილებელ და მთავარი ელემენტებს შეადგენენ. ასეთ გამოთქმებად მიგვაჩნია შემდეგი ფრაზეოლო გიური ერთეულები: ავი მასპინძელი, ალყის მორტყმა, ალყის მოშლა, ალყის შემოკრვა, გრძელი გზა, გრძელი სიტყვა, გულის გახარება, გულის დაჯერება, ენის დაძრვა, ეჭვის შესლვა,

ვალის გარდახდა, ვალის დება, ვარსკვლავთა ამოსლვა, ვიწრო გზა, ზარისგან აღება, ზარის ცემა, თავის დადება, თავის დაქნევა, თავის დახრა, თავის წაგება, თვალის მოწყვედა, კართა ჩახშვა, კლდიანი გზა, კლდოვანი გზა, კლდის ტინი, ლაგმის ადება, ლხინის გამწარება, მახის დგმა, მზის ჩასლვა, მიწის მოყრა, მუხთალი სოფელი, უხანო სოფელი, მუხლთა მოყრა, მცხრალი მთვარე, მხიარული მასპინძელი, ნამუსის შენახვა, ნების დართვა, პირის ხოკა, საბოძვრის გაცემა, სამარის გათხრა, სამარის კარი, სანაპიროს გამაგრება, საჭურჭლის გაცემა, სისხლის ღვარი, სიტყვის მოგება, სიტყვის შემოკლება, ფასის დადება, ქვით დაქოლვა, ქრთამის თხოვნა, ქუსლის კრვა, ღონის აგება, ღონის მოგვარება, ყურის დავალება, შავი ბედი, ცრემლის დადენა, ცრემლის მოდენა, ცრემლის მოხოც, ცრემლის ღვრა, ცრუ სოფელი, ცხელი ცეცხლი, ცხენის გაქუსლვა, ძაღლის ყეფა, ხანის დაზმა, ხანის ყოვნება, ხმის დავარდნა, ხრმლის ქნევა, ჯავრიანი გული, ჯავრის შერჩენა.

დანარჩენი ფრაზეოლოგია, ჩვენი აზრით, წმინდა რუსთველურია და მათი უმეტესობა თუ დამთავრებულ მხატვრულ სახეს არა, ამ სახის აგებისათვის აუცილებელი პოეტური გამოსახვის საშუალებებს მაინც წარმოადგენენ.

რუსთაველი მხატვრულ ფრაზეოლოგიას არსებითად პერსონაჟთა გარეგნული და სულიერი მხარეების, მათი ხასიათის, განწყობილების, მდგომარეობის დასახატავად იყენებს. სიტყვიერი მასალა, რომელიც ამ ფრაზეოლოგიისათვისაა გამოყენებული, რეალურად არსებულ საგნებსა და მოვლენებს აღნიშნავს. ისინი საგანგებოდაა შერჩეული იმ თვალსაზრისით, რომ მკითხველში სილამაზის მაღალი განცდები აღძრას. რუსთაველის პოეტური ფრაზეოლოგია მხატვრულ სახეშია გადასული.

რუსთაველის პოემაში პერსონაჟთა ტანის დასახასიათებლად ალვის ხეა გამოყენებული, როგორც მოხდენილი, ლამაზი გარეგნობის აღმნიშვნელი ბუნების რეალური საგანი. არაბეთში დაბრუნებული ავთანდილი მეფეს ასე უხასიათებს ტარიელს:

ვპოვე ხ,ე ტანი ალვისა, სოფლისა წყალთა რწყულისა.

აქ ყველაფერი რეალურია. ალვის ტანი, რომელიც სოფლის წყლითაა მორწყული, ხელშესახებად წარმოგვისახავს ტარიელის უებრო გარეგნობას. კალმის ერთი მოსმითაა დახატული გმირის პორტრეტი. ზოგჯერაც ამ მშვენიერ სახეს რომ ზეადამიანური ელფერი მისცეს, მას ბიბლიურ წარმოშობილობას უკავშირებს.

წყლად ევფრატსა უხად ერწყო ედემს რგული ალვა მჭევრი, ––

ამბობს თინათინის შესახებ და აქ უმაღლეს ხარისხშია აყვანილი გმირის პორტრეტული დახასიათება. ღვთაებრივი ეპითეტებით შემკობა ამ პერსონაჟს გამოყოფს ჩვეულებრივი ადამიანებისაგან და მას არაჩვეულებრივ სახეთა გალერეას განუკუთვნებს. მხატვრული სახე აქ რუსთაველისათვის დამახასიათებელ ჰიპერბოლაშია გადასული.

რუსთაველისათვის არ არსებობს გაქვავებული სახე. მის მიერ დახატული ტიპები მუდამ მოქმედებაში არიან. პერსონაჟის სახე რომ ახალგაზრდა დაგვიხატოს, ალვის ხეს ზოგჯერ ალვის შტოს სახეს აძლევს:

ვარდი ჭნებოდა, ღვრებოდა, ალვისა შტო ირხეოდა.

სახის მოქმედებაში, დინამიკაში დახატვისას რუსთაველი არჩევს ისეთ სიტყვიერ მასალას, რომელიც ესთეტიკურადაც მიმზიდველია. თანაც ამ თვისების აღმნიშვნელი არსებითი სახელი ზმნურ ფორმაში გადაჰყავს, რომ საგანი მოძრაობაში წარმოგვისახოს მისი პირველადი სურნელების შენარჩუნებით. ფრიდონისკენ მიმავალი ავთანდილი სწორედ ამ თვალსაზრისით ჰყავს დახატული:

ვარდი ჭნებოდა, ღვრებოდა, ალვისა შტო ირხეოდა.

პერსონაჟის მთლიანი სახის გადმოცემისათვის რუსთაველს გამოყენებული აქვს ვარდი, მზე, მთვარე, ლომი, ნათელი თავიანთი ეპითეტებით, რომლებიც პერსონაჟის სხვადასხვა მდგომარეობას ასახავს მაგალითად, უფრჭვნელი ვარდი (მოდი, ნახე ვარდი შენი უფრჭვნელი და დაუმჭნარი), უღამო ნათელი (თინათინს ჰკადრა შერმადინ ნათელსა „მას უღამოსა), უღრუბლო მთვარე (ანუ ცით მთვარე უღრუბლო შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად), შუქ-შოიეფე მზე (ლომისა მსგავსო ძალ-გულად, მზეო შუქ-მოიეფეო), შუქ-მონავანი მთვარე (გამოჩნდა მთვარე ნათლითა გარე შუქ-მონავანითა), შუქ-ნაკიდები მზე (გათენდა. ბანად წავიდა მზე, სოფელს შუქ-ნაკიდები), შუქ-ნაფენი მზე (ტარიელ უთხრა სიცილით, მან მზემან შუქ-ნაფენამან) პერსონაჟებს გვიხატავს ლაღ მდგომარეობაში. ეპითეტები, რომლებიც. პერსონაჟის მეტაფორებს მიემართება, მხატვრულ სახეს დასრულებულ ფორმას აძლევს. ესაა რუსთველისეული მანერა პერსონაჟის პორტრეტის ხატვისა. არა ნაკლებ ოსტატობას ავლენს პოეტი სულიერი ტკივილების ფონზე გმირთა სახის დახატვისას მცხრალი მთვარე (მთვარესა მცხრალსა ვარსკვლავმან ვითამცა ჰკადრა მტერობა), „უფერო-ქმნილი-ვარდი (უფერო-ქმნილი მინახვანნ ვარდნი და ისი იანი), ფერ-მიხდილი მთვარე (ავ– თანდილ ასმათს უსტარი მისცა მისისა ზრდილისა,. ალვისა მტო-დამჭნარისა, მთვარისა ფერ-მიხდილისა) ფერნაკლული ვარდი (რა მოჰშორდის, ვერ-მჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერ-ნაკლულად), ფერ-ნამკრთალი ლომი (მისთვის გაჭრილი მინახავს, წევს ლომი ფერ-ნამკრთალი სად), შუქ-მკრთალი ვარდი (ვპოვე ვარდი მოყვითანო,„ შუქ-მკრთალი და ფერ-მიხდილი), შუქ-ნამკრთალი მთვარე (გვითხარ, რა არის წამალი მთვარისა შუქნამკრთალისა) რეალური ფერების უჩვეულო შეხამებით დიდი სიზუსტით გვიხატავს პერსონაჟთა მთლიანპიროვნულ სახეს სულიერი დეპრესიის მომენტებში.

მაღალი მხატვრული ოსტატობით ხატავს პოეტი სხეულის ცალკეულ ნაწილებს. ამ მხრივ მისი მხატვრული სახეების ძირითად ელემენტებს შეადგენენ: ბროლი, ბროლ-ბალახში, ბროლ-ვარდი, გიშერი, ვარდი, ლალი, ნუში, ძოწი, მარგალიტი. მხატვრული სახის კომპონენტებად ეგევე სიტყვები აღმოსავლურ პოეზიაშიც გვხვდება. მაგრამ რუსთაველის, როგორც გენიალური მხატვრის, ორიგინალობა ისაა, რომ ამ სიტყვებთან სხვა ლექსიკის შეხამებით სავსებით განსხვავებული მხატვრული სახეები შექმნა, სახეები, რომლებიც თავიანთი შინაგანი ელვარებით დღემდისაც.

ე. წ. აღორძინების ეპოქაში „ვეფხისტყაოსნის“ პოეტური ნორმების მიხედვით იქმნებოდა მხატვრული ნაწარმოებები. სპარსული ლიტერატურის გამოჩენილი მკვლევრის დ. კობიძის აზრით, „როსტომიანის“ გამლექსავი „საბაშვილი, მხატვრული ფერების შერჩევისა და შედარება-მეტაფორების განლაგების თვალსაზრისით, რუსთაველის გავლენას უფრო განიცდის, ვიდრე სპარსული პოეზიისას. ამიტომაც „როსტომიანის“ გმირების შემამკობელ ფერთა შორის რუსთაველის პოეტური ფერებიც გამოსჭვივის.

ასე, მაგალითად, „როსტომიანში“ თვალები გარდა „ნარგიზისა“, „მელნის ტბებთან“ და „მელნის მორევთანაა“ შედარებული („მელნის ტბათა ნაგუბარი თვალთა ცრემლი იღვრებოდა“, სტროფი 10503; „ტანი მიუგავს საროსა თვალნი მელნისა მორევსა, მართ ცისკრად დასადაროსა“, სტროფი 1250,), ისევე როგორც „ვეფხისტყაოსანში“ („მელნისა ტბათათ იღვრების სავსე სათისა რუბები“, სტროფი 1146ვ; „შიგან მელნისა მორევსა, ცურავს გიშრისა ნავი სად“, სტროფი 1253 და სხვა).

„როსტომიანში“ ბაგე „ძოწთან“, ხოლო კბილი . „მარგალიტთან“ ან „ბროლთანაა“ შედარებული („ბაგენი სამოთხეს უგავს... კბილნი მარგალიტს წყობილსა, ძოწსა, აყიყსა ზიარი“, სტროფი 12523; „ზურაბ იკბინა ბაგესა, ძოწსა ბროლისა კბილითა“, სტროფი 1671), ისევე როგორც „ვეფხისტყაოსანში“ („შუა ძოწსა და აყიყსა სჭვირს მარგალიტი ტყუბები“, სტროფი 11461; „ვნახე ძოწსა მარგალიტი გარე ტურფად მოემაზრა",. სტროფი 5363; „ვარდი გააპის, გამოჩნდის მუნ ბროლი გამომჭვირალი“, სტროფი 1292, და სხვა).

„ვეფხისტყაოსნის“ გავლენით („მელნისა ტბათა მიჯარვით ბურავს გიშრისა ჭერითა“, სტროფი 1009; „ქალი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, ხრის ყორნისა ბოლო ფრთათა“, სტროფი 464) „როსტომიანში“ თვალ-წარბი „გიშერთან“ (შავ ნი გიშრისა თვალ-წარბნი როდამს შვენოდა წყობილი“, სტროფი 1359%) და; აგრეთვე, „ყორნის ფრთასთანაა“ შედარებული („ვით ნახო მისი თვალ-წარბი, ბრძანებ თუ: „ყორნის ფრთე არი“, სტროფი 1252)“*

*დავით კობიძე, შაჰ-ნამეს ქართული ვერსიების სპარსული წყაროები, თბილისი, 1959, გვ. 128—129.

ჩვენ ვერაფერს დავუმატებთ ამ მსჯელობას, თუნდაც იმიტომაც, რომ მისი ავტორი სპარსული წყაროების საკითხში ფრიად კომპეტენტურია. დ. კობიძის შრომიდან ამ დიდი ამონაწერის მოყვანა იმისთვის გახდა საჭირო, რომ ნათელგვეყო რუსთველისეულ მხატვრულ სახეთა განსხვავებულობა სპარსული პოეზიის ფრაზეოლოგიისაგან, მიუხედავ ად იმისა, რომ მათი ზოგიერთი კომპონენტი ერთგვაროვანია.

რუსთაველს არ აკმაყოფილებს ერთი რომელიმე მხატვრული გამოთქმა; მაგალითად, „შავი წამწამი“. ამ ფერის რომელობის მიხედვით იგი თვით საგანს იყენებს თვისების აღმნიშვნელად და სხვა საგნების გამომხატველ სიტყვებთან მისი დაკავშირებით ქმნის უმშვენიერეს მხატვრულ სახეებს. ეს სახეები ამოურწყველია თავისი მრავალფეროვნებით. გიშრის სარი (კბილთაგან შუქი შეადგა ზედან გიშრისა სარებსა, გიშრის სატები (სისხლისა .ცრემლსა გაეწნა შუა გიშრისა სატები), გიშრის საყე(ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია), გიშრს ტალა (სულნი გაიქცეს მოდრიკა თავი გიშრისა ტალამან), გიშრის ღარი (მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად), გიშრის შუბი (მიგან სისხლისა მორევსა ეყრდნის გიშრისა შუბები), რაზმი ინდოთა ტომისა (ტარიელ შეკრთა “შეიძრა რაზმი ინდოთა ტომისა), გიშრის ტევრი (სისხლისა ღვარმან შეღება წითლად გიშრისა ტევრები), გიშრის ჭერი: (მელნისა ტბათა მიჯარვიძთ ჰბურავს გიშრისა ჭერითა). შავ წამწამთა სინონიმური მხატვრული სახეებია. გიშრის ტბა (მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მე ნა რხეული), მელნის ტბა (მელნისა ტბათა მიჯარვით ჰბურავს გიშრისა ჭერითა), მელნის ტბის თვალი (მე შემომხედის ლამაზად მის მელნის ტბისა თვალითა). შავ თვალთა განუმეორებელი მეტაფორებია. გამომჭვირალი ბროლი (ვარდი გააპის, გამოჩნდის მუნ ბროლი გამომჭვირალი), ტყუბი მარგალიტი (შუა ძოწსა და აყიყსა სჭვირს მარგალიტი ტყუბები) კბილთა მეტაფორებია. გიშრის წნელი (ნუშნი გააპნა, შეიძრნეს სათნი გიშრისა წნელითა) გადატანით წარბებს აღნიშნავს.

გმირთა პირისახე რუსთაველს გადმოცემული აქვს საკუთარი ფრაზეოლოგიით, რომელიც შეტოლებულია ვარდის ბაღთან (ამად ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა აივსებოდა) და ვარდის ველთან (ვარდისა ველსა ფონი ). პირისახე აქ წარმოსახულია ბუნების ულამაზეს და უმშვენიერეს საგნებთან მიმართებაში. უსულო საგანთა ფერის მიხედვით აქვს დახასიათებული პოეტს სხეულის სხვადასხვა ნაწილი. მაგალითად, ლალის გახეთქა (გახეთქა ლა ლ ი, გათლილი ანდამატისა კვერითა), ძოწის გაპობა (გაღიმდის, ძოწი გააპის, კბილთაგან ელვა ჰკრთებოდა), ძოწის კარი (მათ მარგალიტი უჩვენის ძოწისა კარმან ღიამან), სათის შეძრვა (ნუშნი გააპნა, შეიძრნეს სათნი გიშრისა წნელითა), მაგრამ ყველა შემთხვევაში ამ საგანთა ფერი შუქსა და ელვარებას ჰფენს მათი მიმართების ობიექტებს.

ტანის ნაწილთა დინამიკურად წარმოსახვის მიზნით რუსთაველი მიმართავს ერთ სპეციფიკურ ხერხს, რომელიც მხოლოდ მისთვისაა დამახასიათებელი. ესაა მხატვრული სურათის შექმნა ბუნების მოვლენათა ფონზე. ბუნება რუსთაველისათვის პოეტური ჩანაფიქრის სრულყოფის შინაფორმაა. დიდმა პოეტმა თავისი გმირების სახის გარეგნობა, მისი გამომეტყველება, მისი სტატიკური თუ დინამიკური მდგომარეობა ბუნების საგნებისა და მოვლენების მრავალსახოვნობაში გამოგვივლინა. ამ თვალსაზრისით შექმნილ მხატვრულ სახეებსა და სურათებს ჩვენს ერთ შრომაში სახე-პეიზაჟი ვუწოდეთ. ცრემლის სეტყვა და ვარდის ზრობა (ცრემლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, წამწამთაგან მოქრის ბუქი), წამწამთა ნიავი (მისთა წამწამთა ნიავი ქრის, ვითა ქარი არავი) ისეთი უძლიერესი მხატვრული სახეებია, რომლის საბადლოს ძებნა რუსთაველის წინამორბედ და თანამედროვე მსოფლიო ლიტერატურაში თვით გავლენების მოტრფიალე მკვლევარებსაც გაუჭირდებოდათ. არა გვგონია თავისი სურათოვნებით პარალელი დაეძებნოს რუსთაველის ტაეპს, რომელიც მხატვრულ სახეთა და სურათთა სისტემას ქმნის:

ვარდისა ბაღსა უჩრდილობს ჩრდილი წამწამთა ქოხისა.

ვარდის ბაღი (პირისახე), უჩრდილობს, ჩრდილი წამწამთა ქოხისა დიდებული სახე-პეიზაჟებია, შედგენილი რეალური და ესთეტიკური განცდების აღმძვრელი ლექსიკისაგან. „უჩრდილობს ჩრდილი“, როგორც ვერბალური ალიტერაცია, ამ სახე-პეიზაჟს ფერადოვნებასთან ერთად (ჩრდილის დაფენის ნიუანსი) მუსიკალურ ხმოვანებასაც აძლევს და, ამრიგად, ასახვის ობიექტს რეალურად წარმოსადგენი ემოციური თვისებებით ამკობს.

გმირთა სულიერი ტკივილების, ადამიანურ განცდათა მძლავრ მხატვრულ სახეებში გადმოცემის მიზნით რუსთაველი წარმოსახვის რეალისტურ ფორმებს მიმართავს. „ვეფხისტყაოსანში“ ბევრია ისეთი ფრაზეოლოგია, რომელიც გმირთა მწუხარებას რეალურად ხელშესახები ლექსიკით გადმოგვცემს. მაგალითად: ას ნაკეცი ცრემლის გარდმოცვივნა (ქალსა ცრემლი გარდმოსცვივდა ას-ნაკეცი, ბევრის-ბევრად), სისხლის ცრემლთა ტბა (მუნ დაადენდეს ნაკადსა სისხლისა ცრემლთა ტბისასა), სისხლის ცრემლი (მზე ტირს სისხლისა ცრემლითა, ზღვი საცა მეტის-მეტითა), ცრემლთა გარდმოცვივნა (თვალთათ ცრემლნი გარდმოსცვივდეს), ცრემლთა `გარდმოწვიმება (ყოლა სიტყვა არ მომიგო, ოდენ ცრემლთა გარდმოსწვიმდა), ცრემლით თოვნა (დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების), ცრემლის გუბე (შინა შევიდი, მას წინა იდგის ცრემლისა გუბები),ცრემლის სეტყვა (ცრემლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს), ცრემლის ფრქვევა (ქალი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, ხრის ყორნისა ბოლო-ფრთათა), ცრემლის წვიმა (ნარგისნი ქუხან, ცრემლსა წვიმს, ჩარცხის ბროლსა და მინასა), ცხელი ცრემლის გარდმოთოვა (თვალთა ვითა მარგალიტი ცრემლი ცხელი გარდმოთოვა), ცხელი ცრემლის წყარო (მან არა გვითხრა, გა უშვა წყარო ცრემლისა ცხელისა). ეს ფრაზეოლოგიური ერთეულები არსებითად ერთმანეთის სინონიმებს წარმოადგენენ და რუსთაველის გმირთა გულის ტკივილებს მრავალფეროვან ფორმებში წარმოგვისახავს. თანაც თითოეული მათგანი გარკვეული მხატვრული ნიუანსის შემცველია. მაგრამ რუსთაველი არ კმაყოფილდება ამ ხელშესახები ლექსიკით. ამავე მოვლენის გამოსახატავად იგი მიმართავს მეტა; ფორიზებულ სახეებსაც, რომლებიც მხატვრული აზროვნების უმაღლეს საფეხურს გამოგვივლენს. ასეთი სახეებია: ბროლის სეტყვა (ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა), ბროლის წვიმა (ნარგისთათ წვიმა ბროლისა წვიმს, ვარდი ნაწვიმარია), გიშრი, ტევრის გუბება (გიშრისა ტევრსა აგუბებს, ვარდისა ველსა ფონია), ნარგისთათ ნაგუბარი ცრემლი (დაგრჯი და დენა ცრემლისა ნარგისთათ ნაგუბარისა), ნარგისთა ქუხილი ნარგისნი ქუხან, ცრემლსა წვიმს, ჩარცხის ბროლსა და მინასა), ფიფქის გაწყალება (ღვარმან, ზედათ მონადენმან, გააწყალნა ფიფქნი თხელნი ), ფიფქის დათოვნა (ახალმან ფიფქმან დათოვა, ვარდი დათრთვილა, დანასა), ფიფქის თხელება, ფიფქის ნასება (ტარიელ არის დაღრეჯით, ფიფქი ნასდების, თხელდების). ყველა ესენი განზოგადებულად წარმოგვისახავენ პერსონაჟთა სულიერ ტკივილებს, გვაძლევენ, მათს დახასიათებას შემცირებული ან გაძლიერებული სახით ავტორის მხატვრული მიზანდასახულობის შესაბამისად.

რუსთაველის ოპტიმისტური მსოფლმხედველობა შუქისა და ელვის ფენითაა გასხიოსნებული ელვათა ფენა (გაკვირდეს ყოვლნი მხედველნი მისთა ელვათა ფენასა), ელვათა შუქი (ვუჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით), ელვის შედგმა (მოსრულთა პირსა შეადგა ელვა მისისა პირისა), მზის მიფენა (მიეფინების მზე ველად), მზის შუქთა შემოდგომა (მზემან შუქნი შემოგვადგნა, ღამე ბნელი გაგვითენდა). მზის ციაგი (თვალნი მჭვრეტელთა, ვით მზისა ციაგსა, დაეღონების), მთვარის მოვანება (უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა), შუქთა მიფენა (მზენო, თქვენ შუქნი მიჰფინეთ, ჰაი, რა ავი დარია), შუქთა შემომოსა (შემოიმოს შუქთა მისთა, ნათლად გარე მოივანებ) და სხვა მრავალი „ვეფხისტყაოსნის“ პერსონაჟთა სამხიარულო, ლაღ განწყობილებას გამოხატავენ.

როგორი ბუნებისაა ეს ფრაზეოლოგიური ერთეულები? მზე, მთვარე და მნათობები მხოლოდ რუსთაველის კუთვნილება არაა. იგი გვხვდება სასულიერო მწერლობაშიც საულიერო მწერლობის თვალსაზრისით, მზე, მთვარე და საერთოდ მნათობები საღმრთო ნათელთან შედარებით აჩრდილებად მოჩანან. „იოვანეს გამოცხადებაში“ ვკითხულობთ: „და ღამც არა იყოს მუნ, და არა საკმარ იყოს ნათელი და მზს, რამეთუ უფალმან ღმერთმან განანათლნეს იგინი, და სუფევდენ უკუნითი უკუნისამდე“ (22,5).

მზე და ვარსკვლავები, როგორც ბუნებრივი მნათობები, სასულიერო მწერლობის თვალსაზრისით საკუთარი სინათლით კი არ ბრწყინავს, არამედ ღმრთის მოცემული ნათელით. ღვთიურ მოვლენებს სწორედ ეს რელიგიური ნათელი მიემართება და არა ხილული მზე:

„შჳდთა ვარსკულავთა შჳდთა მათ ეკლესიათა იტყჳს ქუემორე, და მახჳლი ორპირი არს რისხვაჲ მისი ურჩულოთა ზედა, რომელი-იგი უმახჳლჱს არს ყოვლისავე მახჳლისა, ხოლო პირი მისი, ვითარცა მზჱ, ბრწყინავს არა ხილულითა ნათლითა, არამედ საცნაურითა, რამეთუ მზჱ არს იგი სიმართლისაჲ და ძალითა და ჴელმწიფებითა თჳსითა ბრწყინავს და არა ვითარცა ხილული ესე მზჱ, რომელი ღმრთისა მოცემულითა ნათლითა ბრწყინავს, არამედ იგი, ვითარცა ღმერთი თჳსითა ჴელმწიფებითა ნათობს.1, (16).

რუსთაველის მხატვრული ფრაზეოლოგია ხილული მზასა და მთვარის შუქით მიეფინება უთვალავი ფერით გაშლილ ქვეყანას და ამ ქვეყნის მკვიდრთ. დიდი მგოსნის მხატვრული ფრაზეოლოგიის წყაროს წარმოადგენს ამქვეყნიური ცხოვრება, მისი თვალწარმტაცი ბუნების საგნები და მოვლენები. რუსთაველის ესთეტიკური წარმოსახვისათვის მხოლოდ ეს ენობრივი მასალა როდია რეალური ხასიათის. ამ მასალისადმი თვით პოეტის დამოკიდებულებაცაა რეალისტური. ადამიანის სულიერი განცდები რუსთაველის ფრაზეოლოგიაში ბუნების დიდებული სურათების ფონზეა გამოვლენილი და თვით ბუნების მოვლენებიც ადამიანებთან განუყრელ კავშირშია წარმოსახული. ამიტომაა „ვეფხისტყაოსანში“ ადამიანები და მათი განწყობილებანი ასე ბუნებრივი და თვით ბუნებაც ამიტომვეა. ადამიანური თვისებებით აღბეჭდილი.

4 „ვეფხისტყაოსნის ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი“ - ა

▲ზევით დაბრუნება

4.1 აბჯრის ჩხარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

აბჯრის ჩხარი

მონანი მიდგეს, მივიდეს, გახდა აბჯრისა ჩხარია 91,1;

აბჯრის ჩხერება – რა გახვიდოდე, გუშაგთა ესმის აბჯრისა” ჩხერება 1384,1;

აბჯართა ჩხერა – წინა ვერავინ დაუდგის, აბჯართა ჩხერა გაუჴდა შნმ. 2411,2.

4.2 აბჯრის ჩხერება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

აბჯრის ჩხერება

იხ. აგრეთვე: აბჯრის ჩხარი

4.3 ადამის ტომი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ადამის ტომი

ეგრეცა ჭამა მოუნდის ადამის ტომთა წესითა 192,2; ადამის ტომსა ამპარტავნობითა სიტყუასა არავის მიუგებს. ვისრ., 78,11; არ იხსენოს მას წინაშე ადამის ტომთ მონაძევი.ომ, 331,3;

ადამის ნათესავი - და ინებე შენ შობაჲ საშოჲსა გან უბიწოჲა ცხოვრებია თჳს ადამის ნათესავისა შეცთომილისა. მინჩხ., II, I,; ვერ იქნებს„ უმეჯუფთოდ ნათესავი ადამისა. შნმ 1400,4; ყოველსა კაცსა თვალი მათზე დაგერჩა, რომ ადამის ნათესავი მათ უკეთესი არავის ენახა. რუს., 512,17;

ადამის თესლი - ადამის თესლი სხვა ერთი მე ვერა მჯობდა ვერითა ჩ., 529,1.

4.4 აერთა ქუხილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

აერთა ქუხილი

ხმა ზახილისა მათისა ჰგვანდა აერთა ქუხილსა 1009,2; უწყებულ იყო შენ, მეფე, ვინ შემოსნის ცანი ღრუბლითა და ქუხნ ჴმით ჰაერისათა მრ., 107,10.

4.5 ავი ბედი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ავი ბედი

მაგრა ავის ბედისაგან ჩემი რამცა გამიკვირდა 836,4; თავსა ვსტიროდი, ვიტყოდი ბედითა მეტად ავითა 397,3; ღმერთი შერისხდა ზააქსა, ავს ბედს მოელის, არ კარგსა შნმ 68 83,2; ჭირი ლხინად შემიცვალა ავმან ბედმან დაიძინა ომ., 149,2; ჩემს ავს ბედს მისი კეთილი დღე მინდა შორ გააშოროს არჩ, I, 189, 447,3

4.6 ავი კაცი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ავი კაცი

ავსა კაცსა ავი სიტყვა ურჩევნია სულსა, გულსა 304; ავსა კაცსა ურჩევნია, ავსამცა რას ადრე სცნობდა 747,4.

4.7 ავი მასპინძელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ავი მასპინძელი

ესე სიტყვაა ავისა მასპინძელისა. 1372,1.

4.8 ავი მოყვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ავი მოყვარე

არ ავი გესვა მოყვარე, ჟამი თუ მომხვდეს ჟამისად. 627,1;

ავი მოყუასი – რად სძებნე ამა მგზავრობაშიგან და ავსა მოყუასსა შეესწარ. ვისრ, 247,24.

4.9 ავი სიტყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ავი სიტყვა

ავსა კაცსა ავი სიტყვა ურჩევნია სულსა, გულსა 30,4; რა ესე სიტყუა ესმა ვისსა, აშფოთდა, აგინა კუშტად ავი სიტყუა მიუგო. ვისრ., 88,19; თავი მომკვეთეთ, – ასეთსს ავს სიტყვას ნუ მეუბნები: შნმ 5561,2.

4.10 ავის მქმნელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ავის მქმნელი

ცრუ და მუხთალი სოფელი მიწყივ ავისა მქმნელია. 332,3, ბედი უბედო ჩემზედა მიწყივ ავისა მქმნელია. 1163,2; იგი ჯადოა, ავისა მქმნელი, ავისა მთქუმელი. ვისრ., 192,33; მათი ფესვი საძირკველი, ავის მქნელი, ამოაგდე შნმ 18542; ჩაგჭრია ეშმაკი ავის მქნელია. ომ, 222,4; არ არის იგი მეკობრე და არცა მქნელი ავისა მთ, 613,3; ბოლოდ გასინჯეთ ნაქნარი სოფლისა ავის მქნელისა. თან, 2130,4; იერობამის, ბილწთ შეპყრობა მის, სახედ დაედვა ყოველს ავის მქნელსა. არჩ, I, 230, 27,2.

ავის მოქმედი – ეგზომი ავი კაცია და ავისა მოქმედი, რომელ მისთუის შემკუდარი და მისი საკუთარი ესრე გაწირაო. ვისრ., 220,მ; ყოვლის კაცის საძაგელო, სულ მოქმედო ავისაო. არჩ. II, 245,3.

4.11 ავის მქნელთა დაშინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ავის მქნელთა დაშინება

ავთა მქნელნი დააშინნეს, კრავნი ცხვართა ვერ უწოვდეს 1582,3.

4.12 ავის ქნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ავის ქნა

თუ მაღირსებ განკითხვას, ავი არა არ მიქნია. 5243; მე ავი მიქმნია და შემიცოდებია შენ კარგი ქმენ და შემინდევ. ვისრ., 244,6 გულისაგან გაიშორე ავის ქნანი. შნმ 2447,1;

ავის მოქმედება - ნუთუ მაგათის რჯულწმიდაობით ავის მოქმედება ვითაც გაქრა, ეგრეთ სახელიც მისი დაიკარგოსო. რუს, 214,34.

4.13 ალაფის აღებინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალაფის აღებინება

გავგზავნენ ყოვლგნით ლაშქარნი ალაფი ავაღებინე. 4480,1,

4.14 ალვა მორჩი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალვა მორჩი

ღმერთმან ქმნას და კვლაცა გნახო ალვა მორჩი, განაზარდი. 657,4.

4.15 ალვის დაჭნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალვის დაჭნობა

მე ნუთუმცა შემოვბრუნდი ალვა ჩემი არ დაჭნა ხე. 155,3.

4.16 ალვის მორჩი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალვის მორჩი

ტარიელსცა უსალამეს, მას ალვისა მორჩსა ვით ხეს 1410,1; ცისკრობს მოხედვა, მოკლის, მო, ხედვა ალვისა მორჩთა რტოთა მორჩევდ თ. 40,10; ჰგავს ედემით აღმოსრულსა, ალევის მორჩსა ტანად სრულსა. შნმ 1319,2.

ალვის ნორჩი - შენ პატრონი არსთა მზე ხარ ქვეყანისა მორეული; ალევის ნორჩი, ცისკრს ვარდი, მუშკ-სურნელი ამბრეული. ჩ. 266,2.

4.17 ალვის სულის ყნოსვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალვის სულის ყნოსვა

ეყნოსა სული ალვისა, ქართაგან მონატაცისა. 224,3.

4.18 ალვის ტანი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალვის ტანი

ვპოვე ხე, ტანი ალვისა. 687,3; ჩემი სთქვა: სხვათა მიხვდაო იგი ალვისა ტანითა. 1289,2.

4.19 ალვის შტოს რხევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალვის შტოს რხევა

ვარდი ჭნებოდა ღვრებოდა, ალვისა შტო ირხეოდა. 943,1.

4.20 ალვის ხე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალვის ხე

მჩქეფრად სისხლისა ნაკადი მოსდის ალვისა ხისაგან. 1135,3; მათ ერთობ ისიყუარულეს, ისხდეს, ალვისა ხე ვითა. შნმ 1361,3.

4.21 ალთაგან გულის დაწვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალთაგან გულის დაწვა

დღენი გამოხდეს მე გული უფრორე დამწვეს კვლა ალთა. 354,1.

4.22 ალის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალის დება

მის ქალისა სიბრალული ამანთებს და მიდებს ალსა. 1234,1; თქვა „მაშინვე მზესა ჰგვანდა, აწ მედების ვისგან ალი.“ 316,4; იგი იჭვრეტს უკუღმავე, ედებოდეს ამით ალნი. 1559,3; მედება ალი, გულსა ბრჭყალი, არა მაქვს შვება. ბესიკი, 49, , 2; ჱეო ჱესწორე ნავთა თლილებსა, მართმევს ძალებსა, მიდებს ალებსა. დ.თუმ., 100,8;

ალის სახმილის დება - იგი მუნ იყვის, მედების ვისგან სახმილი ალისა. 322,4; სახმილის დება - მზეო, სახმილი გვედების შენგან ალისა. 1145,2; ვინ არ ყოფილა მიჯნური, ვის არ სახმილნი სდებიან. 867,1; ამად მედების სახმილი, გულსა ეცხელა, ებავთა. 1496,4; რასთვის შეიქნა უბადო, აწ რა სახმილი სდებიან. ბ.-გულ., 752,2; მუდამ სახმილი მედების, ალი მეხვევის დაგისა. თბ, 331,2;

ცეცხლის დება - მაგრა დამალე, არ გაჩნდეს შენი ცეცხლისა კვლა დება. 718,3; ფატმან ეჭვდა თავისათვის, ამად ცეცხლსა კვლა იდებდა. 1239,2; ორთავე ცეცხლი სდებოდა. 911,1; ცოტად ეგრეცა დაუვსებს, ცეცხლი რაზომცა სდებოდეს. 913,3; იგი მთვარე ჩემი იყო, მით მედების ცეცხლი მდაგად. 623,3; მის ყმისა ცეცხლი მედების. 724,1; 990,1; მე რომე ცეცხლი მედების, არ ნაგზებია კვესითა. 916,2; აწ გაყრისა მომლოდნესა ედებოდა ცეცხლი, სწვიდა. 1008,3; შენ მომასწარ, თვარა შენგან მე უფრო მჭირს ცეცხლთა დება 1083,2; ჩვენ გვიჩვენა პირი თქვენი, აღარა გვწვვს ცეცხლთა დება. 1440,2; შემიყრიხართ, აღარა გვწვას ცეცხლთა დება 1534,2; მე, გლახ, მარტომან რა ვუყო, მიმატეს ცეცხლთა დებასა. 1140,1; დარამს უბრძანა, უთუოდ ცეცხლმან დამიწყო დებაო. შნმ 1256,2; მის ანბავს ნუღარას მკითხავ, მისი ბრალი ცეცხლს მიდებს. რუს., 183,29; შორს ყოფნისა მგონებელსა უმისობა ცეცხლსა მიდებს . ომ., 179.3; აწყა ვახსენებ დღესა მას, ოდითგან ცეცხლნი მდებიან. ჩ., 149,4; წადი და იყავ მშვიდობით, გეყოფა ცეცხლთა დებაო. თ. 1, 12, 74,4; თუ ვინ თქვას შენი ჯაბნება, ნუ დამხსნი ცეცხლთა დებასა. არჩ. II, 104,4. მიმძიმს ჩემი დაბადება, ...სოფლისაგან ცეცხლთა დება თბ., 370,2;

გულს ალობის დება - მითხრა: „დღე ეგე სირცხვილად, მედების გულსა ალობა.“ 367:

გულს ალის დება - მჭვრეტელთა და გამგონელთა ედებოდა გულსა ალნი. მთ, 254,4; მწუხარებისა სახმილი მედების გულსა ალები. თ. I, 96, 290,2; მომშორდა სული, გამექცა, გულსა მედების ალები. საბა, II, 261,27.

გულს სახმილის დება – იქი ვერ მივალ, მრცხვენიან გულსა სახმილი დებულა 1497,2; ვეღარ გაუძელ... შეჭირვებისა ცეცხლთა და გულსა სახმილთა დებასა. თ. 1, 23,68,3; შვილო, არ იცი რაზომცა გულთა სახმილი მდებია. საბა, 11, 154, 21;

გულს ცეცხლის დება – ვიგონებდი ცეცხლი უფრო მედებოდა გულსა ალვად. 3622; მას გულსა ცეცხლი ედების. შნმ 4044,1; კაცს ვისცა გულსა საყვარლის ცეცხლი ედება სურვილთა, ის ენას ვეღარ დაიჭერს. არჩ. I, 168,268,1; დამაშვრალსა წყაროთათვის გულსა ცეცხლი ედებოდეს. ვახტ., 15,402; ღონის ძებნა რას უშველის? მე მედების ცეცხლი გულად. შნმ 4677,3.

4.23 ალის დების დავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალის დების დავსება

მისმანვე ცრემლმან დაუვსის, ვის ედებოდა ვის ალი. 1279,2;

ცეცხლის დების დავსება – ოდესცა სწადდეს დამივსნეს ამა ცეცხლისა დებანი. 1465,3;

ცეცხლის დების განქარვება - მოწყალემან განმიქარვა სამუდამოდ ცეცხლთა დება. ომ., 1812,3.

4.24 ალის მოდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალის მოდება

კვლა საბრალოდ ამიტირდა, კვლა მოედვა ამით, ალი. 563,2; წავიდა, სალიმს მიმართა, მით რომ მოედვა ალია. შ§მ 323,2; გარდიხუეწა, ვეღარ ვნახეთ, მას მოედვა ცეცხლებ ალი. ფეშ., 519,3; მომინდა საწყალთ ტრფიალთა ცეცხლი მოუდვა, ალები. ვახტ., 10.6,1; ცემა იგი დაავიწყა, კვლავ მოუდვა უფრო ალი. ბესიკი, 153, 30, 3;

ალის მოგზნება - შენ გამხადე დასაწვავად, გარ მომეგზნა მე აქ ალი. არჩ, II, 390,4.

სახმილის მოდება - ვიცი მამედვა დღეს იქით სახმილი მოუთმინარე. თ. I, 66, 53.4; მეტის წყენითთა სახმილი უშრეტი მოედებოდა. არჩ. I, 161,205,2; ძის დასჯისათვის დედასა მიხვდა საჴმილის მოდება. გურ. 39,90,2,

სახმილიხ მოკიდება –– სახმალი -მომეკიდება, თვალნი მზერისდა მიიკვრის. არჩ., I, 209,624,2

ცეცხლის მოდება - შენი ცეცხლი მეცა ცეცხლად მომედების. 742,1; დიაცსა და ყმაწვილებსა ცეცხლს მოუდებ, ვითა ბზესა. შნმ 1569,3; იოსებს ესმა, მოედვა ცეცხლი, სირცხვილთა ალები. თ. I, 72,101,1; დაუდგათ რამაზანი და ჩვენგან ცეცხლისა მოდება. არჩ. II, 919.4; მომინდა საწყალთ ტრფიალთა ცეცხლი მოუდვა, ალები. ვახტ, 10,061; ძილო, ძნელად სოფელს ჰპოვებ, ცეცხლს მოგიდებს, დამწველია. დ. თუმ, 102,8;

ცეცხლის მოკიდება - სევდისა ლაშქარი შემომიხდება, სურვილისა ცეცხლი მომეკიდება . დ. თუმ, 313;

ცეცხლად მოდება – მათთა შემბმელთა დახოცენ, მართ ცეცხლად მოედებიან. 1287,4; ნუმცავინ მიჯნური გულის ურჩიას, რომელ მისი ურჩობა გულსა ცეცხლად მოედებოდეს. ვისრ, 159,1; ხანგრძლად სხვათა კართა ყოფა კაცსა ცეცხლად მოედება. არჩ. II, 1055,1;

გულს ალის მოდება – დაღამდა. ზააქ დაღონდა, გულსა მოედვა ალია. შნმ 88,1; მზე ვიხილე კუბოს მჯდომი, მან მომიდვა გულსა ალნი. მთ., 4504;

გულს ალის ჩაგზნება – მეფეს რა ესმა ამბავი, გულსა ჩაეგზნო ალია. შნმ 325,1;

გულის აღტყინება - ნეტაი, რაცაღა შვილი მეყოლა, ქვეყანისა პირი არ ენახა და მე მისის სიყვარულითა გული არ აღმტყინებოდა. საბა₂, II, 51,20

გულს ცეცხლის მოდება - ვიროს მგზებრე ცეცხლი მოედვა გულსა. ვისრ, 60.27; მას მოედვა გულსა ცეცხლი. შნმ 16272; აწ გაყრისა მგონებელს გულსა ცეცხლი მოედების. ომ,, 172,3; თქმა ვერ ძალ-ედვა სიტყვისა, გულს ცეცხლი მოედებოდა. მთ, 1187,4; რა ყმისაგან მშობელთ ესმა, გულსა ცეცხლი მოედების. თ. 1, 30,481; ბარამს მამისა სიყვდილი გულს ცეცხლად მოედებოდა. მთ. 42,1;

გულს ცეცხლის ჩაგზნება – დიდისა სირცხუილისაგან გაწითლდა და გულსა ცეცხლი ჩაეგზნა ძმისა სიყუარულისათუის. ვიხრ., 40,29; ასეთი ცეცხლი ჩამეგზნო გულსა ჩემსა, რომე გეენიასაგან უმწარესი. რუს, 387,9;

გულად ცეცხლის ჩაგზნება - ნახეს დევთა, ეუცხოვა, მათ ჩაეგზნა ცეცხლი გულად. შნმ 2295,4;

გულს ცეცხლის გზება - შეღებულ იყვნენ შავითა, მათ გულსა ცეცხლი გზებოდა. თ. I, 56,241,2; აწ რა ვქნა. შვილნი ჩემნი ესრე განმიქარვენ და ცეცხლი გულთა ჩემთა ააგზენ. ხაბა, II₁, 213,16;

გულს ცეცხლის შეგზება - მითხრა რამე საიდუმლო, გულსა ცეცხლი მით შევიგზე. მთ, 457,2;

გულს ცეცხლის მოგზნება - ქათმის მოშორვების ცეცხლი გულთა მოეგზნა. საბა, II₁, 141,18;

გულს ცეცხლის მოკიდება – ჯავრიანი ცრემლსა ღვრიდა, გულსა ცეცხლი მოეკიდნა. შნმ 65,3; ანაზდღათ უცხოს – უცხოსა გულს ცეცხლი მოეკიდება. არჩ. I, 177,343,2;

გულს ცეცხლის დაკვესება – ვინცა უჭვრეტდა, ტიროდა, გულს ცეცხლი დაეკვესოდა. თ. I, 49,187,2.

4.25 ალის სადებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალის სადებელი

გამოვუხვენ და წავედით ჩემად სადებლად ალისა. 334.2.

4.26 ალის სახმილის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალის სახმილის დება

იხ. აგრეთვე: ალის დება

4.27 ალის შრეტა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალის შრეტა

ზენაარ, სულთა ნუ გამყრი, აბითა შრეტდი ამ ალსა. 391,2;

სახმილის დავსება – ვერ დაივსებდა სახმილსა, იწვის ცეცხლითა ხშირითა. 942,2; ფიცხლა დამივსე სახმილი შენ ჩემთა ცეცხლთა გზნებისა. 1257,2; ვითა დამივსო სახმილი, ეგრე მისიცა კმა დება. 1456,4; მისთა მჭვრეტელთა საჴმილი, ცეცხლი დაევსოს მგზებელი. შნმ 1255,3; წამ ერთ ნახვითა დამწველი სახმილი დაევსებოდა. ომ. 2713; დამივსო სახმილი ამბავმან ეის-რამისამან. თ. IL, 63, 26,3;

საჴუმილის დაშრეტა – ამით მცირედითა ცრემლითა დაშრიტე საჴუმილი იგი საუკუნოჲსა მის ცეცხლისაჲ. მ. სწ, 136,721;

სახმილის დაშრტომა - მისსა შემყრელს სახმილი ანაზდად დაუშრტებოდა. ომ., 3654; დაშრტის სახმილი ორთავე, რა ვარდმა ნახის, რა მინა. თ. I, 62,212,

სახმილის დაშრეტა – არ დაუშრიტო სახმილი, ვის შენს გამოის ეკიდოს არჩ. I, 203,574,4; მით დამეშრიტა საჴმილი, რისგანაც გული მეწოდა. გურ., 28,533;

სახმილის შრეტა - რა მოგერევა, მაშინ იქს მისთა სახმილთა შრეტასა. საბა, II₂. 113,9.

სახმილის გამონელება

- გულს სახმილი გამონელდა, პირი ვარდებრ აღუყვავდა. არჩ. I, 217,693,1;

ცეცხლის ვხება - დაგვიწყნარდი, გვიშეელე, რა ცეცხლნი ავსენ. 195,2; მისგან კიდე არვის ძალ-უც ამა ჩემთა ცეცხლთა ვსება ჩ., 315,4; აწ შეიქენ ცეცხლთა ვსებით. არჩ. II, 953,4; მსწრაფლად მოიღებ, რასაც სთხოვ, მეც მომეც ცეცხლის ვსებანი. ვახტ, 39,116,4;

ცეცხლის დავსება – დაივსო ცეცხლი შემწველი მისითა მან მიზეზითა. 211,4; ამისად ქმნამდის დამწველი ცეცხლი არ დამევსებოდა 47,4; დარბაზს ვიშვებდი, დამევსო ცეცხლი წვად მოუთმინები. 382.2; მერმე, ცეცხლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად 152,3; აწ ვინღა დაავსებს გულისა ჩემისა ცეცხლსა. ვისრ., 362,19; მისთა მჭვრეტელთა საჴმილი, ცეცხლი დაევსოს მგზებელი. შნმ 1255,3; ძმაო, ჩემსა ცეცხლსა რა დაავსებს. რუს., 245,16; აღსრულებოდა, ვეჭვთ, რომე კვლა ცეცხლი დაევსებოდა. ომ., 343,4; გულსა, მისგან დადაგულსა, მუნვე ცეცხლსა დაუვსებდა. მთ., ?714,2; ჭირნი გაჰქარდა, დაივსო ცეცხლი მათისა მწველისა. ჩ., 279,3; ჩვენ დაუვსოთ იგი ცეცხლი რომელიცა მას ედების. თ. I, 31,56,3; რა ესე ესმა ამირას, ცეცხლი დაევსო მწველები თან. 1341,3; ყმასა მას მზისა ნახვამმა ცეცხლი დაუვსო ცხელია. თ. II, 89, 727,4;

ცეცხლის დაშრეტა - მერმე სულად მოაქცია, ცეცხლნი წყლითა დაუშრიტნა. 492,3; დაშრტეს, ცეცხლნი რომე მწვიდეს. 379,2; ცეცხლი კაცმან აღაგზნის და კაცმანვე დაშრიტის. ევსტ., 434; დაუშრტა ცეცხლი თჳსი, რომელ-იგი აღაგზნეს მთავართა ერისათა. სინ., 261,7; მისსა ცეცხლსა რა დაშრეტდა. რუს, 20,22; დაუშრტა ცეცხლი, გამთელდა სრულად გულისა წყლულობა. ომ., 415,2; მან მიამბო ტყვის ამბავი, ძმას დავშრიტე ცეცხლი მგზებრად. ჩ., 639,3;

ცეცხლის ალის დაშრეტა - მარხვანი სარწმუნოებით დაშრეტენ ალსა ცეცხლისასა. სინ, 114,18;

ცეცხლის შრეტა – რა შემომხედნის, შევხედნი, ცეცხლმან დამიწყის შრეტასა. 477,2; ძალი არ მქონდა ტყვე-ქმნილსა მე ამა ცეცხლთა შრეტისა. 482,3; აწ გავხედით ბედისაგან ცეცხლთა შრეტით, ჭირთა ლხენით. 1344,4; მე სიცოცხლე არ მეგონა, შენ მომესწარ ცეცხლთა შრეტად. 890,3; გამიმრთელდა გული წყლული, აწყა დავჯე ცეცხლთა შრეტად. 1107,4; ომაინის გონებითა ცეცხლთა სჭირდა არა შრეტად. ომ, 311,3;

ცეცხლის დანელება – მან სამართლით დაუნელის მძლართა ცეცხლი ვისცა სწვიდა. მთ. 499,3;

ცეცხლის ნელება - მართალს მეტყვი თუ ცივის სიტყვითა ცეცხლსა ჩემსა ანელებო. რუს, 485,24.

4.28 ალის ცეცხლებრ მოდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალის ცეცხლებრ მოდება

ვა, რად დაგვწვენ, უცხომ უცხო რად მოგვიდევ ცეცხლებრალი. 961,4;

გულს სახმილებრ მოდება – მეტად, გლახ, ჩემსა საბრალოს გულსა სახმილებრ მოედოს. არჩ. I, 189,445,2;

4.29 ალმასი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალმასი გული

მისსა ვით გასძლებს გაყრასა გული ალმასი, წთობილი. 320,4.

4.30 ალმასი ხრმალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალმასი ხრმალი

აქა ძეს.. ჯაჭვ-მუზარადი, ალმასი ხრმალი ბასრისა. 1355,2.

4.31 ალყის დაშლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალყის დაშლა

რა ქმნეს, ალყა რად დაშალეს 971,2.

4.32 ალყის მორტყმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალყის მორტყმა

ესე გვესმა, მოვადეგით ალყად გარე მოვერტყენით 1215,3.

4.33 ალყის შემოკრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ალყის შემოკრვა

მგრგვლივ მინდორსა მოსდგომოდეს, ალყად გარე შემოჰკრვიდეს 72,2;

ყოვლგნთ ალყა შემოეკრა, მოსდგომოდეს გარე ველსა 965,3.

4.34 ამას არ უნდა მისანი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ამას არ უნდა მისანი

მაგას არა ვიქმ, ამას არ უნდა მისანი 1466,2

აწ ამას იქით მოკვდების, ამას არ უნდა მისანი თ. Ι, 22,60,4;

მღრთით კეთილად არს შესაქმე, ამას არ უნდა მისანი ვახტანგიანი, 118,4;

4.35 ამო საუბნარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ამო საუბნარი

გვერდსა დაისხნა, დაუწყო მათ ამო საუბნარია 34,4;

გვერდსა დაისვა, დაუწყო მას ამო საუბარია ომ., 77,1.

4.36 ამო ტაროსი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ამო ტაროსი

მიხვდეს ტაროსსა ამოსა, ნიადაგ ამოდ ვლიდიან 1048,2;

ჟამნი ტკბილნი, ტაროსი გვაქს ამონი ბესიკი, 176,4.1.

4.37 ანდამატის კვერი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ანდამატის კვერი

გახეთქა ლალი გათლილი ანდამატისა კვერითა 1329,3.

4.38 ანდერძის მოცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ანდერძის მოცემა

აწ ანდერძსა ჩემსა მოგცემ 778.1.

4.39 არ-დაზრული ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

არ-დაზრული ვარდი

ვარდნი ვნახენ არ-დაზრულნი 1439,1;

არ–დამზრალი ვარდი - მზემან შუქნი შემომადგნა, ვარდი მით ვჩან არ-დამზრალი 1422,4;

დაუმჭნარი ვარდი – კოკობი და უფურჭვნელი ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი 121,4

სამოთხესა შინა ხარ, შენი ვარდი დაუმჭნარია ვისრ., 123,24,

დაუჭნობელი ვარდი - ვარდი ვნახე შიგან შუენიერი, ზაფხულისა და ზამთრის დაუჭნობელი ვისრ., 131,11.

4.40 არ-დამზრალი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

არ-დამზრალი ვარდი

იხ. აგრეთვე: არ-დაზრული ვარდი

4.41 არსთა მხადი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

არსთა მხადი

მადლი ღმერთსა, შემოქმედსა არსთა მხადსა 1038,1,

არსის დამბადე – იტყოდა: „არსის დამბადე შენ ხარ, მზისა და მთვარისა“ შნმ 1105,1;

არსთა შემქნელი – არა ვიდუმნე, ღაზოდ ვიდუმნე, მადლობა არსთა შემქნელისადა არჩ. Ι, 243,91,8.

4.42 არსთა მხედი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

არსთა მხედი

იტყვის ღმერთო, რა შეგცოდე შენ, უფალსა არსთა მხედსა 85I,1;;

თუ რაცა მკითხო, ძალიმცა გიგმია არსთა მხედისა 1129,4.

4.43 ას-კეცად ცრემლის დინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ას-კეცად ცრემლის დინება

გულ-ამოხვინჩვით დაიწყო ას-კეცად ცრემლთა დინება 245,2;

ას-ნაკეცი ცრემლის დინება - მას მზეს ჩემით სიბრალულით ას-ნაკეცი ცრემლი სდინდა მთ. 1505,3;

ას-ნაკეცი ცრემლის გარდმოცვივნა – ქალსა ცრემლი გარდმოსცვივდა ას-ნაკეცი, ბევრის-ბევრად 269,1.

▲ზევით დაბრუნება

ას-ნაკეცი ცრემლის გარდმოცვივნა

იხ. აგრეთვე: ას-კეცად ცრემლის დინება

4.45 ას-ნაკეცი წყარო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ას-ნაკეცი წყარო

ას-ნაკეცი წყარო ვნახე ცრემლთა, მისთა მონაწთომთა 1127,4.

4.46 აღმაფრენის დაშლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

აღმაფრენის დაშლა

კვლა აქა სულსა დაუბამს, დაუშლის აღმაფრენასა 1185,4,

4.47 აჯის მართება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

აჯის მართება

რაცა აჯა ჩეენ გვმართებდა, იგი თქვენვე გიაჯია 1047,3.

4.48 აჯის შესმენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

აჯის შესმენა

მერთო, ნუ გამწირავ, აჯა, ჩემი შეისმინე 247,1

გამკითხველო, გამიკითხე, აჯა ჩემი შეისმინე 855,2;

აჯა ჩემი შეისმინე, სადიდებლად მისკენ მარე მთ., 329,3;

შენს მადლსა, შენვე გვიბრალე და შეგვისმინე აჯები თან., 314,4.

5 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ბ

▲ზევით დაბრუნება

5.1 ბაგეთა გახვმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბაგეთა გახვმა
ვერ გაახვნა სასაუბროდ მან ბაგენი, გაამყარნა 303,3.

5.2 ბარის ყვავილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბარის ყვავილი
მზემან გაყრითა დაგაჭნე, ვითა ყვავილი ბარისა 404,2.

5.3 ბარის ყვავილის მორწყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბარის ყვავილის მორწყვა
ვითა ზე-მთისა წყარომან, მორწყე ყვავილი ბარისა 1340,3.

5.4 ბასრი ხრმალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბასრი ხრმალი
ჩემი გაჰკვეთს ხორცსა მათსა ხრმალი ბასრი, შუბი ახე 432,3;

თუ შენი ჴრმალი ბასრი არის, არცა ჩემია ბზისა ვისრ, 116,20;
ჯავრით თუალნი დაუბნელღეს, ბასრი ჴრმალი ამოჴეჩა შნმ 1992,3;

ოდეს ისარს ხმალი ბასრი შეხვდეს, ვეღარ ღონით ისროს ბესიკი, 128,27,4.

5.5 ბედითი ბნედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბედითი ბნედა

ბედითი ბნედა, სიკვდილი რა მიჯნურობა გგონია 370,1.

5.6 ბედის ზრახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბედის ზრახვა

„რად მიმეცო ამა ჭირსა?“ ბედსა ამასს უზრახვიდა 850.4.

5.7 ბედის მდურვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბედის მდურვა

ჰე მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა 112,2;
კუნესით თავისა ბედსა ემდურვოდა ვისრ., 167,1; მისთვინს ბედსა ემდურვის და ეტლსა ჯავრითა ეწვის შნმ, II, 394,8;
მე ბედსა ჩემსა ვემდურვი დროსა შემასწრა ახ ავსა ბ.-გულ., 974,2;
მაგრამ ბედს არ ემდუროდა, რა მე მიველ, ღმერთს მადლობდა არჩ. II, 283,4;
ბედსა ვემდურვი და მერმე, ვაი, ჩემის დისა შობასა თბ. 351,4;
მუხთლად ვიჴმი ეს სოფელი, ბედსა ჩემსა დავემდური მთ., 15822;
ბედის ჩივილი-რაცა ვიჩივლე ბედისა ჩემისა, კმა საჩივარად 1295,1;
ბედის მომდურავი–ვარ ბედისა მომდურავი, მიწყი წაჴდა ჩემი რჩომა ფეშ., 456,2.
ბედის მოჩივარი - მზეო, მე ღარიბი, ვარ ბედისა მოჩივარი მთ, 518,2;
ბედის წყევა: ლაშქარნი ერთობ იტყოდეს თავის ბედისა წყევასა ომ., 363,3;
ბედსა სწყევს, სიკვდილს ინატრის, აქვსღა სიცოცხლე მწარია მთ, 1206,2.

5.8 ბედის ნაქმარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბედის ნაქმარი
დავვიწყებივარ სიკვდილსა, ნახეთ ნაქმარი ბედისა 843.4.

5.9 ბედის ქცევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბედის ქცევა
ბედსა ნუ მიქცევ, მიაჯე, შეყრამდის ჩემად და მისად 826,4, ბედის უკუღმა ქცევა - როსტომს ემწვავა, გულს უთხრა: „უკუღმა მექცა ბედია" შნმ 3901,1.

5.10 ბედს შესწრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბედს შესწრება
რად გამყარე მოყვარეთა, რად შემასწარ ამა ბედსა 851,2; რად შემასწარ ამა ბედსა, რა სასჯელი მომივლინე 855,2; ფალსა ჰკითხევდა, სამისოს ბედსა თუ შეესწრებოდა არჩ. I, 186,424,2.

5.11 ბერი კიტრი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბერი კიტრი
მე იგი ვარ, ვინ სოფელსა არ ამოვჰკრეფ კიტრად ბერად 777,1;
თვარა სრულად ქვეყნიერნი მიმანია კიტრად ბერად მთ., 894,4,

5.12 ბიჯის წადგმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბიჯის წადგმა
მხეცნი, მათგან დაკოდილნი, წაღმა ბიჯსა ვერ წასდგმიდეს 75,424;
რაზომსაცა ბიჯსა წასდგამს, ეგზომსაცა დაღსა დამსუამს ჩემსა გულსა ზედა ვისრ. 277,8.

5.13 ბნელი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბნელი გული
შენთა შუქთა შემომადგამ, ბნელსა გულსა ზედა მჭვირსა 409,3;
შენსა მე ვეძებ ნათელსა, შენ ხარ გულითა ბნელითა 7263;
შევიქეც, ვნახენ მეფენი, მყოფნი გულითა ბნელითა 990,4;
კვლა დაღამდის, მზისა შუქმან გულსა ბნელსა დარი დამცის მთ., 1625,4.

5.14 ბნელი გულის განნათლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბნელი გულის განნათლება
გულსა ბნელი განმინათლდა, ზედა ლხინი ადგა სვეტაღ 402,2;
მე თუ მნახავს, მიამების, გამინათლებს ბნელსა გულსა შნმ 41954;
წყლულსა მკურნე დოსტაქარმა, განმინათლე ბნელი გული ბ.-გულ., 826,2;
შენ მიწამლე, რაც მეწამლოს, გამინათლე გული ბნელი მთ,461,3,
ბნელი გულის ნათლება - მუნ მნახველთა მისი ნახვა უნათლებდა გულსა ბნელსა მთ, 362,2;

ბნელი გულის თენება - სანთლად მყვანდი შენთა გვართა, ბნელსა გულსა მითენებდი თ. I, 83,187,2.
ბნელი ღამის გათენება
მზემან შუქნი შემოგვადგნა, ღამე ბნელი გაგვითენდა 1036,4.

5.15 ბნელის გათენება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბნელის გათენება
მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა ბნელი გაგითენე 372,4;
აწ ნუთუ კვლა სიშორისა ღმერთმან ბნელი გამითენა 144,3,

5.16 ბნელის განნათლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბნელის განნათლება – ლხინმა ბნელი განმინათლა, დაშრტეს, ცეცხლნი რომე მწვიდეს 379,2;
ლხინმან ბნელი განმინათლა 335,3;
ღმერთო, რა გმსახურო, განმინათლდა რათგან ბნელი 1421,ვ,
რამეთუ შენ აღმინთე სანთელი ჩემი, უფალო და ღმერთო ჩემო, განმინათლე ბნელი ჩემი ფს., 17,29;
სადა არს ჩემი სავანე, მუნ განმინათლოს ბნელია ჩ., 550.2,

5.17 ბნელის განნათლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ნ. ბნელის გათენება

▲ზევით დაბრუნება

ბნელი ღამის გათენება >
მზემან შუქნი შემოგვადგნა ღამე ბნელი გაგვითენდა 1036,4.

5.19 ბნელში ჯდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბნელში ჯდომა
მე წელიწდამდის ბნელსა ვჯე საწუთრო გაცუდებული 328.1;
ბნელსა ზის გლოვად მთიები, ბროლ-მინა ვარდის ფერები თ. Ι, 94, 275,3.

5.20 ბოზი ნაცი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბოზი ნაცი
კაცსა დასვრის უგულობა და დიაცსა ბოზი ნაცი 1192,4.

5.21 ბორბლის გარდაბრუნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბორბლის გარდაბრუნება
მათვე რისხვით გარდუბრუნდა ბორბალი და სიმგრგვლე ცისა 1401,3.

5.22 ბორიოს ძრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბორიოს ძრვა
ნარგისთათ იძრვის ბორიო 1442.

5.23 ბოროტის სიმოკლე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბოროტის სიმოკლე
ვცან სიმოკლე ბოროტისა, კეთილია შენი გრძელი 1421,4.

5.24 ბრმა გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბრმა გული
გული–ბრმა, ურჩი ხედვისა თვით ვერას ვერ გამზომელი 709.3.

5.25 ბროლ-ბაკმული პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლ-ბაკმული პირი
ეგონა, თუ : დაბრუნდაო პირი ვარდი, ბროლ-ბაკმული 227,4.

5.26 ბროლ-ბალახშის გაღაწვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლ-ბალახშის გაღაწვება
ბროლ-ბალახში გააღაწვეს და გიშერი აწამწამეს 1527.4.

5.27 ბროლ-ვარდის სარვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლ-ვარდის სარვა
სადა ინდონი ბროლ-ვარდსა სარვენ გიშრისა სარითა, მას მოვეშორვე, წამოვე 879,1.

5.28 ბროლის ბროლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის ბროლა
ბროლი ბროლდა, სათი სათდა 857,3.

5.29 ბროლის განაჭვირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის განაჭვირი
ეამა ქება ვარდის, ბროლისა განაჭვირისა 682,3,

5.30 ბროლის ველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის ველი
ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია 1904;
ბროლისა ველსა თვალ-უწდომელსა, ინდონი ეყვნეს დამონებულად თ, 5, 6;
მუნ მნათობთა ბროლის ველზედ უშვენოდათ ვარდის კონა არ" I, 147.104,2;
ბროლის ველზედ შავი მშვილდი თვით გიშრობდა გარდუღებლად თ. 1. 27, 223;
ნარგისთაგან ვარდი ლპება, დაალტობდა ბროლის ველსა ბ. გულ. 801,3;
გველნი ჰსცვენ შვებით, გაკვირვებით ბროლისა ველსა დ. თუმ., 66.7;
ვარდის ბაღი–ვარდისა ბაღსა მოგუბდა ცრემლისა საგუბარია 241,3,
ვარდისა ბაღსა უჩრდილობს ჩრდილი წამწამთა ქოხისა 1248,4,
ამად ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა აივსებოდა 47.2
ვით კოკობი ვარდის ბაღი, გაიშალა, გაცაღიმნა შნმ 1007,2;
ინდოთ მეფემ ვარდის ბაღის კარი გააღო ომ., 113,34,
ვარდის ბაღი დაეშვენა გიშრის ჩრდილი წამწამითა ზილ., 16,2
დაგლიჯა ბაღი ვარდისა მელნისა ღვარმან, ღარია მთ., 311,2;
დედა ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა დანამიანდეს თ. I, 25,13,3;
ან ვარდის ბაღსა ბულბულის ნაყეფსა გავატევრევდე არჩ. II, 403;
ვარდის ბაღთან ნაკადულსა ზედ დაუდგა გიშრის ღარი ბ.-გულ., 253,3,
ვარდის ველი - გიშრისა ტევრი აგუბებს,ვარდისა ველსა ფონია 1242,2.

5.31 ბროლის სეტყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის სეტყვა
ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა 137.3.

5.32 ბროლის სიცილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის სიცილი
ტარიელს უგავს სიცილი ბროლისა, ვარდთა ფრქვევასა 1552,1.

5.33 ბროლის ფიცარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის ფიცარი
ბაგეთათ შუქი შეადგის ზედან ბროლისა ფიცართა 1434,4.

5.34 ბროლის ყელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის ყელი
ყმა უნდო-გვარად ეხეევის ყელსა ველითა ბროლითა 1240,2;
მკერდი ჩემი ვეცხლისა არის და ყელი–ბროლისა ვისრ., 189,108;
ბროლის ყელსა მოეხვია შნე 1357,4;
წამოხტა და ყელსა ბროლისასა მოეხვია რუს., 59,2;
ყელსა ბროლებსა, უტოლებსა, გველი გყვა მცველად ბესიკი 35,2.2.

5.35 ბროლის ყორე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის ყორე
შეცევ ბროლისა ყორები 1550,2.

5.36 ბროლის ცვარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის ცვარი
აგრგვინდა ცა და ღრუბელნი ცროდეს ბროლისა ცვარითა 1316,1;
წალკოთი ჭნება, რუ მისდის, ვარდზედ ბროლისა ცვარია ბ.-გულ., 812,2.

5.37 ბროლის ჭერი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბროლის ჭერი
ყორანსა გაჰგლეჯს ხშირ-ხშირად, აფრთხობს ბროლისა ჭერითა 1329,2,

5.38 ბრძანების გაცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბრძანების გაცემა

არაბეთს გასცა ბრძანება დიდმან არაბთა მფლობელმან 43,1;
და გასცა ბრძანება იამანთა მეფემან ა.-დარ, 321,11;
გასცა ბრძანება ხელმწიფემან რუს. 16ქ,35;
ბრძანებინ ბოძება – ბრძანება უბოძა, და უჴმეს ძიძა და ვისსა წინაშე დასუეს საპატიოდ ვისრ., 131,28.

5.39 ბრძენი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბრძენი გული
მერმეღა გაბრჭევ მართალი მაგა გულითა ბრძენითა 896,2;გწადდეს – გულითა ბრძენითა, გწადეს - ცნობითა შმაგითა 924,2, ამილახორსა უბრძანა მეფემან გულით ბრძენითა შნმ 664,1;
კვლა მაშინღა სცნა, რაცა გწადს მაგა გულითა ბრძენითა მთ, 186,212.

5.40 ბუკთა ტკრციალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბუკთა ტკრციალი
შეიქმნა ბუკთა ტკრციალი 1400,4;
შეგვიძღვნენ დიდითა ქოს-ნაღარისა ცემითა და ბუკთა ტკრციალითა რუხ. 296,35.

5.41 ბუკის კრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბუკის კრვა
ბუკსა ჰკრეს და წინწილანი დაატკბობდეს მათთა ხმათა 46.3;
კიოდეს და მოდიოდეს, იზახდეს და ბუკსა ჰკრესა 1026,1;
ბუკსა ჰკრეს და მეფედ დასვეს 1566,2;
ჰკარით ბუკსა და ნობასა 413;
ბუკსა იკრას, აქნევინეთ ყოვლი საქმე, ჩემგან ქმნილი 167,1;
ჰკრიან ბუკსა და დაბდაბსა ა.-დარ., 353,27,
ჰკრეს ბუკსა და ნაღარასა რუს, 192,5.

5.42 ბუკის ცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ბუკის ცემა
სცემდეს ბუკსა და ტაბლაკსა 1177,4; 1446,2;
ჩემთვის ბუკსა და ტაბლაკსა ცუდად, გლახ, იცემს, ნობასა 1180,4;
ამიერ და იმიერ სპათაგან იყო ცემა ბუკებისა და დაბდაბთა ჯუანშ., 155,7;
რა რამინ გაემართა, მისთა ბუკთა ცემა ცად გაიწეოდა ვისრ, 186,24;
ზღუდეთა ზედა წამოდგეს ყოველნი კაცნი და სცემდეს ბუკსა და დაბდაბსა ა.-დარ., 298,111;
სცემდეს ბუკსა და ტაბლაკსა, – მტერთაგნ საზარონია შნმ 372,4;
რა მინდორს შევჯდი, ზარი და ხმა იყვის ბუკთა ცემისა ჩ, 141,1.

6 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - გ

▲ზევით დაბრუნება

6.1 გაბადრული მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გაბადრული მთვარე

ვერღა უჭვრეტ გაბადრულსა მთვარესა დ. თუმ., 62.4.

6.2 გავსებული მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გავსებული მთვარე

დარჩა მთვარე გველისაგან, გავსებული, ჩაუნთქმელი 1186,4;

გავსებულო მთუარეო ელვარეო, კეკლუცთა ჴელმწიფეო სანატრელო, რად დაგემტერა საწუთრო ვისრ., 65,3;

შევიტყევ უკლებლად ძალი სიტყვათა თქმულისა,.. მთვარისა გავსებულისა, მაგრამ აწ მილეულისა თ. I, 47,172,3;

გავსილი მთვარე – რა საბრალოა გავსილი მთვარე ჩანთქმული გველისა 1218,4;

ტანი მიუგავს საროსა, პირი გავსილსა მთვარესა შნმ 1250,3;

სრული და მაღალი პირი გავსილს მთვარესა უგვანდა რუს, 252,35;

პირ-მხიარული ჴელმწიფე ჰგვანდა გავსილსა მთვარესა მთ. 550,2;

ჩემი თეთრი პილო აღარა მყვეს, რომლისა ტყავი გავსილსა მთვარესა ჰგავს საბა, II₂, 216,31;

6.3 გავსილი მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გავსილი მთვარე

იხ. აგრეთვე: გავსებული მთვარე

6.4 გათლილი ბროლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გათლილი ბროლი

ბროლი და ლალი გათლილი ლაჟვარდად გარდიქცეოდა 943,2.

6.5 გათლილი ლალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გათლილი ლალი

ბროლი და ლალი გათლილი ლაჟვარდად გარდიქცეოდა 943,2;

6.6 გალეული მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გალეული მთვარე

ავთანდილ-ა გალეული შესაყრელად მთვარე მზისად 1488,4;

ამისად შედეგად გალეული მთუარე მოკუდა ვისრ., 297,6.

6.7 გამომჭვირალი ბროლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გამომჭვირალი ბროლი

ვარდი გააპის, გამოჩნდის მუნ ბროლი გამომჭვირალი 1279,4;

გამჭვირვალი ბროლი–მუნ ვარდსა ფერი აშვებს ბროლისა გამჭვირვალისა 1175,4.

6.8 გამქუშავი პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გამქუშავი პირი

ავთანდილს უთხრა დაღრეჯით, პირითა გამქუშავითა 754,2.

6.9 გამწკრალი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გამწკრალი გული

მერთმა გული განმინათლა გახეთქილი, გა-ცა-მწკრალი 1422,2.

6.10 გამჭვირვალი ბროლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გამჭვირვალი ბროლი

იხ. აგრეთვე: გამომჭქვირალი ბროლი

6.11 განგება ზენისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

განგება ზენისა

მიჯობს მოლოდნა, საქმის მის განგებისა ზენისა 1463,4;

არს უკეთესი, რაცაღა სწაღს განგებასა ზენასა 299,4.

6.12 განგების გარდავლენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

განგების გარდავლენა

არვის ძალ-უც ხორციელს განგებისა გარდავლენა 786,4;

განგების შეცვლა: განგებასა ვერვინ შესცვლის, არ-საქმნელი არ იქმნების 1884;

განგება არ შეიცვლების, კარგად იქნება ჭკუისაგან შნმ 1210,4;

განგებასა ვერვინ შესცვლის, თვით ზეცითგან მომავალსა მთ., 811,4;

განგების შეცვალება - განგებისა შეცვალება არ იქმნება, რაც ღმერთსა გაუგია ის იქმნება რუს. 10,23.

6.13 განგების შეცვლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

განგების შეცვლა

იხ. აგრეთვე: განგების გარდავლენა

6.14 განგების წადილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

განგების წადილი

არს უკეთესი, რაცაღა სწადს განგებასა ზენასა 2994;

განგებასა რაც სწადიან, კაცზედ ყველა შეუძლია შნმ 4464,3;

ხვალაც შეიბნენ, და, რაც განგებას სწადიან, იგი იქნების ომ., 30,35;

ღმრთის ნება - ესეაო მეფე თქვენი, ასრე იქმნა ღმრთისა ნება 15:22;

ადრე კვლა გნახნე მორჭმულნი, ინებოს ღმრთისა ნებამან 1548,4:

ჩემი მზე ტახტსა ზედა ზის მორჭმული ღმრთისა ნებითა 1460,1;

ხოლო გუამი ჩემი მოიწიოს აქავე ნებითა ღმრთისაჲთა ევსტ. 35.1;

აქა მოეცნეს, რაჲთა კეთილი ღმრთისა ნებაჲ ქადაგონ სინ., 181,12

ნებითა ღმრთისაჲთა ერთად იყოს სიხარული ჩუენი საუკუნოდ ხანცთ., 258,7;

უძიძოდ გაიზრდებოდა, ეს თურმე იყო ღვთის ნება შნმ 793,4;

აღვასრულე ყოველი ნებითა ღმთისათა და დავაპირე წამოსვლა რუს, 21,17;

ქვრივთა და ობოლთ სწყალობდა, იქმოდა ღვთისა ნებასა მთ. 1823,3;

მემცა ვითა დავეურჩე, რა მოვიდეს ღმრთისა ნება ჩ, 2353;

ყოელი ღმთისა ნებასა ზედა მიმინებებია საბა, II₁, 197,227;

აბრაჰამ ამგვარად მიჰყვა-რე ღვთისა ნებასა თ. II, 13, 102,1.

6.15 განკითხვის ღირსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

განკითხვის ღირსება

თუ მაღირსებ განკითხვასა, ავი არა არ მიქნია 524,3.

6.16 განკურნების მოცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

განკურნების მოცემა

ანუ მომცეს განკურნება, ანუ მიწა მე სამარი 8,4.

6.17 გარდასრული დღე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გარდასრული დღე

რა კაცსა სოფელმან მისცეს წადილი გულისა, ხსოვნა არა ხამს ჭირისა, ვით დღისა გარდასრულისა 687,2.

6.18 გარდასრული ჭირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გარდასრული ჭირი

კაცსა მიხვდეს საწადელი, რას ეძებდეს, მისი პოვნა, მაშინ მისგან აღარა ხამს გარდასრულთა ჭირთა ხსოვნა 208,4;

მე გული და თუალთა ჩენა რამინის სიყუარულისათუის ესრე შემიწირავს, რომელ აწ ყოველნი ჩემზედა გარდასრულნი ჭირნი დამნატრებიან ვისრ. 144,222

მათ რა იცნეს ერთმანერთი, გარდასრულსა ჭირსა სთვლიან შნმ 5092,1;

ღმერთსა მადლი უნდა შევსწიროთ და გარდასრული ჭირი აღარ ვიხსოვნოთო რუს. 63.5.

6.19 გარდასრულის ნანა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გარდასრულის ნანა

რ ვინანი გარდასრულსა, ბრძენთა სიტყვა გავადადრო 849,2,

ნუ ეძიებ მიუწდომელსა, და ნუ ინანი გარდასრულსა ბალ, 58.7.

6.20 გარდაუხდელი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გარდაუხდელი გული

ამა მონათა ჩემზედა გარდაუხდელი გულია 1310,1;

დავ, გული შენი ჩემზედა გარდაუხდელი, დიდია 1429,2.

6.21 გარდუხდელი მუქაფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გარდუხდელი მუქაფა

ფატმან ვნახოთ, მუქაფა გცაც მისი გარდუხდელია 1413,4.

6.22 გასწავლულის გაშმაგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გასწავლულის გაშმაგება

მიჯნურობა... გასწავლულსა გააშმაგებს 904.4.

6.23 გაუცდელი საშვებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გაუცდელი საშვებელი

ტარიელს და ცოლსა მისსა მიხვდა მათი საწადელი - შვიდი ტახტი სახელმწიფო, საშვებელი გაუცდელი 1565,2.

6.24 გაუძღომელი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გაუძღომელი გული

გული კრულია კაცის, ხარბი და გაუძღომელი 709,1.

6.25 გაუწყვედელი ცრემლის დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გაუწყვედელი ცრემლის დენა

აწ ვითამცა უცნობოსა გაუწყვედლად ცრემლნი მდიან 729,2.

6.26 გაყრის თმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გაყრის თმობა

დღეს ერთი უნდეს, ხვალე სხვა, სთმობდეს გაყრისა თმობასა 206,2.

6.27 გაყრის მოთმინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გაყრის მოთმინება

რადმცა გაგწირე, თუ ვითა გაყრასა მოვითმინებო 1558,2.

6.28 გაყრის სიძნელე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გაყრის სიძნელე

გულმან გაყრისა სიძნელე კვლა უფრო დამიტია-რე 389,4;

გაყრის მძიმობა - უმძიმდა ვისის გაყრა ვისრ., 186,26;

გაყრის ცეცხლის მოგზნება – მათ მას წყალთა შინა გაყრის ცეცხლი მოეგზნათ საბა, II. 175,29.

6.29 გაჭრის პირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გაჭრის პირება

პირველ გაჭრისა პირება, მერმე დაწყნარდეს ცნობანი 383,1.

6.30 გახეთქილი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გახეთქილი გული

ღმერთმან გული განმინათლა გახეთქილი, გა-ცა-მწკრალი 1422,2,

6.31 გველთა მოშლით მოკეცა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გველთა მოშლით მოკეცა

გველნი მოშლით მოეკეცნეს, ბაღი შეღმა შე-რა-შენდა 1146,3

გველთა მოხრით შეკეცა - გველნი მოხრით შეეკეცნა, ბროლი ნებსა დაეტყება ბ.-გულ., 814.4.

6.32 გველის მზერა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გველის მზერა

დამხსენ მშვიდობით იმა გველისა მზერასა 1198,2.

6.33 გველისგან მთვარის გამოშვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გველისგან მთვარის გამოშვება

ნახეს, მზისა შესაყრელად გამოეშვა მთვარე გველსა 1406,2.

6.34 გვირგვინის დადგმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გვირგვინის დადგმა

დასვა და თავა გვირგვინი დასდგა თავისა ხელითა 45,2;

დაადგეს თავსა გვირგვინი 1175,3;

დღეს დაადგის გჳრგჳნი შემკობილი ქვათაგან პატიოსანთა თავსა მისსა ბალ., 7,41;

ვისცა ფერობდა, გვირგვინი დასდგა სავლისა ტანისა შნმ 1986,2;

გვირგვინის დარქმა – თავსა დაარქო გვირგვინი შნმ 1186,4.

6.35 გზებული ცეცხლის დავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გზებული ცეცხლის დავსება

მეუბნებოდა დამივსო ცეცხლი ამითა გზებული 531,4.

6.36 გზის გაჩენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გზის გაჩენა

შენგან კმა ჩემად წყალობად, რომე გზა გაგიჩენია 733,2.

6.37 გზის შეკრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გზის შეკრვა

გზანი შემიკრნეს ნავითა 5962;

რამინის გზა თოვლმან შეკრა ვისრ. 2722;

მკუდრისაგნ გზანი შეიკრა, ცოცხალი ზედა დიოდა შნმ 541,4,

აივსო მინდორი, ხევი და ღელე დახოცილითა დევითა და კაცითა, რომე გზანი შეკრეს რუს., 128,5;

მიდი და წინ გარდაუდეგ, შეუკარ კარგად გზებია არჩ. II, 545,1;

ქვეყნისს გზას ხომ ვერ შემიკრავთ, ჩემთვის მაშინც გახსნილია თბ. 352,4;

მეშურნეთ ავკაცობის გზის შეკრვა ჭკვიანის კაცისაგან მოუვალიაო საბა II₂, 155, 30,

6.38 გიშრის დაკარვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის დაკარვება

ლერწმისა სარსა დასდრეკდა, გიშერსა დააკარვებდა 881,3,

6.39 გიშრის დაჯოგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის დაჯოგება

ვინ გიშერი დააჯოგა და წამწამი არემა-რე 1518,3.

6.40 გიშრის ნავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის ნავი

ავთანდილ მალვით ცრემლსა სწვიმს,... შიგან მელნისა მორევსა, ცურავს გიშრისა ნავი სად 1241,2.

6.41 გიშრის სადაგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის სადაგება

ბროლ-ბალახში შეხვეული და გიშერი ასადაგეს 136,2.

6.42 გიშრის სარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის სარი

სადა ინდონი ბროლ-ვარდსა სარვენ გიშრისა სარითა, მას მოვეშორვე, წამოვე 879,1;

კბილთაგან შუქი შეადგა ზედნ გიშრისა სარებსა 1216,4;

ბროლ-ვარდთა ბაღსა მელნისა გუბეს ათქს გიშრის სარები მთ. 1746,2;

მელნის ტბასა გარეშემო გიშრის სარებს გაეხარა არჩ. I, 131,42,3;

ნარგისნი მოჰქუხს, წვიმა წვიმს, დაალტობს გიშრის სარები ბ.-გულ,547,3;

გიშრის სატები – სისხლისა ცრემლსა გაეწნა შუა გიშრისა სატები 264,4;

გიშრის საყე - ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია 190,4;

გიშრის ტალა - სულნი გაიქცეს, მოდრიკა თავი გიშრისა ტალამან 1327,3;

გიშრის ღარი – მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად 85,3;

ბროლ-ლალსა ღვარი ნარგისთათ მოსდის გიშრისა ღარითა 1128,3;

ესე თქვა და სისხლის ცრემლი გიშრის ღარით ჩამოღარა თ. I, 82,181,,;

მოურწყას გიშრის ღარითა ვარდი ყვითელი ტენია ჩ, 103,4

ვარდის ბაღთან ნაკადულსა ზედ დაუდგა გიშრის ღარი ბ.გულ., 251,ქვ,

გიშრის შუბი - შიგან სისხლისა მორევსა ეყრდნის გიშრისა შუბები 1134,2

მელნის ტბათა ჩაყრდნობილი გიშრისა ჩნდის შიგან შუბი ომ., 267,2;

ჯერეთ აღავსო ნარგისი ვარდისა წყლითა გუბითა, მელნის მორევთა სისავსე, რაზმი-გარ გიშრის შუბითა ბ.-გულ. 797,2;

გიშრის ისარი – მელნისა ტბანი ღელვიდეს, გიშრის ისარსა ჰხმარობდეს დ. თუმ. 56,9;

გიშრის მშვილდი-გიშრისა მშვილდმა, მელნის ტბამ, გლახ, გული წყლული მიწამა ვახტ, 11,81;

მომკლავს ფიცხლად გიშრის მშვილდით ეშყ., 55,2;

6.43 გიშრის სატები - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის სატები

იხ. აგრეთვე: გიშრის სარი

6.44 გიშრის საყე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის საყე

იხ. აგრეთვე: გიშრის სარი

6.45 გიშრის ტალა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის ტალა

იხ. აგრეთვე: გიშრის სარი

6.46 გიშრის ტბა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის ტბა

მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მე ნა რხეული 4,3;

გიშრისა ტბათა წამწამნი შვენიან გამოხატულსა შნმ 1320,4;

გიშრისა ტბითა წყარო სდის, ვარდსა ასოვლებს ნამითა ზილ., 41,1;

რა წამოვიდის, გიშრისა ტბა ცრემლით აევსებოდა ომ., 273,4;

გიშრის ტბათა მონასეტყვსა ბროლზედ ფიფქი გაეწყალა ბ.გულ., 785,3;

გიშრის ტბანი განზიდულან სადარად ბესიკი, 168,21;

6.47 გიშრის ტევრი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის ტევრი

სისხლისა ღვარმან შეღება წითლად გიშრისა ტევრები 13232;

გიშრის ტევრი, ბროლ-ლალ-მინა თურე შენთვის მოუშენდა თ. I, 72, 100,3

მან განანათლა ციური პლენინტად სახელ დებული, გიშრისა ტევრი მაშვენი დ. თუმ., 35,4;

6.48 გიშრის ტევრის გუბება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის ტევრის გუბება

გიშრისა ტევრი აგუბებს, ვარდისა ველსა ფონია 1242,2.

6.49 გიშრის ტყე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის ტყე

აღელდი მელნისა ტბაო, გიშრის ტყის ძირს ესხენითა ჩ, 542,4;

6.50 გიშრის ღარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის ღარი

იხ. აგრეთვე: გიშრის სარი

6.51 გიშრის შუბი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის შუბი

იხ. აგრეთვე: გიშრის სარი

6.52 გიშრის წამწამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის წამწამება

მოახსენა ყმამან: მზეო ვინ გიშერი აწამწამე 133,1;

ბროლ-ბალახში გააღაწვეს და გიშერი აწამწამეს 1527,4;

ტურფაო, გიშერნიც აწამ-წამენით ზილ., 463.1.

6.53 გიშრის წნელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის წნელი

ნუშნი გააპნა, შეიძრნეს სათნი გიშრისა წნელითა 1267,2;

ვარდზედა შამოვლებოღენ ღობედ გიშრისა წნელია ზილ., 79,3.

6.54 გიშრის ჭერი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გიშრის ჭერი

მელნისა ტბათა მიჯარვით ჰბურას გიშრისა ჭერითა 997.4.

6.55 გნოლის ჯოგი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გნოლის ჯოგი

შიგან ასრე გავერიე, გნოლის ჯოგსა ვითა ქორი 440,1.

6.56 გონების არ-სიწყნარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გონების არ-სიწყნარე

არ-სიწყნარე გონებისა მოიძულოს, მოიძაგოს 212,4.

6.57 გონების გაშმაგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გონების გაშმაგება

იგი ვნახე, დავებნივე, გონებანი გამიშმაგნა 562,1;

გონების განცოფება - ნუცამცა განცოფნების გონებაჲ შენი რისხვასა შინა შენსა ბალ., 161,12

გონების შეშფოთება – და შეშფოთნა გონებაჲ ჩემი ჰაბო, 47,20.

6.58 გონების დადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გონების დადება

შენთვის დავსდებ გონებასა, სულსა, გულსა 892,1.

6.59 გონებისგან გაშმაგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გონებისგან გაშმაგება

ესე კაცნი გამეგზავნნეს, გონებასა გავეშმაგე 560,1.

6.60 გონების დაწყნარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გონების დაწყნარება

ყმამან ცნა, თუ: გონებანი ჩქარნი ჩემთვის დააწყნარნა 242,3;

აწ რისხვისაგან დასცხერ, გონება დააწყნარე, ნუ ასჩქარდები ამ საქმეზედა საბა, II₁, 303,1;

ცნობის დაწყნარება - პირველ გაჭრისა პირება, მერმე დაწყნარდეს ცნობანი 383,1.

6.61 გონების მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გონების მიცემა

ძალი მომეც და შეწევნა შენგნით მაქვს, მივსცე გონება 6,2;

ისმენდი, მიეც გონება ჩემთა ამბავთა სმენასა 305,1.

6.62 გონების წაღება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გონების წაღება

მან მისთა მჭვრეტთა წაუღის გული, გონება და სული 3333;

მოედვა მიჯნურობისა ცეცხლი გულსა, დაუწუა ტუინ და გონება წაუღო ვისრ., 61.27;

წამიღო გული, გონება მზემან შუქ-მონაფენითა მთ., 283,3;

ცნობის წაღება - ცნობა წაუღო მას ყმასა მზემან, ვით სულთა მპარავმან მთ., 369,3;

გონების მიღება - გული მიმეღო, გონება, საყვარელს ვითღა ვსდევნიდე საბა, I₁, 294,15;

ცნობის მიღება – დალილას და ვითა ბილყიზს, ცნობა სრულად მიეღო რა თ. I, 86,212,3;

ესეთსა კაცს უსაცილოდ რჩევისა გზა არა შესცთების, არცა ცნობა მიეღების საბა, II₁, 174,31;

ცნობა მიმიღო და გული, ხედვით შემზღუდა ანამან ბესიკი, 39,3,1;

გონების მიხდა – მოშორვება საყვარლისა, კაცა გონებას მიხდისა დ. თუმ., 103,7;

ცნობის მიხდომა – თუ რას მეწევი, მეწიე, თვარა მივხდები ცნობასა 1075,4;

თვალთა ახმადცა ზარ-ედვა, სრულად მიხდოდა ცნობასა 860,1;

უჭვრეტდის, თვალი ვერ მოხსნის, თუ მოხსნის, მიხდის ცნობასა 822,4;

რა წასლვა ვისისი დაისკუნა, შეჭირვებითა ცნობათა მიჴვდა ვისრ., 110,138;

ცნობა მიჰხდა, შორ გაექცა არჩ. 1, 208,6163;

ცნობას მიხდა და ერთს ჟამს დაბნედილი ეგდო საბა, II₁, 294.32;

ცნობის მიხდა – სულისგან ცნობა და გულის თმობა სრულიად მიმხდია არჩ. I, 189,452,2;

მიმხადა ცნობა, არა მაცნობა, არ თუ არმცველად ბესიკი, 51,4,5;

მან მომიახლა, განვკვირდი, სრულად მიმხადა ცნობანი დ. თუმ. 70,1;

გონების მოღება - აწ ჩემმან ბედმან და ეშმამან მაქმნევინა და მომიღო გონება შენი შესაგუარი ვისრ, 272,28;

გონების წახმა: მნახთა წაუხმის გონება გული მისი არს და სული მთ., 1458,3;

ცნობის წახმა - გარჯა, ჯავრი და ნაღველი ცნობას წაუხვამს ავადა არჩ., II, 9852;

ცნობის წაგვრა - დაიჯერე, შენის გოგმანის ნდომამ გული და ცნობა წამგვარა საბა, II₂, 194,21;

ცნობის მიტაცება – ეცადე ინდოს ლაშქარმა გულს არ მისტაცოს ცნობანი საბა, II₁, 418, 22

ცანო ცნობა ნუ მიმტაცე, ჩემი ჭმუნვა რა ხელია დ. თუმ., 102,7;

გონების წასლვა - ვითა ხელსა, ცნობა და გონება წაუვიდა ვისრ., 276,32;

ცნობის წასლვა - მომყვანელი გაშმაგდების და წაუვა ერთობ ცნობა 1130,2;

რა მოყურისა სიყუარული მოვა ცნობა წავა ვისრ., 75,6;

ცნობა წავა ბულბულთაგან იადონთა ყივილით. შნმ 2117,4,

რა მანუჩარს ესე ესმა თვალთაგან ნათელი დღე დაუბნელდა და ცნობანი წაუვიდეს რუს., 11,39;

მაგრამ ყმას სხვაგან წასვლოდა ჭკუა ცნობა და გონია ომ., 305,3;

ჭკუა და ცნობა წასვლია – მას დაუკარგავს სადა ღა? თ. I, 18, 28;

ცნობა წამსვლია, სულს გვამი იავარ ჰქმნა ქონებით არჩ. I, 191; 466,4;

გონის წასვლა - მაგრამ ყმას სხვაგან წასვლოდა ჰკუ, ცნობა ღა გონია ომ., 305,3;

ჭკუის წაღება – ჭკუას წაუღებს მნახველსა მზე მნათი, კაცსა ჭკვიანსა მთ., 865,3;

გონების დაკარგვა - დავკარგე ჭკუა, გონება, ენა მით დამეყბედისა თ. 1, 71. 902;

გული და გონება დაეკარგა საბა, II₂, 59,7;

გული და გონება დაეკარგა, საბა, II, 597;

ცნობის დაკარგვა – მეტის შიშითა ხელმწიფისა შვილსა ასე ცნობა დაეკარგა, რომ ვეღარა შეიტყო რა რუს., 31,14;

ცნობის კარგვა – ცნობას ჰკარგაედა მასვე წამს, გულს ეყრებოდა დ. თუმ., 61,3

გონების წართმევა – გული, გონება წამართვა, აღარც სულს ვატყობ დგომასა ზილ., 273,4;

ცნობის წართმევა -მით დაჰბნეოდა, წართმოდა თავისი ჭკვა და ცნობანი გურ., 53,186,2;

ცნობის მორევა– ესრე გაწყრა, რომელ მოკლვასა ჰლამოდა და კულა სიყუარულმან და ცნობამან მორია ვისრ., 109,4;

ცნობას გარდასლვა – აწ მისითა სიყვარულით ბრძენი ცნობას გარდვიდაო ომ., 282,3;

ჭკუის დაკარგვა – დავკარგე ჭკუა, გონება თ. I, 7), 90,2;

ჭკუის წასვლა - თვალნი გაურეტდეს და ჭკუანი წაუვიდათ რუს., 129,22;

ჭკუის დაფანტვა – გავშტერდი და თავისაგან ჭკუა დამეფანტა რუს., 242,2.

▲ზევით დაბრუნება

გონებისგან დაფარულის გაცხადება

ბოლოდ ასრე გააცხადნა გონებამან დაფარულნი 1439,2.

6.64 გონიერი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გონიერი გული

როსტან მისთვის აატირა გონიერი გული, ლბილი, 145,4;

მაგრა თინათინ დაჭმუნდა გულითა გონიერითა ჩ., 67,2.

6.65 გრიგალივით ჩარბენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გრიგალივით ჩარბენა

ვით გრიგალმან ჩაირბინა, არ მოსცალდა ჭვრეტად მათდა 857,4.

6.66 გრძელი გზა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გრძელი გზა

გზა გრძელი, საქმე სასწრაფო მიც, დია დავეყენები 1003,4;

მულღაზანზარს მიეახლა, ადრე დალევს გზასა გრძელსა 965,1;

მაგრა აწ ყოვნა არ ვარგა, წავლა სჯობს გზისა გრძელისა 1372,3.

6.67 გრძელი ლექსი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გრძელი ლექსი

ვითა ცხენსა შარა გრქელი და გამოსცდის დიდი რბევა, მართ აგრევე მელექსესა-ლექსთა გრძელთა თქმა და ხევა 13,3.

6.68 გრძელი სიტყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გრძელი სიტყვა

გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის, შაირია ამად კარგი 12,4;

ამათ ამად აღარა თქვეს სიტყვა გრძელი საქებარად ომ, 10,1.

6.69 გრძელი შარის შემოკლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გრძელი შარის შემოკლება

მისმან ფიცხლა სიარულმან შარა გრძელი შეამოკლა 663,4;

გრძელი შარის მომოკლება - მოციქული შარას გრძელსა მოამოკლებს, ირჩევს ცხენი ჩ., 389,2.

6.70 გრძნეულთა გრძნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გრძნეულთა გრძნება

არცა რა უმძიმს ქაჯთაგან, არცა გრძნეულთა გრძნებითა 1460,3;

გრძნების ჴელოვნება – გრძნებისა ჴელოვნებითა ქუად იქცა სიპად დებული შნმ 2414,1.

6.71 გულ-ამოხვინჩვით ატირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულ-ამოხვინჩვით ატირება

გულ-ამოხვინჩვით ატირდა მით რამე ხმითა წყნარითა 11282,;

იგი გულ-ამოხვნიჩევით ცხელის ცრემლით ტიროდა ომ., 24,23;

გულის ამოსკვნა – უცხოდ რასმე ამოსკვნიდა გული ცეცხლთა ნადებარი 87,3,

გულის აჩუქება – თვალთა ცრემლნი გარდმოსცვივდეს, გული უფრო აუჩუქდა 974,2;

მომაგონდის ტანი მჭევრი, ამად გული ავიჩუქი მთ, 1484,2;

ნახეს მჭლედ და ფერ-მიხდილად, ჰკადრეს, გული აუჩუქნეს ჩ., 411,2;

არ მიმიშვა ახლოს შეყრად, გული ამად ამიჩუქდა არჩ. I, 128, 12,3;

გულის აჩუყება – მეტად გული აუჩუყდა, მეფის მოსვლა რა ისმინა ომ., 169,1;

გულის აღჩუჩა - აღუჩუჩა მათ გული მათი, ტიროდეს ცხ. დ. გარესჯ,. 164,11;

გულის აღჩჩუა – აღიჩჩუა გული და იწყო ტირილად ბალ., 56, 29;

გულის ჩვილება – გულს ნუ იჩვილებთ, იყავით გულისა გამაგრებითა გურ., 102,538.1.

6.72 გულ-ტკბილად შემხედვარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულ-ტკბილად შემხედვარი

გიჭვრეტ თვალითა, გულ-ტკბილად შემხედვარითა 1316,3.

6.73 გულთა გულვანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულთა გულვანება

მტერთა მკლავნი შეაძუნტნეს, გულნი ჩვენნი აგულვანნეს 1533,4.

6.74 გული ალმასი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გული ალმასი

მიკვირს, თუ გული ალმასი შავმან წამწამმან დაღა რად 705,3.

6.75 გული გულსა განაცვალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გული გულსა განაცვალი

მაგრა ჰქონდა გულისათვის გული გულსა განაცვალი 684,4.

6.76 გულით ამოსლვმა დარდისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულით ამოსლვმა დარდისა

სიცილით ლაღობს, მიეცა გულით ამოსლვა დარდისა 81,4;

გულით სევდის ამოსვლა – სახელდიდო ფალავანო, გულით სევდა ამოვიდა შნმ 1728,3;

გულს სევდის მოცლა - მას ღამესა ნობათი ქნეს, გულსა სევდა მოიცალეს შნმ 565,2;

გულს სევდის ამოხოცა - ვითარ მიშვილა, მეფე მყო, გულს სევდა ამომხოცისა ჩ., 6234,4;

გულით სევდის ლალვა - მაგრამ ყმასა ვერ ძალ-ედვა გულით მისით სევდის ლალვა მთ., 411,4;

გულით დარდის გაძება - სრულ მნახველნი სავრდესა გაიძებდეს გულით დარდთა მთ., 1729,4;

გულს დარდის გარდაშვება - დაიდვეს წინა ნადიმი გარდუშვეს გულსა დარდია შნმ 556,2;

გულით სეედის გარდაშვება - ჯერეთ გემართებს გახარება, გარდაუშვათ გულით სევდა თან., 2234,1;

გულით ჯავრის ამოღება--მისი ჯავრი ჩვენის გულით ამოიღე რუს., 311,2;

6.77 გულით დათმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულით დათმობა

მოგშორდი, დამთმე გულითა, კლდისაცა უმაგრესითა 1288,4.

6.78 გულით მინდობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულით მინდობა

არ მიენდობის გულითა, თუ კაცი მეცნიერია 1199,3.

6.79 გულით მისანდობელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულით მისანდობელი

მოასხნა ოთხნი მონანი, მისანდობელნი გულითა 1007,1.

6.80 გულით სიხარულის აფხვრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულით სიხარულის აფხვრა

გულით ჩემით სიხარულნი აჰფხვრენ, ჭირნი დააბუდენ 187,3.

6.81 გულის ავლად დარჩომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ავლად დარჩომა

გარდამხდეს და შემოვიქცე, აღარ დამრჩეს გული ავლად 787,2.

6.82 გულის ავლად შექმნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ავლად შექმნა

რათგან ჩემი შეუქმნია გული ავლად, არას ვარგებ, არ დავდგები 921,3.

6.83 გულის ამოსკვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ამოსკვნა

იხ. აგრეთვე: გულ-ამოხვინჩვით ატირება

6.84 გულის ატირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ატირება

შემოიქცეს, აატირეს გული, კვლაცა ანატირი 930,3;

თქვა თუ: გული მეცა ბევრჯელ ავიტირო ომ., 125,4,

ვეღარ გაძლო, მისი გული აუჩუქდა, აუტირდა ჩ., 219,4;

გულის ტირილი - გული, მისი უნახავი, ტირს და სულთქვამს 767,2;

ფირანს გული მას აქათ ტირის ბედ-გამავეებული შნმ 4565,4.

6.85 გულის აჩუქება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის აჩუქება

იხ. აგრეთვე: გულ-ამოხვინჩვით ატირება

6.86 გულის ბნელება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ბნელება

მოეშორვების ნათელს, გული ამისთვის ბნელდების 1300,2

გულის დაბინდვა –– ამა დღემან დამავიწყა, გული ჩემი ვინ დაბინდა 295,1;

ჴამს აწ შუქით განგვინათლოს გული ჩვენი ვინ დაბინდა მთ., 1274,4;

ამა შენმა მოსავალმან გული სრულად დამიბინდა საბა, II₁, 2852;

გულის დაბნელება – დაუბნელდა უგულისჴმოჲ იგი გული მათი ექ. დღ., 5,2;

აწ რათგან გული დამიბნელე და უიმედო მყავ, ბარე შენისა გუარისაგან ნუ კიდეგან-მიქმ ვისრ., 36,25.

6.87 გულის გაკრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გაკრთომა

წესია, გული გაჰკრთების ამბავსა გასაკრთობელსა ,1418,2;

განსწორებითა მდიდართა და გლახაკთაჲთა განაკრთვნეს გულნი კაცთანი ბალ., 73,225

განჰკრთა გული მათი და შეეშფოთნეს ურთიერთას დაბ., 42,28;

ნამეტნავს სიხარულსაც ვერ გაუძლებს კაცი, არამთუ წყენას, რომ არ გაკრთეს გულიო რუს., 200,30;

გულის კრთომა – ფერი ჰკრთა და გაუფიცხა შე- და გამო- გულმან კრთომა, 1530,2;

გული მი და მო მიარდა, კრთებოდა და მელალვოდა 372,3;

გავაგებ მე საქმესა, გული თქვენი რადგან კრთების შნმ 3024;

ძნელია პოვნა, გული კრთა, დავვარდი, დავეღონეთა ჩ., 339,3;

გულის თრთოლა – თუალთა ცრემლი ადგებოდა, გული უთრთოდა საუბრისა ძალი არ ჰქონდა ვისრ., 231,312;

გმირმან როსტომ ესე ნახა, შიშით გული მას უთრთოდა შნმ 3889,2;

გულმა თრთოლა დამიწყო რუს, 508,12

გულის ძგერა - ერგების... ვის გულის ძგერა სჭირდეს უსწ. კარაბ., 112,17;

ულხუზს ზარი დაეცა, გულმა ძგერა დაუწყო რუს., 285,8;

ქალს დაუწყო გულმან ძგერა მთ., 966,3;

ყველამ თავი ჩამოაგდო, მათ დაუწყო გულმან ძგერა თ. I, 47,171,3;

მერმე სადევეს გამოჰკრას, რას ჰქვიან გულის ძგერაო არჩ., II, 340,2;

რაც მაშინ მოჰხდა, ამბითა, გული შეიქსო ძგერასა თბ., 178,4;

შეამკო ბაღი წალკოთი . . . ვარდთა კოკობთა ღიმილმა, ზამბახის გულის ძგერამა ბ.-გულ., 493,3;

კელავ ჩაფარ-ელჩთა უწოდეს სასწრაფოთ გულის ძგერითა გურ., 54,197,3;

გული უძგერის მოსვენებით ტურფა ნათელსა დ. თუმ., 666;

გულის ლალვა – გული მი და მო მიარდა კრთებოდა და მელალვოდა 371,3,

გულის მი და მო კრთომა - ოდენ დავმიწდი, დავნაცრდი, გული მი და მო კრთებოდა 505,4;

მომსურდა ქების აღწერა, გული მიდამო ჰკრთებოდა დ. თუმ., 56,3;

გულის შე და გამო კრთომა – ფერი ჰკრთა და გაუფიცხდა შე- და გამო- გულმან კრთომა 1530,2;

გულის მი და მო რება - გული მი და მო მიარდა, კრთებოდა და მელალვოდა 373,3.

6.88 გულის გამაგრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გამაგრება

გულიო, გიჯობს, გაუმაგრდე თავისრულად გაიკლდეო 910,3;

ბარე კარგსა ჟამსა მოვისმინე ეგზომ გრილი სიტყუა, რომელ გული გამიმაგრდეს ვისრ., 182,360;

გავეგებით ამოვსწყვიტოთ, გავიმაგროთ ყუელა გული შნმ 159,3;

ამისთანთა სიტყვითა გული გაიმაგრა, დადგა თავისა ალაგსა უშიშრად რუს., 432,7,

გაიმაგრე გული, კლდე ვით, თავი გაიმამაცურე მთ., 1510,2; >

ადგა და ტანსა ჩაიცვა, მან გაიმაგრა გულიო თ. I, 68,66,1;

მისის მოშველებით გული გაუმაგრდათ საბა, II₁, 214,18;

გულს ნუ იჩვილებთ, იყავით გულისა გამაგრებითა გურ., 102,538,1;

გულის მაგარება - დიდხან უჭვრეტს გაკვირვებით თუცა გული უმაგარდა 86,2;

ამისთანითა სიტყვითა თვითცა გულსა იმაგრებდა რუს., 18,23; 212;

გულის განმჴნობა –– მჴეცებრ განმჴნდა გული მათი ერთგულობისათჳს აზმ., 50,9;

გულის გაძლება – გული ვერ გასძლებს ნიადაგ შავთა წამწამთა სობასა 1075.3;

ჩქარად ეცეს, ვერ გაუძლებს გული ლხინსა მეტის-მეტსა 1310,4;

რა ეტლი ეგზომსა უნებელსა უზამს, კაცისა გულმან ვით გასძლოს, რათგან არცა რკინაა და არცა სიპი ქვა ვისრ., 175,13;

ყაისსა გულმან არ გაუძლო რუს., 394,15;

სწვავს უშრეტლად ცეცხლი ცხელი,გულმან ვითმცა გაუძლესა მთ., 463,3;

გული ვერ გაძლებს ქვაქმნილი შენის გაყრისა ლევასა თ., I, 13,87,2;

მისის სიშორით გული არ გამიძლებს საბა, II₂, 289,16.

6.89 გულის გამიჯნურება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გამიჯნურება

აჰა, გული გამიჯნურდა, მიხვდომია ველთა რბენა 102;

გამიჯნურდა გული მისი, ცრემლთა ღვრასა ვერა, სთმობდა მთ., 261,1.

6.90 გულის გამორიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გამორიდება

გამორიდნა ვეფხმან გული. – დედათამცა განარიდნეს 898,3.

6.91 გულის გამხეცება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გამხეცება

გული სრულად გამიმხეცდა 581.2;

გულის ხელება - დაჯდა, მისთა შემხედველთა გული მათი მართლად ხელეს 722,1:

გულის გაშმაგება – გული სრულად გამიშმაგდა, თავი მხეცთა დავადარე 641,4;

მათს ისეთ სიტყვაზე თავს ბრუ დამესხა და გული გამიშმაგდა რუს, 1914

გული გაშმაგდეს და ხელნი შემხმეს მის ლახვრის მყოფელსა არჩ II, 723,2;

ამახე ხელმწიფეს გული გაუშმაგდა, და პირისა ფერი ეცვალა საბა, II₁ , 4117;

გულის გაფიცხება - თვალთა სისხლი მოედინა, მათთვის გული გაიფიცხა შნმ 2354,4;

კაცო, რას ზომის უფროსად გულს გაიფიცხებ საშფოთლად არჩ. I, 56,304,1;

ლომმან, გული გაიფიცხა, ვეფხმნ ჭანგი მოიმახვა ბ.-გულ. 689,3;

აწ განვაფიცხო რისხვითა მსწრაფლ გული ფარაოსია თ. II, 17, 132,1,

6.92 გულის განათება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის განათება

რა შეხედნა, ყმასა გულმან გაუფეთქნა, გაუნათდა 857,1;

გულის განნათლება - ღმერთმან გული განმინათლა გახეთქილი, გა-ცა-მწკრალი 1422,2;

მან განანათლოს მჭვრეტელთა გული, რაზომცა ბნელია 468,3;

გული შენი განათლდეს, უკუეთუ იღუაწო სარწმუნოებითა ჭეშმარიტითა მ. სწ. 5,5

განანათლენ გულნი მორწმუნეთანი მოდრ., 250, 33,

რა როდამს წიგნი მიართვა, თქუა: „გაუნათლდა გულია“ შნმ 1426,2;

გვარჯასპის გული გაუნათლდა და პირი ვარდივით აუყვავდა რუს., 472,8;

ყურნი დავალდენ მსმენელთა, გულნი განათლდეს დღისისად თ. I, 63,27,3;

გული გაუნათლდა განშორებულსა მას საბა, II₁, 107,8.

6.93 გულის განნათლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის განნათლება

იხ. აგრეთვე: გულის განათება

6.94 გულის გასაგმირავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გასაგმირავი

იხ. აგრეთვე: გულის გასაგმირალი

6.95 გულის გასაგმირალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გასაგმირალი

დაწერა წიგნი, მსმენელთა გულისა გასაგმირალი 1279,3;

გულის გასაგმირავი – რა ვეფხი ძაღლის მჭამელი ნახა, ერთი გულისა გასაგმირავი ქეიბური სტყორცნა საბა, II₂, 163,332

გულის გასაგმირე – არ ძალ-უც სრულ-ქმნა სიტყვათ, გულისა გასაგმირეთა 16,2;

გულის გასაგმირონი – შვენოდეს შავნი წამწამნნი გულისა გასაგმირონი 122,3.

6.96 გულის გასაგმირე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გასაგმირე

იხ. აგრეთვე: გულის გასაგმირალი

6.97 გულის გასაგმირონი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გასაგმირონი

იხ. აგრეთვე: გულის გასაგმირალი.

6.98 გულის გასჯა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გასჯა

გულო, გაგსაჯა სოფელმან 1231,4.

6.99 გულის გაუმთბარად დაგდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გაუმთბარად დაგდება

მაგრა ჩემი რად დააგდეთ გული ცივად, გაუმთბარად 994,4.

6.100 გულის გაუყრელად მოცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გაუყრელად მოცემა

გული მომეც გაუყრელად, ჩემი შენთვის დაიჭირე 407,4.

6.101 გულის გაფეთქა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გაფეთქა

რა შეხედნა, ყმასა გულმან გაუფეთქნა, გაუნათდა 857,1;

მასვე გულმან გაუფეთქნა, გაუტარდა იგი ხალვა ბ. გულ, 375,2.

6.102 გულის გაშმაგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გაშმაგება

იხ. აგრეთვე: გულის გამხეცება

6.103 გულის გაძლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გაძლება

იხ. აგრეთვე: გულის გამაგრება

6.104 გულის გახარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გახარება

უშენომან გულმან რამცა გაიხარა 158,3;

ჩემი გული გაახარე, გამითავე ქაღებული შნი 2330,4;

მივჰხვდი წადილსა, გულო აწ გაიხარეო მთ., 974,1;

მეღვინეები გაასხა, მით გაიხაროს გულები ვახტ, 76,764;

არ მოისვენონ მას ღამეს, მით გაიხარონ გულები თ. II, 66,528,4;

გულის განმხიარულება – განამხიარულენ გულნი მორწმუნეთანი მოდრ., 251,29.

6.105 გულის გმერა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გმერა

გონიერთა მწერთნელი უყვარს, უგუნურთა გულსა ჰგმირდეს 894,2;

თინათინის ხელმწიფობა მტერთა თქვენთა გულსა ვჰგმირო 142,2;

გინა უმიროს, გულსა უგმიროს, ვის ძალ-აქვს ცნობა განმარტებულად თ., 15,465;

სიტყვა, ვჰკადრე სამუდარო, შევაწუხე, გულსა ვჰგმირე მთ., 1636,2.

6.106 გულის გულს გაბრჭობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის გულს გაბრჭობა

მო და უყავ სამართალი, გაებრჭობის გული გულსა 948,2;

თქვი, გაებჭოს გული გულსა შნმ 3197,4.

6.107 გულის დაბინდვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაბინდვა

იხ. აგრეთვე: გულის ბნელება

6.108 გულის დაბმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაბმა

აჯაბთა მქმნელნი მჭვრეტელთა გულსა მუნ დააბმიდიან 6122,;

დღეს გული ცეცხლსა უშრეტსა დაბმით დამიბა მახია 790,3;

გულო, შავ-გულო, დაბმულხარ, ნუ აეხსნები, აწ ები 1280,4;

გული დავაბი ათასითა ბასრითა ტოილოითა ვისრ., 279,4;

ვიცი, შეგეტყობის გული ჭირსა დაება რა ომ., 71,3;

გული დაუბამს ურვასა, ნაღვლის სმას უმწუხარესსა არჩ., II, 975,3;

გულის დატყვევება-გულნი ჩვენნი გაუშვებლად დაეტყვევნეს მისით მახით 1150,4;

შეუპყრიხარ სიყვარულს, გული შენი დაუტყვია 128,4;

გამოჩნდა ვისის პირი და მისისა გამოჩენისაბგან დატყუევდა რამინის გული ვისრ. 61,21;

მაგრამ გული გულისათვის მისი მანცა დაატყვეოს ბ. გულ., 950,4;

რამის გული დაუტყვევა, ვით გრძნეულმან თოკით მაგრა არჩ I, 175, 323,1;

ტყვედ მომიყვანეს, ტყვისაგან შენ გული დაგეტყეოდა თ., I, 66,542;

დაატყვევა მან შმაგისა გულები დ. თუმ., 96,9;

გულის შეპყრობა - მან შეიპყრა კაცთა გული, შნე 2646,2;

გული შემიპყრა სურვილმა, ამად ვზი დაჭმუნებული ომ., 432,1;

გულო შეგიპყრა სევდამან, ნუ აეჴსნები, სულ ები მთ., 106,4;

ვინ შეიპყრა გული ჩემი, შენგან კიდე ვინ ხელთდების ჩ,, 120,3;

გული შემიპყრა ტყვექმნილი და ღაწვნი ცრემლით შენამა ბ.გულ., 215,2;

გულის დაპყრობა - ამ სოფლის სიკეთე ელვის მსგავსია, ბოლო გაუტანელი და ჭირის ღრუბლის აჩრდილის სიხშოსავით წარმავალი. არცა მისი კეთილისა ხამს გულისა დაპყრობა და არცა მისსა ბოროტსა ზედა შეჭირვება საბა, ΙΙ₂, 120,28;

გულის პყრობა – ტრფიალების შავარდენმა გული უპყრა, მას მოსურდა ვახტ. 37, 106,3.

6.109 გულის დაბრუნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაბრუნება

რათგან შენ დაგრჩა გონება, გული შენკენვე დაბრუნდეს 824,2.

6.110 გულის დაგვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაგვა

წიგნი ვნახე, მისი იყო ვისი მდაგავს ცეცხლი გულსა 369,1;

მზევ შენი ცეცხლი უშრეტლად სწვავს, სდაგავს გულსა ალებად მთ., 64822;

ცეცხლი მამედვის წყენისა, შემექნის გულსა დაგებად თბ., 246,ვ;;

ყაყაჩო გულსა მიდაგავს ჩემის კვნესისა კვამლითა საბა., II₁ , 243,18;

შენ სურვილის საჴმილითა გულს მიდაგავ ცეცხლის ალით გურ., 263,20,2;

გულის დადაგვა - აწ ვახსენებ, ვისგან ჩემი დაუდაგავს გული ალსა 318,4,

დაღი დაღზედა დაისვა, გლახ გული დაიდაგა მან საბა, II₁, 195, 32;

გულის წვა - რად სიცხე გულსა ნიადაგ მწვავს გმირსა სამს ალებისა 1014,1;

ნუთუ გაბრჭოს, გული ჩემი ვით იწვის და ვით ენთების 760,2;

იწუებოდა გული ჩემი წარწყმედისათჳს სულისა შენისა ბალ., 147,12;

მიჯნურისა გული წელიწადითა წელიწადამდის ცეცხლსა შიგან იწუის ვისრ., 636;

სწვავს გულსა მისსა ვერ-მჭვრეტსა ცეცხლითა დაუშრეტითა მთ., 34,2;

გულნი გვეწოდეს, გლოვით გვეწოდეს, სავაებოთა ხმათა ვიბანდეთ საბა, II₁, 363,32;

მით დამეშრიტა საჴმილი, რისგანაც გული მეწოდა გურ., 28,5,3,

გულის დაწვა – მოითვალა მათი ბარგი საამ,– მტერსა გული დასწვა შნმ 549, 1;

რა ზავ მისისა მზისა ხმა გაიგონა, გული დაეწვა რუს. 70,4;

მიჯნურთა მისის ბრალითა გული დასწვია სადაღ ა თ. I, 18,28,4;

გული დაეწვათ ჯავრითა, ყველანი კბილთა იღრჭენდეს არჩ. I, 160,202,2;

მეზობლის ციცას მისის საჩივრის ტირილითა გული დაეწვა საბა II₁, 92,15;

მამას გული დაეწვა თ. II, 166, 19;

გულის ადუღება - ქუნდრუსაგან რა ეს ესმა, ზააქს გული აუდუღდა შნმ 81,1;

რა მისი ისეთი სიტყვა გაიგონა, ჯიმშედს გული აუდუღდა რუს, 190,38;

გულის ნთება – ნუთუ გაბრჭოს, გული ჩემი ვით იწვის და ვით ენთების 760,2;

მუნ აგრე გულსა უნთებდა ცეცხლი მცხინვარე, ცხებული 859,4;

გულნი მათნი ცეცხლებრ ენთებოდა აზმ., 101,8;

ეწყინა და ვეღარა თქვა, გული მისი ენთებოდა შნმ 2979,1;

ფათერაკისა საქმითა გული ცეცხლითა მნთებია საბა, II₁, 446,16;

გულის ანთება – გული და ღვიძლი ამენთო რუს., 508 18.

6.111 გულის დადაგვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დადაგვა

იხ. აგრეთვე: გულის დაგვა

6.112 გულის დადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დადება

ვერას ვარგებ, გულსა დავსდებ 720,4:

შენთვის დავსდებ გონებასა, სულსა, გულსა 892,1;

გული დადევ, დაიჯერე, ვერ წაგიტან, ვერა, ვერა 774,4,

გული დადევ და თმობა მოიღე, ღმერთსა ევედრებოდე და მოალხენდე შენთა მოახლეთა ვისრ., 145,24;

ქექაოზს გული დაუდვეს, თქვენთა მტერთა გაუხარდების შნმ 2105,3;

ომაინ გული დაუდვა და წყალობა უბრძანა ომ., 97,2;

ჩვენ ლხინსა ვნახავთ, კვლა შენთვის იქნას გულისა დადება მთ., 17184,;

გული დადევ მეფობასა, მოგცემ, იწყო მუდამ შუება ფეშ., 933,3;

რა თემის გარიგებისაგან გული სანებიეროდ დადვა, მისის მისანდობელის ყმათაგანნი გამოირჩივნა საბა, II₁, 105,19;

სხვა სასჯელსა რად დავზარდე, უფრო გული დამედება ვახტ, 27,30,3.

6.113 გულის დადნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დადნობა

დღეთა მეტად ნუ მოჰკვდები გული ჩემი ნუ დადნების 1882,;

გულსა შუქნი შემომადგნა, მაგრა გული არ დამიდნა 513,4;

მწუხარებითა დადნეს გული შენი უსარგებლოდ მისთჳს და სალმობად შეგედვას მ. სწ., 89, 17;

დადნა გული და ტანი ჩემი შენითა გონებითა ვისრ., 76,16;

მას დღესა გული იმათი შიშითა სრულ დადნებისა შნმ 1524,4;

დადნა ცვილივითა გული ჩემი სიყვარულითა გულარისა ცეცხლისათა რუს., 554,9;

გული კრული დადნა მიწყივ დადნობილი ომ., 242,3;

თუ ნახავ, ვიცი უცილოდ გული მსწრაფლ დაგიდნებისა არჩ. Ι, 128,14,1;

უშენოდ სწრაფად დამიდნეს, გულიცა მქონდეს ქვისანი საბა, II₁, 179,19;

გულის დნობა – თავიდაღმა რად არ იცი, ჩემი გული რაგუარ დნების 895,4;

სხვამც რა მინდეს მოსაცემი. ჩემი გული მისთვის დნება არჩ II, 118,4.

6.114 გულის დარმანთა რება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დარმანთა რება

საწუთროო, ვის წეღან გული დარმანთამიარე, მაშინ მოგეცა იმედი, ლხინი რად გამიზიარე 389,2.

6.115 გულის დარჩომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დარჩომა

საყვარელო, მოგშორდი, გული შენ დაგრჩა, ვთქვა ვისად 179,3;

ქუეყანასა გულის-ნება და სიხარული ვითღა ვსძებნო, რათგან ტანსა შიგან არცა გული დამრჩომია და არცაღა სული ვისრ., 283,18.

6.116 გულის დატყვევება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დატყვევება

იხ. აგრეთვე: გულის დაბმა

6.117 გულის დაღვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაღვა

არ მეამის კაცთა ნახვა, მიდაღვიდეს გულსა დაღნი 583,3;

მიკვირს, თუ გული ალმასი შავმან წამწამმან დაღა რად 705,3;

მისი ვენაჴსა გონება უმისოდ შანთი ვითა სდაღვიდა გულსა ვისრ., 165,8;

ზალდასტანს მიჯნურობისა ცეცხლი გულსა უდაღვიდა შნმ 1258,1;

მის მზისა ცეცხლი უშრეტლად გულს უდაღევდა, ჰმურევდის მთ. 649,3;

უმისობა გულს სდაღევდეს მუდამ უნდა სულთქმით რონოს არჩ. I, 57. 318.2;

გულსა მდაღევდა სახმილი, ალისა მე სიცხენია თბ., 120,3;

გულის დაწყლულება - მოყვარემან ვარდის კონა გულსა მკრა და დამიწყლულა 852,1;

და მერმე კიდეგან იხილნა დედანი იგი მაზრზენელნი მისნი, რომელთაგან დაწყლულ იყო გული მისი ბალ., 126,34;

ჩემი გული დაგიწყლულებია ეგზომითა მუდარითა, ზენაარითა და ანდერძობითა ვისრ., 80,131;

მისთვის გული დამიწყლულდა შნმ 1831,3;

არ მიმუხთლოს საწუთრომან, არცა გული დამიწყლულოს მთ., 597,4;

გული ჩემი დამიწყლულე, შენს ბორკილთ ფერხთ მე მიყენებ არჩ. I, 195, 500,2;

გულს მისჭირდა და დაწყლულდა უშენოთ დ. თუმ., 44,13;

გულის წყლულობა – აგრევე გული კაცისა.. მიწყი. წყლულდების 1335,1-3;

დაუშრტა ცეცხლი, გამთელდა სრულად გულისა წყლულობა ომ., 415,2;

მისჭირვებოდათ ტყეეობა, მით მათი გული წყლულობდა მთ., ?726,3;

აწყა სევდისა ლახვრი გულსა მიწყლულებს, მისრისა თბ., 473,4.

6.118 გულის დაწყლულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაწყლულება

იხ. აგრეთვე: გულის დაღვა

6.119 გულის დაჭმუნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაჭმუნება

წასლვა ჩემი გულსა თქვენსა არ ეწყინოს, არ დაჭმუნდეს 731,1;

რა ეს სიტყვა გაიგონა, ზარდის გული დაუჭმუნდა არჩ. Ι, 158, 182,1;

გულის დაღონება - უმამაცოს კაცის გული მუნ ომს მეტად დაღონდებოდა ომ., 29,5;

გულის შეღონება - ჩვენ ამისსა მოიმედეს არც სრულ გული შეგვიღონდა არჩ. II, 572,3;

გულის ღონება – გული მიღონდება, სულ ის მაგონდება, რაც ნახე სიზმრად გურ., 218,2623;

გულს ჭმუნვის ქონება – თავ-დადრეკით იგონებდა, გულსა ჰქონდა ჭმუნვა დიდი 810,1;

გულის წყენა - წასლვა ჩემი გულსა თქვენსა არ ეწყინოს 731,1;

მას წყენა მიჰხვდა გულისა, ცრემლით აევსო თვალია მთ., 1435,2;

6.120 გულის დაჭრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაჭრა

გულსა სრულად ნუ დასჭრი, და 903,2;

გული უფრორე დამიჭრა ათიათასმან დანამან 351,2

მიშველე რა, გული ცეცხლმან არ დამიჭრას, არცა სრასა 728,4;

ეგულების მას ლახვარი მზისა, აძლევს გულსა დაჭრად მთ., 947,3;

წამწამთაგან დაჭრილიყო მჭვრეტელთ გული ყიმა ქუფთად ჩ., 290,4;

მისთვის დაეწვა მას გული, დაეჭრა, დაეხეოდა თ. Ι, 56.243,1;

რა გეგონა გულის დაჭრა ასაკერავ-ასალართა საბა, ΙΙ₂, 74,7;

გულის დაკოდვა – დაჰკოდა გული, აწ არ მინდა სიტყვა მწარედა ბესიკი, 173,1,2.

6.121 გულის დაჯერება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დაჯერება

გული ერთსა დააჯეროს, კუშტი მიხვდეს, თუნღა ქუში 25,3;

მუნ იყვენით განსვენებით, სადაც გული დააჯერეთ თან., 1538,3;

ყმამ გული ვერ დააჯერა, ვირე ხელი არ მოუსო არჩ. I, 217,692,4;

მის კეთილს საქციელსა გული დააჯერა საბა, II₁, 66,2;

თუ ენა კაცსა ატყუებს და გულსა დააჯერებსა, მისაცემელი უფროსად აცდენს და გააჯერებსა ვახტ., 68,13,1;

გულს ვერ დავაჯერებ სიკვდილს წმიდის ღვთისმშობლისას თ. II, 47,377.4.

6.122 გულის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დება

დავიწყეთ რჩევა საქმისა, გული მიც, თუცა მელია 504,1;

მედვა გული მხეცისაებრ 528,3;

შემასმენდა ჯავრიანი, გული ედვა ცეცხლებრ წვითა 1197,2;

ვინცა მას მოისმენდა, თუ ასიცა გული ედვა, ეგრეცა უგულო დარჩებოდა ვისრ., 224,10;

ადრე მოსვლა შემაჯერა, ცოტად ესე გულსა მიდებს ომ., 179,4;

ღმერთმან ადრე მას შეგყაროს, ვისგანაც გაქვს გულის დება ჩ., 259.4;

„გგავს, მაგრა კიდევ შენ სჯობო", – მე ამით გულსა მიდებენ თ. I, 9,484;

მიმტაცა სული დღეს იქით, რას მარგებს გულის მე დება ვახტ., 11,11,3;

„კარგა შეიბით ღთის მადლსა“ გულსა უდებდა ყველასა ბაქ., 143,2;

მელექსეობა დავიწყე, ამით ვჰქმენ გულის დებანი დ. თუმ., 72,3.

იხ. აგრეთვე: გულის დადება

6.123 გულის დნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის დნობა

იხ. აგრეთვე: გულის დადნობა

6.124 გულის ერთგულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ერთგულება

მივეგებე, გული მისთვის ვაერთგულე 1126,2.

6.125 გულის ერთგულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ერთგულება

მივეგებე, გული მისთვის ვაერთგულე 1126,2.

6.126 გულის ვაება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ვაება

გული, მისი უნახვი, ტირს და სულთქვამს, ვაებს, უობს 767,2.

6.127 გულის ვნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ვნება

მე, გლახ, ორნი დამიყრიან, გული ამად რად არ ივნებს 945,2,

6.128 გულის ზადი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ზადი

ცუდად მაშვრალნი მოვიდეს, მათსავე გულსა ზადია 115,4.

6.129 გულის იმედი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის იმედი

შენი სიცოცხლე მეყოფის ჩემად იმედად გულისად – 1284,1;

მალვით ჰყვა ქალსა იგი ყმა მისად იმედად გულისად მთ., 713,1;

ესვიდა გული–მას ესვიდა გული ჩემი და შემეწია მე ფს., 27,7

6.130 გულის კვდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის კვდომა

პირის-პირ მიჯდა იგი მზე, გული ვისთვისცა კვდებოდა 475,2;

მე ცოცხალსა არ გამიშვებს, ჩემი გული მისთვის კუდების შნმ 1457,3;

კვდებოდა გული გამზრდელისა მისისა და ჰგმობდა თავსა თვისსა გამოჩენისათვის რუს., 4,18;

აწ სიშორისა მომლოდნე გულიმცა მისთვის კვდებოდა ჩ., 220,3:

გული მოკვდა თუ ცოცხალა, არ იცის, გახელებულა არჩ. წ. 190, 455,4.

6.131 გულის კრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის კრთომა

იხ. აგრეთვე: გულის გაკრთომა

6.132 გულის ლალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ლალვა

იხ. აგრეთვე: გულის გაკრთომა

6.133 გულის ლების წამალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ლების წამალი

აწ გაპარვაა წამალი ამა გულისა ლებისა 769,2.

6.134 გულის ლევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ლევა

გულმან გლახ, რა ქმნას უგულოდ, თუ გული გულსა ელია 931,2;

გული მიც, თუცა მელია 504.1;

გულის დალევა – შეჭირვებისა ცეცხლმა დამილია გული ვისრ., 142,19.

გულის გადალევა - ამდენის ხვეწნით, მუდარით, მე გული გადამელია ბაქ., 281,3.

6.135 გულის ლმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ლმობა

ხმდა განაღამცა საქმნელად, რაცა თქვენ გულსა გლმობია 38,3;

ფრით მელმის აწ გული ჩემი თქუენთჳს ასურ., მოლვ, 114,30;

ილმენით გულნი; ჭირნახულნი, შეგვიწვნარენით ბესიკი, 46,12;

გულის ტკივილი - მუნამდის გასძლო სულთა დგმა, გული რაზომცა მტკიოდეს 1076,3;

ვიგლოვდეთ ლმობიერად, ტკივილითა გულისაჲათა მ. სწ., 168,14:

შვილნო, სულისა სიბრძნითა გულისა ტკივილთა სძლეთ ხანცთ., 310,41;

რამინისაგან გული კულა მას უფრო სტკიოდა ვისრ., 92; 38;

მერაბ წიგნი მიუწერა ზაალს გულის ტკივილითა შნმ 1963,1;

ნამეტნავის გულის ტკივილის და მწარეს ცეცხლის დებისაგან ათრთოლდა ხის ფურცელივითა რუს., 12, 28;

მას ახლად მეფე გაუწყრა, პირველცა გული სტკიოდა ომ., 272,2;

ერთმანერთს მიუტირებენ წუხილით, გულის ტკივილით თ. II, 98,799,2;

სამი ჴელმწიფე ზედი-ზედ მოვკვდენო, - გული სტკიოდა გურ., 94,480,2;

თირკმელთა წვას და გულის ტკივილსა შესჩიოდა საბა, II₁ , 243, 29;

გულის ტკივნება - რა ჰგავა, თუ მოყვარესა კაცმან გული არ ატკივნოს 29,4;

თუით იცი, მე რაზომი ჭირი შენთუის მინახავს.. და შენ რაზომჯერ გული გიტკივნებია ვისრ., 178,29;

მათ დაუწყეს გმირსა ქება ტკბილად, გული არ ატკივნეს შნმ 2710,2;

სიტყვა ჰკადრა საადვილო, სწადს თუ გული არ ატკივნა ომ., 130,3;

მიჯნური ვარ, გამირისხდი, მე გატკიენებ ამით გულსა ჩ., 54,4;

აღარ ვიტყვი მაშინდელს, ეგებ გული არ გეტკივნოს არჩ. II, 10821;

მტერს უხაროდეს, მზრახევდეს; მოყვარეს გულს ატკივნებდეს არჩ. I, 212,658,2;

ახლავს ცოტა მეომარი, თურქთა გული არ ატკივნა შნმ 1907,4;

გულის ტკენა - ნუ ატკენთ გულსა დასა თქვენსა მავრიდსო რუს., 112,29;

უსუფ-ზილიხანც ვახსენოთ, ნურცა მათ ვატკენთ გულებსა თ. I, 63,29,2;

მოყვარ გულსა მატკენდეს, მტრისაგან რა მეტკინება საბა, II₁, 231,27;

ეს გაამაყა რისათვის, ამით მეტკინა გულიო თ. II, 62,497,3;

შენ მეტად გული მატკინე უმზგავსოს საუბარითა გურ., 171,7,1;

გულის სალმობა - სულგრძელებით ისმინეთ ჩემი, რამეთუ სალმობაჲ გულისა ჩემისა აღმძრავს მე სიტყუად წარტყ., 18, 15;

ვიდრემდის დავისხნე ზრახვანი სულსა ჩემსა და სალმობაჲ გულისა ჩემისაჲ დღეთა ფს., 12,3;

მწუხარებაჲ არს ჩემდა დიდ და მოუკლებელ სალმობაჲ გულისა ჩემისაჲ რომ, 9,2;

გულს შელმობა - ენა დაშვრების, გაცვთების გულსა შეელმის, ლმობილსა 839,3.

6.136 გულის ლხენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ლხენა

რაგვარ გასრულვარ, შენ იცი გულია აღარ ლხენითა 949,4;

გულსა ალხინე ჩემისა მოშორვებისა მთმობელსა 1294,3;

ნახვისა მოლოდნა გულსა ეგრეცა ალხენდა ვისრ., 134,18;

ჭკვიანი მოციქული ხარ, წადი გულისა ლხენითა შნმ 2362,3;

მამძულვებია სიცოცხლე, გული აღარ არ ლხენითა ზილ., 637,3;

წყარონი ტკბილნი, ჰაერნი ლბილნი, კაცთა გულისა ლხენის სახენი საბა, II₁, 50,2;

ამ ჭირის სახლთა, საშიშარ ნახლთა, შენის ჭქვრეტითა გულსა ვალხენდი საბა, II₂, 25,12.

6.137 გულის მურად წვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის მურად წვა

მერმე, ცეცხლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად 152,3;

გულის მურვა ავთანდილსცა აეტირა, მისმან ცეცხლმა გულსა მურა 319,2;

მის მზისა ცეცხლი უშრეტლად გულს უდაღევდა, ჰმურევდის მთ., 649,3;

გულის შეურვება - ნაცვლად მათთა წყალობათა გულნი მათნი შევაურვენ 846,4;

ვა თუ გაწყრეს, გაგულისდეს, კუშტი გულსა შეაურვებს 1472,2;

მიკვირს, რად სცალს წყლიანობად, რად არ გულსა შეიურვებს 755,2;

დიდითა მით ბრძოლითა შეაურვა ეშმაკმან გულსა მისსა საბა პალესტ, 172,30;

ნუ შეიშინებთ და ნურცა შეიურვებთ გულსა თქეენა რუს., 39,19;

მომაშორეებს კაეშანს, არა გულსა შემიურვებს ბ.გულ., 859,3

გულის ურვა – ნუ იურვინ გული შენი მთავრისა მისთჳს წარტყ., 50,28;

შუბლთა აჩნია ნიშანად მისის გულისა ურვანი საბა, II₁, 125,16;

გულს ურვის შექმნა - ლხინმა მიმრიდა, შემექმნა გულს ურვა, თვალთა წუხილი არჩ. II, 384,2;

6.138 გულის ღამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ღამება

მერმე ავდეგ სევდიან, მიღამებდა გულსა მური 584,2;

გულს რად მიღამებ, ცისკარო საბა, II₂, 207,17;

ვერა ვხედავთ ერთმანერთსა, გვიღამებდა მტვერი გულსა შნმ 1948,3;

გულის შეღამება – თურმე ნამეტნავმა ტირილმა გული შემიღამა რუს., 242,12;

აშიყობამ და სურვილმან მე გული შემიღამისა თ. I, 18,31,3;

ღაწვნი შემექმნა ზაფრანად, გული შეღამდა ამალით ბ.-გულ., 467,2;

6.139 გულის შავად შეღებვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის შავად შეღებვა

გული შავად შემიღებე, სიბნელესა მიმეც ხშირსა 947,2;

გულის შემოსა შავით ზღვათა მეფისა შვილისებრ გულს ნუ შემიმოს შავითა ომ., 247,2;

გულს სევდად წოლა - მისგან ეჭვი არა მქონდა, სევდად მაწვა გულსა მით ხე 352,4;

გულს სევდად შემოწოლა – გულსა სევდა შემოაწვის, ამოკვნესით აოხრანი თ. I, 128,18,2;

გულს სევდის იეფება - შინა მივე, დაღრეჯილსა გულსა სევდა მიიეფდა 398,1;

გულს სევდის შემოქცევა – მარტო დავრჩი, სევდა რამე შემომექცა გულსა მურად 1115,4;

გულს სევდის შეყრა – გულსა სევდა შემეყარა, ვიწყე ჭირთა მოპოვნებად 509,4;

გულს სევდის შემოყრა - დღეს ჩვენგან ჴამს წინ ნადიმთა დადება, გულს არ შემოყრა სევდისა მთ., 1728,2;

ძე არ უვის, ასული ჰყავს, გულსა სევდა შემოჰყრია თ. I, 78,145,4;

გულს სევდის შემოვარდნა - ლხინად ვიჯე, სევდა რამე შემომვარდა გულსა მურად არჩ. I, 129,19.1;

6.140 გულის შეწუხება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის შეწუხება

და ოდეს ესე მოიჴსენო, შეწუხნეს გული შენი და გევლტოდის შენ ყოველი ამპარტავანებაჲ და ზუაობაჲ მ. სწ., 50,26;

ამ ამბისა მოსმენითა გული ერთობ შემიწუხეს მთ., 454,3;

ნუღარ იტყვი მაგ სიტყვას, ჯავრით გული შემიწუხდა არჩ., II, 482,4;

რაცა ბრძანე, მაგა საქმითა გული შემიწუხდა საბა, II₁, 251,33; გულის წუხილი - ფრიად წუხდა გული მისი ხანცთ., 252,2

ძმისა სიყვარულითა თვალთა ცრემლი სდიოდა, გული უწუხდებოდა და ამას შეიჭირვებდეს შნმ 375,8;

ლექსთა მთქმელისა გული ნიადაგ წუხია ომ., 15,1;

ვის ლხინი აქვს, მას უბნობენ, ანუ გული ვისცა უწუხს არჩ II, 78,2;

რომლითაცა მიზეზით გული მიწუსხს, ვერ გამირჩევია საბა, II₁, 89.3;

იესო მოვალს საფლავად, უწუხდა მისთვის გულები თ. II, 33,267,2;

6.141 გულის შეჭირვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის შეჭირვება

ნუმცა ოდეს შეიჭირვებს გული შენი რუს., 74,2;

ნურცა შენი გული შეჭირვებულა საბა, II₁ 237,24;

გულის შეჭმუნება - შენის ცოლის ავადობა გულსა შენსა დიდად შეაჭმუნებს საბას, II₂, 28,28;

გულის მოჭირვება - მეტის სიბრალულითა გულმა აღარ მოუჭირვა საბა, II₁, 222,2;

გულის მიჭირება - გულს მისჭირდა და დაწყლულდა უშენოთ დ. თუმ. 44,14;

გულს შემოყრა - ყველა ლხინობს და თამაშობს, გულს არვის შემოჰყრიაო თ.I, 104,44,3;

თქვენისა სიცრუისათვინ ბევრჯელ გულს შემომეყრება არჩ.I, 45,213,4;

ქურქუმს გულს შემოყროდა და სოსანსა სამგლოიარო შეემოსა საბა II₂, 259,19;

გულის ხალვა - შენ გიყვარდეს მას არ უნდე, სიმძულვარით გულს გხალვიდეს არჩ. I, 169,277,2;

6.142 გულის-თქმათა მფლობელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის-თქმათა მფლობელი

მომეც დათმობა სურვილთა, მფლობელო გულის-თქმათაო 800,4,

6.143 გულისა და ძალის გამცუდებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულისა და ძალის გამცუდებელი

მისთვის გაჭრილი მინახავს, წევს ლომი ფერ-ნამკრთალი სად, გამცუდებელად თავისად, მის გულისა და ძალისად 1252,4.

6.144 გულისაგან მოსმენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულისაგან მოსმენა

რაცა აჯა დათმობისა გულმან ვისმცა მოუსმინა 715,4.

6.145 გულისათვის სულის მოცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულისათვის სულის მოცემა

სულთა მოგცემ გულისათვის, სხვა მეტიმცა რა გაქონე 244,4.

6.146 გულისათვის ჭირთა არიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულისათვის ჭირთა არიდება

გულსა ჭირნი არიდენო 488,2.

6.147 გულს ურვის უკუყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულს ურვის უკუყრა

ნუთუ მხეცთა სიახლემან უკუმყაროს გულსა ურვა 642,2;

გულს ჯავრის უკუყრა - საქმე გაშინჯე ჭკვიანად, გულს ჯავრი უკუიყარე შნმ 79,3;

გულს უკუყრა - მისი სისხლი გავიყრევინე, პატარა გულს უკუმეყარა რუს., 544,24.

6.148 გულს ჯავრის შემოყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულს ჯავრის შემოყრა

არ მინდოდა, გამარისხეთ, შემომყარეთ გულსა ჯავრნი გურ., 64,268,1;

გულის შემოყრა - ვეჭობ, მკვდარსაც გააცოცხლებდა, არამთუ იქ ცოცხალს გულს შემოეყრებოდა რუს., 219,12;

ლხინად მჩანსო შენი ხლება, არ თუ გულსა შემომყარე მთ,, 1010,3;

გულს დარდის დება - უსხდა პირმთვარე მუტრიბი, არ ედვა გულსა დარდია შნმ 469,2;

გულის შეჭირვება--მათის გულის შეჭირვება სიხარულად შესცვალა მა შნმ 1460,3;

გულის ჯავრი - მისისა გულისა ჯავრსა პირიდაღმა მიწაზედან სისხლსა დაყრიდა შნმ. II, 395,25;

გულის შებნედა - თავსა იყო დაკოდილი, შეებნიდა სისხლსა გული 194,3;

გულის დაბნედა - წიგნი მომცა ასმათისი: „გული შენი ნუ, დაბნდების“ ჩ., 159,1;

მაშინდელმან გზაზედ რჯამან გული ჩემი სულ დაბნიდნეს თან., 1106,2.

6.149 გულის ლხინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ლხინება

ავთანდილს ღმერთმან წადილი მისცა, გულისა ლხინება 245.4;

ამირან დარეჯანიძე, ლომი, მამვსრველი ლომისა, ქარავანთ გულის ლხინება, ოდენ ნასაჯი ომისა თან., 1018,2.

6.150 გულის ლხინი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ლხინი

მას ზედა დასვა იგი მზე, ლხინი მჭერეტელთა გულისა 1176,4

მათ მიხვდა ლხინი გულისა, განშორდა მწუხარებანი ბ.გულ., 200,1;

მიეცათ ლხინი გულისა, სიამით მოეთნებოდა ბ.გულ, 808,2;

მოიწიფა გულთა ლხინი, მაღლით ხედავს ქვე ზენარი საბა, II₂, 263,2;

გულის ლხინი და გონება ყველა ერთპირად წამგვარა ბაქ., 282,2.

6.151 გულის ლხინის მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის ლხინის მიცემა

დავჯე მივეც გულსა ლხინი, საწუთროსა დამგმობარსა 403,3,

მეფესა მეტად ეამა, მიეცა ლხინი გულისა 1158,3,

6.152 გულის მაგარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის მაგარება

იხ. აგრეთვე: გულის გამაგრება

6.153 გულის მართალი სამართალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის მართალი სამართალი

ცან, სამართალი მართალი გულისა გულსა მივა რად 1295,2.

6.154 გულის მდებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის მდებელი

ერთაი ესე ასმათი და დამრჩეს ორნი მონანი, ჩემნი გულისა მდებელნი და ჩემნი შემაგონანი 582,2;

გულის დამდები - ჩემთა ლაშქართა ზურგი და გულის დამდები შენ ხარო რუს., 283,31.

6.155 გულის მი და მო კრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გულის მი და მო კრთომა

იხ. აგრეთვე: გულის გაკრთომა

გულის მი და მო რება

იხ. აგრეთვე: გულის გაკრთომა

7 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - დ

▲ზევით დაბრუნება

7.1 დაბდაბის კრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაბდაბის კრვა
იკრეს ნობსა და დაბდაბსა 1400,4; რა ომი გაგვიმარჯვდის, ჰკრიან ბუკს და დაბდაბსა ა.-დარ, 353,27; დაბდაბის ცემა - ამიერ და იმიერ სპათაგან იყო ცემა ბუკებისა და დაბდაბთა ჯუანშ., 155,7; ზღუდეთა ზედა წამოდგეს ყოველნი კაცნი და სცემდეს ბუკსა და დაბდაბსა ა.დარ, 298,11; შეიქნა ბუკთა ტკრციალი და ნაღარის დგერა, სპილენძ-ჭურთა, დაბდაბთა ცემა რუს., 235,8.

7.2 დადაგული გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დადაგული გული
მომცა წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა 151,4; ვპოვე წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა 695,4; ცეცხლმან ცხელმან ვით ვერ დაგწვა, გულო, ასჯერ დადაგულო 304,4; დაყო რუსუდან რაოდენნიმე წელნი შვილსა გვერდით დიდითა დიდებითა და პატივითა, პირითა მხიარულითა... განა გულითა დადაგულითა რუს., 598,13; გულსა მისგან დადაგულსა, მუნვე ცეცხლსა დაუვსებდა მთ., 714,2; ძნელი ჭირი გარდეკიდა მაჯნუნს გულსა დადაგულსა თ, I, 36,894; მისისა დადაგულისა გულისა სულთქმა ზეცად აღიწეოდა საბა, ΙΙ₂, 261,21; დაგული გული - შიში მაქვს გულსა, შენსა დაგულსა არჩ. I, 252,27; ყვავილისებრივ გაშალოს მისგანვე გული დაგული ვახტ, 13,252; დამწვარი გული - გამიმთელდა გაყრითა მისით დამწვარი გულია მთ, 1503,3; შენ შემოგწირე საკვდავად გული დამწვარი, სადაღა თ. I, 13,842; დამწვარ-დადაგული გული - წყალობისა წყალი მიეც გულსა დამწვარ-დადაგულსა თ, 1, 81,169,3.

7.3 დაზრული ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაზრული ვარდი
ტარიელის ვარდი იყო დათრთვილული, არ დაზრული 281,1; დანასული ვარდი - ცუდია აქა დიდობა, ვარდი აწ მეც ვჩან დანასულ ჩ., 604.2.

7.4 დათმობის აჯა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დათმობის აჯა
რაცა აჯა დათმობისა, გულმან ვისმცა მოუსმინა 715,4; დათმობის აჯება - დათმობასა ეაჯების გულსა: „შენ რა მოუგვარე" 719,3; დათმობის აჯება იხ. აგრეთვე: დათმობის აჯა დათმობის ძალის მოცემა მომეც ძალი დათმობის, ცოტად ვითა აღმადგინე 347,2;

7.5 დათრთვილული ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დათრთვილული ვარდი
ტარიელის ვარდი იყო დათრთვილული, არ დახრული 281,1; მზეს მზეს ეხვეწების, რომე ჩანს, დღეს ვარდი დათრთვილულია შნმ 4676,4.

7.6 დაკარგული მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაკარგული მთვარე
ვპოვეთ მთვარე დაკარგული, რაცა გეწადდა, იგი ვქმენით 1344,3;

7.7 დალახვრული გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დალახვრული გული
ნეტარ, რა ქმნას უშენომან გულმან, შენგან დალახვრულმან 1282,3; გულსა, შენგან დალახვრულსა, გაჭრა უჯობს ისრევ ველად მთ., 1623,4.

7.8 დამალული მიჯნურობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დამალული მიჯნურობა
გულსა მისსა მიჯნურობა მისი ჰქონდა დამალულად 41,1.

7.9 დამალული საქმე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დამალული საქმე
მიჯობს, მივჰყვე, განღა, სადმე ვსცნობ საქმესა დამალულსა 1081,4. დამალულის გამოცხადება ბოლოდ ყოვლი დამალული საქმე ცხადად გამოცხადდეს 928,4; დამალულის გაცხადება - გაგიცხადა დამალული გონებამან დაფარულმან 1282,4; დაფარულის გაცხადება – ამ საქმესა დაფარულსა ბრძენი დივნოს გააცხადებს 1478,1; ერთსა რასმე მოგახსენებ, გამიცხარდე დაფარული 885,2; მაგრამ გითხრა მიზეზი ჩემისა აქ დგომისაო და დაფარულიცა გაგიცხადოო რუს., 109,16; გაუცხადდეს დაფარული პირველ იმედ-გარდამწყდარსად ომ., 12,3; დაფარულის გამოცხადება - მრავალ ჟამ დაფარული ესე საუნჯე გამოაცხადა ღმერთმან ასურ., მოლვ, 98,22; შენით მრავალი დაფარული გამოცხადდების ხაბა, ΙΙ₁, 172,23; დაფარულის ცხადება – აწ გიცხადებ დაფარულსა, გაბჭე, რაცა უმჯობესობს ჩ., 77,3; ფარულის გაცხადება - მე გაგიცხადებ ფარულსა ჩემსავე, არ დაკლებულად მთ., 945,2; რა თოფის ხმა გაიგონეს, მზირთ ფარული გააცხადეს არჩ. II, 744,1; დაფარული საქმის გამოცხადება - თქმა მიჯობს, გამოცხადება საქმისა დაფარულისა შნმ 2842,2; იდუმალის გაცხადება - გკადრებ ფიცსა ზენაარსა, იდუმალი გამიცხადე მთ., 976,3; დამპლულის გამჟლავნება - კვამლი შექმნის ლაშქართათვის დამალული გაამჟღავნეს 437,2. დამალულის გამჟღავნება იხ. აგრეთვე: დამალულის გამოცხადება

7.10 დამალულის გაცხადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დამალულის გაცხადება
იხ. აგრეთვე: დამალულის გამოცხადება

7.11 დარბაზის ერი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დარბაზის ერი
დახედენ დარბაზის ერთა, შევლენ ისფრითა ღებულნი 1191,3; იგლოვდა დარბაზის ერი, მათ ჴორცი არა ჭამესა ფეშ., 973,2; ებისკოპოზთ, დარბაზის ერთ ამოწყვეტილი შინ მოველ არჩ. II, 766,1. დაუმჭნარი ვარდი იხ. აგრეთვე: არ-დაზრული ვარდი დაუშრეტი ცეცხლის დება მე, მეფეო, ნახვა შენი მიდებს ცეცხლსა დაუშრეტსა 1430,2; იხ. აგრეთვე: ალის დება

7.12 დაუშრომელი მკლავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაუშრომელი მკლავი
აჰა მშვილდი და ისარი და მკლავი დაუშრომელი 714,4.

7.13 დაუშრტობელი სახმილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაუშრტობელი სახმილი
ავენთი, დამწვეს მამისა სახმილთა დაუშრტობელთა 330,1; დაუვსებელი სანთელი – უქმთა მათ უდაბნოთა შინა გამობრწყინდეს სანთელი ესე დაუვსებელი ხანცთ., 252,8; დაუშრეტი ცეცხლი - მაშინ ცეცხლსა დაუშრეტსა მიჯნურთ გული დააწესა მთ., 318,2.

7.14 დაფარული გონება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაფარული გონება
გაგიცხადა დამალული გონებამან დაფარულმან 1282,4.

7.15 დაფარული საუნჯე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაფარული საუნჯე
არ იხმარებ, რას ხელსა ხდი საუნჯესა დაფარულსა 892,4.

7.16 დაფარული ჭირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაფარული ჭირი
ვერ ვაჩენდი აქანამდის ჭირსა ჩემგან დაფარულსა 150,3.

7.17 დაფარულის გაცხადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაფარულის გაცხადება
იხ. აგრეთვე: დამალულის გამოცხადება

7.18 დაღრეჯის დაჩენიება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დაღრეჯის დაჩენიება
მაგრა ავთანდილს სურვილმან დაღრეჯა დააჩენია 1572,4.

7.19 დედის მუცელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დედის მუცელი
დედის მუცლით რა გამომყვა? მბოძებია თქვენგან მეო 1156,4; ვარ მუცლითგანვე დედისათ თქვენად სამონოდ შობილი 1462,3; შენ ხარ, რომელმან გამომიყვანე საშოჲთ, სასოო ჩემო, დედის მუცლით ჩემითგან ფს., 21,10; შიშველი გამოვედ დედის მუცლით ჩემითგან აზმ., 28,14; ჰკადრეს ვაზირთა: „მეფეო, ვართ დედის მუცლით მონანი" ჩ., 349,1.

7.20 დიაცურად მოღორება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დიაცურად მოღორება
დიაცურად რად მოვღორდი? მე დავუწვავ ამით ალსა 517,4.

7.21 დიდროვანი მარგალიტი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დიდროვანი მარგალიტი
მარგალიტსა დიდროვანსა, უმსგავსოსა ჰპოვებ ლალსა 1155,3.

7.22 დრამის წონა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დრამის წონა
მისნი ვერა ვცნენ ამბავნი ვერცა დრამისა წონანი 582,3.

7.23 დროშის ამართვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დროშის ამართვა
ავმართე დროშა მეფისა, ალმითა წითელ-შავითა 397,1; ამართეს მრავალკეცი დროშა რუს., 119,16; მიეჯარნეს, რაზმი დადგეს დროშა მრავლად აემართა ჩ., 425,4; ამართეს დროშა მაღალი, გამოჩნდებოდა შორია ფეშ., 830,3; დროშის აბმა - რა გათენდა, მათ ააბეს დროშა, ჟღერდა ყუირო-შტვირნი შნმ 1132,2;

7.24 დღეთა გრძელობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დღეთა გრძელობა
აწ, შვილო, ღმერთმან თქვენ მოგცეს ათას წელ დღეთა გრძელობა 1531,1.

7.25 დღეთა დამოკლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დღეთა დამოკლება
დაამოკლენ დღენი ჩემნი, ჭირი ამით გამილხინე 855,4; „თვალ-ფრთხილსა და გულ-ნათელსა", თქუეს თუ, „დღენი დაუმოკლდეს" შნმ 2210,4; ჩემნი დღენი დამიმოკლნეს, გამიცუდნეს, ვისაჯე რა მთ., 1509,2; დღეს დაგიმოკლებს, შეგასწრებს ჟამსა და დროსა ავებსა ვახტ., 85,141,2; დღის მოკლება – ტიროდა თვალ-ცრემლიანი, ვითამ დღე უმოკლდებოდა შნმ 4724,3; დღეთა შემოკლება - იგი უგულო მოელის მართ დღეთა შემოკლებასა 837,4; სული ეშმაკს მიაბარა, დღენი მისნი შეამოკლა შნმ 14,4; ნაღვლით დღენი შემიმოკლდა, აღარა მაქვს, დამელია გურ, 105,563,1. დღეთა შემოკლება იხ. აგრეთვე: დღეთა დამოკლება,

7.26 დრამის წონა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დრამის წონა
მისნი ვერა ვცნენ ამბავნი ვერცა დრამისა წონანი 582,3.

7.27 დროშის ამართვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

7.28 დღეთა გრძელობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

დღეთა გრძელობა
აწ, შვილო, ღმერთმან თქვენ მოგცეს ათას წელ დღეთა გრძელობა 1531,1.

7.29 დღეთა დამოკლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

8 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ე

▲ზევით დაბრუნება

8.1 ედემს დანერგული ხე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ედემს დანერგული ხე

ვინ მოგკვეთა, არა ვიცი, ხეო, ედემს დანერგულო 304,3;

8.2 ედემს ზრდილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ედემს ზრდილი

ძალად ლომსა, თვალად მზესა, ტანად ვჰგვანდი ედემს ზრდილსა 325,3;

იტყოდეს ჩემნი მნახავნი: „მსგავსია ედემა ზრდილისა“ 315,3;

პირად მზეა ლალის მსგავსი, თუ სთქუა, არისს ედემს ზრდილად შნმ 1085,3;

ედემის ნერგი - საამ მაშვრალი ოთაღში დაწვა, ედემის ნერგია შნმ 584,4.

8.3 ედემს ნაზარდი ალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ედემს ნაზარდი ალვა

ვინ უწინ ედემს ნაზარდი ალვა მრგო, მომრწყო, მახია, დღეს საწუთრომან ლახვარსა მიმცა, დანასა მახია 706,1;

ვნახე ზალ ფალავანი: - ალვა ედემს ნაზარდია შნმ 1472,3;

ედემს ნაზარდი ალვის ხე : ჰე, ლომკაცო და უძლეველო, ედემს ნაზარდის ალვისა ხევ რუს,, 150,23;

ედემს ზრდილი ხე - ხე ედემს ზრდილი ვინ ნახა, რომ ტანი მისებრ აროსა მთ., 424,2.

8.4 ედემს რგული ალვა მჭევრი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ედემს რგული ალვა მჭევრი

წყლად ევფრატსა უხვად ერწყო ედემს რგული ალვა მჭევრი 685,2;

ედემს რგული ალვა - გმირო ჯომარდო, ყმაწვილო, ალვა ხარ ედემს რგულისა შნმ 2842,3;

ედემს დანერგული ალვა – ჩვენ სიაოშ მოგვეგონ, ალვა ედემს დანერგულად შნმ 3618,3.

8.5 ედემს ხებული ალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ედემს ხებული ალვა

არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული 515,2.

8.6 ელვათა მაელვარები - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვათა მაელვარები

ვუჭვრიტეთ პირსა მნათობს, ელვათა მაელვარებსა 1216,1.

8.7 ელვათა მკრთომარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვათა მკრთომარე

გვერდსავე გიჯდეს მნათობი პირი ელვათა მკრთომარე 1464,3;

ელვათა მკრთომელი - შობისს ჟამსა მიეცა ქალი, ელვათა მკრთომელი შნმ 349,2.

8.8 ელვათა მკრთომელი პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვათა მკრთომელი პირი

ცრემლისა ღვარსა მოეცვა პირი, ელვათა მკრთომელი 514,4;

უსენ შემოსძღვნა პირი ელვათა მკრთომელი 1161,2;

მას ყმასა უჭვრეტს შეფრფინვით პირსა, ელვათა მკრთომელსა 1051,2;

წავიდა, ნახა, გაჰკვირდა – პირი ელვათა მკრთომელი თ. I, 65,454;

ხატავეთს წასვლა ებრძანა პირსა ელვათა მკრთომელსა ჩ., 164,3;

ელვათა მკრთომარე პირი - გვერდსავე გიჯდეს მნათობი, პირი ელვათა მკრთომარე 1464,3;

ელვათა მკრთომი პირი - რად არ მოვიდა პირი ელვათა მკრთომია ომ., 367,2.

8.9 ელვათა ფენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვათა ფენა

გაჰკვირდეს ყოვლნი მხედველნი მისთა ელვათა ფენასა 1524,1.

8.10 ელვათა შუქი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვათა შუქი

ვუჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით 202,1.

8.11 ელვის კრთობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვის კრთობა

იგი მით აკრთობს ელვასა, მზისაცა უთამამოსა 673,3;

აკრთობს ელვთა არეთა მთენი, ცისკრის კრებული აბდ., 68,3;

მისთა ელვათა მაკრთობდეს, არ მცხინვარე ყოს, ნელია ჩ., 550,3;

ელვის კრთომა – მას რომე ელვა ჰკრთებოდა, ფერნიმცა ჰგვანდეს რისანი 610,3;

ბაგეთა გასჭვირს ბროლლალი და კბილთათ ელევა ჰკრთებოდა 714,2;

კბილთაგან ელვა ჰკრთებოდა 1324,2;

თუმცა გენახა, დიდნი სახმილნი ანთიანო, ესრეთი ელვა კრთებოდა რუს., 75,7;

ბროლთაგნ ელვა ჰკრთებოდა, ვარდნი გაეპნეს ღიმილსა ომ., 303,2;

ღაწვთაგან ელვა ჰკრთებოდა მჭერეტელთა ცეცხლთა მდებელად მთ., 546,4:

მუნ ვიყავ, სადა სამყაროს ღაწვთაგან ელვა კრთებოდა ჩ., 220,2;

თეთრ-წითელი ელვა კრთოდა მოცინართა ბაგე-კბილთა თ. I, 27,25,4;

შუბის ჩხნდესა და მუზარადს ხშირდ ჰკრთებოდეს ელვანი არჩ. I, 162,212,2;

ელვის დაკრთომა - ყელსა და ყურსა შუქ-მკრთომსა რასთვისა დაკრთით ელვანო ჩ., 625,3;

შევიდეს, დაკრთეს ელვითა შნმ 234,4;

ელვის გამოკრთომა – მაშინ ელვანი იგი საშინელნი გამოჰკრთებოდიან მ. სწ., 124,19;

ელვა გამოჰკრთის კბილთაგან ზილ,, 75,4;

ვის გამოჰკრთის ელვა მზისებრ, მჭურეტელთათუი დასაშენად ფეშ., 73,3.

8.12 ელვის კრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვის კრთომა

იხ. აგრეთვე: ელვის კრთობა

8.13 ელვის შედგმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვის შედგმა

მოსრულთა პირსა შეადგა ელვა მისისა პირისა 1526,3.

8.14 ელვისგან თვალთა დაყოფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ელვისგან თვალთა დაყოფა

დაუყენა თვალნი ელვამან, მისთა ღაწვთაგან კრთომილმან 1522,2.

8.15 ენა ტკბილად მოუბარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ენა ტკბილად მოუბარი

გველსა ხვრელით ამოიყვანს ენა ტკბილად მოუბარი 891,4.

8.16 ენის გაცვთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ენის გაცვთომა

ენა დაშვრების, გაცვთების, გულსა შეელმის ლმობილსა 839,3.

8.17 ენის გაძრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ენის გაძრვა

რა მიეახლის დაბნედად, ვერ ხელ-ყვის გაძრვად ენისად 821,1;

არ შეხედა საქონელსა, არცა გაძრა სიტყვად ენა ომ., 229,3;

ენის დაძვრა - თვითან დიდი შარიარი ზე წამოჯდა, დაძრა ენა შნმ 1682,1;

მელი დადუმდა, და მგელი წინარე წადგა, და ენა დაძრა საბა, II₁, 205; 27;

ენის ძრვა - ენას ვერ სძრვიდა საუბრად, პასუხი რაიმე გაეცა არჩ. I, 193,487,3.

8.18 ენის დაშვრომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ენის დაშვრომა

ენა დაშვრების, მსმენლისა ყურნიცა დავალდებიან 21,2;ე

ენა დაშვრების, გაცვთების, გულსა შეელმის ლმობილსა 839,3;

ენა დაშვრების, მოსმენით არვისგან დაიჯერების 1285,2;

ენა დაშვრების, გონება განცვიფრდება და მსმენელნი დაშტერდებიან რუს. 502,23;

რომე მას ჰქონდა შვენება, ენა დაშვრების ქებითა მთ., 152,4;

მის ლხინისა მაქებარი ენა დაშვრა, დავარდების თ. I, 74,117,1;

ენა არ დაშვრეს ლოცვითა, სხვა რამე არ იმიზეზე არჩ. I, 16,202;

ენა ცუდად დაგიშვრების, ბევრის ლიქნით, დაგიდგების თ. II, 20,154,2;

ენის დაცხრობა - დააცხრვე ენაჲ შენი ბო

8.19 ენის მოყივნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ენის მოყივნება

შეის ხასობს, გაის ქუშობს, ენა ასრე მოაყივნებს 752,3.

8.20 ენის სივრცელე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ენის სივრცელე

მუნა მე ხრმალი არ მიკვეთს, არცა სივრცელე ენისა 1463,3.

8.21 ეტლთა რბენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ეტლთა რბენა

შესდის და გასდის, აკლია, ემდურვის ეტლთა რბენასა 1185,3;

8.22 ეტლი მთვარისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ეტლი მთვარისა

მუნღა ცნეს, ეტლი მთვარისა რომე არ დაბრუნდებოდა 982,4.

8.23 ეტლის ცვალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ეტლის ცვალება

ეტლის ცვალება მზისაგან, შეჯდომა სარატანისა 1315,3.

8.24 ეშმა ბილწი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ეშმა ბილწი

შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე, რომე დამხსნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე 130,2.

8.25 ეშმაკის ბადე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ეშმაკის ბადე

მე ღმრთისა ვუთხარ, დაუბამს მას ეშმაკისა ბადესა 567,2;

საეჭოსა ჩავარდა და ხანამდის შვილისათვის შეიჭიროვებდა, თუ ეშმაკისა ბადესა დაბმული იყოსო რუს., 108,31;

ეშმაკის მახე – მოიშლების ეშმაკისა მოდგმა ჩვენთვის მუნ მახისა ომ., 24,4;

ეშმაკის საბრხე – ეშმაკის საბრხით არ იქნა შენ სხვაგან გარდმვარდნელია ომ., 208,4;

განქრდეს საბრხე ეშმაკთა, ღმერთსა ვეაჯნეთ მქენები თ. I, 67,63,4;

მის მეტი ღონე არ არის, ესე ეშმაკისა საბრხისა მიზეზი გავიშოროო საბა, II₂, 137,4;

ვაბივარ ძნელსა ბადესა ეშმაკისა საბრხეთაგან ბაქ., 4,3;

ესე ჭეშმარიტს ზრახვიდა სასწორსა სიმართლისასა, ღვთის მსახურ, განშორებული საბრხესა ეშმაკისასა თ. II, 20,155,4;

ეშმაკის საფრხე – თურმე ღმერთსა მისი შველა უნდოდა და ეშმაკის საფრხით გამოხსნა სწადდა რუს., 591,2.

8.26 ეშმაკის სიბილწე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ეშმაკის სიბილწე

ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო 117,2.

8.27 ეშმაკის სიცუდე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ეშმაკის სიცუდე

ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო 117,2;

ეშმაკის ცთუნება - ეს ქორწილი, რომე მიქნია, ეშმაკის ცთუნებით ამას არ მოვშლი საბა, II₁, 131,33;

ეშმათა საცთური - უბადო გულისთქმა, რომელი ეშმათა საცთურითა მოიღების, გულმან არ უნდა შეიწყნაროსო საბა, II₂, 49,34;

ეშმაკის მანქანება - ზოგიერთს ვისმე შეუჴდა ეშმაკის მანქანებანი გურ., 47,146,3.

8.28 ეჭვის შესლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ეჭვის შესლვა

როსტანს ეჭვი შეუვიდა, ჭმუნვა ამით გაათავნის 809,3;

ვეჭობ ეჭვი შეგივიდა, პირველჟმურად ვეღარ ხარობ არჩ. II, 83,4.

9 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ვ

▲ზევით დაბრუნება

9.1 ვალის გარდახდა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვალის გარდახდა

ნუთუ ქმნას ღმერთმან გარდახდა მაგ შენთა ჭირთა და ვალთა 629,4;

ნუთუ რა მარგოს, მე მისი გარდახდა ჩემგან ვცნა ვალთა 1080,4;

შემოვიქცე, შენი ჩემგან ვალი კარგად გარდიხდების 771,3;

ვალი შენი ჩემგან ძნელად გარდიხდების 1486,1;

გარდვიხდი მე ვალსა მართ ვერას ვერ წადილითა ჩ., 494,3;

თორ მოგინდება გარდახდა როსცაა ჩემი ვალისა არჩ. I, 26,60,4;

სწადს თუ ღმერთსა, გარდვიჴადო ვალი თქვენგან დადებული მთ., 380,4;

რა იქ მობრძანდები, ვეცდები ჩემი ვალი გარდავიხადოო საბა, II₂, 269,19;

მომეც გვედრებ, შენი ვალი გარდაიჴადეო გურ, 80,380,4;

მუქაფის შემოზღვა - მუქაფა ღმერთმან შემოგზღოს მოწყალებითა ზენითა 1188,2;

მუქაფა ღმერთმა შემოგზღოს 1198,1;

ზეგარდმოთ მისით შემოგზღოს მუქაფა ჩემ-მაგიერი 1341,2;

მუქაფა ღმერთმან შემოგზღოს, ვინცა მე მომეჴმარენით შნმ 4999,1;

დიაღ კარგად დამიხვდი და კარგი ანბავიც მიამბე, ღმერთმა შემოგზღოს მუქაფა რუს., 342,11;

მუქაფა ღმერთმან შემოგზღოს, რაც ჩემთვის ისაჯენითა მთ., 383,2;

აწ აქა მომეახლე, ნუთუ შენისა ნაკეთვარისა მუქაფა შემოგზღო საბა. II₂, 77,16;

მუქაფად შემოზღვა - შენისა ესოდენისა ვალისა დადებითა მეცა მნებას მუქაფად შემოგზღო რამეო საბა, II₂, 263,26;

მუქაფის შეზღვა – ღმერთმან მის უწყალოს ჩხუბების მუქაფა მასვე შეზღო საბა, II₁, 309,6;

მუქაფის ზღვევა – ყოვლისა ცოდვისა ნაცვალი მიეგოს და ყოველისავე დანაშაულის მუქაფა ეზღვიოს საბა, II₂, 116,34;

მუქაფის ზღვევინება - შეცოდებისა მუქაფა დღეს ეტლმან მე მაზღვევინა შნმ 4775,1;

მუქაფის გარდაჴდა - შენ ვალი დამდევ, მუქაფა ღვთივ ჩემგან გარდიჴდებოდა შნმ 1356,2;

მუქაფის მოგება – კვლავე მოწყალებამან შენმა არა მომაგო ცოდვათა ჩემთა მუქაფა რუს., 396,6;

მუქაფის მიგება – თუცა მუქაფა არ მივაგო, განსვენება არ მომეცემაო საბა, II₂, 87,26;

ნაცუალის შეზღვა - გუმართებს ნაცუალი შევიზღოთ, ან შევიწიოთ რა თუალი ფეშ., 143,4;

ნაცვლის გება - ვიცი, ნაცვალსა არ მაგებ, ბოდიში თუ მოვითხოვო არჩ. II, 1116,2;

ნაცვლის მიგება - ნუთუ ხელმწიფეს დანადილისა და მეკობრის არაკი არ მოხსენებოდეს, მეკობრეს რა ნაცვალი მიეგოო საბა, II₂, 89,15;

ნაცვლის მიხვდომა - ნაცვალი მიხვდა მრავალთა, ვინ ნახა დანაბილები ვახტ., 69,17,4;

ვალთა მუქაფა - ჴელმწიფემან ვალთა მუქფად არ დაზოგოს შენთვის სული მთ., 630,4;

ვალის ზღვევა - რაღას მაზღვევ საწყალს ვალსა თან., 406,4.

9.2 ვალის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვალის დება

დიდი მაცო თქვენი ვალი, ჩემგან ძნელად გარდიხდების 425,3;

ვისზედაც ამაგი ექმნა, ყმაზედა ედვა რა ვალი ბაქ., 16,4;

ვალის დადება - შენ ვალი დამდევ, მუქაფა ღვთივ ჩემგან გარდიჴდებოდა შნმ 1356,2

თავად ამისთანა ვალი დაგვიდებია ზღვათა მეფისათვისო და მერმე მის მოყრობას ვღირსებულვართო რუს., 594,39;

მეცა მეწყალვის მიჯნური, მწადსცა დადება ვალისა ომ., 405,4;

ჩემის ხლებით რა ირგო, ანუ რა დავსდევ ვალია მთ., 1435,3;

ჯოჯოხეთს დამხსენ, მექნების შენგნ დადება ვალისა თ. I, 149, 12;

ვალი დასდვეს საშინელი იგი მისთუის განასაჯსა ფეშ., 951,3;

სიძე იყო და შვილად მჩნდა, მახსოვს ვალისა დადება არჩ. II, 700,3;

კარგისთვის კარგი ეს არის, იცით, რა დავსდევ ვალები თბ., 11,4,

თუცა ჩვენ მათზე წაგვიძღვები, ჩვენ დიდს ვალსა დაგვდებ საბა, II₁, 432,15.

9.3 ვალის მზღველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვალის მზღველი

რაცა შენ ჩემთვის გიქნია, ღმერთი მზღველია ვალისა 915,2.

9.4 ვალის მივალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვალის მივალება

მე გამიშვით, ღმერთსა თქვენსა მიავალეთ თქვენი ვალი 1183,4.

9.5 ვარდთა ფრქვევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდთა ფრქვევა

ტარიელს უგავს სიცილი ბროლისა, ვარდთა ფრქვევასა 1552,1.

9.6 ვარდი ნაპობარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდი ნაპობარი

კბილნი - ვითა მარგალიტნი, ბაგე-ვარდი ნაპობარი 891,3;

ვარდი პობილი - ვა, წახდა ვარდი პობილი 908,4;.

ხმა შაქრის-ფერად გაუხდა - ვარდსა ხშირ-ხშირად პობილსა 1322,4;

კვლა შეეწებნეს ხშირ-ხშირად ვარდნი ბაგეთათ პობილნი 1408,2.

9.7 ვარდი პობილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდი პობილი

იხ. აგრეთვე: ვარდი ნაპობარი

9.8 ვარდი უმზეოდ ჭნობილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდი უმზეოდ ჭნობილი

ვერას ვერა იქმს ნაყოფსა ვარდი უმზეოდ ჭნობილი 921,3;

გულნი მტკივიან რა ვნახე ვარდი უმზეოდ ჭნობილი ბ.-გულ,, 711,2;

ვარდი უმზეოდ დამზრალი - ვარდი უმზეოდ დამზრალი, სურვილი დამბუქარია ბ.-გულ., 274,2.

9.9 ვარდის ბაღი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ბაღი

იხ. აგრეთვე: ბროლის ველი

9.10 ვარდის გაპობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის გაპობა

ვარდი გააპის, გამოჩნდის მუნ ბროლი გამომჭვირალი 1279,4,

ბროლთაგან ელვა ჰკრთებოდა, ვარდნი გაეპნეს ღიმილსა ომ., 303,2;

ვარდი გააპის, კბილთაგან გამოაყენის შუქია ზილ., 154,2;

ვარდი გააპო, გაღიმდა, მას დაუშვენდა ცინება თან., 1439,1;

გაღიმდი ვარდი გააპე, ძოწ-მარგალითი ღიანი ბ.-გულ., 717,2;

ვარდის პობა - ვარდსა სწებვენ და აპობენ, ტირან და ცრემლნი ჩადიან 1556,3;

ვარდის ხლეჩა - ვარდსა ხლეჩდეს, ბაგეთაგან კბილნი თეთრნი გამოსჭვირდეს 279,2.

9.11 ვარდის გახმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის გახმობა

მაგრა ვარდსა უმზეობა გაახმობს და ფერსა აკლებს 821,3,

ზამთარი ვარდთა გაახმობს, ფურცელნი ჩამოსცვივიან 1334,1;

ვარდი თუ გახმეს, ეგრეცა გვმართებს მისივე ჯერობა 37,2.

9.12 ვარდის გახმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის გახმობა

მაგრა ვარდსა უმზეობა გაახმობს და ფერსა აკლებს 821,3,

ზამთარი ვარდთა გაახმობს, ფურცელნი ჩამოსცვივიან 1334,1;

ვარდი თუ გახმეს, ეგრეცა გვმართებს მისივე ჯერობა 37,2.

9.13 ვარდის დაზრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის დაზრობა

მონაქროლმან ვარდი დაზრა, წამწამთაგან ბუქი ბუქდა 974,3;

საბრალოა, ოდეს ვარდი დაეთრთვილოს, და-ცა-ეზროს 175,,2;

რა იაზრების ზამთარი, თუ ვარდი არ დაზრებოდა შნმ 4724,4;

თუ გიყვარვარ, მაგას ნუ იქთ, ვარდი ადრე არ დააზროთ არჩ II, 233,4;

ვარდის ზრვა - ნარგისთათ იძრვის ბორიო, ვარდსა ზრავს, იანვარია 1442,4;

მზე ღრუბელსა მოჰფარვოდა, ქუშდებოდა, ვარდსა ზრვიდა 1516,3;

ყოვლთა მზეებრ მოგეფინოს, ვარდს არ ზრვიდეს, არ აჭნობდეს 166,3;

ვარდის ზრობა – ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა 137,3;

დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების 256,4;

პირსა იხოკს, ვარდსა აზრობს 663,2;

ცრემლსა სეტყეს და ვარდსა აზრობს 1131,4;

იგი წვიმა დარე-ნელდა, რომე პირველ ვარდი აზრა 529,2;

მზე დაუკარგავს ტარიელს, ეწივნეს ვარდთა ზრობანი ჩ., 189,3;

მზემან მიმრიდა ხელქმნილსა, მეწივნეს ვარდთა ზრობანი თ. I, 36,91,4.

9.14 ვარდის დათრთვილვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის დათრთვილვა

ახალმან ფიფქმან დათოვა, ვარდი დათრთვილა, დანასა 17,7;

ცრემლს ვარდი დაეთრთვილა, გულსა მდეუღრად ანატირსა 83,4;

საბრალოა, ოდეს ვარდი დაეთრთვილოს, და-ცა-ეზროს 175,2;

ქაჯს მისცა, ზღვაში დაანთქა, ვარდი დათრთვილა, დანასეს ჩ., 192,2.

9.15 ვარდის დანასვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის დანასვა

დანასა 177,1;

ვარდი ჩვენი ნუ თუ თრთვილმან ვერ დანასა ომ., 20022;

ქაჯს მისცა, ზღვაში დაანთქა ვარდი დათრთვილა, დანასეს ჩ., 192,2.

9.16 ვარდის დატენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის დატენა

გიჯობს, ცუდად ნუღარა სტირ, ვარდი კვლამცა რად დასტენე 372,3.

9.17 ვარდის დატყლეჟა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის დატყლეჟა

ტარიელს ვარდსა დაუტყლეჟს მეფე ხვევნით და კოცებით 1561,1.

9.18 ვარდის დაჭნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის დაჭნობა

ვარდი ჩემი არ დაჭნების, შუქი შენი იეფად-ა 134,4;

მზისა შუქთა მომლოდინე ვარდი სამ დღე არ დაჭნების 893,3;

მზისა შუქნი მოიცადენ, ვარდო, ადრე ნუ დასჭნები 1266,4;

თუ სიკვდილი გიჯობს, მოკვე, ვარდი დაჭნეს, და-ცა-მჭნარა 878,3;

მაგას ნუ ჰბრძანებთ, მეფეო, ჯერთ ვარდი არ დაგჭნობია 38,1;

იადონი მაშინ მოკვდეს, ოდეს ვარდმან იდამჭნაროს 758,2;

ტანი ძოწად შეღებული, ვარდი დაჭკნა დანაზრონი შნმ 2911,3;

მოგვიშუქე, ვარდი უმზოდ დაიჭკნობის ომ., 277,3;

უჩემოდ დაჭნი, ვარდო და იავო, ფერ-მკრთალად იყავ ჩ., 548,1;

პირს ფერს გაუკრთობს, დააჭკნობს ვარდსა ბროლსა და მინებსა არჩ. I, 138, 32;

ვარდი დაჭკნეს, ჩამოცვივდეს რაც დარჩების - ეგ არია თბ., 338,4.

9.19 ვარდის ველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ველი

იხ. აგრეთვე: ბროლის ველი

9.20 ვარდის ზრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ზრვა

იხ. აგრეთვე: ვარდის დაზრობა

9.21 ვარდის ზრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ზრობა

იხ. აგრეთვე: ვარდის დაზრობა

9.22 ვარდის კონა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის კონა

მოყვარემან ვარდის კონა გულსა მკრა და დამიწყლულა 852,1;

არცა გახლიჩა ბაგეთათ თავი ვარდისა კონამან 88,4;

მერაბს ჴელთა ვარდის კონა ქონდა, ლხინსა ვინ დასთვლიდა შნმ 1262,1;

იგი მნათობი ასრე ჩნდა შიგა, ვითა ვარდის კონანი ყოფილიყვნეს რუს., 103,25;

უბრძანა: „წადი, მიართვი უშლელსა ვარდის კონასა“ ზილ., 271,2;

სიტყვა შევმზადო შაირთა, მართ ვითა ვარდის კონები თ. I, 60,4,2;

ქალი დახვდა ჴელმწიფესა გაუშლელი ვარდის კონა მთ., 87,3;

მუნ მნათობთა ბროლის ველზედ უშვენოდათ ვარდის კონა არჩ. I, 147,104,2;

მოკრეფად მსურდა ვარდის კონები ბესიკი, 29,1,2.

9.23 ვარდის მკრეფობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის მკრეფობა

დაღრეჯით ვიყავ, ვერ მპოვეს ვეროდეს ვარდთა მკრეფობით 613,1.

9.24 ვარდის მოკრეფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის მოკრეფა

ხელმა ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა 398,4;

ვარდი მოვკრიფეთ, უჩვენეს ჴელმანდილს გამოკრულია შნმ 1338,4;

ვარდის მოკრეფას ნუ ელი, ძეძვისა რწყო გარემონი საბა, II₁, 181,11;

ვარდის კრეფა - პირ-მზემ როდამ ვარდის კრეფად, გამოგვგზავნა აქა, ვნახეთ შნმ 1328,1;

შიგან ტურფისა ბაღჩასა ხან ვარდი კრიფეს, ხან ია მთ., 756,1;

შენ გმორჩილებენ მნათობნი, მათ ვარდი კრიფონ, შენ ია ჩ., 128,4.

9.25 ვარდის ნატიფობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ნატიფობა

ბროლმან, ლალსა გარეულმან, ვარდნი თხელნი ანატიფნა 204,1.

9.26 ვარდის პობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის პობა

იხ. აგრეთვე: ვარდის გაპობა

9.27 ვარდის რწყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის რწყვა

მუნ ვარდსა წყლითა ცხელითა რწყვენ ტევრთა საგუბარითა 993,4;

ვარდის მორწყვა - მოურწყავს გიშრის ღარითა ვარდი ყვითელი ტენია ჩ., 103,4.

9.28 ვარდის უეკლოდ მოკრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის უეკლოდ მოკრება

არ იცი, ვარდნი უეკლოდ არავის მოუკრებიან 867,4.

9.29 ვარდის ფურცლობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ფურცლობა

მოწურვილ იყო ზაფხული, ქვეყნით ამოსლვა მწვანისა, ვარდის ფურცლობის ნიშანი, დრო მათის პაემანისა 1315,2.

9.30 ვარდის ფურჭვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ფურჭვნა

ვარდი ახლად იფურჭვნების, მე ყვავილი დამებერა 1512,3.

9.31 ვარდის ღვრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ღვრობა

ვარდი ჭნებოდა, ღვრებოდა 942,1;

ვარდის ჭნობა – ყოვლთა მზეებრ მოგეფინოს, ვარდს არ ზრვიდეს, არ აჭნობდეს 166,3;

მზისა შუქთა ვერ-მქვრეტელი ია ხმების, ვარდი ჭნების 784,2;

ვარდი მის მზისა გაყრილი უფრო და უფრო ჭნებოდა 178,1;

ვარდი ჭნებოდა, ღვრებოდა 943,1;

აწ გაახლდების ყვავილი, ვარდი აქამდის ჭნებოდა 1324,4;

არას გაწყენ, თავმან ჩემმან, ვარდი შენი არ ვაჭკმიო ჩ., 30,4.

9.32 ვარდის შექმნა ზაფრანად - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის შექმნა ზაფრანად

ვარდი სრულად შექმნილიყო ზაფრანად და ვითა სპეტად 493,2.

9.33 ვარდის შეწებება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის შეწებება

ვარდი ერთგან შეეწება 1146,2;

ვარდი ერთგან შეეწება, მარგალიტსა არ აღებდა 1170,3;

კვლა შეეწებნეს ხშირ-ხშირად ვარდნი ბაგეთათ პობილნი 1408,2;

ვარდთა ერთად შეწებება – ვარდნი ერთად შეაწებნეს, აპირებდეს ლხინთა ზმასა მთ., 263,2;

ვარდის წებვა – ვარდსა სწებვენ და აპობენ, ტირან და ცრემლნი ჩადიან 1556,3.

9.34 ვარდის წებვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის წებვა

იხ. აგრეთვე: ვარდის შეწებება

9.35 ვარდის წყალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის წყალი

პირსა ბაღჩა და საბანლად სარაჯი ვარდის წყალისა 322,3;

მრავლად იყო სარაჯები ვარდის წყლისა აბანოსა 335,3;

მუშკი ვარდისა წყლითა შეზილეს და მით საფიცი წიგნი დაწერეს ვისრ., 37.7;

გვერც წყარო გამოსდიოდის, სურნელნი ვარდის წყლისანი შნმ 1134,4;

თავი და პირი ვარდის წყლით დაბანა რუს., 58,35;

მას გარეშამო ეხვივნეს ასხემდათ ვარდისა წყალსა ზილ., 131,1;

კვლაცა ჴშირად აბანიან ვარდის წყლითა ტანი-ალვა მთ., 411,1;

ოქროს ტაშტშიგან ბანდიან ვარდის წყლით ერთგან ჩვილებსა თ. I, 26,151,1;

თავი და ტანი ვარდის წყლით დაბანეს საბა, II₁, 133,6.

9.36 ვარდის ხელთება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ხელთება

ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა 398,4.

9.37 ვარდის ხლეჩა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარდის ხლეჩა

იხ. აგრეთვე: ვარდის გაპობა

9.38 ვარსკვლავთა ამოსლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვარსკვლავთა ამოსლვა

რა შეუღამდის, ვარსკვლავთაამოსლვა ეამებოდის 828,3.

9.39 ვაშად მოსლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვაშად მოსლვა

აწ ვაშად მოხვე, მეამა ნახვა შენისა პირისა 293,1;

ვაშად მოხველო, ნოსარო, უწინვე გქონდა მოლოდა თან., 187,2.

9.40 ველად გაჭრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ველად გაჭრა

ვისცა გესმის, გაიგონეთ, მით გაჭრილვარ ხელი ველად 917,2;

მისისა მიჯნურობისაგან ხე ესეთი გამოვიდა, რომლისა ნაყოფი ველად გაჭრა და გახელება იყო ვისრ., 61,32;

გმართებს, რაში შეიკაზმო, შენ გაიჭრე მისთვის ველად შნმ 2197,1;

ბრძენთა თქვეს თუ სიზმარ-ნახვით არ ეგების გაჭრა ველად მთ., 323,1;

გლახ, მოუნდა ველად გაჭრა, მხეცთა მოყვსად მოკიდულა თ. 1. 28,35,4;

ველად გაჭრა რამინის წინ წამს მოიღო არჩ. I, 175,325,2;

რა რომ შეიტყო ტარიელ, მისთვის გაიჭრა ველადო, ვეფხისა ტყავი ირჩივა ტანზედა ჩასაცმელადო თ. II, 89,720,3;

ველთა გაჭრა - რა მას ვიგონებ, ვერას ვიწონებ, ველთა გაჭრასა ოდენ მზა ვარი თ., 61,21;

მინდორს გაჭრა - ხელი მინდორს გავიჭრები, ზოგჯერ ვტირ და ზოგჯერ ვბნდები 647,2;

მინდვრად გაჭრა - ვერ ძალ-მიც გაჭრა მინდორად მთ., 648,4;

ანუ გავიჭრა მინდორად და თავი გადვინადირო ჩ., 491,3,

ამ დროს ვსთქვი „ლეილ-მაჯნუნი", „ზილტხან-იოსებისა“,... გაჭრა მინდორად, ხელობა, გულთა ლახვრულად სობისა არჩ, II, 705,3;

ველად გავარდნა - მიჯნურსა გაჭრა ჴამს, ველად გავარდეს ზილ., 489,1;

თვით, შეიცვალა ჴელმწიფე, შეცვლილი ველად გავარდა მთ., 110,1;

ველად გამოვარდნა – მართებს ველად გამოვარდნა, მისთვის ხელმან ვერ იმეფა ბ.-გულ., 668,4;

ველთა გამოვარდნა - მისთვის დასთმოს ყველაკაი, მისთვის ველთა გამოვარდეს ჩ., 8,3;

ველად რბოლა - ხელიღა ვრბოდე მე ველად 1089,4;

მართებს ამისსა მიჯნურსა, ხელი თუ რბოდეს, ახ, ველად 1168,4;

აჰა, ხელმწიფეო, შენი ზავ, რომელმან ხუთ წელ შენ დაგიტევა თვისითა სირეგვნითა და ველად რბოდა რუს., 101,33;

ნადირთაებრ ველად ვრბოდი, სახლად მქონდის კლდეთა ნაღი მთ., 1485,4;

ველთა რბოლა - გიჯობს გაჭრა ძებნად მისად, გავარდნა და ველთა რბოლა 577,1;

რა მიჯნური ველთა რბოდეს, მარტო უნდა გასაჭრელად 160,2;

ველთა რბენა - აჰ, გული გამიჯნურდა, მიხვდომია ველთა რბენა 10,2;

გავლენა და მოხმარება, მისად რგებად ველთა რბენა 768,4;

მათი ომი ლხინად მიჩანს, ვით ბურთობა, ველთა რბენა შნმ 2382,3;

ჟამია ველთა რბენად, გავიარდე მალვით კარსა ბ.-გულ., 782,4;

შენნი მიჯნურნი ველად რბიან ბროლის ყელისა ბესიკი 98,3,3;

ველად გარბენა - გამიჯნურდა, ველად გარბის, ვეღარ ვხედავთ სახლად მდგომსა თ., I, 30,49,4;

ველთა ვლა - მინდორს სადმე წავიდოდა, მხეცისაებრ ველთა ვლიდა 1319,2;

მინდორს რება - ყმამან უთხრა: თუ მიჩვენებ, ვნახავ ,დიდად გავიხარებ, სიყვარულმან მისმან, ვისთვის ხელი მინდორს თავსა ვარებ 276,2;

თუ მიჯნური ვარ, ერთი ვხამ ხელი მინდორთა მერებად 775,1;

ველად რება - შვიდ-წელ მისთვის ხელმან ნადირთაებრ ველად ვირე მთ., 1636,3.

9.41 ველად რბოლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ველად რბოლა

იხ. აგრეთვე: ველად გაჭრა

9.42 ველთა ვლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ველთა ვლა

იხ. აგრეთვე: ველად გაჭრა

9.43 ველთა რბენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ველთა რბენა

იხ. აგრეთვე: ველად გაჭრა

9.44 ველთა რბოლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ველთა რბოლა

იხ. აგრეთვე: ველად გაჭრა

9.45 ველთა რწყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ველთა რწყვა

მინდორს ვნახეთ ტარიელი, ცრემლთა ღვრიდა, ველთა რწყვიდა 98,2;

ველის მორწყვა - ფრიდონს რა ესმა, ატირდა, სისხლითა მოერწყო ველი 636,3.

9.46 ველის მორწყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ველის მორწყვა

იხ. აგრეთვე: ველთა რწყვა

9.47 ვეშპისგან მზის დაბნელება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვეშპისგან მზის დაბნელება

მზე ვეშაპსა დაებნელა, ზედა რადმცა გაგვითენდა 1146,4.

9.48 ვიწრო გზა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ვიწრო გზა

ვერ დაიჭირავს სიკვდილსა გზა ვიწრო, ვერცა კლდოვანი 791,1;

შეიკრძალე იწროჲ გზაა უფროჲს ფართოჲსა შეყ., 21,9.

10 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ზ

▲ზევით დაბრუნება

10.1 ზათქის გასდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

გახდა ზათქი და ზარები 1167,1;
სცემდეს ბუკსა და ტაბლაკსა, გახდა ზათქი და ზარია 1446,2; შემოკრბეს მოქალაქენი, გახდა ზათქი და ზარია შნმ 221,4.

10.2 ზათქისა და ზარის ხმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზათქისა და ზარის ხმა
ისი ვისია ხმა ზათქისა და ზარისა 966,2.

10.3 ზამთრისგან დაზრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზამთრისგან დაზრვა
თუმცა მზე გვეახლა, ჩვენ ზამთარი ვერ დაგვზრვიდა 1008,4.

10.4 ზამის გადიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზამის გადიდება
მხიარულმან საბოძვარი გავეც, ზამი გაადიდეს 379,4.

10.5 ზარის გახდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზარის გახდომა
ზარი გახდა, შემოაკრბეს ქალაქისა ერნი სრულად 1063,1; ჰკრეს ტაბლაკს, გახდა ზარი 1166,3; სცემდეს ბუკსა და ტაბლაკსა, გახდა ზათქი და ზარია 1446,2; გახდა ზათქი და ზარები 1167,1; გაჴდა შიში და ზარი აზმ., 62,10; შემოკრბეს მოქალაქენი, გახდა ზათქი და ზარია შნმ 221,4; ზარა გახდა, მოიწვიეს ყოვლნი სხვაგან ნამყოფალი ომ., 45,2; ზარის განჴდომა - იხილა რაჲ ხატი მისი, ზარი განჴდა ასურ. მოღვ., 109,36.

10.6 ზარის ზრიალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზარის ზრიალი
თქვენცა მუნ მოდით, სადაცა გესმას ზრიალი ზარისა 1382,4.

10.7 ზარის ცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზარის ცემა
ზარსა სცემდეს, უხაროდა უფროსსა და თუნდა მცირსა 666,4.

10.8 ზარისგან აღება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზარისგან აღება
გაკვირდა, ზარმან აიღო, ათრთოლებს, ვითა ხელობა 1347,2; ზარმან აიღო, გაჰკვირდა ამა ამბვისა სმენითა ომ., 391,1; განჰკრთეს და ზარმან აიღო არჩ. II, 943,2; ზარისგან ატანა – ეგულების ხლება მზის, აიტანა მისმან ზარმან მთ., 1007,4; დამიმშვიდდა გული მას ჟამს, პირველ ზარმან ამიტანა თან., 1735,2; ზარისგან ახვმა - ჭმუნვა ჰქონდა, ჟამი იყო, მით აეხვნეს სპანი ზარსა 313,2; შეგვეშინა და ზარმან აგვიხვნა ა.დარ., 426,10; რა ამა მონათა თავისი პატრონი იცნეს, გაუკვირდათ და ზარმან აიხვნა ომ., 88,3. ზარისგან ახვმა იხ. აგრეთვე: ზარისგან აღება ზარისგან გაშმაგება მეტმან ზარმან გამაშმაგა 577,1.

10.9 ზარისგან ლევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზარისგან ლევა
ქალმან უბრძანა: „ზარი მლევს მე ამისისა თხრობისა" 124,1.

10.10 ზეგარდმო არსნი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზეგარდმო არსნი
ზეგარდმო არსნი სულითა ყვნა ზეცით მონაბერითა 1,2. ზენაარით და ფიცით შეჯერება ამას შესჯერდი დიდითა ზენაარით და ფიცითა 406,3.

10.11 ზენაარის არ-გატეხა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზენაარის არ-გატეხა
შენ არ-გატეხა კარგი გჭირს ზენაარისა, ფიცისა 697,1; ფიცის არ-გატეხა: შენ არ-გატეხა კარგი გჭირს ზენაარის, ფიცისა 697,1.

10.12 ზენაარის გამოღება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზენაარის გამოღება
ზენაარი გამოგვიღე, მით გვაბია ყელსა წნელი 415,3; ზენაარი გამოუღო, მათ მიეცა აღარ კუნესა ფეშ., 826,3; ზენაარის გაღება - ზენაარი არ გაუღეს, აოჴრებდეს ქალაქს, სწვიდეს შნმ 2167,3; ზენაარის გამორთმევა - „ზენაარი გამოგვართვით!" ჩუენსა ჴრმალსა შეეხვეწნეს შნმ 1537,3; ზენაარის გამორთმა – დიდითა მუდარითა შენდობა ითხოეს და ზენაარისა გამორთმასა ეაჯნენ რუს., 484,13.

10.13 ზენაარის გატეხა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზენაარის გატეხა
მას ზენაარსა არ გავსტეხ, მას ფიცსა არ ვეცრუები 842,1; ვერ გავუტეხ ზენაარსა, ვერ გავსწირავ ხელი ხელსა 727,3; რჯული დააგდო შაჰრომან და ზენაარი გატეხაო ვისრ., 47,31; ფიცი გატეხეს ცხოველი და ზენაარი ჩვენთ სჯულთა არჩ. I, 161,207,3; არ გაუტეხ ზენაარსა, რამცა მითქვამს დანამტკიცი ბ.-გულ., 736,2; ზენარის გატეხა - მან გატეხა ზენარისა რად შემართა, ვით გაპირდა 836,3; ვამეყ გატეხა ზენარი, ფიცი, სიმტკიცე სრულია ფეშ., 361,1; ფიცის გატეხა - შენ გასტეხე ფიცი ჩემი, სიმტკიცე და იგი მცნება 518,3; იგი ფიცი ვით გატეხა! არ ვეცრუე, ვით მეცრუა 835,3; გატეხა ფიცი, სიმტკიცე სჯულისა 1158,1; და თუ ფიცის, არ გატეხის 568,2; მე თუ, მზეო, შენთვის ფიცი გამეტეხოს, ღმერთმან აწვე რისხვა მისი ზეცით ჩემთვის გაამეხოს 525,1; ვერას ვარგებ, გულსა დავსდებ, ჩემი ფიცი არ გატყდების 730,4; არ გასტეხს ფიცსა, თვით დანამტკიცსა, ჰე-ჰედ იყოსა ანუ თუ არად აბდ., 50,1; გაძლიერებულა, შენი ფიცი გაუტეხია, მრავალი შენი ყმა დაუჭედია და დაუტყუევებია ვისრ., 139,8; ფიცებულ ვიყავ ნოსარ ნისრელისა და არა გაუტეხ ფიცსა ა.დან., 305,31 ღმერთმან გვიყო ესე საქმე, ჩუენმა ფიცის გატეხამა შნმ 2069,4; ვინ ფიცსა გასტეხს, აღთქმასა, უფალსა მას» გაამგუნებს არჩ. I, 157,168,ქ; ვარჩევ, სჯობს ფიცთა გატეხას გატეხა ამ რაყმობისა გურ., 59,229,4; საფიცის გატეხა - უსენ გატეხა საფიცი, მთვრალმან ქნა გამჟღავნებანი, ჩ., 587,2; ფიცის მოშლა – ფიცსა და პირსა რად მოშლი არჩ. I, 171,291,3; ფიცის ტეხა - სახელს ეძებს უზაკველად, ფიცს არა სტეხს, გამმარჯვეობს არჩ. I, 10,69,3; ხანი გამოჴდა, არჩიეს მათ დიდთა ფიცთა ტეხანი ფეშ., 354,1; ანდერძის გატეხა – ვინცა გატეხოს ანდერძი, ჴელმწიფის სულთა მტერია შნმ 5038,4; დედისა ჩემისა ანდერძის გატეხა არ მოხდება რუს. 74,337; აღთქუმის გატეხა - აწ რად დაივიწყე ღმერთი, აღთქუმა გამიტეხე ვისრ., 42,29; ვით იქნების... თქვენისა პაემნისა და ჩემისა აღთქმისა გატეხაო საბა, II₁, 211,25; ნუ გასტეხს აღთქმასა, რაც ღმერთს აღუთქვა გურ., 228,332,4; პირის გატეხა - და აწ რომელ თქუენთუის ამითქუამს, ესე პაემანი და პირი აღაროდეს გავტეხო ვისრ., 181,17; შეიქნა დიდი მტერობა, თქმა ერთმანერთის ძვირისა, ამპარტავნობა და შური, ურცხვად გატეხა პირისა გურ., 48,154,2; პირის ტეხა – პირის ტეხასა, მზაკვარებასა კეთილის მოქმედსა თანა დაზავება არა უც საბა II₂, 74,35; პირობის გატეხა - მამათქვენსა და იმას პირობა დაუდვია და პირობის გატეხა ვეღარ გაუბედავ რუს., 279,3; თუ გამიტეხა პირობა, მან გაიმართა სადავე ფეშ., 580,1; ნადირთა პირობისა გატეხისა და დაუნდობლობისათვის სწყრებოდა საბა, II₁, 169,22; პირობის მოშლა – საუკუნომდე არ მოვშლი მას პირობასა დებულსა საბა, II₂, 68,7; პირობის გამრუდება - შენსა ჩხუბებსა მისი სიკეთის იატაკი აღმოუნგრევია და ხელმწიფის პირობა გაგიმრუდებია საბა, II₁, 270,22; ფიცის გაცუდება - სულსა ვერ წასწყმედს, ვერა იქმს ფიცისა გაცუდებასა 1140,4; ფიცის დავიწყება – დაავიწყდეს იგი ფიცნი, რა მუსაფნი, რა მაქანი 1154,3; მიკვირს, ლაშქარნო, ფიცი რად დაგვიწყებია შნმ 4682,1; ფიცის ცრუება - მას ზენაარსა არ გავსტეხ, მას ფიცსა არ ვეცრუები 842,1; არ უცრუა ფიცსა მისსა, ძმად მისთვისეე დასაჯერმან მთ., 462,2; ფიცის გარდასლვა - უჴმდა შვილის-შვილთა მათ ფუცებულთასა არა გარდასლვაჲ ფიცისაჲ ხრონ., 80,16. ზენარის გატეხა იხ. აგრეთვე: ზენაარის გატეხა

10.14 ზეცას სულთა რბოლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზეცას სულთა რბოლა
ვინცა მოკვდეს მეფეთათვის, სულნი მათნი ზეცას რბიან 433,3.

10.15 ზეციერი ძალნი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზეციერი ძალნი
მადლი ღმერთსა, შემოქმედსა, არსთა მხადსა, ვისგან ძალნი ზეციერნი განაგებენ აქა ქმნადსა 1038,2 მეგობრად მისხენ წმიდანი და ზეციერნი ძალნი თ. ედ., 32,38; ძალნი ზეცისანი – არცა ვითარ ვინ თქუას საღმრთოთა მათ ძალთა ზეცისათა მაგინებელი რაჲთმე ექმნესა პ.იბერ., 105,4.

10.16 ზეცით მონაბერი სული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზეცით მონაბერი სული
ზეგარდმო არსნი სულითა ყვნა ზეცით მონაბერითა 1,2; ზენათ მონაბერი - გარდაითავისა მონაბერმან ზენათა სუეთამან ავღუსტიანმან აზმ., 29,2.

10.17 ზრული ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზრული ვარდი
ცრემლი ცხელი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა 150,2. იხ. აგრეთვე: დაზრული ვარდი ზღვათაცა შესართავი ცრემლი ქალი ატირდა ცრემლითა, ზღვათაცა შესართავითა 834,2.

10.18 ზღვის ღელვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ზღვის ღელვა
მტერთა ძლევა, ზღვათა ღელვა ღამით მავნე გამარიდე 802,3; შემდგომად ესოდენისა შეცოდებისა უნდა მათ განრინებაჲ მისი ზღჳსა მისგან ღელვათაჲსა სინ., 107,11; აწ ზღუისა ღელვათა დაჴსნილ ვარ ვისრ., 248,7; იქით აქათ ექანების ჯარი, ვითა ზღვისა ღელვა შნზ 909,2; მუნ მიიყვანა ჴომალდი მზისა ღელვამან ზღვისამან მთ., 612,3; მთანი გავაკდენ მათ ფერხთ ქვეშ, დაყუდნეს ზღვისა ღელვანი არჩ. I, 162, 212,3.

11 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - თ

▲ზევით დაბრუნება

11.1 თავის ალაღებინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის ალაღებინება

ერთობ სავსენი მოვიდეს, თავი ავალაღებინე 448,2.

11.2 თავის გაგმირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გაგმირება

მიაჯე ამოდ გაშვება და თავი გაიგმირეო 732,3;

11.3 თავის გაზანტება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გაზანტება

ფიცხლად წავუღეთ ქალაქი, არ თავნი გავაზანტენით 610,2.

11.4 თავის გათავისწინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გათავისწინება

მონებიცა მოიშორვა, თავი გაითავისწინა 169,2.

11.5 თავის გაკიცხვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გაკიცხვა

ცხენისაგან გარდავიჭერ, თავი სრულად გავიკიცხე 621,2. იხ. აგრეთვე: ნაზრახი სიცოცხლე

11.6 თავის გაკლდევება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გაკლდევება

გულო, გიჯობს, გაუმაგრდე, თავი სრულად გაიკლდეო 910,3.

11.7 თავის გამომართლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გამომართლება

აწ ეგრეცა შეპყრობილმა თავი გამოიმართალე 449,2;

ანუ საქმე ესე თვისა ქმარსა ვით მოუხრიკოს, ანუ მეზობელთა და მოყვარეთა თანა რა მოსაგონით თავი გამოიმართლოს საბა, II₁, 151,19

11.8 თავის გამჩივნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გამჩივნება

საამბობლად დამირიგდა, თავი მისი გაამჩივნა 590,4;

მოითხოვდა შენდობას, თავი მისი გაამჩივნა შნმ 2717,2;

თავის გამოჩენა – სწადს თავისა გამოჩენა, ვერცა დგას და ვერცა ზისა მთ., 8983,;

ძღარბმა რა გველისაგან მოიცალა, თავი გამოიჩინა და, გველისა რაც ეჭმებოდა, შეჭამა საბა, II₂, 163,13;

სოფელსა კაცი ამით იქს თავისა გამოჩენასა, თავი არ რიდოს გარჯასა ვახტ., 68,8,1;

თავის გაჩვენება - წა, შეები ხატაელთა, თავი კარგად გამაჩვენე 372,2;

თუ ჭაბუკი იყოს, ქალს მეომრობით და ფალავანობით თავი გააჩვენოს ომ., 26,17.

11.9 თავის გაქიქება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გაქიქება

ეს მიჩს დიდად სახელად, არ თავი გამიქიქია 19,2.

11.10 თავის გაშეთება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გაშეთება

ამან უფრო დაგვაშმაგნა, თავი სრულად გავაშეთეთ 285,4.

11.11 თავის გაჩვენება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის გაჩვენება

იხ. აგრეთვე: თავის გამჩივნება

11.12 თავის დადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის დადება

დრო დამიც ჩემგან მისლვისა, მითქვას დადება თავისა 693,3;

ავთანდილისგან შენც იცი ჩემთვის თავისა დადება 1456,1;

თავი დადევ საწამებლად 741,4;

სხვებ ჩემი თავი და სული შენთვის დამიდვია რუს., 5,35;

შენთვის დავდებ თავსა ჩემსა ომ., 295,4;

თავსა არათ არ დაგიდებ, გასწყრე გულით, ან სჯავრობდე არჩ. II, 72,4;

ან შეაკვდი, თავი დადევ, შენს ლაშქართა იყავ მსვრელი თბ., 458,3;

თავის განწირვა - ნუ განიწირავ თავსა მოსიკუდიდ სულითა საუკუნოდ მ. სწ., 115,3;

აწ მე თავი გამიწირავს და ესე საქმე თქვენთვის მომიჴსენებია ა.-დარ., 451,19;

ვის მოგწყენია სიცოცხლე, გასწირე თავი და სული შნმ 1933,2;

შვილო ზავ, რადგან გაგიწირავს თავი, ვიცი ძალისა იმედული ხარ რუს., 50,36;

ადგილი ჩნდეს მოხმარებად, შენთვის თავი გავიწირო ომ., 125,2;

საკვდავად მე თავი გამიწირაო თ. I, 8,40,1;

რა თავსა შენთვის გავსწირავ, მაშ ცუდად არ დავებმია არჩ. I, 203,569,2;

სოფლით განდგომა პირველად თავის გაწირვა მგონია საბა, II₁, 349,33;

ესე განიზრახა და გაიწირა თავი თ. II, 140,9.

11.13 თავის დაკიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის დაკიდება

მეფემან თავი დაჰკიდა და ჰქონდა დაღრეჯილობა 56,3;

ნურც თავს დაჰკიდებ არჩ. I, 8,47,2.

11.14 თავის დამონება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის დამონება

მუნიდაღმა გვმსახურებდი, თავი შენი დაგვამონე 1571,2;

თუღა დავრჩე, შენთვის მოვკვდე, თავი ჩემი დაგამონო 763,3;

ვინ არის კაცი, რომელმან თავი არ დაგამონოსა 633,4;

არასადა ვინ მონაზონ იქმნების ღმრთისათჳს ჯერისაებრ, რაჲთამცა დაამონა თავი თჳსი ძმათა მორჩილებასა მ. სწ., 265,6;

თავის მონება – არ ეგების, ამას იქით თუმცა თავი არ გამონე 250,2

11.15 თავის დაქნევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის დაქნევა

მან მიბრძანა: „რაცა იცი თქვიო", თავი დამიქნია 524,4.

11.16 თავის დახრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის დახრა

მიბრძანა, ახლოს მიმისვა, „მოდიო, თავი დახარა 541,4;

ვითა წესია, რცხვენოდა, როდამ მზემ თავი დახარა შნმ 1750,3

ლაშქარნი მოდგეს, სალამად, ვეზირმა თავი დახარა ზილ., 117,3;

ზამბახმან პირი გაშალა, იგ თავი სრულ მან დახარა თ. I, 5, 16,1;

თავის მოდრეკა - სულნი გაიქცეს, მოდრიკა თავი გიშრისა ტალამან 1327,3;

ზეუკუნ-იპყრა იოვანე ჴელი და თავი მოუდრიკა სინ., 80,9;

არა მოუდრეკს თავსა სიმდაბლით ძმათა მ. სწ., 72,10;

ძიძისა სირცხუილისაგან თავი მოიდრიკა ვისრ., 83,19;

თავის დადრეკა - იონას თავი თჳსი ქუე დაედრიკა ეფრ., 48,10;

მაღრანსა რა ესე ესმა, თავი დაიდრიკა და უკუდგა საბა, II₁, 205,12.

11.17 თავის ვნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის ვნება

მე შენი გაყრა სიკვდილად მიჩს და მით თავსა ვევნები 1003,2;

უბრალოსა მაგისისას სიკუდილითა თავსა უფრო ავნებო ვისრ., 171,39.

11.18 თავის კრძალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის კრძალვა

სირცხვილი აქვს საუბრის, მერმე თავსა ჰკრძალავს ლაღი 390,4;

ეკრძალე თავსა შენსა მ. სწ., 131,11.

11.19 თავის მკრძალავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის მკრძალავი

ქუშ-ქუშად გვეუბნებოდა კუშტი, თავისა მკრძალავი 1219,3;

რძეს მოუმატა შაქრი ყმამან თავისა მკრძალავმან მთ., 807,1.

11.20 თავის მოდრეკა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის მოდრეკა

იხ. აგრეთვე: თავის დახრა

11.21 თავის მოკვეთა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის მოკვეთა

თავმან ჩემმან, თავსა მოგკვეთ 750,2;

ხოლო სიკუდილი ჩემი ტფილისს ყოფად არს საპყრობილესა და თავი მოკუეთად არს ჩემდა ევსტ., 35,1;

უბრძანა განყვანებაჲ მისი გარე და მოკუეთაჲ თავისა მისისაჲ ჰაბო, 71,6;

მოჰკუეთა თავი მეჴრმლემან მან სინ., 253,11;

ქუე დადვა, თავის მოკუეთასა ჰლამობდა ვისრ., 174,19;

თუ გასწყრე და თავი მომკვეთო, ესე სიხარული არის ჩემი ა.-დარ., 285,5;

აფთიონს თავი მოჰკვეთეს შნმ 47,1;

ანუ, მომკვეთე თავი ჩემი და ანუ მომეც ჯუფთი ჩემიო რუს., 6,17;

თავსა მოგკვეთ და დაჰკარგავ ჭკუათა ნაზარდობასა ომ., 270,3;

თავი მომკვეთე, გამხადე არაბთა სასაცილოდა თ. I, 27, 28,2;

მოურავს თავი მოჰკვეთეთ, ვეღარა ქნას რა შუბითა თბ., 185,4;

მეორე მეშურნესა ხრმლით თავი მოჰკვეთა საბა, II₁, 282,16;

თავის გარდაკუეთა - ფიცხლავ თავი გარდაკუეთეს, მოკლეს ტკბილი საყუარელი შნმ 334,3;

თავის წარკუეთა – წარიყვანეთ ეგე საპყრობილედ და იდუმალ ღამით თავი წარჰკუეთეთ ევსტ., 44,8;

გარნა სუროდათ, თუ სთქვა, სწყუროდათ თავთა წარკვეთა ბევრის-ბევრებით არჩ. I, 232,40,4;

თავის გაშორება - ფიცხლად თავსა გააშორებს, სატაგრუცოდ მიიყუანსა შნმ 2643,4;

თავის მოჭრა - სხვათაებრ მასცა თავს მოვსჭრი მე ჴმლითა ეგვიპტურითა მთ., 1042,4.

11.22 თავის მოკლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის მოკლვა

რას გარგებს მოკლვა თავისა 954,2;

უცილოო თავსა მოვიკლავ, გულსა დავიცემ დანასა 1182,1;

თავი მოვიკალ უთმინოდ სიყვარულითა შენითა 1093,4;

მოვკვდე, თავსა ნუ მოიკლავ, სატანასგან ნუ იქმ ქმნილსა 778,3;

თავსა მოვიკლავ, მე თუმცა შენგან არ ვეჭვდი წყენასა 825,2;

რად სატანას წაუღიხარ, რად მოიკლავ ნებით თავსა 864,4;

რათგან თავი არ მომიკლავს, ხრმალი ცუდად მომიმახავს 648,4;

სიკვდილამდის ვის მოუკლავს თავი კაცსა მეცნიერსა 1179,3;

თუ ვინმე თავი მოიკლის ქრისტჱს მათისათჳს, მოიპარიან გუამი მისი და პატივ სციან მას ჰაბო, 71.24;

რად მოიკლავ თავსა, რად ეგრე უწყალოდ ქმნილ ხარ თავისა ულხინობითა ვისრ., 65,29;

ანუ მოვიკლა თავი ჩემმი, ანუ ვიჴსნა ჩემი ლომი, აბუტარო ა.დარ., 314,2;

სოფელსა ყოფნა რაო მინდა, თავსა მოვიკლავ ჴელითა შნმ 41,3;

აწ ამას აპირობს დედაჩემი, რომე მოიკლას თავი, დაგვყაროს ობოლი რუს., 13,16;

არ მოისმენ, – თავსა ჩემსა მე მოვიკლავ ჩემად ნებად ომ., 218,3;

ხამს ჩემი სისხლი დავთხიო ამ სირცხვილისა გამოსა, ან ყოლე თავი მოვიკლა უდღეოდ, უსიამოსა საბა, II₂, 51,18.

11.23 თავის მოკლვევინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის მოკლვევინება

მე თავი ჩემი ნებითა ჩემითა მოგაკვლევინო 218,3;

ნუ მომაკლევ თავსა და ნუ მიისხამ სისხლთა ჩემთა ვისრ., 273,6;

გწადიან ჩემი სიკვდილი, რომ თავი მომაკვლევინო ზილ., 124,1.

11.24 თავის მონება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის მონება

იხ. აგრეთვე: თავის დამონება

11.25 თავის მოძულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის მოძულება

გარდვუკოცნე ყოვლი ასო, თავი ამად მოვაძულე 1126,3;

მიწით ნაგებსა ტახტს დაჯე, თავი ნუ მოგძულებიან შნმ 5258,3;

ვინ მომცდარხარო გზასა და მოგძულებია თავი რუს., 56,37.

11.26 თავის მცრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის მცრობა

მეფეო, თავი მემცრობის მე მისად მოსახსენებლად 1506,1.

11.27 თავის ტერება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის ტერება

სხვაებრ ვქმნათ თავის ტერება 1384,4;

ეტერენით თავთა თქვენთა 643,1.

11.28 თავის ფიცვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის ფიცვა

თავი ფიცა ძმამან შენმან 569,2;

თავი მისი ძვრად ფიცის 568,1.

11.29 თავის ქედგორება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის ქედგორება

მათად საჭვრეტლად მჭვრეტელმან, ხამს, თავი იქედგოროსა 1555,4.

11.30 თავის შეწყალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის შეწყალება

არ მივეო ახლოს შეყრად, თავი ჩემი შევიწყალე 268,2;

შეიწყალე შენი თავი და წაედ კიდე ვისრ., 246,24;

დღედ სიკვდილამდის ჩემადმდე არა შევიწყალო თავი ჩემი და სისხლნი ჩემნი მსახურებისათვის შენისა ა.-დარ., 325,381;

თავის შევედრება – შეჰვედრა თავი თჳსი უფალსა და თანა-შეერაცხა მარტჳლთა სინ., 121,20;

განაგდე შენგან ყოველივე და შეჰვედრე თავი შენი ღმერთსა მ. სწ., 132,11;

ღმერთსა შევეხვეწე და თავი და სული შევავედრე რუს., 544,28;

თავის შებრალება - მით ილხენდეს, იამებდეს, არ თუ თავი შეებრალდეს მთ., 859,4;

ყრმამან კალთას ხელი სტაცა, დიდად თავი შეაბრალა არჩ. I, 209,619,3;

თავის წყალვა - არ მეწყალვის თავი შენთვის დასაწველად 408.1;

მოვკვდე თავი არ მეწყალვის 851,4;

არა ხოლო თუ ტანჯვად განმზადებულ ვარ ქრისტჱ ს სიყუარულისათჳს, არამედ სიკუდიდცა თავი ჩემი არა მეწყალის ევსტ., 32,5;

რა კაცსა მიჯნურობა დასჭარბდეს, საქმე საზომსა გარდაჰჴდეს, თავი ასრე არ ეწყალვის სიკუდილისათუის, ვითა გულმაგარსა კაცსა შებმისა ჟამსა ვისრ., 166,25;

რადგან თავი არ გეწყალვის, წადი ჩემის ბრძანებითა შნმ 4619,2;

მიჯნურსა ჰგავს, არ ეწყალვის თავი მისი ველთა გაჭრად მთ., 947,2.

11.31 თავის წაგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავის წაგება

მესმა საქმე საშინელი, თუცა თავი ვერ წავაგე 560,4;

თავსა წავაგებ,- მე ვქნი ბრძანება შენია შნმ 5328,1;

რა დაგემართა, ასეთ საქმეს რად იქ ,რომ თავი შენიც წააგო-მეთქი რუს., 216,9;

ან წავაგო თავი ჩემი, გაგიმთელო ანუ წყლული მთ., 432,4;

ივლტოდე, მოთმენისს ფერხო, თავი წააგე დაგული საბა, II₂, 69,22.

11.32 თავმან მისმან - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავმან მისმან

თავმან მისმან, ფიცით გეტყვი შენ, ვაზირსა, ოსტასრასა 728,2;

თავმან მისმან, მუნვე მომკლავს 734,1;

თავმან მისმან, არ წამოხვალ, სრულად ჯარი მოგადგების ჩ., 48,2.

11.33 თავმან ჩემმან - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავმან ჩემმან

თავმან ჩემმან, თავსა მოგკვეთ 750,2;

აწ თავმან ჩემმა, შენგნითა მაძე დიადი ვალია ზილ., 122,2;

არას გაწყენ, თავმან ჩემმან, ვარდი შენი არ ვაჭკმიო ჩ., 30,4.

11.34 თავს ჭირის გდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თავს ჭირის გდება

ყოლამცა მეფედ ნუ დასვი! თავსა რად უგდე ჭირიო 60,4.

11.35 თვალთა დაყოფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალთა დაყოფა

ვით მზემან, დაყვნა მჭვრეტელთა თვალნი ნათლისა ჩენასა 1524,2;

დაუყვნა მტერთა მათ თუალნი მათნი წარტყ., 15,18;

თვალთა დაწუხვა - დავიწუხენ თვალნი, ყოლა ვერ შევადგენ, ვითა მზესა 1120,3;

ნუ დაიწუხებ თუალთა შენთა ძილისათჳს მ. სწ., 255,25;

თვალის მოჭუხვა - შენგან მეტი ხორციელი ბედს სხვა თვალს არ მოუჭუხსა არჩ. I, 182,365,3;

მემანდარი მყავს ბეჯით, თვალი არ მოიჭუხისა ბაქ., 189,2.

11.36 თვალთა დაწუხვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალთა დაწუხვა

იხ. აგრეთვე: თვალთა დაყოფა

11.37 თვალთა რეტად ყოლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალთა რეტად ყოლება

უკუღმავე იხედვიდა, თვალთა რეტად აყოლებდა 137,2;

ზე წამოჯდა ფერ-მიხდილი, აყოლებდა თვალთა რეტად 493,1.

11.38 თვალთა რულის მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალთა რულის მიცემა

ვჯე და მასვე ვიგონებდი, არ მიეცა თვალთა რული 384,2.

11.39 თვალთა სინათლე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალთა სინათლე

შენ სინათლედ თვალთა ჩემთა მიჩნდე, მზეებრ სანახველად 408,3;

ჰე დედისა თუალთა სინათლეო, შენს წინათამცა მოკუდების შენი ძიძა ვისრ., 61,36;

ჩემთა თვალთა სინათლეო, ჯერ ვარდი ხარ გაუშლელი შნმ 344,3,

მაგად ნუ სჭმუნავ, ჩემო თვალთა სინათლეო რუს., 8,8;

უთხრა: თვალთა სინათლეო, ტახტსა ზედა გარდიარე ზილ., 246,2;

ვაჟს დაულოცა სამეფო, ...მზე, მისთა თვალთა სინათლე მთ., 834,2;

ჩემი თვალისა სინათლე ხარ და იყავმცა სულოო არჩ. I, 213,654,3;

შვილო, სინათლევ თვალისა, ლომნი დაგგლეჯენ, არ ძალმიც ღონე მოშველად ძალისა თან., 1100,1;

ნუ მიზამ, თვალთა ჩემთა თვალის სინათლეთა ზედა ცრემლით მტირალს ნუ შეიქო საბა, II₂, 166,24;

თვალთა ნათელი - მიავლინებ მეფობასა შენსა ძისა შენისა, რ-ლ არს [ნათელი] თუალთა შენთაჲ ბალ., 142,535;

ბნელ იყო ჰაერი და არა მქონდა თუალთა ნათელი და ხედვა ვისრ., 168,12;

ამ თვალთა, გულთა, ნათელო, ბედნიერმცა ხარ სვისაგან შნმ 1263,2;

შვილო საყვარელო, ჩემთა თვალთა ნათელო რუს., 95,34.

11.40 თვალთა შედგმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალთა შედგმა

ვერვის შეუდგმან საჭვრეტლად თვალი, მართ ვითა მზისადა 1227,3;

მზჱ ქმნული ღმრთისაჲ არს და თუალნი ვერვინ შეუდგნის ევსტ., 38,23;

ვითარღა თუალნი შევადგნეთ პილატეს სინ., 152,13;

ვით მზისა სხივსა საჭერეტლად თვალი არ შეედგამება ომ., 28,2;

რამდენჯერცა შევხედევდით, თვალთა შედგმა შეგვეზარნეს თან., 1122,3;

ჰკუირობდა მუნა მყოფელი, თქუეს „შეუდგამსო რა თუალი“ ფეშ., 143,2;

ფერი ცეცხლებრნი მნათობნი, ვის თვალთა შედგმად ზარობენ არჩ. I, 267,25;

ჭაბუკმან მან მის შვენიერისა სახისა, თმახუჭუჭისა პირსა მიხედა და თვალი შეადგა საბა, II₂, 72,19.

11.41 თვალის გარეტება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის გარეტება

თვალნი მზეებრ გამირეტდეს, გული მეტად შემიძრწუნდა 89,3;

დადგა, თვალნი გაურეტდეს, დაავიწყდეს სიტყვის თქმანი 971,4;

დევთ დაჴოცა რა შეიტყო, გაურეტდა თვალნი დიდხა შნმ 2254,2;

თვალნი გაურეტდეს და ჭკუანი წაუვიდათ რუს., 129,22;

გაურეტდეს მჭვრეტთა თვალნი, სხივთა ნახვა გაუჭირდეს თ. I, 75,126,4;

თვალის გასტერება – მისი სიბრწყინვალითა თვალი გაუსტერდა რუს., 400,16;

თვალის გაშტერება – გულსა შეიპყრობს, მიიწვევს და თვალსა გააშტერებსა ჩ., 630,4;

გული კვდება ნარგისთათვის, თვალნი გაუშტერებია არჩ. II, 30,4;

მათისა ელვარეობისაგან თვალნი გუშტერდეს საბა, II₂ , 206,10;

თვალთა დაბმა – თვალნი დამიბა შვენებამ, ვეღარ მოვსხლიტე მე ჭვრეტად არჩ. II, 313,3;

ქრთამისა ალისა ჭრტიალსა შენი მართლამხედველი თვალი ვერ დაუბმია საბა, II₁, 400,33;

თვალის გატყდომა – სიბნელით თვალი გატყდების, არის გრძნეული მრავალი შნმ 2202,2,

11.42 თვალის გება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის გება

აქა ვდეგ და თვალს ვუგებდი ქორსა, იქით განაფრენსა 615,4.

11.43 თვალის დაბრმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის დაბრმობა

იქმან რასმე საკვირველსა, მტერსა თვალსა დაუბრმობენ 1236,1;

დაუბრმეს თუალნი მათნი ჩემგან სინ., 276,32;

ამდენი იცა, დაუბრმდა ფრიდონს ორივე თვალია შნმ 346,4;

უგვარობისა სიხარბემა თვალნი დაუბრმო საბა, II₂, 259,35;

თვალთა დამრუმება - მისის სიმაღლის ნათელი ხანგრძლად ვერ ენთება, და, ადრე დაშრტების და სვესვიანობათა თვალნი დამრუმდებიან სხაბა, II₁, 318,5;

თვალთა დაბნელება - გინდოდა ჩემთა თვალთა დაბნელება შნმ II, 411,37;

შავის ნავღლის კვამლი ტვინთა აედინა, თვალნი დაუბნელდა საბა, II₂, 29,14;

თვალის დაბლეტა - თქვენის შეწევნის მთხოელსა, გლახ, თვალი დამიბლეტია საბა, II₁, 213,29;

თვალთა დადგომა - არ დასდგომოდა თვალები, იყო პირველად სახული შნმ 2186,3;

აქამდის ბედნიერად ხმობილთა თქვენთა მშობელთა გაუშავდათ ბედი და დაუდგათ თვალი რუს., 604,12;

თვალნი დაუდგა ბედკრულსა საგონებლითა მეტითა ჩ., 660.3;

ტირილით თვალნი დაუდგეს თ. I, 65,43,4;

ტირილით თვალნი დაუდგეს, ცუდ ექმნა გულხმიერობა ბ. გულ., 789.4;

აწ დაგდგომია თვალები, შეუჭამია მღილებსა გურ., 172,19,2;

თვალთა დაღამება - ტარიელს თვალნი სისხლისა ცრემლითა დაღამებიან ჩ., 149,1;

თვალთა დაშრტომა – მუხლნი წამექცს და თვალნი დაშრტა ჩ., 627,4;

თვალის დაყენება - თუ მართალს მოგახსენებთ, თქვენგან გვეშინიან და, თუ დავიდუმებთ, შენი ეგზომი პურ-მარილი რომ გვიჭამია, იგი თვალებს დაგვიყენებს თ., II₁, 167,2.

11.44 თვალის დაფახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის დაფახვა

კაცმან ვერ ასწრას თვალისა დაფახვა, დაწამწამება 292,1;

თვალის დაწამწამება - კაცმან ვერ ასწრას თვალისა დაფახვა, დაწამწამება 292.1;

თვალის დახამხამება – არ ვიცით მოაქვს წამს რა და ან თვალის დახამხამებას არჩ. I, 14,99,1;

11.45 თვალის დაცეცება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის დაცეცება

წინა კაცნი მოზიდვიდეს; თვალი ამად დავაცეცი 617,2;

11.46 თვალის დაწამწამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის დაწამწამება

იხ. აგრეთვე: თვალის დაფახვა

11.47 თვალის მოკიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის მოკიდება

ასრე გავიდი საბელსა, რომ თვალი ვერ მომკიდიან 1380,3;

თუ ახლოს თვალი მოვჰკიდო, მაშინ ვიცოდეთ მე და მან შნმ 513,2;

რა ჴელმწიფეს თვალი მოჰკიდა, არც ჴელმწიფემან იმას თვალი მოაშორვა რუს., 266,18;

თვალის შესწრება - გამწყრალმან ლომმან თვალი სარიდან მეფეს შეასწრო ომ., 102,13;

ანაზდად, ცოლმა მისს ფერხსა თვალი შეასწრა საბა, II₁, 421,4;

მაყარს ჴრმალ-მოწვდილად შეასწრა თვალი გურ., 217,259,5;

თვალის მოკვრა - ლიკლიკასა მონარბენსა ზოგმან მოჰკრას ვერცა თვალი ვახტ., 16,54,4;

ხელმწიფემ თვალი მოჰკრა და მათი განზრახვა სცნა საბა, II₁, 381,21;

თვალის შეკვრა - მან წამიღო გული ბნელი, თუცა შევჰკარ ოდნად თვალი მთ., 437,3;

თვალი შეჰკრა მას მზეჭაბუკ, ამას ეცა მისი ელვა თან., 1925,1;

ქვეყნის სანაყროვანე თვალი მათ შეჰკრა საბა, II₁, 398,12;

თუალის კიდება – და თუალი ჰკიდა პიტიახმან შუშ., 20,15

11.48 თვალის მოწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის მოწყვედა

თვალნი მოვსწყვიდნი, სიცოცხლე ამითა მეარმებოდა 475,4;

ქვე დამდგომმან წამავალსა ვერ მოსწყვიდნა ყოლა თვალნი 1559,2;

თვალის მოსხლეტა - ვერ მოსხლიტა თვალი ჭვრეტად შნმ 355,2;

არც ყოლ თუალი არ მოსხლიტის, მზერით თავი არ დახარა ფეშ., 98,3;

იქით ფერხს დადგის, მის მქვრეტელს თვალი არ მოუსხლტებოდა არჩ. I, 5,19,3;

თვალნი მოვსხლიტნი, შევიქნი ვეღარ გულგამაგრებული ბ. გულ., 412,4;

თვალის მოხსნა - უჭვრეტდის, თვალი ვერ მოხსნის 822,4.

11.49 თვალის მოხსნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის მოხსნა

იხ. აგრეთვე: თვალის მოწყვედა

11.50 თვალის მფახველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის მფახველი

ვით მზემან, მისნი მჭვრეტელნი შექმნნა თვალისა მფახველად 1168,1.

11.51 თვალის რიყე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თვალის რიყე

მუნ იდვა რიყე თვალისა 1353,2;

რიყე თვალისა სწორ-ნათალისა, წყალნი მგზნებარობს შიგან ალითა აბდ., 43,2.

11.52 თითით ხვეწნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თითით ხვეწნა

ავთანდილ მუხლთა უყრიდა, თითითა ეხვეწებოდა 229,4;

მუხლთა უყრიდა, ტიროდა, თითითა ეხვეწებოდა 661,2.

11.53 თლილი ალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თლილი ალვა

დღე და ღამე მუჯამრითა ეკმეოდის ალვა თლილი 323,1

11.54 თლილი ბალახში - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თლილი ბალახში

შეყრით ძეს გორი ოქროსა და ბალახშისა თლილისა 1538,2.

11.55 თლილი ბროლ-ბალახში - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თლილი ბროლ-ბალახში

მიბრძანეს მათად საქებრად თქმა ლექსებისა ტკბილისა... ბროლ-ბალახშისა თლილისა, მით მიჯრით მიწყობილისა 5,3.

11.56 თლილი თვალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თლილი თვალი

იავარ-ვყავ საქონელი, უსახონი თვალნი თლილნი 1091,2;

როსტანისთვის წაატანა ძღვნად ტურფები ჯუბაჩები, კვლა ჭქურქელი თვალთა თლილთა, არ კოვზები არ ჩამჩები 1576,2;

ათიათასი დრაჰკანი მისცა და თვალნი თლილნი, რათ არა ლალი არჩ. I, 213,653,1.

11.57 თმა გიშერი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თმა გიშერი

ბროლ-ბალახშსა აშვენებდა თმა გიშერი, წარბი ტევრი 685,3.

11.58 თმათა გლეჯა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თმათა გლეჯა

გაიყარნეს ტირილით და პირსა ხოკით, თმათა გლეჯით 939,1.

11.59 თმის ტევრი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თმის ტევრი

ქალი ტირს და მკერდსა იცემს, თმისა ტევრსა გაიგლეჯდა 223,2.

11.60 თმობის თხოვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თმობის თხოვა

თმობა ვსთხოვე შემოქმედსა, ვჰკადრე სიტყვა სამუდარი 346,4.

11.61 თმობის ღონე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თმობის ღონე

მწადდა არა-თქმა, რომლისა ღონე არა მაქვს თმობისა 124,2;

ტიროდა მოყურისა გაყრისათუის და თმობისა კიდე ღონისა აღარაის ქონებისათუის ვისრ., 155,12.

11.62 თნევის დაწამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თნევის დაწამება

დამწამებ ნურა, თნევასა 1552,3.

11.63 თქვენსა და ჩემსა ძმობასა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თქვენსა და ჩემსა ძმობასა

თქვენ შემინახეთ ნამუსი, თქვენსა და ჩემსა ძმობასა 1046,4.

11.64 თხელი ნამის პკურება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თხელი ნამის პკურება

ვარდსა ზედა ყორნის ბოლო ნამსა თხელსა აპკურებდა 1349,3.

11.65 თხელი ფიფქის გაწყალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

თხელი ფიფქის გაწყალება

ღვარმან, ზედათ მონადენმან, გააწყალნა ფიფქნი თხელნი 1125,4.

12 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ი

▲ზევით დაბრუნება

12.1 იდუმალი ძრწოლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იდუმალი ძრწოლა

ჰკლავს თინათინის გონება, ძრწის იდუმლითა ძრწოლითა 1240,2.

12.2 იდუმალი ჭვრეტა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იდუმალი ჭვრეტა

ავთანდილ სარკმლით უჭერეტდა ჭვრეტითა იდუმალითა 262,4.

12.3 იის მორგვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იის მორგვა

გულსა გარე საიმედო მორგე, ვარდი ყარე 130,3.

12.4 იის ჭნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იის ჭნობა

ადრე მოსვლასა ვედრებდა, მართ ვითა ია ჭნებოდა 661,3;

იის ხმობა - მზისა შუქთა ვერ-მჭქვრეტელი ია ხმების, ვარდი ჭნების 784,2.

12.5 იის ხმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იის ხმობა

იხ. აგრეთვე: იის ჭნობა

12.6 იმედის გარდაწყდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იმედის გარდაწყდომა

იხ. აგრეთვე: იმედის გარდაწყვედა

12.7 იმედის გარდაწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იმედის გარდაწყვედა

ჩემგან იმედსა გარდასწყვედს, მერმე დამიწყებს გმობასა 353,3;

ზენაარ, ზენაარ, სრულად სულისაგან იმედსა ნუ გარდამიწყუეტ ვისრ., 793;

ჟამთაგან აროსა ჴას იმედისა გარდაწყუეტა შნმ 2175,3;

დევმა... თავისი იმედი გარდასწყვიტა რუს, 180,3;

აწ გარდასწყვიტე იმედი, ამისთვინ ნუღარ ბნელდები ზილ., 299,3;

არ აუბნა მოციქულნი და გარდუწყდა მათ იმედი მთ., 354,2;

რა დაჭკნის ვარდი, ბულბულმან იმედი გარდასწყუიტისა ფეშ., 189,4;

გარდასწყვეტოდა იმედი, სხდეს თავის გამაწირალი თან., 996,3;

რა დავეფარებით, იმედსა გარდიწყვედს საბა, II₁, 314,16;

იმედის გარდაწყდომა - არ გამიშვებს, გავიპარვი, რა იმედი გარდმიწყდების 760,3;

სნეულსა სიმრთელისა იმედი გარდაუწყდა საბა, II₁, 351,6;

იმედის განწყუედა - დასასრული ჰყო სიყუარულისა ჩემისაჲ და განწყუედაჲ იმედისა შენისაჲ ბალ., 20,18;

იმედის გარდაშვება - რაღას ველოდე, ან ვეძლეოდე, გარდუშვებ იმედს სულამე ბარე არჩ. I, 246,107,6;

სასოების წარკუეთა - სულნი ღათუ აღმოჰკრთებოდიან და კნინ ღათუ გონებაჲ იყოს მის თანა, ნუვე წარჰკუეთნ სასოებასა სინ., 227,18;

იმედის განცრუვება – განაცრუვე იმედი ჩემი და განამტყუვნე სასოებაჲ ჩემი ბალ., 101,3;

იმედის წარკუეთა - წარმიკუეთე იმედი ჩემი შენდამი ბალ., 100,30;

12.8 იმედის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იმედის დება

მაგრა აწ მიდებს იმედსა შენგან ცდისადა მალობა 367,3;

ტურფამ მოყმემან გამოვლო, აქუს იმედის დებაო შნმ 1367,2;

სტუმარნი მათ მასპინძელსა იმედს არვინ არ უდებდა არჩ. I, 157,167,4;

იმედის დადება - ქმარსა დაუდვა იმედი, იგი ნათობდა გულითა შნმ 1641,3;

უკეთუ არა ნამეტნავსა ვაწყენდეთო, გაღანამც იმედის დადება გვმართებსო რუს., 251,7;

იმ ჟამითგან დაჯერებით იყვნეს, იმედს დაიდებდეს ომ., 44,2;

ქალმა.. მისგან წაყვანის იმედი დაიდვა საბა, II₂, 71,1;

იმედის ქონება - მათის იმედის ქონება, ვა, ადრე დამელეოდა არჩ. II, 380,4.

12.9 იმედის მოცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იმედის მოცემა

მაშინ მოგეცა იმედი, ლხინი რად გამიზიარე 389,3;

რა ის ცხენი დაიჭირა ხოსრომ, ასეთი იმედი მოგვეცა, ვითამც მის მეტი საქმე აღარა გვდებოდა რა წინა რუს., 282,32;

სიცოცხლისაგან იმედ-გარდაწყეეტილს სპასალარს ომაინის მეშველად მისვლისათვის იმედი მოეცა ომ., 31,32;

ნუგეშინის მეც, იმედი მომეც სიმართლისა მზერისა არ; II, 8,3.

12.10 ისრის პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ისრის პირი

ისრის პირნი ამოუხვნა 590,2;

შენ შენი მშვილდი დაგარჩენს, შენთა ისართა პირები 815,2;

ისრის პირნი მისნი თუალთა ჩემთა განმწონნა იობი, 16,11;

ესე შენი სიტყუანი ძოღან ვითა მოწამლული ისრის პირი მეცა გულსა ვისრ., 91,4;

გარდაჴდა და ცეცხლისათვის ისრის პირსა მიჰყო ჴელი შნმ 2212,4;

უცხო უცხოს შეემცნების, ამოართვამს ისრის პირსა ჩ., 196,2;

მრავალ-რიცხვი ისრის პირი გულსა შიგან წვერს უყოფსა არჩ. I, 208, 616,2.

12.11 ისრის საგანი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ისრის საგანი

გული ძეს საგნად ისრისა 699,2.

13 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - კ

▲ზევით დაბრუნება

13.1 კაეშანთა ჯარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კაეშანთა ჯარი

ხალვა მოსძულდა, შეექმნა გულს კაეშანთა ჯარები 308,1.

13.2 კაეშნის მოქარვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კაეშნის მოქარვება

იხ. აგრეთვე: გულით ამოსლვა დარდისა

13.3 კაეშნის მოშორვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კაეშნის მოშორვება

იხ. აგრეთვე: გულით ამოსლვა დარდისა

13.4 კაეშნის ტვირთი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კაეშნის ტვირთი

მისგან ტვირთი კაეშნისა ტვირთად ვარგად აეკიდა 170,4;

კაეშნისა ტვირთი მკიდავს, იგ შემქნია დანაცალი თ. I, 140,19,2;

კაცს, ტვირთი კაეშანისა - დღეს აკლებს, სიკვდილს მისწურავს არჩ. I, 196,507,1.

13.5 კაეშნის ტვირთის შემოყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კაეშნის ტვირთის შემოყრა

შემომყარე კაეშნისა ტვირთი მძიმე, ვითა ვირსა 947,3ვ;

კაეშნის შემოყრა – შემომყაროს კაეშანი, გული სევდით ამევსოსა მთ., 107,4;

შემომყარე კაეშანი, მით დამეკრა გულსა სერა ფეშ., 642,2;

შემოჰყორია კაეშანი, მისცემია დიდსა ჭირსა ჩ., 45,3;

კაეშნის შეყრა - მიმძიმს თქუენის გულისათვის კაეშანი შემეყარნეს შნმ 2109,1;

კაეშნის ყრა - მნათობი გამყარე, კაეშანს მყარე დ. თუმ., 38,5;

სევდის შემოყრა – სამკურნალო არა სჭირს რა, სევდა რამე შემოჰყრია 345,2;

საშოვრის სევდის შემოყრისა პასუხსა ვერას მოგახსენებ-მეთქი რუს., 500,23;

მას ქალსა ტურფა მნათობსა სევდა რამ შამოეყარა ზილ., 18,1;

სევდა რამცა შემოგყრია, თვალი თქვენი თვით რად ტირსა მთ., 282,3,

სევდის შემოწოლა - დღესა ერთსა მე სევდა რამე შემომაწვა რუს., 500,3.

13.6 კაეშნის ქარვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კაეშნის ქარვება

იხ. აგრეთვე: გულით ამოსლვა დარდისა

13.7 კავშირთაგან დაშლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კავშირთაგან დაშლა

დამშლიან ჩემნი კავშირნი, შევრთვივარ სულთა სირასა 874,4.

13.8 კარგის მქმნელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კარგის მქმნელი

კარგის მქმნელი კაცი ბოლოდ არ წახდების 1486,2.

13.9 კართა ჩახშვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კართა ჩახშვა

შორს ისრითა არ დაგხოცნენ, ჩაიხშენით თახა კარნი 1028,2;

კარის დახშობა – ათას წელ ვერსით შეუვალთ, თუ ზედ დაგვიხშან კარია 1379,4,

და დავჰჴშენით ჩუენ კარნი წინაშე ჩუენსა სინ., 273,7;

დავჰჴშათ კარი ჩუენი წინაშე პირსა დიდები[ს]ა მისისასა და დავჰკრძალოთ მოქლონითა სიმდაბლისაჲთა მ. სწ., 171,33;

შენ ღაფლად ჰზი, გარე კარი დაგიჴშავს ვისრ., 153,29;

ბრძოლად გული არ მიმეტყუის, სირცხვილითა დავჴშავ კართა შნმ 2831,2;

მას იამა მათი ხლება, არ თუ დაჴშო მათთვის კარი მთ., 1237,4;

ზილიხამაც კარი დახშო, შმაგი გარე არვინ იჭრეს ზილ., 482,4.

კარის დაჯრა - წავიდეს, ციხეს მიმართეს კარის დაჯრისა დროსაო შნმ 1337,1.

13.10 კარის დახშობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კარის დახშობა

იხ. აგრეთვე: კართა ჩახშვა

13.11 კარის მცველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კარის მცველი

კარის მცველმან მონა უხმო 384,4.

13.12 კარის უკმოხშვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კარის უკმოხშვა

უკმოვიხაშ კარი, ჩემგან მათი ჭვრეტა ვერა ცნესა 1120,4.

13.13 კაცთა ტომი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კაცთა ტომი

მისგან კიდე სანახავად არა უნდა კაცთა ტომი 987,4;

როსტომ ენა შეუქცივა, ვერ იტყოდა კაცთა ტომი შნმ 2021,1. იხ. აგრეთვე: ადამის ტომი

13.14 კაცის მკლველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კაცის მკლველი

მოშორვება და მოყვრისა გაყრა კაცისა მკლველია 931,3.

13.15 კბილთა ღრჭენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კბილთა ღრჭენა

დღედ სიკვდილამდის სიხარბე შეაქნევს კბილთა ღრჭენასა 1185,2;

განვერნეთ ჩუენ დღესა მას საშინელსა განკითხვისა ჩუენისასა ტირილისაგან თუალთაჲსა და ღრჭენისაგან კბილთაჲსა სინ., 280,21;

მუნ იყოს ტირილი და ღრჭენაჲ კბილთაჲ მ., 8,12;

იყოს ტირილი და ღრჭენა კბილთა ასურ., მოღვ., 127,8;

პირნი გარე-მიიქც[ი]ვნის და იღრჭენდეს კბილთა მოქც., 89,4;

ვითარცა მვეცნი იღრჭენდეს კბილსა აზმ, 58,16;

პერული გარდმოსდიოდა წავიდა კბილთა ღრჭენითა შნმ 3164,4;

ყმას შეუტიეს უშიშრად, მისთვის იღრჭინნეს კბილები მთ., 1062,3;

გული დაეწვათ ჯავრითა, ყველანი კბილთა იღრჭენდეს არჩ. I, 160, 202,2;

მეტისა აღბორგებითა კბილისა ღრჭენა დაიწყო საბა, II₁, 216,2;

კბილთა დაღრჭენა - დაიღრჭინნეს ჩემ ზედა კბილნი მათნი ფს., 34,16;

ნუცამცა დაიღრჭენენ კბილთა მათთა შემაშინებელად სულისა ჩემისა ცოდვილისა მ. სწ., 230,30;

კბილების ლესვა – ვითა ტახი საომარად, იგ კბილებსა ილესვიდა შნმ 4436,2.

13.16 კეთილის შემოქმედი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კეთილის შემოქმედი

ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა 112,4,.

კვალის ძებნა

13.17 კეთილისგან ბოროტის ძლევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კეთილისგან ბოროტის ძლევა

ბოროტსა სძლია კეთილმან, არსება მისი გრძელია 1348,4.

13.18 კვალის პოვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კვალის პოვნა

ვძებნეთ და კვალი ვერ ვპოვეთ 984,1.

13.19 კვალის ძებნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კვალის ძებნა

კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერ-პოვნა ნაკვალევისა 97,1.

13.20 კვერთხი ეშმაკთა ძირისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კვერთხი ეშმაკთა ძირისა

ნახეთ, თუ ოქრო რასა იქმს, კვერხი ეშმაკთა ძირისა 1184,4.

13.21 კვესით ნაგზები - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კვესით ნაგზები

მე რომე ცეცხლი მედების, არ ნაგზებია კვესითა 916,2.

13.22 კლდიანი გზა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კლდიანი გზა

დაჰკრთა, რა ნახა ავთანდილ: ჰგავსო, თუ გზაა კლდიანი 1087,4;

კლდოვანი გზა - ვერ დაიჭირავს სიკვდილსა გზა ვიწრო, ვერცა კლდოვანი 791,1.

13.23 კლდის გალბილება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კლდის გალბილება

არ თურე კაცმან დაგიდგნა, ვეჭვ, კლდეცა გაგილბილდების 1308,4.

13.24 კლდის ტინი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კლდის ტინი

აწ მიკვირს, მისსა გამყრელსა გული მიც კლდისა ტინისა 412,4;

რად გული კლდისა ტინისა შემქმნია სამ სალებისა 1014,2.

13.25 კლდოვანი გზა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კლდოვანი გზა

იხ. აგრეთვე: კლდიანი გზა

13.26 კოკობი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კოკობი ვარდი

კოკობი და უფურჭვნელი ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი 131,4;

გიჩვენებ ვარდსა კოკობსა, უფრჭვნელსა მოუკრეფესა 1490,4;

ვარდო კოკობო, სოსსნო სურნელო ვისრ., 242,35;

ვით კოკობი ვარდის ბაღი, გაიშალა, გაცაღიმნა შნმ 1007,2;

ის ტირილი და მოწყენაცა ასე უხდებოდა, რომ დილას შვენიერსა წალკოტსა წვიმა მოსლოდეს და კოკობსა ვარდსა ნამი სცემოდეს რუს., 472,4;

უფრჭკვნელსა ვარდსა კოკობსა ჯრით შეჰხდა, შეიზია მან მთ., 13532,;

კოკობი ვარდი სურნელი, ვითარ დრომ გამოუვარდა არჩ. I, 219, 709,2.

13.27 კორდი მწვანისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კორდი მწვანისა

მოდი და დავსხდეთ, მეფეო, ამოა კორდი მწვანისა 1504,2.

13.28 კრული გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კრული გული

აწ, ვაზირო, მაგა პირსა გული კრული ვით მოგთმინდეს 740,1;

გული კრულია კაცისა 709,1;

გული კრული დადნა მიწყივ დადნობილი ომ., 242,3;

სული მორბის სწრაფით მანდეთ გული კრული შენკე მზევდა თ. I, 29,37,3.

13.29 კრული პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კრული პირი

ვერ მიმიახლოს საახლოდ კრულმან პირითა კრულითა 1203,4.

13.30 კრული ჟამი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კრული ჟამი

ხედავ, ჩემო, ვით გაგვყარნა სოფელმან და ჟამმან კრულმან 1282,1.

13.31 კრული საწუთრო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

კრული საწუთრო

იტყვის: „მოგშორდი, სიცრუე, ვა, საწუთროსა კრულისა" 1013,3;

ამიერით მიიცვალნეს, მათ საწუთრო დასთმეს კრული მთ., 1562,3;

კრული სოფელი – უკუღმა ბრუნვ, სიმუხთლე ნახეთ სოფლისა კრულისა მთ., 472,4;

კრულმან სოფელმან ჩემი დღე სრულად სიმწარით მანანა თ. I, 140,20,1.

14 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ლ

▲ზევით დაბრუნება

14.1 ლაგმის ადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლაგმის ადება

შავსა აუდვა ლაგამი, სწმედდა რიდისა წვერითა 222,3;

აღვირის აღება – აღჳრი იგი მოწყალებისა მისისა აღუდვა პირსა ტირიჭ., 189,1;

აგიდებს აღვირებს, გატირებს, გაყვირებს, ისე გატარებს გურ., 232,357,3.

14.2 ლალის გახეთქა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლალის გახეთქა

გახეთქა ლალი გათლილი ანდამატისა კვერითა 1329,3.

ლალნი სრულად გაიხეთქა, წამ ერთ იკრის ბროლის ურო ბ. გულ, 700,2.

14.3 ლალის-ფერი ვარდის ზრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლალის-ფერი ვარდის ზრვა

ქარი, ველთა მონაქროლი, ლალის-ფერსა ვარდსა ზრვიდა 850,3.

14.4 ლარის გახსნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლარის გახსნა

უჩვენებენ, რაცა ჰქონდეს, სხვაგან ლარსა ვერ გახსნიან 1057,2;

ქალაქს ჩაველ, ლარი გავხსენ ომ., 99,2.

14.5 ლარის გახსნევინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლარის გახსნევინება

დილასა ლარი ყველაი უჩვენა, გაახსნევინა 1067,1.

14.6 ლაშქართა მოკაზმულობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლაშქართა მოკაზმულობა

აღლუმი ვნახე, მეკეთა ლაშქართა მოკაზმულობა 396,2.

14.7 ლაშქართა წვევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლაშქართა წვევა

ვუბრძანე წვევა ლაშქართა 395,1;

და ბრძანა მეფემან ასფან წვევა ლაშქარისა ა. დარ., 338,11;

თავადთა სახელდებულთა, ლაშქართა წვევა ბრძანაო შნმ 1219,2.

14.8 ლახვართა მსობელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლახვართა მსობელი

ქაჯეთით მომყავს ჩემი მზე, ჩემი ლახვართა მსობელი 1414,3;

ლახვართა დამასობელი – ერაჯ თქუა: ძმათა არა ვარ ლახვართა დამასობელი შნმ 326,3.

14.9 ლახვართა სობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლახვართა სობა

ხრმალ-გამოწვდილი გავუხე, მივეც ლახვართა სობასა 899,3;

პირი უგვანდა ზაფრანსა, იჯდა ლახვართა სობითა შნმ 1451,3;

ვირე გაუძლო შენს ეგზომს მუდამ ლახვართა სობასა არჩ. I, 57,319,3;

ლახვრის სობა – ვიცი, რომე აღარა გცალს, შენ ლახვარი სხვა გესობის 1005,2;

ლახვრის დასობა – შიგან ლახვარი დაასო, კაცი ვერ მოურჩებოდა შნმ 20,2. იხ. აგრეთვე: გულს ლახვრის დასობა

14.10 ლახვართა შენახევი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლახვართა შენახევი გული

ფატმანს გული მას აქათ ლახვართა შენახევია 1269,1.

14.11 ლახვრით დაჭრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლახვრით დაჭრა

მოდი, მარიხო, უწყლოდ დამჭერ ლახერითა შენითა 949,1.

14.12 ლახვრის გულს ხება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლახვრის გულს ხება

მაშა მაშინ რაგვარ დავრჩე, რა ლახვარი გულსა მეხოს 525.4;

ლახვრის გულს სობა – ჩვენ ლახვარი გულსა გვსვია ზილ., 629,3:

იხ. აგრეთვე: გულს ლახვრის დასობა

14.13 ლახვრის მოშორვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლახვრის მოშორვება

ვისცა ღმერთი საროს მორჩსა ტანად უხებს, მას ლახვარსა მოაშორვებს 625,2;

ლახვრის რიდება - გულსა ლახვარი მარიდოს, თვალთ ცუდი ცრემლთა დენა და არჩ. II, 11,2.

14.14 ლბილი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლბილი გული

როსტან მისთვის აატირა გონიერი გული, ლბილი 145,4.

14.15 ლების დაჩნევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლების დაჩნევა

არ შეუძლია ლახვარსა დაჩენა სამსა ლებისა 1014,3,

ლების ჩნევა – დრო გამიგრძელდა, მიმჭირდა, მაჩნია მით აწყა ლები ჩ., 109,2.

14.16 ლეკვი ლომისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლეკვი ლომისა

ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადია 39,4;

მექმნნეს მე ვითარცა ლომი განმზადებული ნადირსა და ვითარცა ლეკჳ ლომისაჲ რაჲ ზინ მზირად ფს., 16,12;

ლომის ლეკვი – ყმა ნადირსა უნადირებს, ლომის ლეკვსა ვითა ლომი 987,2;

ანუ ბარტყი ფასკუნჯისა, არცა ლომის ლეკუი ყეფდეს შნმ 1109,3

14.17 ლერწმის სარის დადრეკა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლერწმის სარის დადრეკა

ლერწმისა სარსა დასდრეკდა, გიშერსა დააკარვებდა 881,3.

14.18 ლმობიერი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლმობიერი გული

ეგე არს მსგასი გულისა ლმობიერისა თქვენისა 1463.2;

მარადის სდგე წინაშე მისსა შიშით, მღჳძარედ ლოცვასა შინა ცრემლით, ლმობიერითა გულითა მჴურვალედ მ. სწ., 1207,;

ლმობიერითა გულითა შეწირეს ღმრთისა მიმართ მადლი აზმ., 73,13;

შენ არჩევ ჩემთვის რგებასა გულითა ლმობიერითა ოძ., 278,2;

ემართლება ჩემი სიტყვა გულსა შენსა ლმობიერსა არჩ. I, 211,640.3.

14.19 ლომის ლეკვი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლომის ლეკვი

იხ. აგრეთვე: ლეკვი ლომისა

14.20 ლხინთა ამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინთა ამება

ყოლა ლხინთა ვერ იამებს კაცი ჭირთა გარდუხდელი 1565,4.

14.21 ლხინთა დალევ - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინთა დალევ

გითხრა ჩემი სამიზეზო, მე თუ ლხინთა რად დავლეო 104,4.

14.22 ლხინთა მნდომელი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინთა მნდომელი გული

გული - ჟამ-ჟამად ყოველთა ჭირთა მთმო, ლხინთა მნდომელი 709,2.

14.23 ლხინთა მწადებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინთა მწადებელი

მით შეგქმნა მოშორვებულთა ჭირთა, არ ლხინთა მწადებლად 1073,2.

14.24 ლხინის ათასება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის ათასება

აქ ლხინი დაღრეჯილსა უათასდა 857,2.

14.25 ლხინის ალქატება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის ალქატება

მისთვის ხელმან გამოჭრილმან, ლხინი ჩემი ვაალქატე 248,2.

14.26 ლხინის გაზიარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის გაზიარება

მაშინ მოგეცა იმედი, ლხინი რად გამიზიარე 389,3.

14.27 ლხინის გამწარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის გამწარება

მოვიდაო, აქანამდის ვისთვის ლხინნი გაგვემწარნეს 664,4;

კვლაცა მიჰხვდეს სიამესა, არ თუ ლხინი გაიმწარეს მთ., 534,4;

იგი ლხინი გაგვემწარნეს, შეჭირვება მოგვცა დღესა ჩ., 57,4;

ლხინის დამწარება - წესი არის საწუთროსა: ბოლოდ ლხინსა დაამწარებს შნმ 605,1;

ლხინის დაშხამება – რაც თვისთა დღეთა შინა ლხინი უნახავს, ყველა დააშხამე რუს., 18,20.

14.28 ლხინის გარდასლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის გარდასლვა

მას თუ გამყრი, საწუთროო, ჩემი ლხინი გარდასრულა 852,3.

14.29 ლხინის გასრულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის გასრულება

ღმერთმან ქმნას და გაუსრულდეს ლხინი ესე აწინდელი 701,4;

ცნეს სოფლისა ამის აუგნი, უხანობა და მუხთლობა, რომელ არცა ჭირსა, არცა ლხინსა არავის გაუსრულებს ვისრ., 38,4.

14.30 ლხინის გაქარვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის გაქარვება

ხელმწიფეო, ლხინი ყოვლი გამიქარდა 1510,3

14.31 ლხინის გაძლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის გაძლება

მაგრა ლხინი უმისოსა ჩემგან ძნელად გაიძლების 638,2.

14.32 ლხინის მომკა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის მომკა

მაშ ლხინსა ვინ მოიმკის პირველ ჭირთა უმუშაკო 869,2;

კაცი ლხინსა ვერ მოიმკის, არ ქნას თუმცა ჭირთა ძლება ზილ., 358,4; ვერ მოიმკის გული ლხინსა, რომ არ ახლდეს სევდა-ურვა მთ., 1657,3.

14.33 ლხინის ქადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინის ქადება

ასმათ ლხინსა მიქადებდა, ჩავიარე შიგან ბაღი 390,1.

14.34 ლხინს მოშორება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ლხინს მოშორება

მოვშორდი ლხინსა ყველასა, ჩანგსა, ბარბითსა და ნასა 177,4.

15 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - მ

▲ზევით დაბრუნება

15.1 მადლის ბრძანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მადლის ბრძანება

ავთანდილ მადლი უბრძანა 1237,3;

ავთანდილს მადლი უბრძანა 1340,1;

მათ მდაბლად მადლი უბრძანა სიტყვითა მით ნარნარითა 1409,3;

ტარიელ მადლი უბრძანა, ლაღმან სიტყვითა ტკბილითა 1453,4;

მან მადლი უბრძანა და მძიმითა შესამოსლითა ტანსა შემოსა რუს., 64,32;

მადლი უბრძანა, ატირდეს ომ., 193,1;

მადლს უბრძანებდა გულ-ტკბილად, ვითა ძმასა და ძმობილსა მთ., 827,4.

15.2 მადლის გარდახდა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მადლის გარდახდა

მადლსა სხვაებრ გარდავიხდი, თუღა ფრიდონს შევეყრები 1303,2;

ტარიელ მადლსა გარდიხდის ტურფა სიტყვითა, ენითა 1427,1;

მას კაცსა ამოდ ვეუბენ და მადლსა გარდვიხდიდია 429,1;

მოვიდა იგი წმიდისა შუშანიკისა მადლისა გარდაჴდად შუშ., 23,9;

მადლი გარდაიჴადა და შეუთვალა ა.დარ., 300,4;

და მათ წყალობის მყოფელთა გარდაიჴადეს მადლი აზმ., 39,6;

მათ მადლი გარდაიჴადეს, ჰკადრეს სიტყუები ტკბილია შნმ 259,3;

მათ მდაბლად მადლი გარდაიხადეს რუს., 112,8;

ვისთვის რამე გამეკეთოს, ჩემთან მადლი გარდუხდია ომ., 294,2;

შევიდეს, ნახეს ტარიელ და მადლსა გარდიხდიდესა ჩ., 475,1;

ქალმან მადლი გარდუხადა თ. I, 79,159,1;

მოდი, მადლი გარდიხადე, ეს წყალობა მტკიცედ დარგი არჩ. II, 252,2;

რა ამოვიდა, მადლი გარდიხადა საბა, II₂, 270,9.

15.3 მადლის კადრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მადლის კადრება

ფატმან ხათუნ თაყვანის-სცა, ჰკადრებს მადლსა მეტის-მეტსა 1430,1;

მადლსა გკადრებდე მე რასა 1198,1;

ფრიდონ მდაბლად თაყვანის-სცა, ჰკადრა მადლი მეტისმეტი 1487,1;

მადლი ჰკადრა ფხიზელურად 1545,4;

მადლი რა გკადრო 754,3;

თური ადგა, თაყუანი-სცა, მადლი ჰკადრა შესაგვანი შნმ 313,4.

15.4 მადლის მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მადლის მიცემა

მისცა მადლი და დიდება ღმერთსა, მართლისა მბრჭობელსა 1418,3;

ღმერთსა მისცეს დიადი მადლი 1350,1;

ხოლო მათ მადლი მისცეს ევსტ., 34,10;

ვერ შემძლებელ ვარ ღირსად მადლისა მიცემად ბალ., 89,11;

ღმერთსა მადლი მისცა და გლახათა ზედა დია გასცა ვისრ., 38,27;

ამა სიტყვასა ზედა გაიხარნა დედოფალმან და მადლი მისცა ღმერთსა ა. დარ., 361,16;

ღმერთსა ესვენ მხიარულნი, შემოქმედსა მადლი მიასცეს შნმ 1087,2;

ღმერთსა დიდი მადლი მისცა რუს., 47,23;

ერთობილთ მჭვრეტელთ... ღმერთს დიდი მადლი მისცეს ომ., 31,37;

იგი ჩანს ჩემად საქმროდ, მადლი მივსცე მე უფალსა, მთ., 811,3;

მადლის შეწირვა – და ჩუენნ მადლი შევწირეთ უფლისა სინ., 267,30,

მათ შესწირეს ღმერთსა მადლი შნმ 1131,4;

ღმერთსა დიდი მადლი შესწირა რუს., 100,15;

ყოველნი მადლსა შესწირვენ, მცირე და დიდებულია ჩ., 157,2;

ხელგანპყრობით ღმერთსა მადლი შესწირეს და გაიოცნეს ბესიკი, 160,69,2.

15.5 მადლის მოხსენება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მადლის მოხსენება

ყმა შევიდა, თაყვანის-სცა მადლი რამე მოახსენა 144,1;

მადლი მოაჴსენა და ეგრე შეუთვალა ა. დარ., 300,19.

15.6 მადლობის შეწირვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მადლობის შეწირვა

ღმერთსა მადლობა შევსწირე ხმელთა მფლობელმან 310,2;

აღიპყრნა ჴელნი ზეცად მიმართ და შეწირა მადლობაჲ ქრისტეს მიმართ ბალ., 146,20;

ღმერთსა შესწირევდეს მადლობასა ჯეროვანსა აზმ., 777,15;

ღმერთსა შესწირა მადლობა – მზემან თქვა გულსა დებული თ. I, 61,14,2;

ყოველსა საქმესა ზედა ღმერთსა მადლობა და დიდება შევწიროთო საბა, II₁, 363,13.

15.7 მავნის გარიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მავნის გარიდება

მტერთა ძლევა, ზღვათა ღელვა, ღამით მავნე გამარიდე 802,3.

15.8 მათრახით შემწიფება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მათრახით შემწიფება

მისნი მკვახედ მოუბარნი მათრახითა შეგვამწიფნა 204,4.

15.9 მამაცის გაგულოვნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მამაცის გაგულოვნება

ხამს მამაცი გაგულოვნდეს, ჭირსა შიგან არ დაღონდეს 776,3.

15.10 მამაცურად მიხდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მამაცურად მიხდომა

ხამს თუ კაცი არ შეუდრკეს, ჭირს მიუხდეს მამაცურად 152,4.

15.11 მამის სიცოცხლეო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მამის სიცოცხლეო

მოახსენე: „რად დაჰბრუნდი შენ, მამისა სიცოცხლეო“ 104,22;;

აწ მოდი, მამისა სიცოცხლევი, ნადიმად დავსხდეთო რუს., 25,22.

15.12 მანათობელი ბნელისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მანათობელი ბნელისა

ვისი ხარ, ვინ ხარ, სით მოხვალ მანათობელი ბნელისა 1218,2.

15.13 მანათობელი მზე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მანათობელი მზე

მან განანათლნეს ყოველნი, ვით მზემან მანათობელმან 43,3.

15.14 მარგალიტი ობოლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მარგალიტი ობოლი

ესე ამბავი სპარსული, ქართულად ნათარგმანები, ვით მარგალიტი ობოლი, ხელის-ხელ საგოგმანები, ვპოვე და ლექსად გარდავთქვი 9,2;

მას ტახტისა მოფენილობა სრულად ობლის მარგალიტითა იყო გაკეთებული რუს., 95,11;

ყოველის საჭურჭლისაგან პატიოსანი ღა უცხო თვალი და ობოლი მარგალიტი ომ., 33,6;

ღაწვთ მარგალიტნი ობოლნი ჰფარვენ, აქვს მალვა თავისა მთ., 1504,4;

პირი ჩაუდვა უბესა, ვით მარგალიტი ობოლი, შიგან სადაფთა ბუდესა თ. I, 71,88,3;

დაადგა თავსა გვირგვინი მარგალიტისა ობლისა არჩ. I, 154,153,3;

და ეს დაუფასებელი სპეკალი მის ჟამთა შინა, სრულიად ობოლის მარგალიტის მსგავსად, სადაფთა ხარხანჩოთა შინა დაფარულიყო საბა, II₁, 31,14;

ობოლი თვალ-მარგალიტი – რჩევით აიხვნა საუნჯე, სხვა კაცთა არ ნაქონები თვალ-მარგალიტი ობოლი მთ., 1400,3.

15.15 მარგალიტი წყობილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მარგალიტი წყობილი

დავჯე რუსთველმან გავლექსე მისთვის გულ-ლახვარ-სობილი, აქამდის ამბად ნათქვამი, აწ მარგალიტი წყობილი 7,4;

ვა წახდა ვარდი პობილი, ვა, მარგალიტი წყობილი 908,4;

ბაგენი სამოთხეს უგავს,.. კბილნი მარგალიტს წყობილსა შნმ 1252,3;

შენ მარგალიტი წყობილი ლალს მიეც, მიაბარენი ზილ., 423,3;

წინ მოეგებნეს, აჩენდეს მათ მარგალიტთა წყობილთა ჩ., 437,4;

ლალნი რა გახსნის, ელევა კრთის შიგ მარგალიტთა წყობილთა ბ. გულ., 890,4;

გიამბო ჩემი ამბავი ვით მარგალიტი წყობილი ბაქ., 17,2.

15.16 მარგალიტის მომკა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მარგალიტის მომკა

მე მარგალიტსა მოგიმკი, თქვენ ქვრიმი დაგითესია 1207,3.

15.17 მარგალიტის ღება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მარგალიტის ღება

ვარდი ერთგან შეეწება, მარგალიტსა არ აღებდა 1170,3.

15.18 მარგალიტის ჩენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მარგალიტის ჩენა

ვარდი ერთგან შეეწება, მარგალიტსა არ აჩენდა 1146,2.

15.19 მარგი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მარგი გული

მივლენ სამნივე გულითა, ერთმანერთისა მარგითა 1563,4.

15.20 მართალი სამართალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მართალი სამართალი

ქმნა მართლისა სამართლისა ხესა შეიქმს ხმელსა ნედლად 535,4.

15.21 მართლის გაბრჭობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მართლის გაბრჭობა

მერმეღა გაბრჭევ მართალი მაგა გულითა ბრძენითა 896,2;

მაგრა რა გავბრჭო მართალი, ნუ მეჭვ რასაცა თნებასა 837,2.

15.22 მართლის გაბრჭობინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მართლის გაბრჭობინება

ჩემიცა ვუთხრა ყველაი, მართალი გავაბრჭობინო 226,3.

15.23 მაყივნებელი ბედი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მაყივნებელი ბედი

რასა ვინ ეძებთ, რას აქნევთ? ბედია მაყივნებელი 1586,3.

15.24 მახვილთა კვეთა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მახვილთა კვეთა

არ შეუდრკების ჭაბუკი კარგი მახვილთა კვეთასა 589,2;

მახჳლის აღლესა – აღლესნიან მახჳლნი მათნი მოსწრაფედ დათხევდ სისხლისა გობრ., 180,18;

და აღლესა მახჳლი მისი მათ ზედა, რომელნი წინა-აღუდგეს მას ბალ., 108,22.

აღლესა მახჳლი მხილებისა მეფეთა მიმართ მრავალთა უწესოებაჲთათჳს ცხ. გ. მთწ., 321,5.

15.25 მახის დგმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მახის დგმა

ვთქვი, თუ: „მოვა რამაზ მეფე; ჩემთვის უდგამს თუცა მახე" 432,2;

მახის დადგმა – მახე დაუდგამს ყველთათვის ჩ, 508,3;

მღიმარის პირით წამეპარე, დამიდგი მახე ბესიკი, 421,5,1;

მახის დარწყმა – მახჱ დაარწყუეს განსაჴრწნელად კაცთა და შეიპყრობდეს იერემ., 5,26;

მტერთა მახვილნი იქმნეს, ვით ცვილნი; მახითა მითვე, რომელ დაარწყვეს აბდ., 30,1;

ვის მტერმან, გზათა მახენი დაურწყოს, გაცაებას, ხერხით გამოხსნას ეცადოს საბა, II₁, 71,2;

ვაი, თუ მაცდურმან დამირწყო რამე მახეო გურ., 92,466,3;

მახეში გაბმა - ასეთს მახეში გავებმი, თუ არ გაპარვით, მე მათ ვეღარ წაუვალ-მეთქი რუხ., 500,39;

მახეს გაბმა – ანაზდად მახეს გავები ომ., 383,1;

მეფე, ცამდისი მაღალი, უცხოს მახესა გაება მთ., 684,4;

მახეს გაებას უთუოდ სიცრუის გარდამყოლელი ფეშ., 117,3;

ეგზომის ოსტატობითა დაება ფრთხილი მახესა არჩ. I, 207,607,1;

რა შემოგჴედე, სხივთაგნ დავები ძნელსა მახესა ფეშ., 60,2;

მახეში შებმა - ან ჩემს მახეში შევიბამ, ან თავით მე შევებმია არჩ. I, 203,569,3;

მახის მოდგმა – ვეცდები ამას იქითა, ჩემს მტერს მოუდგა მახია ბაქ., 32,4.

15.26 მაჯასის შემტყვებარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მაჯასის შემტყვებარი

მან სხვა უხმოს მკურნალი და მაჯასისა შემტყვებარი 653,2.

15.27 მგრგვლად დათლილი თვალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მგრგვლად დათლილი თვალი

კვლა უძღვნა თვითო ფარღული, გარდასაყრელი ყელის, მგრგვლად დათლილისა თვალისა, იაგუნდისა მრთელისა 1452,2.

15.28 მდაბალთა გამაღლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მდაბალთა გამაღლება

ვინ მდაბალთა გაამაღლებ, მეფობასა მისცემ, სვესა 946,3.

15.29 მდუღრად ანატირი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მდუღრად ანატირი გული

ცრემლსა ვარდი დაეთრთვილა, გულსა მდუღრად ანატირსა 83,4.

15.30 მებრძოლთ მზარავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მებრძოლთ მზარავი

მამა-ჩემი ჯდა მეშვიდე, მეფე მებრძოლთა მზარავი 307,1;

საამ სელზედა დაისვა – მისთა მებრძოლთა მზარავი შნმ 620,4.

15.31 მელნის მორევი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მელნის მორევი

იხ. აგრეთვე: გიშრის ტბა

15.32 მელნის ტბა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მელნის ტბა

იხ. აგრეთვე: გიშრის ტბა

15.33 მელნის ტბის თვალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მელნის ტბის თვალი

იხ. აგრეთვე: გიშრის ტბა

15.34 მეომრის გულოვნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მეომრის გულოვნობა

მუშა მიწყივ მუშაკობდღეს, მეომარი გულოვნობდეს 11,2.

15.35 მეფედ დასმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მეფედ დასმა

დალოცეს და მეფედ დასვეს, ქება უთხრეს სხვაგნით სხვათა 46,2.

15.36 მეფეთა ერთგულობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მეფეთა ერთგულობა

ხამს მეფეთა ერთგულობა, ყოფა გვმართებს ყმასა ყმურად 152,2.

15.37 მზეებრ მოფენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზეებრ მოფენა

ყოვლთა მზეებრ მოგეფინოს, ვარდს არ ზრვიდეს, არ აჭნობდეს 166,3;

მხსნელი ჩვენი და მფლობელი ქვეყანათა, მზეებრ მოეფინა ქეეყანასა ჩვენსაო რუს., 135,7;

ყოვლთა მზეებრ მოეფინა ომ., 18,3;

თვით სალხინოდ მოეკაზმა, ტახტზედ მზეებრ მოეფინა მთ., 130,3.

15.38 მზეთა მზე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზეთა მზე

მე ლომი ლომთა დაგისვა გვერდსა შენ, მზესა მზეთასა 1528,4;

დადევ გული, ჰე მზეთა მზეო და ყოველთა ცისა მნათობთაგან უნათლესო ვისრ., 52,32;

საჯდომთა [მამა] პაპეულთა აღსუეს მზე იგი მზეთა და ნათელი ნათელთა აზმ., 26,18;

აწ მიბრძანე, როგორა ხარ, ჴმელთა შუქო, მზეთა მზეო შნმ 1795,4;

მზე მზეთა მოვკვე, მტიროდეთ, გულნო, კლდღენო და რკინანო ჩ., 612,4.

15.39 მზიანი ღამე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზიანი ღამე

ჰე მზეო, ვინ ხატად გთქვეს მზიანისა ღამისად 826,1.

15.40 მზის აღმოხდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის აღმოხდომა

რათგან მზეო, ჩემთვის ნათლად აღმოხდები, აჰა, მკვდარი გამაცოცხლე 375,2;

აღმოსავლეთით ჩუენთუის უბედურობისა მზე აღმოჰჴდა ვისრ, 155,1;

და აღმოჴდა მზე და ყოველნი წარემართნეს ეკლესიად აზმ., 87,1;

რა გათენდა, საწუთროსა მზე აღმოჴდა მონავანი შნმ 3188,1;

რა მზე აღმოჰხდა, მეიდანს გავიდა უყენებელი ვახტ., 78,86,4;

მზის აღმოსლვა: და ესრჱთ აღმოსლვასა ოდენ მზისასა, ვიდრე სულიერღა იყვნეს, ცეცხლსა მისცნეს, წმიდანი იგი სინ., 121,28;

ვირეცა მზე და მთუარე აღმოვალს, მუნამდინცა მე შენგან იმედგარდაწყუედილი არა ვარ ვისრ., 213,34;

მზის ამოსვლა - რაღა იციან ღამისა, ან მზისა ამოსვლისა რა თ. I, 6,25,4;

მზის აღმობრწყინება - ხოლო რაჟამს-იგი მზე აღმობრწყინდის მცხინვარებითა თჳსითა სამოთხეთა ზედა და ბოსტანთა, ყუავილი იგი მათი დააჭნვის მ. სწ., 83,31.

15.41 მზის გაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის გაყრა

მაგრა მის მზისა გაყრამან სიცოცხლე გაუზიარა 176,3.

15.42 მზის დაკრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის დაკრთომა

იგი მზე დაჰკრთა, ეგონა სამისო რამე ზიანი 1265,3.

15.43 მზის დარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის დარი

მათ მონათა ხელთა მივეც იგი პირი, მზისა დარი 1166,2;

უბოძა უსენს უზომო მუქფად მის მზისა დარისად 1177,3;

მან არა გასცა პასუხი პირითა, მზისა დარითა 1169,3,

ვეჭვ, შემოქმედმან შემოგზღოს შენ შვილი, მზისა დარია მთ., 28,4;

მზის დარე - მოვკუდები, თუ არ მომხვდების ზალდასტან მზისა დარეო შნმ 1279,4;

მზის დასადარი – არც რომით, არც ჩინ-მაჩინით, ხარ მზისა დასადარია შნმ 1283,2;

მზის დასაგვანებელი – იგი რა ნახა ტარიელ, თქვა მზისა დასაგვანებლად 277,4;

მზის დასაგვანი – მათ წააგიან ქონება, გთქუიან მზის დასაგვანადო შნმ, 1264,2.

15.44 მზის ელვათა კრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ელვათა კრთომა

დღისით და ღამით ვხედვიდე მზისა ელვათა კრთომასა 1291,4.

15.45 მზის ელვათა ფენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ელვათა ფენა

მაშინღა მომხვდენ მოკვდავსა მზისა ელვათა ფენანი 1461,3.

15.46 მზის ეტლთა გარდამხმელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ეტლთა გარდამხმელი

ხმელთა მზეო, სამყაროსა მზისა ეტლთა გარდამხმელო 995,2.

15.47 მზის მიდრკომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის მიდრკომა

მზე მიგვიდრკა ცისა 816,4.

15.48 მზის მიფარვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის მიფარვა

ჩემი თქვი, რა ვქმნა ბნელ-ქმნილმან, მზე მიმეფაროს, მი-, ცისა 697,4.

15.49 მზის მიფენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის მიფენა

ტაიჭი მიუქს მერანს, მიეფინების მზე ველად 95,3.

15.50 მზის მოახლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის მოახლება

მზე მოგვეახლა, მოგვეცა ჩვენ მოშორვება ჩრდილისა 1346,4;

მზე მოგვეახლა, უკუნი ჩვენთვს აღარა ბნელია 1348,3.

15.51 მზის მოშორება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის მოშორება

მზესა მოვშორდით, მო, თვალნი მივსცნეთ წუხილსა 1009,4;

მომეშორვა მზე, მნათობი სრულად ხმელთა 1202,1;

მზე მოგვეშორვა, მას

15.52 მზის მოწუნარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის მოწუნარი

ფიცა მზე თინათინისა, მის მზისა მოწუნარისა 66,2;

აწ წახდეს იგი ნათელნი, მზისაცა მოწუნარენი 338,1;

შვენებით მჯობი მთვარისა, მზისაცა მოწუნარია მთ., 1356,4.

15.53 მზის ფიცვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ფიცვა

ფიცა მზე თინათინისა, მის მზისა მოწუნარისა 66,2;

ყოველი მუსულმანობა ბრძანებასა თქუენსა მორჩილობდეს და მზესა თქუენს ფიცევდეს ვისრ., 33,11;

ყველანი სეფედავლესა მზესა ფიცევდეს, და ლოცვიდეს ა.დარ., 380,18;

ღვთისა სახელსა და თქვეს მზესა ვეფიცავ ომ., 25,25;

მზის დაფიცება - სხვამან ფიფქმან ვერ დამაზროს, მის მზისა მზე დავიფიცე ჩ., 55,4.

15.54 მზის ღრუბელს მოფარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ღრუბელს მოფარება

მზე ღრუბელსა მოჰფარვოდა, ქუშდებოდა, ვარდსა ზრვიდა 1516,3.

15.55 მზის შეფიცვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის შეფიცვა

მზე შემიფიცავს თავისა, ჩემგან მზედ სახედავისა 693,4.

იხ. აგრეთვე: მზის ფიცვა

15.56 მზის შუქ-მონამატი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის შუქ-მონამატი

მოიღეს... კვლა ერთი თვალი, სამსგავსო მზისა შუქ-მონამატისა 1451,3.

15.57 მზის შუქთა გაცუდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის შუქთა გაცუდება

მან განანათლა სამყარო, გაცუდდეს შუქნი მზისანი 618,4;

სრულ ელევდა და ბრწყინევდა, შუქი გაცუდდა მზისანი თან., 1428,4;

მზის შუქთა წაჴდომა - ღ-თსა შესტირის, მოსთქუემდა: „ვა წაჴდეს შუქნი მზისანი“ შნმ 1803,4;

მზის შუქის დაკლება - წადილითა ქარი არ შეიპყრობის, არცა ტალახითა მზის შუქი დაიკლების ვისრ., 2531,20.

15.58 მზის შუქთა შემოდგომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის შუქთა შემოდგომა

მზემან შუქნი შემოგვადგნა, ღამე ბნელი გაგვითენდა 1036,4.

მზის შუქის მოფენა - მზისა შუქი მოგეფინოს, ვერვინ ხელყოს დასათოვნად ჩ., 72,3.

15.59 მზის შუქი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის შუქი

მოეწერა მზისა შუქსა: „ნუ დაიჩენ, ლომო, წყლულსა“ 369,2;

მას ბალიში შემოეგდო, მზისა შუქსა სჯობდა მეტად 402,3;

ცამცა მრისხავს, მზისა შუქნი ყოლა ჩემთვის ნუ შუქნია 524,2,

მზისა შუქთა მომლოდინე ვარდი სამ დღე არ დაჭნების 893,3;

უსენ გაჰკვირდა, გა-ცა-კრთა, რა შუქნი ნახნა მზისანი 1143,2;

მაშინ შემოვიდა სარკუმელსა მისსა შუქი მზისა მრ., 21,13;

ჯავრისაგან ათრთოლდა, ვითა ქარისაგან ძეწნი და ვითა წყლისაგან მზისა შუქი ვისრ., 46,17;

ღაწვთა შვენიან ნარგისნი, მზის შუქი გაუფერულდა შნმ 1153,2;

თავით ორი გვირგვინი იდგა ასეთი, რომე მზის შუქსა ჰფარევდა რუს., 148,16;

კუბოს ჩასვეს, ჩამობურეს შუქი მზისა ღრუბელს შევა თ. I, 36,88,1.

15.60 მზის ჩასვენება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ჩასვენება

მზე ჩაგვისვენდა, ბნელსა ვსჭვრეტთ ღამესა უთენაროსა 35,4;

რა გვერგები, რა ჩასვენდეს გორსა მზეო 910,2;

დაბნელდა ჩუენი მზე, ჩასუენდა ცისა კიდესა შნმ 119,4;

მზის ჩავსება - ჩაივსო მზე ჭაბუკობისა და სახელისა ძებნისა ვისრ, 50,26;

არ კი ჩაივსო ჭაბუკთა მზე სახელისა ძებნისას არჩ. I, 164,229,1.

15.61 მზის ჩასლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ჩასლვა

ღამე ალხენდის, დღე სჯიდის, ელის ჩასლვასა მზისასა 8320,1;

და მზისა ჩასვლამან გაჰყარა ომ., 81,16;

მზის დასლვა – ბრძოლა-ვსცეთ პირველ მზის დასლვისა და ღამისა მოწევნისა მ. სწ., 95,24;

დღემან იწყო მიდრეკად, და მზემან დასლვად ეზოსმოძღ,, 145,1;

ორთავ კაცი გაუგზავნე, არ ვაცალე მზისა დასვლა არჩ. II, 538,4.

15.62 მზის ციაგი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ციაგი

თვალი მჭვრეტელი, ვით მზისა ციაგსა, დაეღონების 690,3.

15.63 მზის ხლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის ხლება

თუმცა მზე გვეახლა, ჩვენ ზამთარი ვერ დაგვზრვიდა 1008,4.

15.64 მზის(თვის) შუქთა წახმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზის(თვის) შუქთა წახმა

ცხენთა მათთა ნატერფალნი მზესა შუქთა წაუხმიდეს 75,1.

15.65 მზისა და მთვარის შეყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზისა და მთვარის შეყრა

მზესა მთვარე შეეყაროს, დაილევის, და-ცა-ჭნების 125,2;

რა ციხესა ზე გავიდა, მზე და მთუარე ერთგან შეიყარნეს ვისრ., 149,12;

გვანდა, მზე და მთვარე შეყრილაო და ვარსკვლავთა ჯარი მოჰყვებაო რუს., 302,30;

შეყრა მზისა და მთვარისა მათ ერთობ ესწრაფებოდა მთ., 604,3.

▲ზევით დაბრუნება

მზისაგან შუქ-ნაკრთომი მთვარე

ლურჯად ჩანს შუქი მთვარისა მზისაგან შუქ-ნაკრთომისა 1333,4.

15.67 მზისაებრ ელვა-მკრთალი პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მზისაებრ ელვა-მკრთალი პირი

შიგან ჯდა იგი პირითა მზისაებრ ელვა-მკრთალითა 387,3.

15.68 მთვარის მოვანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მთვარის მოვანება

უგავს პირისა სინთლე მთვარისა მოვანებასა 105,2;

ბეჟან ნახა რა ასფანო, ვით მთვარესა მოევანა შნმ 3425,1.

15.69 მთვარის მსგავსი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მთვარის მსგავსი

შვიდისა წლისა შეიქმნა ქალი წყნარი და ცნობილი, მთვარისა მსგავსი, შვენებით მზისაგან ვერ–შეფრობილი 320,3;

დასხდეს მზისა და მთუარისა მსგავსნი ჴელმწიფეთა ცოლნი და ხათუნნი ვისრ., 35,28.

15.70 მთვარის პირის განათლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მთვარის პირის განათლება

განათლდა პირი მთვარისა, ვით ნათლად ნავანებისა 692,2.

15.71 მინდორს გაჭრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მინდორს გაჭრა

იხ. აგრეთვე: ველად გაჭრა

15.72 მინდორს გაჭრილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მინდორს გაჭრილი

შენ მინდორს გნახეთ გაჭრილი 284,1.

15.73 მინდორს რება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მინდორს რება

იხ. აგრეთვე: ველად გაჭრა

15.74 მიწის აკვანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიწის აკვანება

შენ მარტოსა გიგონებდე, მემცა მიწა ვიაკვანე 159,3;

მე სამარე გამითხარე, აქა მიწა მიაკვანე 302,4;

ქიშვადს, აშაქს ხვარასანსა ტახტად მიწა უაკუანა შნმ 551,4;

თქუენი ენახო დაკლებული, მაშინ მიწა ვიაკუანე ფეშ., 496,4;

მათთა ურჩთა და შემკადრთა მიწები უაკვანიან ჩ., 501,3.

15.75 მიწის მოყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიწის მოყრა

მო, მოყვარეთა დამმარხეთ, მიწანი მომაყარენით 872,4;

კვლა მიმიღე მკვდარი მიწად, მუნვე მიწა მომაყარე მთ., 406,4;

ზრქელს და უნდოს მორფსა ჩემსა დამხსენ, მიწა მომაყარე არჩ. I, 100,32,4;

მოდით, ჩემნო დამმარხეელნო, მომაყარეთ მიწა, ქვიში ჩ., 574.4;

ფიცხლავ საფლავს ჩაგასვენონ, ზედან მიწა მოგეყაროს ბაქ., 263,4.

15.76 მიწის პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიწის პირი

ყოველი პირი მიწისა თქვენ ხრმლითა დაგიმონია 141,3;

მოიარა ყოველი პირი მიწისა ვისრ., 124,32;

არა არს კაცი თქვენებრი პირსა მიწისასაო ა.დარ., 444,6.

15.77 მიწის სამარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიწის სამარება

შენი ოქრო შენვე დაგრჩეს, მე, გლახ, მიწა მესამაროს 734,2;

ანუ ცოლსა გავეყარო, მესამაროს მიწა მკვდარსა შნმ 2990,4.

15.78 მიჯნურთ ზნეობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურთ ზნეობა

ვისცა ეს სრულად არა სჭირს, აკლია მიჯნურთ ზნეობა 23,4.

15.79 მიჯნურთა სურვილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურთა სურვილი

მომეც მიჯნურთა სურვილი, სიკვდიდმდე გასატანისა 2,3.

15.80 მიჯნურის თაყვანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურის თაყვანება

გამიკვირდა, მიჯნურისა თაყვანება ექმნა ვისმცა 365,3.

15.81 მიჯნურის შებრალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურის შებრალება

მიჯნურისა შებრალება ხამს, ესეცა გაიგონე ,244,2;

დაო, მიჯნური მტერთაცა შეებრალების 246,3;

წესია, მიჯნური მიჯნურსა შეებრალების 296,3;

მიჯნურთა სიბრალული - გაქვს მიჯნურთა სიბრალული, თვალნი ცრემლით აგევსება მთ., 420,3;

მიჯნურის ბრალება – სჯობს თუ ყოველსა კაცსა მიჯნური ებრალებოდეს ვისრ., 63,10.

15.82 მიჯნურობის არ-დაჩენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურობის არ-დაჩენა

არ დააჩნდეს მიჯნურობა, სჯობს, თუ კაცსა ეახლების 31,4;

მიჯნურობის დაფარვა – ნეტარ, მიჯნურობა არ დამაჩნდეს, და-მ ცა-ვფარე 719,2.

15.83 მიჯნურობის დაფარვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურობის დაფარვა

იხ. აგრეთვე: მიჯნურობის არ-დაჩენა

15.84 მიჯნურობის დაჩენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურობის დაჩენა

ნეტა, მიჯნურობა არ დამაჩნდეს, და-მცა-ვფარე 719,2;,

არა სწადდა მიჯნურობის მას დაჩენა ომ., 187,1.

15.85 მიჯნურობის სენი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურობის სენი

შენ ხარ მომცემი მიჯნურთა მიჯნურობისა სენისა 829,2;

მოვიდნენ იგინიცა, თავად გზისაგან მაშვრალნი და მიჭირვებულნი, მერმე მიჯნურობისა სენითა გულშეკრული რუს., 551,6;

მას მთვარესა მიჯნურობა სჭირდა სენად თ. I, 86,130,1.

15.86 მიჯნურობის ცხადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მიჯნურობის ცხადება

ავად შეჰფერობს მიჯნურსა მიჯნურობისა ცხადება 718,4.

15.87 მკერდის მკერდს შერკინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მკერდის მკერდს შერკინება

დიდხან დგანან შეჭედილნი, მკერდი მკერდსა შეარკინეს 938,4.

15.88 მკერდის მკერდს შეწებება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მკერდის მკერდს შეწებება

მკერდი მკერდსა შეეწება, გარდაეჭდო ყელი ყელსა 1406,4.

15.89 მკვდარი გულით გახდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მკვდარი გულით გახდომა

მისი მჭვრეტელი დავიწვი, გავხე გულითა მკვდარითა 1128,4.

15.90 მკვდრის გაცოცხლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მკვდრის გაცოცხლება

აჰა, მკვდარი გამაცოცხლე, ამას იქით აღარ ვბნდები 375,3;

შენნი ბაგენი ჴელმწიფეთა მონად გაჴდიან და შენი პირი მკუდართა გააცოცხლებს ვისრ., 76,15;

სურნელის სულისაგან მკვდარი გაცოცხლდებოდა ომ., 89,7;

მკვდართა დაცოცხლება - რა თქვენი ამბავი ესმათ, მკვდარნი დაცოცხლდეს ომ., 100,30;

მკუდრის აღდგინება – უკუეთუ შემძლებელ ხარ მკუდარსა აღდგინებად, პირველად დედაჲ შენი აღადგინე შუშ., 24,16;

და მკუდარნი აღადგინნა და მკელობელნი ავლინნა ევსტ., 39,3;

ლოცვამან ოდესმე მკუდარნი აღადგინნის მ.სწ. 166,30;

მამამან აღადგინნეს მკუდარნი ი., 5,21 C;

მისმან ტკბილმან საუბარმან, თქვი თუ, მკვდარი აღადგინა მთ., 758,3;

მკვდარსა მისი აღადგენდა, თუ ეყნოსოს, ამო სული ომ., 122,3;

მკუდართა განცხოველება – და სამარენი აღეხუნენ და განცხოველდენ ყოველნი მკუდარნი დასაბამითგანნი მ. სწ., 93,3;

ვითხოვ, შემინდევ ცოდვანი, რომ მკვდარი განმაცხოველო გურ., 90, 445,4.

15.91 მკლავთა გამამაცურება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მკლავთა გამამაცურება

ხრმალ-კაპრჭი მოიმაგრა, მკლავნი გაიმამაცურნა 92,2.

15.92 მკლავთა გაცუდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მკლავთა გაცუდება

გასცუდებოდეს მკლავნი და მისნი სიამაყენია 190,3;

მკლავთა დაშვრომა – უფრო გაფიცხდა გოსტასაპ, – მკლავნი არ დაუშვრებოდეს შნმ 5075,4;

მკლავი დაგვიშვრა ხმლის ქნევით თბ., 204,2.

15.93 მკლავთა სიალფე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მკლავთა სიალფე

პირსა უჭვრეტს გაკვირვებით, უქებს მკლავთა სიალფესა 1502,2;

მკლავის ძალი - აწ უნახოთ ერთმანერთსა სიფიცხე და მკლავის ძალი შნმ 1064,4.

15.94 მოთმინების თმენის წამალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოთმინების თმენის წამალი

შენ გაქვს წამალი მისისა მოთმინებისა თმენისა 829,3.

15.95 მომახული ხრმალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მომახული ხრმალი

შამბისა პირსა ტარიელ დგა ხრმლითა მომახულითა 1320,4.

15.96 მონაღვარი სისხლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მონაღვარი სისხლი

მეკობრისა ნავისანი სისხლნი ნახნეთ მონაღვარნი 1028,4.

15.97 მონაღვარი ცრემლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მონაღვარი ცრემლი

ცრემლთა მისთა მონაღვართა წყაროსაებრ ისმნეს წკარნი 1090,3.

15.98 მონების თავისუფლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მონების თავისუფლება

მიეც გლახაკთა საჭურჭლე, ათავისუფლე მონები 794,2;

მონათა განთავისუფლება – შეცთომილთა ეძიებს დაბნელებულთა განანათლებს, მონათა განათავისუფლებს სინ., 11,37.

15.99 მორჩი ალვის ხე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მორჩი ალვის ხე

ვჰკითხე, თუ „ნეტარ, მისრულა მორჩი ალვისა ხე მისად 484,4.

15.100 მორჩი სარო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მორჩი სარო

ვისცა ღმერთი საროს მორჩსა ტანად უხებს, მას ლახვარსა მოაშორვებს 625,1.

15.101 მორჩი ტანი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მორჩი ტანი

მონა ფიცხლა მოეგება, ნახა სარო, მორჩი ტანი 971,3.

15.102 მოსავანებელი მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოსავანებელი მთვარე

ხელი მოჰკიდა, მოჰყვანდა, ვით მთვარე მოსავანებლად 277,3;

მოსავანო მთუარე - სინდუხტს პირი აუყუავდა, ჰგავს, მთუარეა მოსავანო შნმ 1666,1.

15.103 მოუთმენები ცეცხლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოუთმენები ცეცხლი

ეცხლი მწევს მოუთმენები 1003,3;

მოუთმინები ცეცხლი - მით ვიწვი, რათგან ჩემებრვე ცეცხლი სწვავს მოუთმინები 688,3.

15.104 მოუთმინები ცეცხლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოუთმინები ცეცხლი

იხ. აგრეთვე: მოუთმენები ცეცხლი

15.105 მოუკრეფე ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოუკრეფე ვარდი

გიჩვენებ ვარდსა კოკობსა, უფრჭვნელსა, მოუკრეფესა 1490,4.

15.106 მოყვითანო ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვითანო ვარდი

ვპოვე ვარდი მოყვითანო 985,3.

15.107 მოყვრის არ-დავიწყება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის არ-დავიწყება

არ-დავიწყება მოყვრისა აროდეს გვიზამს ზიანსა 789,1.

15.108 მოყვრის გამჩივნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის გამჩივნება

მას უშმაგო ვით მიენდოს, ვინ მოყვარე გაამჩივნოს 29,1.

15.109 მოყვრის გაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის გაყრა

მოშორვება და მოყვრისა გაყრა კაცისა მკლველია 931,3;

რად გამყარე მოყვარეთა, რად შემასწარ ამა ბედსა 851,2;

სიცხითა დამწუელი იყო, ვითა მოყურისა გაყრა ვისრ., 121,11.

15.110 მოყვრის გაწირვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის გაწირვა

აცსა მოყვრისა გაწირვა, ახ, მოუხდების, ახ, ავად 1551,4;

მე რად გავწირო მოყვარე, ძმა უმტკიცესი ძმობისა 781,2;

კაცი ბრძენი ვერ გასწირავს მოყვარესა მოყვარულსა 780,2;

გაუწირავი და ზენარიანი მოყუარე გასწირე ვისრ., 205,36;

მოყვარე არ გაიწირვის ძველია ჩ., 280,4.

15.111 მოყვრის დაძაბუნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის დაძაბუნება

სჯობს, საყვარელსა მოყვარე რაზომცა დაუძაბუნდეს 824,4.

15.112 მოყვრის კრძალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის კრძალვა

დია მძულს მეტი მოყვრისა შიში, კრძალვა და რიდობა 1474,1. იხ. აგრეთვე: მოყვრის რიდობა და მოყვრი შიში

15.113 მოყვრის მოშორვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის მოშორვება

რა მოშორდეს მოყვარესა, გაამრავლოს სულთქმა, უში 25,2;

მის მოყვრისა მოშორვება კვლა აბინდებს, არ ადილებს 704,4;

მოშორვება და მოყვრისა გაყრა კაცისა მკლველია 931,3;

მტერთა მივჰხუდები და მოყვარეთა მოვშორდებიო ვისრ., 52,26.

15.114 მოყვრის პოვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის პოვნა

აწ მოყვარე გიპოვნივარ დისაგანცა უფრო დესი 249,4.

15.115 მოყვრის რიდობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის რიდობა

დია მძულს მეტი მოყვრისა შიში, კრძალვადა რიდობა 1474,1.

15.116 მოყვრის სიყვარული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის სიყვარული

ხამს სიყვარული მოყვრისა უხვისა, უშურველისა 724,4;

რა მოყურისა სიყუარული მოვა, ცნობა წავა •ვისრ, 75,5.

15.117 მოყვრის შეყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის შეყრა

ლხინად მიჩს შეყრა მოყვრისა მის, შენგან შეუყრელისა 494,3.

15.118 მოყვრის შიში - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოყვრის შიში

დია მძულს მეტი მოყვრისა შიში, კრძალვა და რიდობა 1474,1. იხ. აგრეთვე: მოყვრის კრძალვა, მოყვრის რიდობა

15.119 მოცინარი პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოცინარი პირი

წინა მიუსხდეს მუხლ-მოყრით, პირითა მოცინარითა 59,3;

მუნვე დასხდომა უბრძანა პირითა მოცინარითა თომ., 59,1.

15.120 მოწმობის დართვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოწმობის დართვა

მოწმობა დავრთე, დაესკვნა დღე ჩემი სულთა მხდომელი 506,4.

15.121 მოწყალე-მლმობელი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მოწყალე-მლმობელი გული

მუნ შემიწყალოს თქვენმანვე გულმან მოწყალე-მლმობელმან 793,4;

მოწყალე გული - რად არ შემოხედავ ანუ არას უბძანებ მოწყალისა გულითა და ტკბილითა ენითა რუს., 101,34;

თქვენის ...ღვთიულებრ მოწყალის გულისაგან ველი, რომე ეს ჩემი ნათქვამი გაუწყრომლად მოისმინოთ ომ., 25,35;

ნეტამცა მისთვის არა გვეთქვა რა და მისი მოწყლე გული არ შეგვეწუხებინო საბა, II₂, 299,19.

15.122 მრავალ-კეცი რაზმი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მრავალ-კეცი რაზმი

შექმნეის რაზმი მრავალ-კეცი 437,4;

რაზმი შეჰქმნეს მრავალ-კეცი შნმ 1498,4;

მრავალკეცითა რაზმითა შორახლო მორესჩენოდა ბ.გულ. 892,2;

კვლაცა რაზმი მრავალ-კეცი მარტო მისგან დაძაბუნდა მთ., 654,2;

წინ მოეგებნეს ინდონი.. რაზმითა მრავალ-კეცითა ჩ., 366,4;

მცირისა რჩევითა მრავალკეცს რაზმთა გასტეხს საბა, II₁, 447,32;

მრავალ-კეც რაზმთა ომი – ომი რაზმთა მრავალკეცთა მას მიაჩნდა ომად არა მთ., 269,3.

15.123 მრთელი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მრთელი გული

გული აწ უფრო მრთელია 349,2.

15.124 მრთელი თავის შეკრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მრთელი თავის შეკრვა

თავსა მრთელსა რად შეიკრავ, წყლულსა ახლად რად იწყლულებ 866,4.

15.125 მსხვერპლის შეწირვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მსხვერპლის შეწირვა

თუღა დავრჩე, გმსახურებდე, შენდა მსხვერპლსა შევსწირვიდე 802,4;

შესწირავს მსხუერპლსა ქებისასა წინაშე ღმრთისა გობრ., 183,17;

აღვასრული შეწირვაჲ მსხუერპლისა მის საიდუმლოჲსაჲ ლიმ., 11,19;

დღესასწაულთა ყოველთა და გალობათაჲ ჯერ-არს ჩუენდა მსგავსად მსხუერპლთა შეწირვად ღმრთისა სინ., 8,4;

იწყო შეწირვად მსხუერპლთა მათ უსისხლოთა ხანცთ., 293,19;

წავალ, მსხვერპლსა შევსწირავ, ძლივ მომიბრუნდა სულიო თ. I, 68,66,4;

ადგის განთიად, შეწირის მსხვერპლი რიცხვისებრ მათისა თ. II, 20,159,1;

სეტყვამ გარდიღო, გამოველ, უფალს მსხვერპლი შევსწირე გურ., 85,412,1;

კერპის ზორვა – აიძულებდეს ზორვად კერპთა ივლ., 122,2;

თავის ხრა, ზორვა კერპისა ფუჭი რამ თამასუქია გურ., 265,2,4.

15.126 მტერთა სისხლის მჩქეფე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტერთა სისხლის მჩქეფე

მოვლენილო და მორჭმულო, მტერთა სისხლისა მჩქეფეო 1305,3;

მაზედა საამ აწვიეს, – მტერთა სისხლისა მჩქეფენი შნმ 225,4.

15.127 მტერთა შიშვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტერთა შიშვა

არ ვეშიშვი მტერთა ჩემთა 776,2.

15.128 მტერთა ძლევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტერთა ძლევა

მტერთა ძლევა, ზღვათა ღელვა, ღამით მავზე გამარიდე 802,3,;

ვინ დამბადა, შეძლებაცა მანვე მომცა ძლევად მტერთად 783,1;

გაქუს კადნიერებაჲ.. და ძლევაჲ მტერთაჲ მოდრ., 158,13;

კურთხეულ არს ნაყოფი, რომელი ჭამოს ადამ და სძლიოს მტერსა სინ., 29,21;

ცნამცა შენი მტერთა ძლევა, თჳთ მზეებრ მაშუებარისა აზმ., 5,2;

ამა ზაულით იქნების შენი დიდება ღვთისაგან, ლაშქართა საფაჰდარობა და მტერთა ძლევა სვისაგან შნმ 1210,2;

კურთხეულმცა არის საწუთროსა დამბადებელი ღმერთი, რომელმან მოგცა... ძლევა მტერთა ზედა რუს., 88,17;

მეგობარნი მოიმადლე, მტერთა სძლიე, დაიმონე მთ., 1577,3;

მტრის მორევა - იგ გადიდა სამართლითა, მოერივა ყუელგან მტერთა შნმ 1809,3;

და ნუცა ეს გგონია, რომ... ჩემთა მტერთა მორევნა, ჩემთა საპატრონოთა ხელთა დაჭერა არ შემეძლოს რუს.,9,9;

ესრეთ მოგრიოს შენ შენთა მტერთა, ვით ერეოდეს ქარი ბზეთ, მტვერთა გურ., 230,345,1;

მტრის გატეხა - ყოვლის ადგილით და სანაპიროთგან მტერთა გატეხისა და მშვიდობის ამბავი იყო ომ., 70,2.

15.129 მტკიცე პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტკიცე პირი

აწცა მიცოდი საშენოდ მითვე პირითა მტკიცითა 406,2;

არ დაუშურვებ, რაც უნდა, მივცემ პირითა მტკიცითა შნმ 1664,4,

მტკიცე საფიცარი - არვის უთხრა სულიერსა, საფიცარი მომეც მტკიცე 1141,3.

15.130 მტკიცე საფიცარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტკიცე საფიცარი

იხ. აგრეთვე: მტკიცე პირი

▲ზევით დაბრუნება

მტკიცე სიყვარულის გასრულება

ხამს, გასრულება მოყცრია სიყვარულისა მტკიცისა 697,2.

15.132 მტრის აწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტრის აწყვედა

მტერნი სრულად აეწყვიდნეს 1403,2;

მტრის ამოწყუედა – მე დავღვარე სისხლი მათი, მტერნი სრულად ამოვსწყუიდენ შნმ 2334,2;

მტრის ამოგდება – დაჴოცოს და ამოაგდოს მისი მტერი, ვინცა არი შნმ 1417,1.

15.133 მტრის გალომება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტრის გალომება

იგი მტერნი გამილომდეს, აქანამდის რომე ვითხენ 588,2.

15.134 მტრის დათამამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტრის დათამამება

შენ წახვიდე, მტერნი ჩვენნი დაგვთამამდენ, გაგვისწორდენ 736,3.

15.135 მტრის დამხობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტრის დამხობა

წადი, ღმერთი გიწინამძღვრებს, შენი მტერი დაემხობის 1005,3;

ევედრე ქრისტესა, რაჲთა დაამჴუნეს მტერნი ჩუენნი მოდრ., 184,14,

ნიადაგმცა პირი შენი ნათობს და გონება შენი იხარებს, მტერნიმცა შენნი დაიმხობიან რუს., 65,35;

მტრის დამონება - ჴრმლითა მტერსა დაგამონებს, ვერ დაუდგამს მეომარი შნმ 1185,1;

თქვენითა ბედითა ეს ყოველი სამეფო დამიპყრია, ყოველი მტერი ხელთა დამიმონებია რუს., 382,1;

მეგობარნი მოიმადლე, მტერთა სძლიე, დაიმონე მთ., 1577,3;

მტერი ყოლგნით დაიმონა, მათ მიეცა ლახუარ სობა ფეშ., 12,3.

15.136 იხ. აგრეთვე: მტრის აწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

იხ. აგრეთვე: მტრის აწყვედა

15.137 მტრის დაძაბუნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტრის დაძაბუნება

არ მობრუნდეს, თქვენმცა სუფევთ, მტერი თქვენი დაძაბუნდეს 731,4;

მტრის შეწუხება - მათნნ მტერნი შეაწუხონ, გმორჩილობდენ ზღვისა თევზნი შნმ 2662,4;

მტრის შეძრწუნება – ჰრცხუენოდენ და შეძრწუნდენ ყოველნ მტერნი ჩემნი ფს. 6,11;

მტრის წაჴდომა – თქვენიმცა მტერი წაჴდების, თუ მიწყენთ საუბარსა რა შნმ 3548,4;

მტრის მკლავთა შეძუნტება - მტერთა მკლავნი შეაძუნტნეს, გულნი ჩვენნი აგულვანნეს 1533,4.

15.138 მტრის მკლავთა შეძუნტება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტრის მკლავთა შეძუნტება

იხ. აგრეთვე: მტრის დაძაბუნება

15.139 მტრისადმი ქადილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მტრისადმი ქადილი

მტერთა ექადდა, წყრებოდა, იგინებოდა, ჩიოდა 565,4.

15.140 მუქაფის შემოზღვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მუქაფის შემოზღვა

იხ. აგრეთვე: ვალის გარდახდა

15.141 მუქფად მოზღვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მუქფად მოზღვა

ღმერთიმცა მუქფად მოგიზღავს ათასსა გახარებასა 1444,4.

იხ. აგრეთვე: ვალის გარდახდა

15.142 მუხთალი საწუთრო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მუხთალი საწუთრო

ვჰგმობ მუხთალსა საწუთროსა, ზოგჯერ უხვსა, ზოგჯერ ძვირსა 937,4;

ჰე მუხთალო საწუთროო, შენგან ვარ ამა ჯავრსა შიგან ვისრ., 111,32;

ვა, მუხთალო საწუთროო, მომლოდნე ხარ ტირილისა შნმ 3063,2

მუხთალი ჟამი – გაზრდილო, ჩემთვის გამოჩნდა ჟამი მუხთალი წყეული ჩ., 234,2;

მუხთალი სოფელი – ცრუ და მუხთალი სოფელი მიწყივ ავისა მქმნელია 332,3;

ამა მუხთლისა სოფლისა თავსა ეს გვაძევს ბეგარა შნმ 118,1;

არ მაცალა მუხთალმა სოფელმა და აწ შენს თავს მოუფრთხილდიო რუს., 279,20;

ესე სოფელი მუხთალი არვის რას ესათნეობის მთ., 682,1;

მუხთალი სოფელი ეგრე მქნელია ჩ., 282,2;

სოფელმან მოგვცა მუხთალმან სარგებლის ნაცვლად ზიანი თ. I, 54,230,3;

ვარ უცხო ვინმე ყარიბი, ამა სიტყვისა მხმობელი, ამა მუხთლისა სოფლისა მაგინებელი, მგმობელი ბესიკი, 39,1,3;

მუხანათი სოფელი – ამ მუხანათსა სოფელსა დარბაზის საქმე ესია შნმ 586,1;

უხანო სოფელი – ვა, სოფელო უხანოო, რად ზი სისხლთა ჩემთა ხვრეტად 522,4;

მიიფარა ამა უხანოს სოფლით და წავიდა საწუთროსაგან შნმ. II, 410,35;

რადგან ეს უხანო სოფელი ასე მოკლეა... გრძლად სხვას ქვეყანას ყოფა არ ვარგა და გამიშვი რუს., 564, 11;

ვაჲ უხანოვო სოფელო, ვით ბრუნავ ფლიდობ, რა ხარ-და თან., 1929,4;

ვაი, სოფელო უხანოო, დრონი აღარ დამეც. არა თბ., 368,3;

..აწ ვგმობ სოფელს უხანოსა, გაუზომელ-გაულართა საბა, II₂, 74,8;

სანამ ესე უწყალო და უხანო სოფელი სიკვღილს მწარესა ჩემის ღვიძლისაგან სავსესა სისხლის თასსა შემასმევდეს, მანამ მე რატომ ტკბილსა შაქარსა არა ვსვამო თ. II, 182,26;

უხანაო საწუთრო - საწუთროო უხანაო, სიმუხთლისა სენი გჭირსა ჩ., 338,1;

უხანო სოფლის უსაძირკვლობა – ვითა ცათა ბრუნვისა წესია და უხანოსა სოფლისა უსაძირკვლობა, მის მსგზავსად, ძმისა სვიანობისა ზაფხელი ზამთრად შეუცვალა საბა, II₁, 255,31;

ცრუ სოფელი – ცრუ და მუხთალი სოფელი მიწყივ ავისა მქმნელია 332,3;

ასრე ცრუია სოფელი, ნახეთ საწუთროს ზნენია შნმ 112,4;

რაც რომ ლხინნი მენახნეს, ცრუმან სოფელმან მანანა მთ., 7052,;

ცრუმან სოფელმან სიმუხთლით არვინ დაინდო, სად არა ფეშ, 521,4;

მუხთალსა ცრუსა სოფელსა სჭირს კაცთა ზედა იშობა ჩ., 531,2;

უყურეთ, ცრუსა სოფელსა და მისგან ჩემს მოპყრობასა არჩ. I, 221,722,4;

ამ ცრუმ სოფელმან არ იცის ბოლოსა გატანებაო თ. II, 106,18,1;

ცრუ საწუთრო – ფუ, შენ, ცრუო საწუთროვო, რად არ მძულდი, რად მიყვარდი გურ., 24,17,1.

15.143 მუხთალი სოფელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მუხთალი სოფელი

იხ. აგრეთვე: მუხთალი საწუთრო

15.144 მუხლთა მიყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მუხლთა მიყრა

კვლაცა ჰკითხა ზენარობით, მიუყარნა, მუხლნი წინა 235,1;

ცრემლ-დენილი შეეხვეწა, ადგა, მუხლნი მიუყარნა 242,4;

მუხლთა მოყრა - გარდაჴდა მათგან ერთი კაცი, მუჴლნი მომიყარნა ა. დარ., 381,14;

რა სიტყვითა არ ჩამოჰყვა, მოუყარა მუჴლი წინა ზილ., 470,1;

მუხლის დაყრა – ადგა, მუხლნი დაუყარნა, ეაჯების ვითა მზრდელსა 1509,3;

მართ ასრე შემოვიხვეწო, მე მუჴლსა დამიყრიდესა შნმ 1302,3;

მუხლთა მოდრეკა – მაშინ მოიდრიკნა მუჴლნი და აღიხილნა თუალნი ევსტ., 44,16;

და მოიდრიკნეს მუხლნი და ევედრნეს წმიდასა სერაპიონს ზარზმ., 344,43;

მუხლთა ყრა - ავთანდილ მუხლთა უყრიდა, თითითა ეხვეწებოღა 229,4;

მუხლთა უყრიდა, ტიროდა 661,2;

ხან ერთსა მოეხვია და ხან მეორეს, ეხვეწებოდა და მუხლთა უყრიდა რუს., 19,14.

15.145 მუხლთა ყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

მუხლთა ყრა

იხ. აგრეთვე: მუხლთა მიყრა

მყარი ოქრო

გაბედითდა წასაღებლად ატლასი და ოქრო მყარი 1539,3.

16 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ნ

▲ზევით დაბრუნება

16.1 ნადიმის გაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნადიმის გაყრა

გაყარეს სმა და ნადიმი, მუნ ამოდ გავიხარენით 70,4;

დაიღალნეს ღვინის სმისაგან, გაყარნეს ნადიმი რუს., 355.3.

16.2 ნადირთაებრ გაჭრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნადირთაებრ გაჭრა

მართ ნადირთაებრ გაჭრასა ვირჩევ, მათთანა რბოლასა 759,2.

16.3 ნაზრახი სიცოცხლე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნაზრახი სიცოცხლე

სჯობს სიცოცხლესა ნაზრახსა სიკვდილი სახელოვანი 791,4;

ასე ნაძრახსა სიცოცხლეს, თუ მოვკვდე, მოსალხენია ზილ., 451,3;

თავის მოყივნება - იმათ მე არ უარე ვარ, არცა თავი მოვაყივნო შნმ 145,2;

თავის ყივნება – თავს იყივნებ, თქმა არ გმართებს პირის წყალთა შნმ 3422,3;

თავის შერცხვენა – გატეხილვართ: მედ ფარემუზ ვერ შევირცხვენთ ნებით თავსა შნმ 3295,2;

შენის ჭკვით ორის კაცისაგან შენი თავიც შეირცხვინე და შენი ლაშქარიც ამოაწყვეტინეო რუს., 192,27;

თავსა ვერ შევირცხვენ, რაზომს გული მეწვიდაო ომ., 282,4;

ჩვენ უბრალო ვართ ორნივე, მაგრამ შეგვირცხვა თავია არჩ, I, 200,546,3;

ქმარს მიიჩნევს ჭირად, კუროს მისაჭირად, თავსა შეირცხვენს გურ., 234,374,4;

სახელის მოყივნება - მისრულა ჩემსა ცოლსა თანა ვისსა და მოუყივნებია ჩემი ჴელმწიფობა და სახელი ვისრ., 114,30;

სახელის გატეხა – ყუელა პატიოსანი აუგიანი გიქმნია და ყოვლისა კაცისა სახელი გაგიტეხია ვისრ., 171,3;

აუგიანი სიცოცხლე – აუგიანს სიცოცხლესა სჯობს სიკუდილი,–ცხონდეს სული შნმ 159,4;

აუგიანი სახელი – გულითა შეშინებულითა და სახელითა აუგიანითა მივიდოდა კლდეთა შიგან ვისრ., 155,10.

16.4 ნათელთა მფენელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნათელთა მფენელი

შერმადინს ეტყვის, უბრძანებს პირ-მზე, ნათელთა მფენელი 765,1.

16.5 ნათელი მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნათელი მთვარე

მათ ლომთა ნახეს ქალაქი, მთვარე დგას მუნ ნათელია 1378,2.

16.6 ნათელი პირი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნათელი პირი

თინათინ მიჰყავს მამასა პირითა მით ნათელითა 45,1.

16.7 ნათლად გარე მოვანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნათლად გარე მოვანება

შემოიმოს შუქთა მისთა, ნათლად გარე მოივანებ 1520,4.

16.8 ნათლის მოშორვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნათლის მოშორვება

მოეშორვების ნათელსა, გული ამისთვის ბნელდების 1300,2.

16.9 ნათლის სვეტი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნათლის სვეტი

მათ სამთა შეიდნი მნათობნი ჰფარვენ ნათლისა სვეტითა 1395,2;

დადვა იგი ცხედრითა წინაშე სუეტსა მას ნათლისასა მოქც., 143,2;

მაგრამ ღმერთი გაურისხდათ, არ ჰფარევდა ნათლის სვეტი არჩ. II, 546,4;

ეგრეცა ნათლის სვეტითა ღამე ავლინეო გურ., 80,379,2;

16.10 ნათლის შეღამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნათლის შეღამება

იგი სახლი გაანათლეს, არ ნათელი შეაღამეს 1527,3;

ნათლის დაბნელება – მას დაუბნელდა ნათელი, მისთვის უკუნად მზე იქნა შნმ 2356,33;

მას დღეს დაბნელდა ნათელი, გაშავდა ჩემი ბედია ომ., 83,4.

16.11 ნათლის წახდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნათლის წახდომა

აწ წახდეს იგი ნათელნი, მზისაცა მოწუნარენი 338,1.

16.12 ნაკვესთა წინწალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნაკვესთა წინწალი

მისთა ნაკვესთა წინწალი დამეცა ხანგრძლად მწველია 332,4.

16.13 ნამუსის ნახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნამუსის ნახვა

ყმა ნამუსსა ინახვიდა, სიყვარულსა იფერებდა 1239,3;

ნამუსის შენახვა – თქვენ შემინახეთ ნამუსი, თქვენსა და ჩემსა ძმობასა 1046,4;

ხვაშიადის შენახვა – აქათ სამ წელ მომიცადე, ხვაშიადი შემინახე 155,2;

ხვაშიადად შეინახეს, მათ არავის გაუმჟღავნეს შნმ 1983,2;

ნურვის ეტყვი წაგიყვანო, ხოშიადი შამინახე ზილ., 128,2;

შემინახოთ ხვაშიადი, არა სთქვათ და კვლა არა მგმოთ მთ., 889,2;

უცები კაცი ხვაშიადს ვერათ ვერ შეინახავსა არჩ. I, 73,9,2;

ხუაშიადის გულსა შიგან შენახვა – ნიადაგ ხუაშიადსა გულსა შიგან შენახვა უნდა ვისრ., 63,12;

ხუაშიადის მალვა – მე ესე აუგი და ხუაშიადი შენთუის ადრითგან მიმალავს ვისრ., 114,33;

ხვაშიადის დაფარვა - ხვაშიადისა დაფარვა კაცისა დღეთ სიგრძენია საბა II₁, 254,4;

ხვაშიადსა არ დაჰფარავ, გამოგიჩნდა გასაგონდ ვახტ., 143, 574,1;

ხვაშიადის ფარვა – სიბრძნისა დარგი ექმნება ნარგი, ვისიცა ენა ხვაშიადს ჰფარავს საბა, II₁, 256,31;

ხვაშიადის დამარხვა – შენს ხვაშიადსა თუ შენა ვერ დაიმარხავ გონებით, სხვამ რამე წათქვას, რად გიკვირს, ანუ რად დაეღონებით საბა, II₁, 257,8;

ხვაშიადის გაკრძალვა – ხვაშიადთა და საიდუმლოთა დიდი გაკრძალვა უხამსო საბა, II₁, 443,12;

ხვაშიადის დადუმება – რუზიბეიმ ესე ხვაშიადი დამანას სიკვდილამდე დაიდუმა საბა, II₁, 297,10;

ხვაშიადის დაკრძალვა – ვინცა ხვაშიადთა საუკუნოსა კოლოფთა შინა არა დაკრძალავს, ხვაშიადი იგი მისდა სამტეროდ დროშათა ამართავს საბა, II₁, 253,33.

16.14 ნამუსის შენახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნამუსის შენახვა

იხ. აგრეთვე: ნამუსის ნახვა

16.15 ნაპირის შეკრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნაპირის შეკრვა

იგი ნადირობს, შეუკრავს ნაპირი ველ-შამბნარისა 966,4.

16.16 ნარგისთა ქუხილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნარგისთა ქუხილი

ნარგისნი ქუხან, ცრემლსა წვიმს, ჩარცხის ბროლსა და მინასა 963,4;

ნარგისთა ქუხილისაგან აყიყსა ფერი წაერთო ზილიხ., 19,3;

ნარგისნი ქუხან, წვიმა სწვიმს, გული შაქრისა დნებოდა ბ.გულ., 144,4;

ააღელვა ტბა მელნისა, ნარგისები სეტყვდა, ქუხდა თან., 217,2;

ნარგიზთა ქუხება – ნარგიზთ ქუხებას, შეწუხებას, ეს ეთვისება, ვხატდე სახესა, დამდაგესა, მონარნარესა დ. თუმ., 67,4;

ნარგისთა მოქუხება - ნარგისნი მოჰქუხს, წვიმა წვიმს, დაალტობს გიშრის სარები ბ.გულ. 547,3.

16.17 ნარგისთათ ნაგუბარი ცრემლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნარგისთათ ნაგუბარი ცრემლი

დაგსჯიდა დენა ცრემლისა, ნარგისთათ ნაგუბარისა 404,3;

დამწყვიდე დენა ცრემლისა, ნარგისთათ ნაგუბარისა 1340,4;

ნარგისების სეტყვა - ააღელვა ტბა მელნისა ნარგისები სეტყვდა, ქუხდა თან, 2177,2.

16.18 ნარდის მღერა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნარდის მღერა

მეფესა ესე ამბავი უჩს, ვითა მღერა ნარდისა 81,1.

16.19 ნაძლევის გაჩენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნაძლევის გაჩენა

ნაძლევიცა გააჩინეს, ამა პირსა დაასკვნიდეს: ვინცა იყოს უარესი, თავ-შიშველი სამ დღე ვლიღეს 69.3;

ნაძლევის დადება – ნაძლევი დავდვათ, მოვასხეთ მოწმად თქვენნივე ყმანია 67,2;

ნაძლევი დავდვათ, გაჯობო, მომცემი იყო დაბასი არჩ., II, 76,3;

ნაძლევსა დავსდებ: თუ წახვალთ, დაივლით სულ ხმელეთშია; ნანვას დაიწყებთ, ვერ ჰპოებთ თ. 1I, 118,14,3.

16.20 ნაძლევის დადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნაძლევის დადება

იხ. აგრეთვე: ნაძლევის გაჩენა

16.21 ნაწვიმარი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნაწვიმარი ვარდი

ნარგისთათ წვიმა ბროლისა წვიმს, ვარდი ნაწვიმარია 1307,3;

წყარო, ვით ფერი ძოწის, სდის, ვარდზე ნაწვიმარია ბ.გულ., 815,4.

16.22 ნდომით შეფრფინვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნდომით შეფრფინვა

ზოგნი ნდომით შეჰფრფინვიდეს, ზოგნი იყვნეს სულ-წასრულად 1063,3.

16.23 ნდომის მიხვდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნდომის მიხვდომა

მომცნეს ფრთენი და ავფრინდე, მივხედე მას ჩემსა ნდომასა 1291,3;

ნდომის ნების მიხვდომა – აწ გული მიხვდა წადილსა, აჰა, ნდომისა ნებასა საბა, II₁, 61,4;

ნების მიხვდომა – რაისაცა ქმნა და ნება მიჰჴუდეს, მასვე წამსა გაძღების და მოეწყინების ვისრ., 251,34;

თუ ქალს თავისი ნების საქმე არ მიხვდების, ვიცი, თავი სასიკვდილოდ გაუმეტებია ომ., 26,7;

ვპოვე მკურნალი წყლულისა, აწ მივჰხვდი ჩემსა ნებასა მთ., 453,4;

წადილის მიხვდომა – მე მივხვდი წადილსა, ჩემის გულისა ნებასა 210,1;

ორნივე მიხვდეთ წადილსა, იგი ვარდობდეს, შენ იე 1259,4;

ვერვისგან მიჰხვდა წადილსა, მით სწვევდა გულსა ალია მთ., 180,2;

შენგან მიჰხვდების წადილსა უღონო, მოვაგლახენი ჩ. 102,3;

აწ გული მიხვდა წადილსა, აჰა, ნდომისა ნებასა საბა, II₁, 61,4;

მივხვდე მას ჩემსა წადილსა, რაც მივის დანაკლებანი ვახტ., 24,3,4;

ვერ მიხვდები შენს წადილსა, დაგექცევის სიბრძნის ნავი დ. თუმ., 49,15.

16.24 ნების დართვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნების დართვა

ქალსა ყმამან მოუსმინა, დამორჩილდა, დართო ნება 260,1;

ზააქ დართო ეშმაკს ნება, უთხრა სიკუდილი მამისა შნმ 19,1;

რა ვეზირისაგაან ნების დართვა გაიგონა ზავარ, დაიწყო სიარული რუს., 267,38;

ზღვათ ნიანგს დართოს თუმც ნება, მუნიდამ გამოიჭრების ზილ., 349,2;

სჯობს ნება დამრთო, ..თვარ მე ვერ ძალ-მიც თმობანი მთ., 225,4;

ნება დამირთავს, აწ იყავ ბაღისა ამ მიდამოსა თ. I, 12,79,1;

მე ეს მინდა, მიჯობინო და ჩამომყვე, დამრთო ნება არჩ. II, 118,3.

16.25 ნების წადილის მიხვდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნების წადილის მიხვდომა

ქალსა რა ესმა ამბავი, მიხვდა წადილი ნებისა 692,1;

ნების წადილის მოხვდომა – ეგების მოვჰკლა, მომხვდების წადილი ჩემის ნებისა შნმ 4821,1.

16.26 ნელი ცეცხლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნელი ცეცხლი

ჟამია ჩემგან წასლვისა, მით მწვას ცეცხლითა ნელითა 7264,;

მან ქალმან ხელ-ყო კვესითა გზება ცეცხლისა ნელისა 265,1.

16.27 ნელი ცეცხლის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნელი ცეცხლის დება

ფატმან ხათუნს, მისსა მჭვრეტსა, ედებოდა ცეცხლი ნელი 1421,1.

16.28 ნიადაგული სახმილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნიადაგული სახმილი

ვამე, მას აქათ სახმილსა დავუწვავ ნიადაგულსა 337,4.

16.29 ნობის კრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნობის კრვა

იკრეს ნობსა და დაბდაბსა 1400,4;

ჰკარით ბუკა და ნობასა 413,1.

16.30 ნობის ცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნობის ცემა

ჩემთვის ბუკსა და ტაბლაკსა ცუდად, გლახ, იცემს ნობასა 1180,4;

აჰკიდეს ბარგი, წავიდეს, მუნ იყო ცემა ნობისა შნმ 1574,3.

16.31 ნუშთა გაპობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ნუშთა გაპობა

ნუშნი გააპნა, შეიძრნეს სათნი გიშრისა წნელითა 1267,2;

ნუშთა პობა – ნუშთა აპობდენ, ლაღობდენ ბ.გულ., 134,2.

17 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ო

▲ზევით დაბრუნება

17.1 ობლის შემწყნარებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ობლის შემწყნარებელი

მოგვიკვდა შემწე ქვრივისა, შემწყნარებელი ობლისა 1208,3.

17.2 ომის უმეცარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ომის უმეცარი

თქვენ, ვაჭარნი, ჯაბანნი ხართ, ომისაცა უმეცარნი 1028,1.

17.3 ომის შენანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ომის შენანება

ხელთა მომცნეს სიმაგრენი, ომნი ასრე შევანანენ 9451,3.

17.4 ომის ძალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ომის ძალი

შევიდეთ, ვა თუ დაგვხოცნენ, ძალი არა გვაქვს ომისა 1022,3.

17.5 ომშიგან პირის მხმეჭელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ომშიგან პირის მხმეჭელი

რა უარეა მამაცსა ომშიგან პირის მხმეჭელსა 790,1.

▲ზევით დაბრუნება

ორგულთა და შემცილეთა გაფლიდება

ორგულთადა შემცილეთა თქვენთა მე ვქმნა გაფლიდება 1534,4;

ორგულთა მკლავთა შემუსრვა – ორგულთა მკლავნი შემუსრნეს, ერთგულნი აგულვანიან ჩ., 501,4.

17.7 ოხერი სიტყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ოხერი სიტყვა

ეტყვის: „რა მოჰკვდე, გერგების სიტყვითა რა ოხერითა" 877,2

18 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - პ

▲ზევით დაბრუნება

18.1 პასუსის დაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პასუსის დაყრა

იხ. აგრეთვე: პასუხის გაცემა

18.2 პასუხის გაცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პასუხის გაცემა

მე პასუხი ვერა გავეც 343,3;

რა პასუხი არა გასცა, მონა გარე შემობრუნდა 89,1;

ავთანდილ გასცა პასუხი, სიტყვები ლამაზებია 282,1;

მან პასუხი ვერა გასცა 572,3;

მან არა გასცა პასუხი 1169,3;

მან პასუხი არა გასცა 1246,2;

არარაჲ გასცა მას პასუხი ნეტარმან მან მაქს., 74,23;

შენ ღმერთსა რას პასუხს გასცემ, თუ შეცოდებული იყო და ზენაარისა გამტეხელი ვისრ., 57,34;

ჩვენ არა დავხედენით და არცა რა პასუხი გავეცით ა. დარ., 429,36;

ყოლე არ გასცა პასუხი, მდევარნი დაბრუნდებოდეს შნმ 1124,4;

რომელმაც დაინარჩუნოს, იმას გავცეთ პასუხიო რუს., 262,24;

მან პასუხი ვერა გასცა, ცრემლთა ღვარსა ჩამომილდა თ. I, 36,86,1;

ენას ვერ სძრვიდა საუბრად, პასუხი რამე გაეცა არჩ. I, 193,487,3;

პასუხის შემოზღვა – ღმერთმან შემოგზღოს პასუხი მისთა საფარველთ ცულისა თან., 1422,3;

პასუხის მიცემა - ამის მეტი პასუხი არა მიუცია რა რუს., 278,34;

პასუხის დაყრა - ვერა დავჰყარეთ პასუხი ჩვენ საუბრითა ჩვენითა 1147,1;

პასუხის მიგება - ხოლო მან არღარა მიუგო მას პასუხი ნისიმე, 205,4. პასუხის კადრებარა გკადრო პასუხი მის ჩემგან მე უიცისა 516,4;

ჰკადრე ტარიელს პასუხი 1462,1;

პასუხსა ვერას გკადრებ, თუ არა ვსცნობ მე,მართალსა 517,1;

მიღმა პასუხსა ვინ ჰკადრებს, აროდეს მოხსენებია ომ., 102,3.

18.3 პატიჟთა გაასება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პატიჟთა გაასება

მათ მორჭმულთა მოივლინონ, ჩვენ პატიჟნი გაგვიასდენ 533,3.

18.4 პატიჟთა დავიწყება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პატიჟთა დავიწყება

მათ პატიჟთა დაავიწყებს ლხინი ესე აწინდელი 1565,3.

18.5 პატიჟთა თმენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პატიჟთა თმენა

ზოგჯერ დაბრუნდის, იჭვრეტდის ღონედ პატიჟთა თმენისად 823,3;

პატიჟთა მოთმინება – ომაინ ღმერთსა ევედრა პატიჟთა მოთმინებისად ომ., 170,1;

ომაინ.., დამბადებელს ჟამად პატიჟთა მოთმინებად ევედრებოდა ომ., 23,21.

18.6 პატიჟთა მომცემი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პატიჟთა მომცემი

ზოგჯერ მომცემო პატიჟთა, ზოგჯერ კეთილთა მზათაო 800,2.

18.7 პატიჟთა ნახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პატიჟთა ნახვა

ვის არ უნახვან პატიჟნი, ვისთვინ ვინ არა ბნდებიან 867,2.

18.8 პატიჟთა ფარვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პატიჟთა ფარვა

გავიხსენ ფარვად პატიჟთა, არვისგან საეჭველისა 355,4.

18.9 პატიჟთაგან თავის დარიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პატიჟთაგან თავის დარიდება

უბრძანეს: „წადით, პატიჟთა თავიმცა რად დარიდეთა 114,2.

18.10 პირ-გავსებული მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირ-გავსებული მთვარე

ანუ მზე იყო ქვეყანად, ან მთვარე პირ-გავსებული 531,3;

მეცხრესა თვესა ვაჟი შვა,.. ვით მთვარე პირ-გავსებული შნმ 1088,2.

18.11 პირ-გამეხებული ვეფხი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირ-გამეხებული ვეფხი

ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირ-გამეხებული 515,1.

18.12 პირი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირი ვარდი

ეგონა, თუ: დაბრუნდაო პირი ვარდი, ბროლ-ბაკმული 227,4.

18.13 პირი მანგი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირი მანგი

მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი" 119,4;

მოაგონდა, თქვა: დავკარგე იგი მზე და პირი მანგი მთ., 103,2;

მზის მამას რომ არ უშველო, მე რას მეტყვის პირი მანგი თბ., 291,4.

18.14 პირით ალის დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირით ალის დენა

რა გათენდა, ქუში ადგა, ჰგავს, თუ ადენს პირით ალსა 804,3;

წარბი შეენასკვა, თუ სთქვა, პირით ალს ადენდა რუს., 286,32.

18.15 პირის ბღნეჯა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის ბღნეჯა

ვირე უჩნდა ერთმანერთი იზახდიან პირსა ბღნეჯით 939,3.

18.16 პირის გაბროლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის გაბროლება

მით პირი ჩემი გაბროლდა და ღაწვი გამელალვოდა 373,4.

18.17 პირის გასრულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის გასრულება

არ გული უნდა ფიცის და პირისა გასრულებასა 837,3;

სჯობს პირისა გასრულება, რას ივარგებს ნამტყუენარი ფეშ., 939,3;

ვირემ მე გულდაჯერებით მას არ დავინახავ, არას გზით მანობამდე მე ამა პირსა არ გავასრულებ საბა, II₂, 75,19;

პირის გათავება - ქილილას სანაცლო ხელი მომეც, რომე ჩემი ძმობის პირი გამითაოო საბა, II₁, 296,31;

ქადებულის გათავება - ჩემი გული გაახარე, გამითავე ქადებული შნმ 2330,4;

თქმულის გათავება – გაათავეს თვისი თქმული, სადგომსვე თქვეს დაქადილად არჩ. II, 645,3,

პირობის აღსრულება – მეფემ უბრძანა: „თუ არგო, მე აღგისრულო პირობა" მთ., 1266,1;

პირობის გათავება – მან გაათავოს პირობა, რაც: მისგან თქმული არისა მთ., 770,4;

პირობის თავება - თუ ვინ ათავოს პირობა, მიჰხვდეს გულისა წადილსა მთ., 767,1;

ანდერძის აღსრულება – მე ვეღარ გავეყარე სიყვარულითა და ძმისა ჩემისა ანდერძისა აღსრულებისათვის რუს., 459,18;

ანდერძის თავება – ვინცა ეს ჩემი ანდერძი ათაოთ, ღმერთიმცა აღასრულებს საწადელსა რუს., 411,14;

ანდერძის სრულყოფა – ანდერძი სრულ-ყო, გარდახდა ჩ., 556,1;

აღთქუმის აღსრულება – აღთქუმაჲ მონაზონებისაჲ აწ აღუსრულო უფალსა ხანცთ., 263, 28;

აღნათქუემის აღსრულება - თანაგაც ორკერძოვე აღსროულებაჲ აღნათქუემისა შენისაჲ ბალ., 142,39;

მერმე მოვიდა აღნათქუემისა აღსრულებად მოქც., 156,4;

აწ ჯერ-არს ჩემდა აღნათქუემისა საქმით აღსრულებაჲ ხანცთ, 255,31;

ფიცის გასრულება – არ გული უნდა ფიცის და პირისა გასრულებასა 837,3;

იგი ფიცი, ჩემგან სრული, მან აღარა გამისრულა 852,2;

უკვირს ფიცის გასრულება შნმ 3029,2;

ფიცის გათავება - ამა ფიცსა გაგითავებ, არვინ მიჩნდეს შენად დარად შნმ 1366,3.

18.18 პირის დაპირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის დაპირება

კვლა შეჰფიცეს ერთმანერთსა, დააპირეს ესე პირი 135,1;

საუბარი გარდასწყვიდეს, დააპირეს ესე პირი 920,1;

აღთქმის დადება – ღმთისათვის აღთქმა დამიდებია, ახლავ ყელზედ უნდა დავიკიდო რუს., 580,19;

პირის დასკვნა – ნაძლევიცა გააჩინეს, ამა პირსა დაასკვნიდეს : „ვინცა იყოს უარესი, თავ-შიშველი სამ დღე ვლიდეს" 69,3;

მოვიდეს თავისსა სახლსა და დაასკვნეს ესე პირი ა. დარ. 333,33;

რა დაასკუნეს ესე პირი, წინა სუფრა გაიშალეს შნმ 565,1;

დაასკვნეს ესე პირი, გასცეს ბრძანება, ლაშქრისა საწვევარი წიგნები გასწერეს რუს., 365,38;

კვლაცა შეყრით ერთობილნი დაასკვნიდეს ამა პირთა მთ., 895,2;

მიცემის პირი დაასკუნეს, მოყურობა შექნეს დიდია ფეშ., 940,1;

ესე პირი დაასკვნეს, და სამნივე აქლემთან მივიდნენ საბა, II₁, 204,31;

პირობის დასკვნა - მუნ გზასა ვლიდეს უშიშრად, დაასკვნეს ესე პირობა მთ., 896,1;

პირობის დადება – მისი მქნელი ვარ, რა რომე თქვენ დაგიც ჩემთვის პირობა მთ., 1017,1;

სხუარიგად მოყუარენი ვართ, პირობა დავდვათ ახალი ფეშ., 313,1;

ხელ-ფერხთა შეკრულობა პატივითა გაუხსნა და პირობა დაუდვა საბა, II₁, 151,9;

პირის მიცემა – პირი მისცა დანდობისა, მით შეიქნა მისკენ ვლილად ფეშ., 287,2;

შეინთქვნენ, შექნეს ფიცებით, ერთმანერთს მისცეს პირები გურ., 70, 314,2;

პირობის მიცემა – მე ვახტანგ მეფეს შევრიგდი, პირობა მივეც ძმობისა გურ., 59,229,1;

პირობის მოცემა – პირობა მომცა, იმოწმა მან მუნა მყოფი ჯარია მთ., 1440,2;

ამის გამო მტკიც პირობა მოგვეცი, რაიცა გამცნოთ, დაგვიჯეროო საბა, II₁,211,21;

პირის შეკვრა – ერთმანერთის შესაყრელად დანამტკიცეს, შეკრეს პირნი გურ., 62, 251,2.

18.19 პირის დასკვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის დასკვნა

იხ. აგრეთვე: პირის დაპირება

18.20 პირის დაყოფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის დაყოფა

შენი ვიყო სადამდისცა დამიყოფდეს მიწა პირსა 409,4;

დაიყო პირი, რომელი იტყოდა სიცრუესა ფს., 62,12;

თქუენის ტახტის ლოცვისაგან ამან პირი ვერ დაიყოს შნმ 2434,3;

პირი და ენა დაეყო ყოველსა შენსა უქებსა თ. I, 19,34,2;

ღმერთს მადლი მისცენ, ის ლოცონ, ავის მთქმელთ პირი დაჰყონო არჩ. I, 41,184,4;

შენ შენთვისა იყავ, პირიცა დაიყავ, ნურავის ეტყვი გურ., 210,210,4.

18.21 პირის მზება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის მზება

ვისი გინდა უშენოა პირი მემზოს, ტანი მეხოს 525,3.

18.22 პირის მოქუშვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის მოქუშვა

დაალება, დაალურჯა, მედგრად პირნი მოიქუშნა 572,2;

პირის მოჭმახა - თავნი წაღმა წაეხარნეს, ფერ-მკრთლად პირნი მოეჭმახნეს მთ., 1670,4;

პირის შეჭმუხა - და ოდეს ესმინ სიტყუაჲ წიგნისაჲ სარგებელისათჳს, შეიჭმუხის პირი თჳსი მ.სწ., 246,21;

პირის შეჭუხა – მან ბრმამ პირი შეიჭუხა საბა, II₁, 264,28.

18.23 პირის პირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის პირება

თუ ბრძენი ხარ, ყოვლნი ბრძენნი აპირებენ ამა პირსა 865,1.

იხ. აგრეთვე: პირის დაპირება

18.24 პირის სინათლე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის სინათლე

უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა 105,2;

მათთუის სამგუარი სანთელი ენთებოდა: შეყრისა სიხარულისა, მათისა პირისა სინათლისა და ღუინისა სიწითლისა ვისრ., 149,21.

18.25 პირის ფერმკრთალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის ფერმკრთალება

იგი პირ-მზე ვეღარ პოვეს, პირი მათი იფერმკრთალეს 171,2.

18.26 პირის შექცევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის შექცევა

უკმოვახვენ სარკმელნი და შევაქცივე პირი გზასა 1116,1;

პირის შემოქცევა – ვის პირი შემოაქცივა, შეიქნა გასაძენია ვახტ., 155,709,3,;

ჴელმწიფემან პირი შემოაქცია და საჩივარი არ გაუგონა მეფ. სალ., 258,8;

პირის გარემიქცევა – ვიდრემდის გარე-მიიქცევ პირსა შენსა ჩუენგან ფს., 12,2:

რაჟამს განიპყრნეთ ჴელნი თქუენნი ჩემდა მომართ, გარე მივიქციო თქუენგან პირი ჩემი მ. სწ., 167,8;

პირნი გარე მიიქც[ი]ვნეს და იღრჭენდეს კბილთა მოქც., 89,3;

პირის მირიდება – პირი ქვეყნისათვის მიერიდა და ზურგი მოუსავლობისათვის მიეპყრა საბა, II₂, 118,35;

პირის მორიდება – მას ვეზირსა პირი მოარიდა, და სხვა ვეზირსა მიექცა საბა, I₁, 413,7;

პირის მიქცევა - ბრძანებისა მორჩილებისაგან პირი მიიქციეს საბა, II₁, 346,20;

პირის ქცევა – ჴელმწიფეთა და თავადთა რა ადრე პირსა უქცეო შნმ 1967,2;

განხრწნადსა პირი აქციე, უხრწნელსა მიეც გულია ვასტ., 39,117,2.

18.27 პირის ხოკა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირის ხოკა

პირსა ხოკით, წვერსა-გლეჯით გააკვირვნა მისნი მჭვრეტნი 812,3;

გაიყარნეს ტირილით და პირსა ხოკით, თმათა გლეჯით 939,1;

ლაშქართა შიგან შეიქმნა... ზოგთაგან ხოკა პირისა 994,2;

ცალ-კერძ ზის და პირსა იხოკს ქალი მისი შენაჭვრეტი 266,4;

პირსა იხოკს, ვარდსა აზრობს 663,2;

პირსა იხოკს, ღაწვთა სისხლი ჩასდიოდა მისსა მჭვრეტსა 1330,1;

პირსა იხოკდეს ხელითა, ღაწვისა გამპობელითა 342,3;

პირსა იხოკდეს, გაჰყრიდეს ნახოკსა ვით ნაფოტასა 603,3;

ქალი ტირს და პირსა იხოკს, თმა გიშრისა დაეშალა თ. I, 78,149,3;

პირის ხოჭა - ზოგჯერ პირსა იხოჭდა, ზოგჯერ თმათა იგლეჯდა ვისრ., 156,21;

პირსა იხოჭდეს, ტიროდეს გაშლილი თმითა, კავითა შნმ 515,2.

18.28 პირს ციმციმის დგომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პირს ციმციმის დგომა

ტარიელს პირსა ციმციმი ათქს, უნათლესი ბაზმისა 1505,2.

18.29 პურად ავი მასპინძელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

პურად ავი მასპინძელი

პურად ავი მასპინძელი მოგვეგებვი ომად წინა 1366,4.

19 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ჟ

▲ზევით დაბრუნება

19.1 ჟამი დილისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჟამი დილისა

მზესა მე ვსჯობდი შვენებით, ვით ბინდსა ჟამი დილისა 315,2.

19.2 ჟამის დამტერება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჟამის დამტერება

მაგრა საქმე არ მოხდების, ჟამი ასრე დამემტერა 774,2;

საწუთოს დამტერება – რად დაგემტერა საწუთო, თუმც ყოვლთა ზედა ტრელო და არჩ. I, 179,360,2;

სოფლის დამტერება – მე დამემტერა სოფელი, მტერთანა ყოფა მეყოფა თ. I, 115,4,1.

19.3 ჟამის სიმუხთლე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჟამის სიმუხთლე

გარდახდეს, გავლეს სოფელი, ნახეთ სიმუხთლე ჟამისა 158

20 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - რ

▲ზევით დაბრუნება

20.1 რაზმთა მწყობელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რაზმთა მწყობელი

ექვსი სამეფო ფარსადანს ჰქონდა, თვით იყო მპყრობელი,.. ტანად ლომი და პირად მზე, ომად მძლე, რაზმთა მწყობელი 306,4;

მერმე შევიდა სავარდეს მანუჩარ ქვეყნის მპყრობელი, ქიშვად და ყარან და ყუბად, მილად–რაზმისა მწყობელი შნმ 617,4;

იქ ბარამ მეფე სმად იჯდა და მისნი რაზმთა მწყობელნი მთ., 137,3;

ვეღარა ვნახე მხეცთა სრვით და ვერცა რაზმთა მწყობელი ჩნ. 345,4.

20.2 რაზმი ინდოთა ტომისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რაზმი ინდოთა ტომისა

იხ. აგრეთვე: გიშრის სარი

20.3 რაზმის წყობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რაზმის წყობა

მათ ურიცხვი რაზმი ეწყო, წყნარად დგეს და აუშლელაღ 438,4;

ლაშქართა ზედა გასცემდი, იმით იქ რაზმთა წყობასა შნმ 1215,2;

და იყო ერთსა დღესა და ღამესა რაზმის წყობა რუს., 367,35;

ზოგნი იბრძვიან, არიან ნიადაგ რაზმთა წყობითა ომ., 20,3;

რაზმსა აწყობს და არიგებს, უჭირავს ოქროს კეტია ფეშ., 408,4;

რა ხმა გესმას რაზმთ წყობისა, მით არ იქმნა შესაზარი თბ., 323,2.

20.4 რეტი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რეტი გული

კაცთა კრძალვასა ვაწვევდი გულსა შმაგსა და რეტასა 477,3;

ყმა წამოვიდა გაყრილი, მივ გულითა რეტითა 703,2;

საუბრად მივალ გულითა რეტითა ჩხ., 16,3.

20.5 რეტი თვალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რეტი თვალი

ვა, გაზრდილო, ვეღარ გნახვენ თვალნი რეტნი 812,2.

20.6 რიდის ქონება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რიდის ქონება

რა ვაზირი შემობრუნდა, ფერი ჰკრთა და ჰქონდა რიდი 810,4.

20.7 რისხვით გაკითხვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რისხვით გაკითხვა

თუ გიტყუო, მოგაღორო, ღმერთმან რისხვით გამიკითხოს 658,3.

20.8 რისხვით ცის დატყდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რისხვით ცის დატყდომა

ქვეყანა ჩვენი არ ასწყდეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია 416,3;

მე გენუკვი, ლაშქართაგან რისხვით ცანი არ დაგუტყდენა შნმ 2475,3;

რისხვით ცის დატეხა – შიგან, დადეგ, წვი და კაფე, მათ დასტეხე რისხვით ცანი შნმ 2165,4.

20.9 რისხვის გამეხება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რისხვის გამეხება

ღმერთმან აწვე რისხვა მისი ზეცით ჩემთვის გაამეხოს 525,2.

20.10 რისხვის ფასი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რისხვის ფასი

შეწყალებული გაგზავნა, უყო რისხვისა ფასია 461,4.

20.11 რჩეული თვალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

რჩეული თვალი

ასმათს მოვართვი რჩეული თვალი ოქროსა ჯამითა 378,1.

21 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ს

▲ზევით დაბრუნება

21.1 საარაკე გლოვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საარაკე გლოვა

წინა მწოლთა დაიზახნეს, გლოვა მიხვდა საარაკე 551,3.

21.2 სააშიკო წიგნი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სააშიკო წიგნი

შემოვიდა, სააშიკო წიგნი მომცა, წავიკითხე 352,2.

21.3 სააჯოს აჯება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სააჯოს აჯება

ერთსა ვიაჯი, მააჯეთ, სააჯო არ-საკრძალავი 1045,3.

21.4 საბელი ყელისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საბელი ყელისა

შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა 254,1.

21.5 საბოძვრის ბოძება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საბოძვრის ბოძება

მას საბოძვარი უბოძა, მისი ყველაი დამოსა 673,4;

მათ საბოძვრისა ბოძება მართებს მსგავსისა ჩვენისა 1110,2;

უბოძებდის საბოძვართა ყოველთა დღეთა ა. დარ., 289,32;

მათ თავადთა დიდი საბოძვარი უბოძა ომ., 23,34;

საბოძვრის გაცემა – სახლი არ მახლავს, არ ძალ-მაქვს გაცემა საბოძვარისა 1304,1;

მხიარულმან საბოძვარი გავეც, ზამი გაადიდეს 379,4;

უხვად გასცემს საბოძვარსა საჭურჭლესა ანაკიდსა 1423,3;

დია გასცა საბოძვარი, ყველა დარბაზს შემოხადა 118,3;

უხვად გასცე საბოძვარი, მარგალიტი, ვითა დრამა 677,4.

თავადთა ფალავანთზედა მან გასცა საბოძვარია შნმ 1222,2;

მას დღეს გასცა საბოძვარი ჴელმწიფემან უთვალავი მთ., 831,1;

უხვდ გასცი საბოძვარი თბ., 357,4;

საბოძვრის გამოცემა - გამოსცა მეფემან საბოძვარი ორთათვისვე ა.დარ., 418,29.

21.6 საბოძვრის გაცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საბოძვრის გაცემა

იხ. აგრეთვე: საბოძვრის ბოძება

21.7 საგონებლის შექმნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საგონებლის შექმნა

საგონებელი შეექმნა, დადგა საქმისა მრჩეველად 1684,1;

საგონებელს ჩავარდნა – გაკვირდა და საგონებელსა ჩავარდა რუს., 67,9;

გამზრდელს რა ესმა ნათქვამი, საგონებელსა ჩავარდა თ. I, 85,201,1;

რისხვის ალი დაუშრტა და საგონებელთა ჩავარდა საბა, II₁, 238,5;

შეჭირვებული საგონებელსა ჩავარდა ომ., 94,11;

საგონებლის გულში ჩავარდნა - ქალს საგონებელი გულში ჩაუვარდა ომ. 97,7.

21.8 სავსე მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სავსე მთვარე

გამოემართა იგი მზე პირითა სავსე მთვარისა 1312,2.

21.9 საზრახავის დაზრახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საზრახავის დაზრახვა

ესეგვარი საზრახავი დაუზრახა გულსა შინა 1079,1

21.10 საზღვრის დასაზღვრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საზღვრის დასაზღვრება

ინ საზღვარსა დაუსაზღერებს, ზის უკვდავი ღმერთი ღმერთად 783,3.

21.11 სათის რუბი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სათის რუბი

მელნისა ტბათათ იღვრების სავსე სათისა რუბები 1134,3.

21.12 სათის შეძრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სათის შეძრვა

ნუშნი გააპნა, შეიძრნეს სათნი გიშრისა წნელითა 1267,2.

21.13 საკაცო აბჯარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საკაცო აბჯარი

სრული აბჯარი საკაცო ქაფითა, საბარკულითა 1007,2.

21.14 სალი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სალი გული

ალმასისა ხამს ლახვარი ლახვრად გულისა სალისა 334,4;

მომთქმელთა ჩემთა ცრემლი სწვეთს, გული შექმნია სალები ჩ., 593,4;

ესე სჯობს, მასვე ევედრო, მოლბე გულითა სალითა საბა, II₁, 101,35;

სულთა მწველი სიტყვა უთხრა, მოუთუთქა გული სალი ბესიკი, 153, 30,2.

21.15 სალი კლდე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სალი კლდე

არ ქაჯნია, კაცნიაო, მინდობიან კლდესა სალსა 1234,4;

სალს კლდესა გვანდეს, ექუს თვესა ძურა ყოლე არ ეტყობოდა შნმ 1996,4;

მათმან მოთქმამ გულ-სადაგმან აატირნა კლდენი სალნი მთ., 255,2;

მართ მაშინვე დაამგზავსეს დამრღუეველად სალთა კლდეთა ფეშ., 364;

სალსა კლდესა დაადნობს და ცვილსა გაატინებდა ჩ., 14,4.

21.16 სალმის დაყეფება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სალმის დაყეფება

უმცროსმან ძმამან შორი-შორ სალამი დავიყეფეო 1305,4.

21.17 სალმის დაძვირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სალმის დაძვირება

ძღვენნი გკადრნე ზედა-ზედა, არ სალამი დავაძვირო 142,4.

21.18 სამალავის თხრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სამალავის თხრობა

მით დიაცსა სამალავი არასთანი არ ეთხრობის 1069,4.

21.19 სამამაცო ზნე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სამამაცო ზნე

მას ჩემგან ესწავლნეს სამამაცონი ზნენია 62,4;

როსტომ გაზარდა, ასწავლა სამამაცონი ზნენია შნმ 4975,3;

ყოველთა სამამაცოთა ზნეთა და საქმეთა ჰკითხევდა და ყოველთა ზედან გამოსცდიდა რუს., 10,38;

ყოველნი სამამაცონი ზნენი.., ომაინს და მას ერთად ესწავლათ ომ., 27,12.

21.20 სამართლის მრუდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სამართლის მრუდება

იტყვის: „ღმერთო, სამართალნი შენნი ჩემთვის რად ამრუდენ" 187,1.

21.21 სამართლის მქმნელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სამართლის მქმნელი

ხელმწიფე ხას მქმნელი სამართალისა 556,3;

სამართლის მოქმედი – პირველ სახელი ღმრთისა, სამართლისა მოქმედისა, ეწერა, რომელ მიწყით სამართალსა იქმს ვისრ., 42,18.

21.22 სამარის გათხრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სამარის გათხრა

მე სამარე გამითხარე, აქა მიწა მიაკვანე 302,4;

ხედავ, ვკვდები აწ უწყალოდ, მო, სამარე გამითხარე მთ., 406,3;

სამარის თხრა – ლომთა ომი მე გასწავლო, სამარესა შენთვის სთხრიან შნმ 3612,3.

21.23 სამარის კარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სამარის კარი

ასრე წვა, რომე არ ჰგვანდა მკვდარი სამარის კარისა 491,1;

მივიდა ქრისტჱ კარსა მის სამარისასა ევსტ., 40,18.

21.24 სამყაროს განნათლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სამყაროს განნათლება

მისმან შუქმან განანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე 108,2;

მან განანათლა სამყარო, გაცუდდეს შუქნი მზისანი 618,4.

21.25 სანაპიროს გამაგრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სანაპიროს გამაგრება

სანაპირო გაამაგრე, მტერმან ახლოს ვერ იბარგა 161,3.

21.26 სანთლის დავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სანთლის დავსება

ღმერთმან მისგან ანთებული სანთელიმცა რად დაგავსო 591,4;

რად დამივსენ სანთელნი ესე ჩემნი ტირიჭ., 189,36;

ესე თქუა, სანთელი დაავსო და ძიძა მოაბადს გუერდით დაუწუინა ვისრ., 136,5;

შენ რომ არ იყო, დღეს ქართლსა მიხვდება სანთლის დავსება თბ., 12,3;

სანთლის დაშრეტა – მიაგოს მას უფალმან, ვითარ მან უჟამოდ ნაყოფნი ჩემნი მოისთულნა და სანთელი ჩემი დაშრიტა შუშ., 26,33;

სარო თავსა გამოიღებს, მას სანთელი დაუშრტების შნმ 4374,1.

21.27 სანთლის დნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სანთლის დნობა

ამას მოსთქმიდის, იწვოდის, ვითა სანთელი დნებოდის 828,1;

სანთლისებრ დნობა – სანთლისებრ იწუებოდა, დნებოდა და წყლული გული მოყურისათუის შეეწირა ვისრ., 72,17.

21.28 საომარე აბჯარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საომარე აბჯარი

უბრძანა: „ხელთა აიღეთ აბჯარი თქვენ საომარე“ 90,3;

საომარი იარაღი - ერთი ყუშუმი სულ საომარის იარაღით დაკაზმული იყო რუს., 141,19.

21.29 სარატანის შეჯდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სარატანის შეჯდომა

ეტლის ცვალება მზისაგან, შეჯდომა სარატანისა 1315,3.

21.30 საროსა მსგავსი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საროსა მსგავსი

საროსა მსგავსი ნაზარდი და მთვარე დღისა შვიდისა 1061,2;

ქუეყანისა დიდებისა მზე გამოვიდა... პირად მთუარისაებრ გავსილი და ნაკუთად საროისა მსგავსი ვისრ., 274,23.

21.31 საროსა მსგავსი ნარები - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საროსა მსგავსი ნარები

იგი რა ნახა მეფემან, საროსა მსგავსი ნარები, გაკრთომით უთხრა: „ჰე მზეო, აქა ვით მოიგვარები“ 1167,3;

ოცისა წლისა შეიქმნა საროსა მსგავსი ნარები ბ. გულ., 771,4.

21.32 სასურველი სტუმარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სასურველი სტუმარი

ხამს სტუმარი სასურველი, მასპინძელი მხიარული 720,4.

21.33 სასჯელის მოვლინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სასჯელის მოვლინება

რად შემასწარ ამა ბედსა, რა სასჯელი მომივლინე 855,2.

21.34 სატანის დათრგუნვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სატანის დათრგუნვა

შენ დამიფარე, ძლევა მეც დათრგუნვად მე სატანისა 2,2.

21.35 სატანისგან წაღება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სატანისგან წაღება

რად სატანას წაუღიხარ, რად მოიკლავ ნებით თავსა 864,4.

21.36 საუბრის გარდაწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საუბრის გარდაწყვედა

ავთანდილცა დამორჩილდა, საუბარი გარდასწყვიდეს 69,1.

21.37 საქმენი საგმირონი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქმენი საგმირონი

სჯობს, საყვარელსა უჩვენნე საქმენი საგმირონია 370,2.

21.38 საქმის გამორჩევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქმის გამორჩევა

სხვასა რასმე მოგონება სჯობს, საქმისა გამორჩევა 240,2;

სჯობს გამორჩევა, აზრობა საქმისა დასაგვანისა 853,3;

რომელ ცნობას სიყუარული მოერევის, აღარა მიუშვებს გამორჩევად საქმისად ვისრ., 75,8. საქმის გამჟღავნება თუ საქმე გამიმჟღავნდეს 182,2.

ზის აფრასიობ, იხარებს, იახლა თავადებია, კაცი ორასი ათასი, საქმე არ გამჟღავნებია შნმ, 4659,2;

საქმის გაცხადება – საქმე ჩემი გავაცხადო ამა დღესა 1244,1.

21.39 საქმის გასრულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქმის გასრულება

ავთანდილს გაუსრულდა საქმე მისი სასურვალი 1298,3.

21.40 საქმის გაცხადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქმის გაცხადება

იხ. აგრეთვე: საქმის გამჟღავნება

21.41 საქმის დაურვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქმის დაურვება

კაცნი იხმნა მასვე წამსა, ესე საქმე დავიურვეთ 631,1.

21.42 საქმის მოგვარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქმის მოგვარება

ღმერთმან ესე საქმე მეტად კარგად მომიგვარა 225,4;

კაცმან საქმე მოიგვაროს, ვეჭვ, ჭმუნვასა ესე სჯობდეს 106,4;

ჩვენ ვერა გარგეთ, საქმენი სხვანი რამ მოიგვარენით 116,4;

ოდეს საქმე მოაგვარეს, მასთან ლხინი მოინდომეს მთ., 534,1;

საქმე რამე მოგვიგვარეთ, ვირ ყმა იყოს ჭკვასა მყოფი თ. I, 30,50,2;

აწ უფროსი უნდა მიღმერთმან ესე საქმე მეტად კარგად მომიგვარა არჩ. II, 453. 3.

21.43 საქმის რჩევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქმის რჩევა

დავიწყეთ რჩევა საქმისა, გული მიც, თუცა მელია 504,1.

21.44 საქონელი ურიცხვი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქონელი ურიცხვი

მაქვს საქონელი ურიცხვი, ვერვისგან ანაწონები 794,1;

თვით საქონელი ურიცხვი – გაცემა მათი წესია ომ., 150,2.

21.45 საქონლის იავარ-ყოფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საქონლის იავარ-ყოფა

იავარ-ვყავ საქონელი, უსახონი თვალნი თლილნი 1091,2.

21.46 საღმრთო სიახლე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საღმრთო სიახლე

ზოგთა აქვს საღმრთო სიახლე, დაშვრების აღმაფრენითა 22,3.

21.47 საყვარლის გაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საყვარლის გაყრა

მე ნუ გამყრი საყვარელსა, ნუ შემიცვლი ღამედ დღესა 946,4;

შენ საყვარელსა გაგყარო, ესე რათ გენაცვალების 296,4.

21.48 საყვარლის გაწირვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საყვარლის გაწირვა

საყვარელმან საყვარელი ვით არ ნახოს, ვით გაწიროს 873,1.

21.49 საყვარლის მოშორვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საყვარლის მოშორვება

მოშორვება საყვარლისა მას შეჰქმნოდა მისად ღაზოდ 140,1.

21.50 საყვარლის სიახლევე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საყვარლის სიახლევე

იხ. აგრეთვე: საყვარლის სიახლე

21.51 საშინელი ფიცი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საშინელი ფიცი

ოდეს წამოვე, შევჰფიცე ფიცითა საშინელითა 726,1;

ფიცი ფიცა საშინელი: „თავიცაო კლდეთა ვიცე" 1141,4;

მერმე როადამ შეჰფიცა ფიცითა საშინელითა შნმ 1365,1;

მე შეეფიცე ფიცითა საშინელითა რუს., 485,35;

ფიცი მივსცე საშინელი, გრძლად რა სიტყვა წაარიგოს არჩ. II, 492,3.

21.52 საშობლის გაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საშობლის გაყრა

საშობელი გაიყარა, ზრდა დაგვიწყეს მე და ქალსა 318,1.

21.53 საწადელი საქმის გასრულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწადელი საქმის გასრულება

გამისრულდა ჟამად საქმე საწადელი 1299,1.

21.54 საწადლის ასრულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწადლის ასრულება

იხ. აგრეთვე: გულის ნების გასრულება

21.55 საწადლის გასრულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწადლის გასრულება

იხ. აგრეთვე: გულის ნების გასრულება

21.56 საწადლის მიდგომილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწადლის მიდგომილი

თქვენ ჩემისა საწადლისა მიდგომილნო, ვითა ჩრდილნო 163,3.

21.57 საწადლის მიხვდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწადლის მიხვდომა

იხ. აგრეთვე: გულის ნების გასრულება

21.58 საწადლის პოვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწადლის პოვნა

იხ. აგრეთვე: გულის ნების გასრულება

21.59 საწადლის სრულ-ქმნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწადლის სრულ-ქმნა

იხ. აგრეთვე: გულის ნების გასრულება

21.60 საწადლის ქმნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწადლის ქმნა

იხ. აგრეთვე: გულის ნების გასრულება

21.61 საწუთროს გმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროს გმობა

ზოგჯერ შემცვიან სევდათა, ვთქვნი საწუთროსა გმობანი 383,4;

ვჰგმობ მუხთალსა საწუთროსა, ზოგჯერ უხვსა, ზოგჯერ ძვირსა 937,4.

იხ. აგრეთვე: საწუთროს მდურვა

საწუთროს დამგმობარი

დავჯე, მივეც გულსა ლხინი, საწუთროსა დამგმობარსა 403,3;

21.62 საწუთროს დანავღლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროს დანავღლება

სდევს მიჯნურსა ფათერაკი, საწუთროსა დაანავღლებს 904,1.

21.63 საწუთროს დაწყნარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროს დაწყნარება

რაცა სჯობდეს, მოაგვაროს, საწუთროსა დაუწყნარდეს 532,2.

21.64 საწუთროს დახსნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროს დახსნა

დამხსენ ჩემა საწუთროსა, ღმერთსა შენსა მიავალე 564,4;

სოფელს დახსნა – თუ მომკლავ, დამხსნი სოფელსა, ეგ მიჯობს ბევრის ზომითა ჩ., 111,2.

21.65 საწუთროს ვალის გარდახდა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროს ვალის გარდახდა

მაშინ დავიწყე გარდახდა მე საწუთროსა ვალისა 334,3.

21.66 საწუთროს თმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროს თმობა

ღმერთმან არ მომცა ყმა-შვილი, – ვარ საწუთროსა თმობითა 63,2;

საწუთროს თმენა – ვაჟი არ მომე, ამ სოფელს ვარ საწუთროსა თმენითა ზილ., 20,1;

სოფლის თმობა – კარგი მიჯნური იგია, ვინ იქმს სოფლისა თმობასა 26,4;

თავსა გარდავჰკარ, მო-ცა-ვკალ, დავხსენ სოფლისა თმობასა 899,4;

ასწავლის სოგრატ მოწაფეს სოფლად სოფლისა თმობასა ვახტ., 88,165.1.

21.67 საწუთროს მდურვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროს მდურვა

რად ემდურვი საწუთროსა? რა უქნია უარაკო 869,4;

საწუთროსა ვემდურვი, მე მისგან გამწარებული შნმ 2986,2;

რად ემდურვი საწუთროსა, გიჭირს რამე, არა ბედსა თ. I, 43,140,3;

სოფლის მდურვა – მოგხვდებია მდურვა სოფლისა, მოჰკვდები გა-ცა-სწბილდები 251,4;

ღმერთო, კაი შვილი გიშოვნიაო და სოფელსა მისთვის აღარას ემდურიო რუს., 250,12;

ამიერით მიიცვალა, ამ სოფლისა გაჰყვე მდურვა მთ., 1460,3;

ჰკადრეს: მზეო, რამცა იყოს აწ სოფლისა შენგან მდურვა თ. I, 42,139,1;

თეთრს წვერს იგლეჯდა, გაჰყრიდა, იტყოდა სოფლის მდურვასა არჩ. II, 216,3;

რად არ გემდურვი, სოფელო, გამხადე აწ ვისს ამარე ბაქ., 271,1;

მე სოფლის მდურვის, შენგან ურვის, ხმა მესმა ზახის ბესიკი, 67,2,7.

21.68 საწუთროს მიმნდო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროს მიმნდო

მიმნდონი საწუთროსანი მისთა ნივთთაგან რჩებიან 340,1;

ესეც იქნება, საწუთროს მიმდონი ვიეთნი ესეთსა სატანჯველთა შევარდენ, თვისი ცხოვრება ესე დამწარდეს, ყოველს წამ და წუთ სიკვდილსა ნატრობდეს საბა, II₁, 284,31;

სოფლის მიმდო - ჰე, ნიადაგმცა მისებრ ტირს ყოვლი სოფლისა მიმდონი მთ., 277,4.

21.69 საწუთროსგან გაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საწუთროსგან გაყრა

აწ საწუთროსა გამყარა პირმან ბროლ-ბალახშეულმან 226,4.

21.70 საჭურჭლეთა კლიტე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საჭურჭლეთა კლიტე

კლიტენი საჭურჭლეთანი მომართვნე დაუმალავად 452,2;

მომართვნეს ასნი კლიტენი ასთავე საჭურჭლეთანი 480,1;

და ყუელასა ჩემისა საჭურჭლისა კლიტესა ჴელთა შევჰვედრებ ვისრ., 43,22;

მოვიდა მეჭურჭლეთა უხუცესი, მოიხვნა საჭურჭლისა კლიტენი ასნი ა. დარ., 366,16;

ბეჭედი მისცა, უბრძან: საჭურჭლის კლიტე აიღე შნმ 1638,1.

21.71 საჭურჭლეთა წამოხმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საჭურჭლეთა წამოხმა

წამოვიხვენ საჭურჭლენი, სახელმწიფო დავიავრე 457,2.

21.72 საჭურჭლის გაცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

საჭურჭლის გაცემა

საჭურჭლე გასცეს, აივსნეს ლაშქარნი საბოძვარითა 317,4.

21.73 სახე ტანისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახე ტანისა

ჰე ღმერთო ერთო, შენ შეჰქმენ სახე ყოვლისა ტანისა 2,1.

21.74 სახელის დარჩომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახელის დარჩომა

სახელი დარჩეს ჩემისა ერთგულად ნამსახურისა 309,4;

სახელი მათი დიდია ქუეყანათა ზედა, ჩემიცა სახელი დარჩეს ამისთა მიზეზითა ქუეყანასა ვისრ., 34,28;

მოვჰკუდე,– ომითა სახელი დამრჩების, მე მირჩევნია შნმ 1916,4;

რა ვქნა, შენ არა დიდი სახელი დაგრჩაო რუს., 541,1;

ამას ვაამებ, სად ითქვას, დამრჩება მეც სახელია არჩ. I, 144, 86,4;

სახელის დამკჳდრება - უდიდებულესი მათსა დაიმკჳდრა სახელი ებრ., 1,4.

21.75 სახელის მოხვდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახელის მოხვდომა

თუ რას ვარგებ, პირველ ხვალმე თვით სახელი თქვენ მოგხედების 730,3;

ომ-გამოცდილო მრავალჯერ სახელი შენ მოგჴდომია შნმ 2601,4;

კაცობის და სახელისა კარგად მამხვდა წინ წილები თბ., 316,3;

სახელის მოხვეჭა - სჯობს სახელისა მოხვეჭა ყოველსა მოსახვეჭელსა 790,4;

პირველმან ძმამან ზოგადი იგი, ოთხთა სახელი თჳსად მოიხუეჭა პართ., 3,14;

რა მისი ისეთი ფალავნობა და სახელისა მოხვეჭა ნახა, მისცა ყოველი მისი სამკვიდრებელი სამეფო და საპატრონო რუს., 11,16;

სახელის ხოჭა - მე სხვა მებრძოლი არა მგავს, ვით კაცთა ვისმცა მესია, რომ მარტო ვხოჭდე სახელსა, ჩემთვის ეს უამესია მთ., 981,3;

სახელის მიწვდენა – ნახეთ, თუ თავის სახელი სად მიაწვდინა ამან, სა არჩ. I, 143,76,4;

სახელის პოვნა – მე შენგან ნება ამისრულდეს და ჩემგან შენ სახელი და დიდება ჰპოო ვისრ., 53,10;

სახელი ვპოვეთ უზომოდ, არ ცუდად დავიყბედითა ფეშ., 1140,4;

სახელის მოპოება - ვინც მოიპოოს სახელი, სხვა რაღა შეედაროსა ვახტ., 94,22,4;

სახელის განფენა – ესე არს მეფეთათვის არაკი სახელის განფენისა, და რაიცა მისთა ერთგულთა და მონათა მეფეთაგან წაჰკიდებია საბა, II₂, 159,4;

სახელის დავარდნა - წინ იყოს ცოტად დაჭრილი, სახელი დაუვარდების თ. II, 87,710,3;

სახელის ქმნა – რაცა ერთსა წელიწადსა სახელი ვქმენ ჴრმლითა, ყუელა შენითა ნაქმარითა ჩემად აუგად დამაჩნდა ვისრ., 154,27;

სახელის განთქმა - განითქუა სახელი სათნოებათა საბ. ას., 164,14.

21.76 სახელის მოხვეჭა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახელის მოხვეჭა

იხ. აგრეთვე: სახელის მოხვდომა

21.77 სახელმწიფოს დაავრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახელმწიფოს დაავრება

წამოვიხვენ საჭურჭლენი, სახელმწიფო დავიავრე 457,2.

21.78 სახელმწიფოს შენახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახელმწიფოს შენახვა

სამეფოსა ვაპატრონოთ, სახელმწიფო შევანახოთ 502,3.

21.79 სახელოვანი სიკვდილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახელოვანი სიკვდილი

სჯობს სიცოცხლესა ნაზრახსა სიკვდილი სახელოვანი 791,4;

სახელოვნად სიკვდილი – რად არ გერჩიათ სახელოვნად სიკვდილი რუს., 367, 16.

21.80 სახიერი ღმერთი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახიერი ღმერთი

უბრალო ვარ, იცის ღმერთმან სახიერმან 569,3.

21.81 სახლის შენახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახლის შენახვა

სახლი ჩემი შეინახე, სპათა ჩემთა ეთავადე 770,3.

21.82 სახმილთა გზნების წამალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახმილთა გზნების წამალი

აწ წასლვა იყო წამალი ჩემთა სახმილთა გზნებისა 785,3.

21.83 სახმილის გზება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახმილის გზება

ასმათი შეჰყვა, შევიდა, მათებრ სახმილი ჰგზებოდა 911,2;

საჴუმილის გზება – და მიიყვანა იგი ადგილსა ბნელსა, სავსესა სიმყრალითა, რომელსა შინა ეგზებოდა საჴუმილი განძჳნებულად ლიმ., 10,14;

საჴუმილის აღგზნება – შენ ხოლო თავით შენით ნუ აღიგზნებ საჴუმილსა მას დასაწუველად სულისა შენისა მ. სწ., 114,9;

სახმილის დაგზება – აწყა დამიგზო სახმილი, სოფელმან შექმნა ალობა თბ., 349,4;

საჴმილის აღტყინება – აღვატყინო და აღვამაღლო საჴმილი ცამდინ აზმ.; 25,18;

შენთვის სახმილი აღტყინდა, გულსა სამუდმოდ დაგევსა თბ., 364,2. იხ. აგრეთვე: ალის მოდება

21.84 სახმილის დავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახმილის დავსება

იხ. აგრეთვე: ალის ვსება

21.85 სახმილის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახმილის დება

იხ. აგრეთვე: ალის დება

21.86 სახმილის წვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სახმილის წვა

ვინ მიჯნური არ ყოფილა, ვის სახმილი არა სწვავსა 864, 2.

21.87 სევდათაგან შეცვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სევდათაგან შეცვა

იგი, ვინ ხელ-მქმნა, მოველი მისგან აროდეს ლხენასა, ვისგან შევუცავ სევდათა, სისხლისა ღვართა დენასა 305,4.

ზოგჯერ შემცვიან სევდათა, ვთქვნი საწუთროსა გმობანი 383,4.

21.88 სევდის მომჟარვებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სევდის მომჟარვებელი

შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია, მომქარვებელი სევდისა მართ ვითა მუფარახია 107,3;

სევდის გამაქარავი – ჴელი შეუწყო მიჯნურსა სევდისა გამაქარავმან მთ., 711,4.

21.89 სევდის მოქარვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სევდის მოქარვება

იხ. აგრეთვე: გულით ამოსლვა დარდისა

21.90 სევდის მუფარახი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სევდის მუფარახი

რა შეატყო მოჯობება მან, სევდისა მუფრახმან, განანათლა პირი-ვარდი სიხარულმან დაუსახმან 884,1.

21.91 სევდის შემოყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სევდის შემოყრა

იხ. აგრეთვე: კაეშნის შემოყრა

21.92 სევდისაგან გულის შეპყრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სევდისაგან გულის შეპყრობა

დიდხან ვერა თქვა, სევდამან გული შეუპყრა, დარია 339,2.

21.93 სევდისგან კლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სევდისგან კლვა

ვიგონებდი, სევდა მკლვიდა მისისავე გონებისა 1204,3.

21.94 სიამის დანავღლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიამის დანავღლება

ამად მიყო სიამისა სიმწარითა დანავღლება 98,2.

21.95 სიამის მიხვდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიამის მიხვდომა

ავთანდილს მიხვდა სიამე, ვსება სჭირს მის სოქალისა 42,2;

მეფესა მიხვდა სიამე 541,2;

მანუჩარსცა გაეხარნეს, ბრძანა: „მივხუდი სიამესა“ შნმ 116,7;

კვლაცა მიჰხვდეს სიამესა, არ თუ ლხინი გაიმწარეს მთ., 534,4.

21.96 სიამის მომატება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიამის მომატება

ფატმანისსა ვერ გიამბობ, მოემატა რა სიამე 1084,1.

21.97 სიახლის გაძლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიახლის გაძლება

მაშინ ვერ გავსძელ სიახლე, აწ სიშორესა ვინანი 827,4.

21.98 სიახლის ნდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიახლის ნდომა

პირველ, ნდომა სიახლისა, სიშორისა ვერ-მოთმენა 768,2.

21.99 სიბნელეს მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიბნელეს მიცემა

გული შავად შემიღებე, სიბნელესა მიმეც ხშირსა 947,2.

21.100 სიბრძნის წყარო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიბრძნის წყარო

დათმობა ჰგვანდეს სიბრძნისა წყაროთა 717,2;

არ დასწყვეტს სიბრძნის წყაროსა, ენისა მუსიკობასა არჩ. II, 45,2;

სიბრძნის წყალი - და უკუეთუ წყურიელ იყოს იგი ცნობისაგან, ასუ მას წყალი სიბრძნისა შენისაჲ მ. სწ., 174,19;

სიბრძნის მდინარე – წამართო ელვისა მზგავსად სხივმკრთომარი... ანთრაკი პატიოსანი... სიბრძნის მდინარე და საუნჯე რუს., 156,21.

21.101 სიზმარი ღამისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიზმარი ღამისა

გასრულდა მათი ამბავი ვითა სიზმარი ღამისა 1583,1;

ცუდია ისე სოფელი ვითა სიზმარი ღამისა ჩ, 663,1.

21.102 სიკეთის ხელის მხდელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკეთის ხელის მხდელი

ყმა ტკბილი და ტკბილ-ქართული, სიკეთისა ხელის მხდელი 701,1;

სიკეთის მუქაფა – არა იცი, სიკეთისა მუქაფა ავი არისო საბა, II₁, 332,17.

21.103 სიკვდილის გარდაწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკვდილის გარდაწყვედა

სიცოცხლე ანუ სიკვდილი გარდმიწყდეს, ნეტარძი, ოდღეს 1076,4.

21.104 სიკვდილის დაძვირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკვდილის დაძვირება

სიცოცხლესა გავეყარე, სიკედილიცა დამიძვირდა 902,3.

21.105 სიკვდილის მეჭველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკვდილის მეჭველი

რა უარეა მამაცსა... შემდრკალსა, შეშინებულსა და სიკვდილისა მეჭველსა 790,2.

21.106 სიკვდილის მიახლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკვდილის მიახლება

მიჯნურობა საჭიროა, მით სიკვდილსა მიგვაახლებს 904,3;

მიახლებოდა სიკვდილსა, მოშორვებოდა ნობასა 860,2;

საწუთრო დაუბნელდა, იმედი გარდაუწყდა და სიკუდილი მიეახლა ვისრ., 91,33;

სიკვდილის მოახლება – აწ მომეახლა სიკვდილი, მომლამის თვალთა ბღვერითა მ., 529,2.

21.107 სიკვდილის მოლოდინი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკვდილის მოლოდინი

მე სიკვდილსა მოველოდი, შენ სიცოცხლე გამიწამე 133,3,

21.108 სიკვდილის შიშვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკვდილის შიშვა

აღარ ვიშიშვი სიკვდილსა 1198,4;

სიკუდილის შიში – ვითარმედ ბრძანებისა ჩემისაგან განხუალთ ქუეყანით ჩემით, ამას არა შიშისათჳს სიკუდილისა ჰზამთა ბალ., 17, 21;

რაზომცა წყურვილმან და სიკუდილისა შიშმან მიმაჭირვოს, მას საკურნებელსა წყალსა აღარა ვსუამ ვისრ., 266,241,

სულის სიტკბო და სიკვდილის შიში ვეღარ შეგიტყვიაო რუს., 196,8.

21.109 სიკვდილის წადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკვდილის წადება

გულო, რასდენცა გაქვს სიკვდილისა წადება, სჯობს სიცოცხლისა გაძლება 718,1.

21.110 სიკვდილს მიწურვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიკვდილს მიწურვა

აწ მივსწურვივარ სიკვდილსა, დრო მომეახლა ლხენისა 871,4;

მე სიკვდილსა მივსწურვოდი სულთა კბილით შემნახავად ომ., 114,4.

21.111 სიმაგრეთა მაგრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიმაგრეთა მაგრება

სიმაგრეთა ნუ ამაგრებ, ყველა ხელთა მომათვალე 449,3.

21.112 სიმგრგვლე ცისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიმგრგვლე ცისა

ღმერთმან სიმგრგვლე ცისა ჩვენთვის რისხვით წამოგრაგნა 562,4;

მათვე რისხვით გარდუბრუნდა ბორბალი და სიმგრგვლე ცისა 1401,1;

ზროხა კუდთა შეუბერნეს, მიწა იძურის სიმრგულე ცისა შნმ 1901,3;

მის ნახვისთვისს სიმრგრვლე ცისა ჩემად შემწედ მოიყაროს ჩ., 236,4;

ცის სიმრგვლე - მე ეგზომ ვშორავ, ვით იცით, ცის სიმრგვლე კიდის კიდითგან არჩ., I, 302,433,3.

21.113 სიმტკიცის გატეხა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიმტკიცის გატეხა

შენ გასტეხე ფიცი ჩემი სიმტკიცე და იგი მცნება 518,3.

21.114 სიმძიმილთა ერდოს დახშვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიმძიმილთა ერდოს დახშვა

სიმძიმილთა ერდო დახაშ, სიხარულის კარი აღი 390,3.

21.115 სიმწარის დაწამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სიმწარის დაწამება

რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა 112,3.

21.116 სინათლის დაყოფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სინათლის დაყოფა

დაუყვის ცრემლმან სინათლე, ბნელად ჩანს შუქი დღისისა 1336,3.

21.117 სინათლის სვეტი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სინათლის სვეტი

სად წაჰხე და სად დაჰკარგენ სინათლისა ეგე სვეტნი 812,4; იხ. აგრეთვე: ნათლის სვეტი

21.118 სირცხვილის ალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სირცხვილის ალი

თვარა რად მიშლის სიკვდილსა ცეცხლი სირცხვილთა ალისა 556,2;

სირცხვილის ცეცხლი – სჯობს მარგალიტსა, ოქროსა, ვერცხლსა, კაცი არ ვარდეს სირცხვილის ცეცხლსა გურ., 192,87,2.

21.119 სისხლთა დაღება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლთა დაღება

გამოემართვის საომრად, ველთა სისხლითა დაღებად 1362,2;

მოსრომ ჰკრა ხრმალი, მან მოკლა, ველი ქნა სისხლთა დაღებად თან., 2076,3;

ვინ გაგვიმაგრდა, მას მიხვდა საყელოს სისხლთა დაღება თბ., 189,3;

სისხლის დაღვრა - სისხლთა იმისთა დაღვრავე დავიქადენით 1108,3;

არა ჴამს, ესეთისა ყმისა კაცისა სისხლთა დაღურა და მოკლვა ვისრ., 77,16;

მისი მოკულა მოახსენა, საამისგან სისხლთა დაღვრა შნმ 1566,1;

თეთრის დევისა სისხლისა დაღვრისათვის გულმტკივნეული არის შავი დევი რუს., 124,17;

მას სიკვდილი გაუბედა, სისხლის დაღვრა მესისხლერად მთ., 94,2;

თუ წამზიდრობა დაიწყოს, უბრალოდ სისხლსა დაღვრისო არჩ, I, 192,474,4;

სისხლის დაქცევა - შენ ჴელმწიფე ხარ, მე ვრიდობ სისხლისა დაქცევისათვის შნმ 5,578,1;

სისხლის დათხევა - მოიყიდიან...სისხლთა თჳსთაცა დათხევითა ჰაბო., 53,22;

დასთხიეს სისხლი მათა ვითარცა წყალი გარემოჲს იერუსალემსა ფს., 76,3;

შენდა არს მრავალი ძჳრი და დიდი ტანჯვაჲ, უბადრუკო, ამისთჳს რამეთუ დასთხიე შენ სისხლი მართალი უბრალოდ სინ., 253,25;

შეიჭამებიან ურთიერთას და დასთხევენ მისთჳს სისხლთა მათთა ბალ., 44,12;

აღავსო ყოველი ქუეყანაჲ კაცის-კლვითა და სისხლთა დათხევითა მ. სწ., 172,22;

არ დაგარჩენ, მით რომელ აზომი სისხლი დათხეულა ველითა შენითა თურქეთსა შინა ა. დარ., 319,35;

მათ აფრასიობ მოუჴდა, სისხლი დასთხივნა სადინო შნმ 1964,1;

შრომითა და სისხლის დათხევითა პირსა არავის უჩვენებდა საბა, II₁, 31,17.

21.120 სისხლთა ზიარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლთა ზიარება

სჯობს, რომე გვნახნეთ, თავისა სისხლთა ნუ ეზიარებით 381,4.

21.121 სისხლთა მზღვევარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლთა მზღვევარი

მეფეთა ვიყო შემცოდე და მათთა სისხლთა მზღვევარი 1190,4.

21.122 სისხლთა მღვრელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლთა მღვრელი

მიღრინვიდა და მაწყენდა ბრჭკალითა სისხლთა მღვრელითა 900,3;

ვინაპირო მტერთა მოსრვად, კვლა გიახლო სისხლთა მღვრელი ჩ., 76,2;

სისხლის მჩქეფე – ორ-დღე შეექცის, ნახვიდის ველთა სისხლისა მჩქეფეთა თ., I, 37,100,2;

ან მიგუეც ლევანს ემსახუროთ, ამა სისხლისა მჩქეფესა ფეშ., 486,3;

ცისკრად ჰკრეს ქოსთა, დაბდაბთა, ორთა ქიშვართა მეფეთა, ინდოთა და ხვარაზმელთა, მედგრად სისხლისა მჩქეფეთა ჩ., 367,2;

მომილოცა გამარჯვება და მუნ მათსა სისხლთა მჩქეფეს არჩ. II, 469,2;

უწამებია ბასილი.. მოწამეთ სისხლის მჩქეფესა ბაქ., 193,2.

21.123 სისხლით მოზღვევინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლით მოზღვევინება

ანუ სისხლითა მისითა ჩემი რად მოაზღვევინე 571,2;

სისხლის ზღვევა – წავალ თურქეთს ზღვევად აზდენისა სისხლისა ა. დარ., 314,19;

სისხლის ზღვევინება - კურთხეულმცა არს მარჯვენა შენი და ჭაბუკობა შენი, რომელ აზღვევინე სისხლი ეგზომისა ქაბუკისა შავსა ჭაბუკსა ა. დარ., 294,24

სისხლის დაურვება - თუ კაცმან კაცი გუემოს და ეკლესიაჲ გაუტეხოს, რაჲსაცა გუარისა იყოს, სრული სისხლი დაუურვოს ბაგრ., 465,22.

21.124 სისხლით ფრქვეული ცრემლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლით ფრქვეული ცრემლი

ნუ დაადინებ თვალთაგან ცრემლსა სისხლითა ფრქვეულსა 797,4.

21.125 სისხლის დადებინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის დადებინება

ხვარაზმშას სისხლი უბრალო სახლად რად დამადებინე 555,1.

21.126 სისხლის დადინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის დადინება

ნადირსა მუნ სისხლსა დაადინებდეს 1480,2.

21.127 სისხლის დაღვრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის დაღვრა

იხ. აგრეთვე: სისხლთა დაღება

21.128 სისხლის დაწამება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის დაწამება

სისხლი დამწამეს; მეფემან ბრძანა გახსნევა ხელისა 355,3.

21.129 სისხლის დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის დენა

თავსა გარდაჰკრა მათრახი, ვნახეთ სისხლისა კი დენით 205,4;

უსისხლოდ მოვკალ იგი, გლახ, თუცა ხმდა სისხლისა დენით 550,4;

შე-ცა-მღებე და შემსვარე წითლად სისხლისა დენითა 949,2;

მან დამიხოცა ლაშქარი, ადინა სისხლი ღვარული 110,2;

ქუეყანასა შიგან ეგზომსა სისხლსა ვადენ, რომელ სისხლისა ღუარი მკუდარსა იტანდეს ვისრ., 117,8;

კაცისა თავსა ზიდევდა ღუარი სისხლისა დენითა შნმ 1502,1;

მას სდიოდა თვალთა სისხლი თ. I, 20,36,4;

ვადინოთ ინდოეთს სისხლი რუდ მონადენისა ჩ., 346,4;

სჯულისა და მეფისათვის სისხლთა დენას ვერ იკმარობს ბესიკი, 133, 52,2.

21.130 სისხლის დინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის დინება

მოყვანა ვუთხარ; ებრძანა: ქმნაცა სისხლისა დინება 359,2;

შესტყორცა და ჩამოაგდო, დაეცა და სისხლი სდინდა 968,3;

ჯაჭვ-ჯავშანი გაუკუეთა, ზედ კამარად სისხლი სდინდა შნმ 537,2;

დახოცილთა სისხლი სდინან, ქვეყანასა შეღებვიდა ჩ., 39,2.

21.131 სისხლის თნევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის თნევა

ღმერთმან სულსა ეგოდენსა თქვენ გათნია სისხლი თქვენი 1039,1.

21.132 სისხლის მიქედება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის მიქედება

სისხლნი შენნი ჩემმან ქედმან მიიქედნენ 749,4;

სისხლის ქედება – აწ სისხლი შენი ქედსა შენსა იყოსო რუს., 380,21;

ვინ გაბედა ჩემი ომი, მისი სისხლი მან იქედა მთ., 893,4

21.133 სისხლის მოდენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის მოდენა

პირსა ზედა გაგულისდა, თვალთა სისხლი მოედინა 235,3;

მე ვასწავლო მეომრობა, მოვადინო სისხლი ველთა შნმ 516,4.

21.134 სისხლის მოპარვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის მოპარვა

ესე მიკვირს, სისხლი მისი ასრე ვითა მოიპარა 1105,3.

21.135 სისხლის მორევი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის მორევი

შიგან სისხლისა მორევსა ეყრდნის გიშრისა შუბები 1134,2.

21.136 სისხლის მოღვრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის მოღვრა

მისთა ნაცვლაღ სისხლნი მათნი მოღვარნა და ველთა ასხნა 611,3;

მას უყვარდა ქალი ჩემი სისხლნი ველთა მოუღვრიან 566,3;

მტერნი სრულად აეწყვიდნეს, სისხლნი მათნი მოეღვარნეს 1403,2. იხ. აგრეთვე: სისხლის მოდენა

21.137 სისხლის მხვრეტი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის მხვრეტი

მკურნალმანცა ვერა ჰკურნოს თავისისა სისხლის მხვრეტსა 1094,4;

იგ მუდამ შენთვის კედებოდეს შენის მტრის სისხლის მხვრეტია თბ., 191,3;

სისხლის მსმელი – ეს სოფელი სისხლის მსმელი ესათნოა მას აღარა მთ., 40,3.

21.138 სისხლის ნაკადი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის ნაკადი

მჩქეფრად სისხლისა ნაკადი მოსდის ალვისა ხისაგან 1135,3;

თუალთაგან სისხლისა ნაკადი გასდიოდა ვისრ., 267,33.

21.139 სისხლის რუების დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის რუების დენა

ღმერთმან ქმნას, უხვად ვადინო შიგნით სისხლისა რუები 1386,4;

სისხლის რუს დადენა - სოფელმან მსგავსად წყაროსა სისხლის რუ დამადინაო ჩ., 544,3;

სისხლის რუს მოდენა – მოადინეთ სისხლის რუ, გაწკრით ვარდნო და მინანო ჩ., 549,2.

21.140 სისხლის ტვირთება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

სისხლის ტვირთება

დიადი სისხლი უბრალო კაცმანცა ვით იტვირთაო 536,4;

ვირემ დაგვხოცდენ, მე დაეჰხოც, ვიტვირთებ სისხლსა ქედავსა თბ., 179,4. იხ. აგრეთვე: სისხლის მიქედება

სისხლის ფერი ცრემლი

მოეხვია და ატირდა ცრემლითა სისხლთა ფერითა 799,4.

22 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ტ

▲ზევით დაბრუნება

22.1 ტაბლაკის კრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტაბლაკის კრვა

ჰკრეს ტაბლაკსა, გახდა ზარი 1166,3;

ტაბლაკსა ჰკრეს და გაისმა სიცილი თქართქარებისა 1494,1.

22.2 ტაბლაკის ცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტაბლაკის ცემა

გამოჩნდეს, სცემდეს ტაბლაკსა, ბუკმან ხმა გააზეარა 442,4;

სცემენ ბუკსა და ტაბლაკსა 11774,;

სცემდეს ბუკსა და ტაბლაკსა 1446,2;

ჩემთვის ბუკსა და ტაბლაკსა ცუდად, გლახ იცემს ნობასა 1180,4;

სცემდეს ბეკსა და ტაბლაკსა, – მტერთაგან საზარონია შნმ 372,4;

გამრავლდა ქოსი, ტაბლაკთა ცემა ვინც დააწყნაროსა ზილ., 617,1.

იხ. აგრეთვე: ტაბლაკის კრვა

22.3 ტაიჭთა სიმალე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტაიჭთა სიმალე

მეკეთა ლაშქართა მოკაზმულობა.., ტაიჭთა მათთა სიმალე 396,4.

22.4 ტანად ალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტანად ალვა

ვეჭვ, ღმრთითა ადრე შეგყარო მზესა მას, ტანად ალვასა 1498,4.

22.5 ტანი ალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტანი ალვა

მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი“ 119,4.

22.6 ტანი ალვისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტანი ალვისა

ვპოვე ხე, ტანი ალვისა 687,3;

მომკლავს უცილოდ ტანი ალვისა 1248,2.

22.7 ტანის ლერწამობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტანის ლერწამობა

ნახვა მჭვრეტელთა ახელებს, ტანი ლერწამობს რხევითა 967,4.

22.8 ტანის მოხრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტანის მოხრა

ტარიელი მარტო მოვა, მოხრის ტანსა 1500,2.

22.9 ტანის ხება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტანის ხება

ვისი გინდა უშენოსა პირი მემზოს, ტანი მეხოს 525,3.

22.10 ტევრთა საგუბარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტევრთა საგუბარი

მუნ ვარდსა წყლითა ცხელითა რწყვენ ტევრთა საგუბარითა 993,4.

22.11 ტკბილად მხედი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტკბილად მხედი

რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა 112,3;

ყვეველთათვინ ტკბილად მხედსა მოვახმაროთ ენებია ზილ., 247,4;

ტკბილად მხედველი – შემოქმედო ცისა და ქვეყანისაო..., ყოველთა ხელმწიფე ხარ ტკბილად მხედველი რუს., 54,5.

22.12 ტკბილად შემოხედვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტკბილად შემოხედვა

ოდენ ტკბილად შემომხედნის ვითამცა რა შინაურსა 388,2.

22.13 ტკბილი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტკბილი ვარდი

წამოვიდა ვარდი ტკბილი, რასამცა ვით გაემწარა 1105,2.

22.14 ტკბილი სიტყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტკბილი სიტყვა

მე დილასა მოციქულთა სიტყვა ტკბილი შევუთვალე 431,1;

ტარიელ მადლი უბრძანა, ლაღმან სიტყვითა ტკბილითა 1451,4;

ტკბილით სიტყვითა გავმართოთ და ხრმლითა საომარები 1458,3;

ვჭამეთ ამო ხილი რამე, სიტყვანიცა ტკბილნი ვთქვენით 411,1;

სიტყვსა ტკბილისა ქადაგ იქმენ მოდრ., 261,10;

ფრთხილნიცა მოღორდებიან ოქროითა და ტკბილისა სიტყუითა ვისრ., 58,2;

მათ მადლი გარდაიჴადეს, ჰკადრეს სიტყუები ტკბილია შნმ 259,3;

მძიმედ თავი ჩამოართვის და სიტყვა ტკბილი უბძანის რუს., 347,35;

ომაინ... იგი თავადნი დიდის პატივით დაიწვია... და ტკბილის სიტყვით მოიკითხა ომ., 23,18.

22.15 ტურფა საბაღნარო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტურფა საბაღნარო

რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა, იგი წავა და სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა 35,3.

22.16 ტურფის გაიეფება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტურფის გაიეფება

ოდეს ტურფა გაიეფდეს, აღარა ღირს არცა ჩირად 868,4.

22.17 ტყვიის გვრდემლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტყვიის გვრდემლი

გასტეხს ქვასაცა მაგარსა გვრდემლი ტყვიისა ლბილისა 5,4;

რასღა მექადი, დასჭერ ფოლადი ტყვიის გრდემლითა ბესიკი, 71,1,6.

22.18 ტყუბი მარგალიტი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ტყუბი მარგალიტი

შუა ძოწსა და აყიყსა სჭვირს მარგალიტი ტყუბები 1134,4,

მარგალიტთა ტყუბთა ღელვა აშვენებდა თლილსა ლალსა მთ., 851,4;

ზედ ძოწსა ლალნი უშვენის მარგალიტითა ტყუბითა ონანა მდივანი, ანბანთქ., 213,20.

23 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - უ

▲ზევით დაბრუნება

23.1 უბედო ბედი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უბედო ბედი

ბედი უბედო ჩემზედა მიწყივ ავისა მქმნელია 1163,2;

ღარიბი ვინმე, შემსწრობი ვარ უბედოსა ბედისა 1129,3;

უბედური ბედი - ბედი ჩემი უბედური, - ვთქვი, თუ,- ჯერთცა ვერ გამეფდა 398,3;

რად არ გამომიჩნდები, ვაი უბედურო ბედო ჩემო, ვისრ., 167,37;

ეს რა მესმა ბედ-მლაშესა უბედურის ბედისაგან შნმ 4320,4.

▲ზევით დაბრუნება

უბედური ბედი

იხ. აგრეთვე: უბედო ბედი

23.3 უგულო გულით ჯდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უგულო გულით ჯდომა

სახლი და შვილი მომძულდა, ვჯდი უგულოთა გულითა 1203,1.

23.4 უგულო კაცი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უგულო კაცი

უგულო კაცი ვერ კაცობს, კაცთაგან განაკიდიან 838,3.

23.5 უგულო სიყვარული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უგულო სიყვარული

მძულს უგულო სიყვარული, ხვევნა, კოცნა, მტლაში-მტლუში 25,4.

23.6 უთენარო ღამე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უთენარო ღამე

მზე ჩაგვისვენდა, ბნელსა ვსჭვრეტთ, ღამესა უთენაროსა 35,4.

23.7 უთვალავი ფერი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უთვალავი ფერი

ჩვენ, კაცთა, მოგვცა ქვეყანა, გვაქვს უთვალავი ფერითა 1,3.

23.8 უკვდავების სწორა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უკვდავების სწორა

ღმერთსა დიდება... დღეს რომე მესმნეს ამბავნი, უკვდავებისა სწორანი 1256,2.

23.9 ულები გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ულები გული

თავსა იცემდეს, არ იყო გული უცრემლო, ულები 173,4;

ღაწვთა სხივთაგან მჭვრეტელთა გული არ ჰქონდა ულები მთ., 279,4.

23.10 უმართლესის მრუდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უმართლესის მრუდება

ნუ ამრუდებ უმართლესსა,ნუ წაიწყმედ ამით სულსა 948,3.

23.11 უმეცრული სიტყვის დაყბედება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უმეცრული სიტყვის დაყბედება

ოდენ სიტყვა უმეცრული უმეცრულად დაიყბედნეს 749,2.

23.12 ურჩის ატირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ურჩის ატირება

მორჩილ-ქმნილთა გავახარო, ურჩი ყოvლი ავატირო 142,3.

23.13 უსაზომო მადლის მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უსაზომო მადლის მიცემა

ფრიდონ ღმერთსა ხელ-აპყრობით უსაზომო მადლი მისცა 1367,3.

23.14 უსარგებლო ცრემლთა დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უსარგებლო ცრემლთა დენა

არას გარგებს სიმძიმილი, უსარგებლო ცრემლთა დენა 786,1;

ბედითად სჩანს საყვარელსა უსარგებლოდ ცრემლთა დენა მთ., 314,3;

უსარგებლოდ ცრემლთა ღვრა - არას გვარგებს სიმძიმილი, უსარგებლოდ ცრემლთა ვღვრიდეთ ჩ., 65,1.

23.15 უსულოდ მდებარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უსულოდ მდებარე

ჩვენ აქა ვპოვეთ ზღვის პირსა კაცი უსულოდ მდებარე 1020,1.

23.16 უსწავლელის გასწავლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უსწავლელის გასწავლება

მიჯნურობა... უსწავლელსა გაასწავლებს 904,4.

23.17 უსჯულოთა სჯული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უსჯულოთა სჯული

უსენ, გამტეხი ფიცისა, მიჩს უსჯულოთა სჯულითა 1203,3.

23.18 უფალი უფლებათა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უფალი უფლებათა

უცნაურო და უთქმელო, უფალო უფლებათაო 800,3;

უფალო უფლებათაო... განანათლენ მეცნიერებითა შენითა თუალნი გონებისა მათისანი მარტვ. სერგ... 82,34;

ხოლო კაცთ-მოყუარემან უფალმან, მეუფემან მეუფეთამან და უფალმან უფლებათამან, მისცა მიზდეოსს ცხოველი იგი სასოებაჲ თჳსი წამ. თომ., 20,34;

მოხუედ მონათა მსგავსებითა უფალი უფლებათაჲ ი. მტბ., 108,162;

ესენი კრავსა მას ებრძოლნენ, და კრავმან სძლოს მათ, რამეთუ უფალი უფლებათაჲ არს და მეუფჱ მეუფეთაჲ გამოცს., 17,14;

რომელი მეუფებს უკუნისადმდე უკუნითი-უკუნისადმდე და მერმეცა და ვითარცა უფალი უფლებათაჲ და ღმერთი ღმერთთაჲ პ. იბერ., 92,30;

შენ ხარ ღმერთი ყოველთა ზედა ღმერთთა და უფალი უფლებათა მრ., 110,26.

23.19 უფასო ძღვენი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უფასო ძღვენი

ყოვლთა დღეთა მიართმიდის უფასოსა ძღვენსა მზასა 1454,2.

23.20 უფერო-ქმნილი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უფერო-ქმნილი ვარდი

უფერო-ქმნილნი მინახვან ვარდნი და ისი იანი 230,2.

23.21 უფერო-ქმნილი ია - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უფერო-ქმნილი ია

უფერო-ქმნილნი მიხახვან ვარდნი და ისი იანი 230,2. უფრვვნელი

23.22 უფრჭვნელი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უფრჭვნელი ვარდი

ოდი, ნახე ვარდი შენი უფრჭვნელი და დაუმჭნარი 386,4;

გიჩვენებ ვარდსა კოკობსა, უფრჭვნელსა, მოუკრეფესა 1490,4;

ბანოვანთ თავთა სიტურფით ეერ აქებს ბრძენთა ენანი...ვარდი კოკობი უპრჩვნელი, უკუნის გამათენანი შნმ 177,4;

რად აჭკნობ ვარდს უფრჭვნელსა რუს., 16,4;

აწ დაჭნა ვარდი უფრჭვნელი, იგი ია და სოსანი ბ. გულ., 1009,4

უფურჭვნელი ვარდი – კოკობ და უფურჭვნელი ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი 131,4;

უფრჭკვნელი ვარდი – მე დაგხვდე ვარდი კოკობი, უფრჭკვნელი, გაუშლელია მთ., 1578,1;

ვარდსა დაგვიჭკნობს უფრჭკვნელსა, შეგვიქმს ბედისა მწყევარსა თ. I, 111,96,2;

უშლელი ვარდი – უბრძანა: „წადი, მიართვი უშლელსა ვარდის კონასა" ზილ., 271,2.

იხ. აგრეთვე: დაუფრჭვნელი ვარდი

23.23 უქვიტკირო ზღუდე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უქვიტკირო ზღუდე

გარე კლდე იყო, გიამბობ ზღუდესა უქვიტკიროსა 148,2.

23.24 უღამო ნათელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უღამო ნათელი

თინათინს ჰკადრა შერმადინ, ნათელსა მას უღამოსა 673,1;

ნათელი დაუღამებელი – ხედავს ნათელსა მას დაუღამებელსა საღმრთოსა დაგებისასა მოხარული კეთილთა ზედა გამოუთქუმელთა ასურ. მოღვ., 67,30;

ნათელი დაუღამებელი უძღჳს მეფობასა შენსა ხანცთ., 273,1;

ამას იტყოდა: ჰე ლომკაცო და უძლეველო,.. ჩემის თვალისა დაუღამებელო ნათელო რუს., 150,24;

დაუღამო ნათელი - მიმაჩან თუალთა საჩენად ნათელსა დაუღამოსა ფეშ., 108,3;

უღამო მთუარე – ქალნიცა გამოეთხოვნეს იმა უღამო მთუარესა ფეშ., 171,3.

23.25 უღრუბლო მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უღრუბლო მთვარე

გამოეგება ტარიელ, მართებს ორთავე მზე დარად, ანუ ცით მთვარე უღრუბლო შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად 278,2;

შენ გიხილე მშობელთა ჩემთა შედეგად, მთვარეო უღრუბლოო, მშვენებითა სრულო რუს., 70,12.

23.26 უშრეტი ცეცხლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უშრეტი ცეცხლი

დღეს გული ცეცხლსა უშრეტსა დაბმით დამიბა, მახია 706,3;

სამ დღემდის ვიყავ უსულოდ, ცეცხლნი უშრეტნი მწვიდიან 344,4;

მას გააგონნენ, რანიცა ცეცხლნი უშრეტნი მდებიან 953,4;

უმჯობეს არს შენდა უჴელოჲსა შესლვად ცხორებასა, ვიდრე ორთა ჴელთა სხმასა და შესლვად გეჰენიასა, ცეცხლსა მას უშრეტსა მარკ., 9,43;

არა წარხჳდე ტჳრთ-მძიმე ცოდვითა და იქმნე შენ საჭმლად ცეცხლისა მის უშრეტისა მ. სწ., 3,33;

შენისა გლახ ნახვისათვის, ცეცხლი უშრეტი სწვიდესა შნმ 1302,4;

ცეცხლსა უშრეტსა უწყალოდ სხვამან ვინ დამაწვევინა თ., I, 7,36,2;

აქავ გიჯობს გარდუწყვიტო იქ უშრეტი ცეცხლის დაგებს არჩ. I, 36, 136,4;

უშრეტი სახმილი – სწვევდა სახმილი უშრეტი პირმზისა თამარ მეფისა თ., I, 62,19,1;

ცოდვის მოქმედსა უშრეტი სახმილი მოეკიდება არჩ. I, 200,544,4,

დაუშრეტელი ცეცხლი - თუალნიმცა შენნი მარადის მხედველ არიან მატლსა მას დაუძინებელსა და ცეცხლსა მას დაუშრეტელსა მ. სწ., 5,28.

იხ. აგრეთვე: დაუშრტობელი სახმილი

23.27 უშრეტი ცეცხლის გზება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უშრეტი ცეცხლის გზება

მიჯნურობითა დამწვარვარ, ცეცხლი უშრეტი მგზებია 282,4;

უშრეტი ცეცხლის დება – ცეცხლი ედების უშრეტი, ვითა შეყრილსა თონარსა მთ., 372,2;

უშრეტი ცეცხლის მოდება – ცეცხლსა მოგვიდებს უშრეტსა, ჩვენთთვის ჩამოჰკრავს კვესებსა თ. I, 111,97,3.

იხ. აგრეთვე: დაუშრეტი ცეცხლის დება

23.28 უშრობელი ცრემლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უშრობელი ცრემლი

ზედ დამტიროდეს მეფენი ცრემლითა უშრობელითა 342,2;

შეუშრობელი ცრემლი – მზე მიფიცავს მისი, ვისთვის ვღვრი სისხლის ცრემლს შეუშრობელს ჩ., 212,4.

23.29 უცრემლო გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უცრემლო გული

თავსა იცემდეს, არ იყო გული უცრემლო, ულები 173,4.

23.30 უხავად გაცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უხავად გაცემა

უხვად გავსცემდეთ, ვავსებდეთ, სიძუნწე უმეცრულია 542,4;

უხვად გასცემდი, ლაშქარნი იქმონან შენსა ყმობასა შნმ 1215,3;

უხვად გასცა, საბოძვრისა მათ წაღება მოეწყინა მო., 54,4.

23.31 უხანო სოფელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უხანო სოფელი

იხ. აგრეთვე: მუხთალი საწუთრო

23.32 უხილავი ძალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

უხილავი ძალი

ვინ არს ძალი უხილავი შემწედ ყოვლთა მაწიერთად 783,2.

24 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ფ

▲ზევით დაბრუნება

24.1 ფათერაკის დევნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფათერაკის დევნა

სდევს მიჯნურსა ფათერაკი 904,1;

სდევს ფათერაკი მიჯნურსა 919,3;

ცხადს მიჯნურს ფათერაკი სდევს, სარჯელი წაგიხდებისა არჩ. I, 203, 568,3.

24.2 ფათერაკის შესწრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფათერაკის შესწრობა

აწვე თავსა არ ეწევი, ფათერაკსა შეგასწრობენ 427,4;

თქვენ შეგასწრებს ფათერაკსა, ვიცი, ანუ იგ წაჴდების შნმ 3441,3.

24.3 ფარმანის მოთხოვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფარმანის მოთხოვა

ვიაჯი რასმე, აწ მმართებს მოთხოვა მე ფარმანისა 1504,4;

ფარმანის თხოვა ჴელ-მწიფეს სთხოვა ფარმანი, მოვიდა ფალავანია შნმ 183,3;

მოართვეს მრავალი და ფარმანსა ითხოვდეს რუს., 380,23.

24.4 ფასის დადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფასის დადება

შევე საჭურჭლეს, რომელსა ფასი არ დაედებოდა 1165,1;

ყოველთა დღეთა უცხო და უცხო უძღვნის, რომელ ფასი არა დაედებოდა რუს., 349,30;

აწ მავაჭრე წყალი ასად, რაც რომ ფასი დაედების მთ., 1188,2;

დაუფასებელს არ დასდვა ფასი არცა ერთი და არცა ათასი გურ., 269,1,3;

ფასიცა დაგდვეს, გთქვეს წამისწამათ, გვიჩვენეს გზა მათ ბესიკი, 72, 3,2.

24.5 ფერთა მი და მო კრთოლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფერთა მი და მო კრთოლა

არ გიშლი, ბოზო დიაცო, ფერთა მი და მო კრთოლასა 1088,3;

ფერის კლება - მაგრა ვარდსა უმზეობა გაახმობს და ფერსა აკლებს 821,3;

ფერის კრთომა – ფერი ჰკრთა და გასაშიშრდა 747,2;

რა ვაზირი შემობრუნდა, ფერი ჰკრთა და ჰქონდა რიდი 810,4;

ფერი ჰკრთა და გაუფიცხა შე და გამო გულმან კრთომა 1530,2;

ფერი ჰკრთებოდა და გული ერთსა ალაგსა ვეღარ ეჭირა ვისრ., 95,23;

ჴელის მოტეხა შეიტყო, პილოტანს ეკრთო ფერია შნმ 3901,3;

რა გჭირს? რად ფერი გკრთომია ომ., 313,1;

ხან გაყირმიზდის ზაფრანა, ხან ვარდსა ფერი ჰკრთებოდა არჩ. I, 161,205,4;

დაუმძიმდა, ფერი ეკრთო, თითქმის მჭერეტი შეგვაშინა თან., 2221, 2;

თქვენსა ბედნიერსა პირსა ფერის კრთომის ნიში ატყვია საბა, II₂, 224,27;

ფერის კრთობა - თქმულა: ფერს აკრთობს მთიებთა შეყრა მზისა და მთვარისა მთ., 1491,4;

ფერის გაკრთობა - პირს ფერს გაუკრთობს, დააჭკნობს ვარდსა, ბროლსა და მინებსა არჩ. I, 138,22,2;

ფერის განკრთომა – ხან ფერი განჰკრთის, ხან ოფლი სდის, მალ-მალ მოიწურევდა არჩ. I, 210,631,3;

ფერის მოკლება – ვით მწვანილსა თრთვილისაგან, პირსა ფერი მოაკლდების 708,3;

პირის ფერის მოკლება - პირსა ფერი მოაკლდების, ვინც ჴრდალია, – თვალთა ჩენა შნმ 2408,3;

ფერის შეცვალება - ამა სიტყვითა მას ფერი შეეცვალების 246,1;

ფერის შეცვლა - დგა ხე იგი ოც და ჩჳდმეტსა დღესა, და არა შეეცვ[ა]ლა ფერი ფურცელსა მისსა მოქც., 1489,21;

ფერი შესცვლოდა დაღალვით, მასუკან ისიც შველსა-და თ. II, 133,22,4;

ფერის ცვალება - იცვალა ფერი პირისა მისისაჲ მარტვ. სერგ., 83,28;

მაშინ იწყო განზრახვად და გულის სიტყუად, და განჰკრთა გონებაჲ მისი და იცვალა ფერი მისი ბალ., 23,28;

ომაინს ფერი ეცვალა ზაფრანის მსგავსი ლალისა ომ., 152,1;

ფერი ეცუალა ჯავრითა, აგრევე მეტმა წყენამან ფეშ., 910,3;

რა მამამან იგი ნიშანი ნახა, ფერი ეცვალა საბა, II₂, 257,5;

ფერის ქცევა – ექცა ფერი პირისა მისისა[ჲ] მოქც., 93,11;

მოეწონა ფერი ექცა, დაემსგავსა სახედ მკვდარსა შნმ 3122,3;

მათის სიმრავლით ნუ შეშინდებით, ნურც ხდლურად ფერი გექცევათო რუს., 291,10;

რა ეს მანგიმ გაიგონა, სანაწყენოდ ექცა ფერი ზილ., 33,1;

შეშინდა და ფერი ექცა ვახტ., 101,95,2;

მას ფერი ექცა, კენაღარ ზორცს სული გაეყარაო ბაქ., 100,2;

გაჴდა ვითა ნაკვერცხალი, მეტის წყენით ექცა ფერი გურ., 68,296,1;

ფერის წასლვა – ლალსა ფერი წაუვიდის, ბროლსა გული უჭკნებოდა შნმ 1090,4.

24.6 ფერის კლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფერის კლება

იხ. აგრეთვე: ფერთა მი და მო კრთოლა

24.7 ფერის კრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფერის კრთომა

იხ. აგრეთვე: ფერთა მი და მო კრთოლა

24.8 ფერის მოკლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფერის მოკლება

იხ. აგრეთვე: ფერთა მი და მო კრთოლა

24.9 ფერის შეცვალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფერის შეცვალება

იხ. აგრეთვე: ფერთა მი და მო კრთოლა

24.10 ფილოსოფოსთა ბრძნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფილოსოფოსთა ბრძნობა

არა ვიქმ, ცოდნა რას მარგებს ფილიოსოფოსთა ბრძნობისა 781,3.

24.11 ფიფქის გაწყალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიფქის გაწყალება

ღვარმან ზედათ მონადენმან, გააწყალნა ფიფქნი თხელნი 1125,4;

გიშრის ტბათა მონასეტყვსა ბროლზედ ფიფქი გაეწყალა ბ. გულ., 785,3.

24.12 ფიფქის დათოვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიფქის დათოვნა

ახალმან ფიფქმან დათოვა, ვარდი დათრთვილა, დანასა 177,1.

24.13 ფიფქის თხელება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიფქის თხელება

ტარიელ არის დაღრეჯით, ფიფქი ნასდების, თხელდების 1560,4;

ფიფქის ნასება – ტარიელ არის დაღრეჯით, ფიფქი ნასდების, თხელდების 1560,4.

24.14 ფიფქის მთოველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიფქის მთოველი

ტარიელ ჰგვანდის ვარდსა და იყვის ფიფქისა მთოველად 1547,1.

24.15 ფიფქის ნასება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიფქის ნასება

იხ. აგრეთვე: ფიფქის თხელება

24.16 ფიცით შეჯერება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცით შეჯერება

მეცა ფიცით შეგაჯერო, არასათვის არ გაგწირო 656,2;

მერმე ფიცით შეგიჯერებ, რომ ცოცხალი არ გემტერო შნმ 4518,1.

24.17 ფიცის არ-გატეხა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის არ-გატეხა

იხ. აგრეთვე: ზენაარის არ-გატეხა

24.18 ფიცის გამტეხელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის გამტეხელი

მიკვირს, რად მოხვე... მუხთალი, შენ გამტეხელი ფიცისა 516,2;

რამცა სადა გაუმარჯვდა კაცს, ფიცთა გამტეხელსა 727,4;

ჰამოსა ლხინსა ნუ დაიმწარებ, ნუ იქმნები ფიცისა გამტეხელი და უზენაარო ვისრ., 243,12;

ფიცის გამტეხი – უსენ, გამტეხი ფიცისა მიჩს უსჯულოთა სჯულითა 1203,3;

ფიცის მტეხი – უწყი, ყოვლი ფიცის მტეხი კაცი, ეშმაკს დაედარა მთ., 351,3.

24.19 ფიცის გამტეხი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის გამტეხი

იხ. აგრეთვე: ფიცის გამტეხელი

24.20 ფიცის გასრულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის გასრულება

იხ. აგრეთვე: პირის გასრულება

24.21 ფიცის გატეხა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის გატეხა

იხ. აგრეთვე: ზენაარის გატეხა

24.22 ფიცის დავიწყება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის დავიწყება

იხ. აგრეთვე: ზენაარის გატეხა

24.23 ფიცის დამტკიცება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის დამტკიცება

გნახე სულთა გაუყრელმან, ფიცი ასრე დავამტკიცე 862,2.

24.24 ფიცის ფიცვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის ფიცვა

ფიცი ფიცა საშინელი 1141,4;

ფიცის დადება - მუნ ფიცი დავსდევ, თუ-ნუ მყოს ღმერთმან ქმარ-შენართავითა ომ., 347,4;

ფიცის თქმა – მას ფიცი უთქვამს, არა იქს კაცთა თვალთ შედგინებასა ომ., 164,4;

ფიცის მოცემა – ფიცი მომცა და შევფიცე ჩ., 80,3;

აღთქმის დადება – ქალს ღვთის წინ აღთქმა დაუდებია ომ., 30,29.

24.25 ფიცის ცრუება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცის ცრუება

იხ. აგრეთვე: ზენაარის გატეხა

24.26 ფიცხელი მშვილდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცხელი მშვილდი

მშვილდსა ფიცხელსა მოგვცემდით, ისარსა მოგვართმიდითა 73,2.

24.27 ფიცხელი ომი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფიცხელი ომი

ვიცი, გწადს ომი ფიცხელი, არ ცუდი ხრმალთა ღირობა 1280,3;

თქვენ გქონდეს ომი ფიცხელი, უომრად მნახოს მე ვითა 1389,3;

აწ იყურებდით, მსმენელნო, გესმნენ ფიცხელნი ომნია 1397,4;

მერმე რა ჩვენგან ეგზომი ფიცხელი ომი მოინახეს, ვეღარ დაგვიდგნეს ა. დარ., 320,23;

და იქმნა ომი ფიცხელი და ძლიერი აზმ., 96,12;

ჰკრეს, შეიყარნეს ანაზდად, შექნეს ფიცხელი ომია შნმ 375,4;

აწ გნუკევ ომსა ფიცხელსა მათთვის არ დაზარებულსა ჩ., 363,4.

24.28 ფლიდი საწუთრო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ფლიდი საწუთრო

უხანობა და სიცრუე, ვა, საწუთროსა ფლიდისა 994,4;

ფლიდი სოფელი – ნახეთ, გასინჯეთ, სიცრუე სოფლისა ამა ფლიდისა ჩ., 662,4.

იხ. აგრეთვე: მუხთალი საწუთრო

25 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ქ

▲ზევით დაბრუნება

25.1 ქადებულის გატეხა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქადებულის გატეხა

ამათ არ დავჰყრი არეთა, არ გავსტეხ მის ქადებულსა 841,4.

25.2 ქალაქის კარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქალაქის კარი

ათი ათასი ჭაბუკი დგას, ყველაკაი ხასები, ქალაქის კართა სამთავე – სამათას-სამათასები 1221,3;

მარტო შემოვიდა ქალაქისა კართა ვისრ., 274,18;

გაირა კარნი ქალაქისანი ა. დარ., 322,9;

შესხდეს, იახლნეს, წავიდეს, შევლეს ქალაქის კარია შნმ 221,1;

ხოცდეს, უკანა მისდევდეს, ქალაქის კარსა შესჯარნეს ჩ., 459,3, დილასა

დილასა შეჯდეს არაბნი, მოდგეს ქალაქის კარისად თან., 1325,1;

ქალაქისა კარი გამოვლო, კარზე დაწერა საბა, II₂, 296,7.

25.3 ქალაქის კარის გაღებინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქალაქის კარის გაღებინება

არ ვჰბრძოლე, კარი ქალაქთა უომრად გავაღებინე 448,4.

25.4 ქართა აღძრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქართა აღძრვა

ქართა აღსძრვენ საშინელთა, ნავსა ზღვა-ზღვა დაამხობენ 1236,2;

ქარის ადგომა - ანაზდად ღმრთისა განგებისაგან ადგა დიდი ქარი და მოჰგლიჯა კუბოსა სახურავი ფარდაგი ვისრ., 61,21.

25.5 ქართულის შემოკლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქართულის შემოკლება

არ შეამოკლოს ქართული, არა ქმნას სიტყვა-მცირობა 14,3;

მით შეამოკლეს ქართული, მიჰყვეს მსმენელთა ნებასა ომ. 13,3.

25.6 ქების კადრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქების კადრება

ჰკადრა სრულსა ქება სრული 720.3;

ჰკადრეს ქება უსაზომო მას ტურფასა საქებელსა 1037,2;

ქება ვით ვჰკადრო მე ლომსა და მზეებრ მანათობელსა შნმ 7,1;

ხოტბის კადრება - ჰკადრა ხოტბა ქებად მისად 1035,4.

25.7 ქების მოხსენება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქების მოხსენება

დიდებულთა თაყვანის-სცეს, მოახსენეს დიდი ქება 1440,1.

25.8 ქების შესხმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქების შესხმა

ყმამან სალამი უბრძანა, ქებასა შეასხმიდესა 1017,3;

შემასხმიდიან ქებასა: „მზეო, შენ ჩვენთვის იდარი“ 604,2;

მე და ნურადინს ყველანი ქებასა შეგვასხმიდიან 612,2;

შეჰფრფინვიდიან ავთანდილს, ქებასა შეასხმიდიან 1048,3;

შეასხეს ქება ტარიელს 1420,2;

მათ შეასხეს ქება უთხრეს: „მივსცნეთ თავნი აწ ღიმილსა“ 1445,2;

შენი არს, ჵ ქალწულო წ[მიდაო], უზეშთაჱსი ყოვლისა ქებისა შესხმაჲ მისთჳს სინ., 15,37;

დედაკაცი იგი, რამეთუ უწდევდა და როკვიდა წინაშე მისა, და შეასხამნ ქებასა ბალ., 50,19;

მიუწერა შაჰროს წიგნი, მრავალფერი ქება შეასხა და საღორებელი სიტყვა მიუწერა ვისრ., 58,5;

მერმე დედოფალს დიდი ქება შეასხეს ომ., 25,15;

მისნი მტერნი და მეყვისნი მას შეასხმიდეს ქებასა მთ., 271,2;

თაყვანი–სცა და დალოცა და ქება შეასხა საბა, II₁, 186,8;

ხოტბის შესხმა - მას, არა ვიცი, შევჰკადრო შესხმა ხოტბისა 3,3;

მიეგებნენ დიდ-ვაჭარნი, ყმას შეასხეს ხოტბა, ქება მთ., 885,1;

ღერად რამ უცხო, მას რა შეუცხო ხოტბის შესხმანი სურნელობითა არჩ. I, 236,56,4.

25.9 ქველი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქველი გული

მათი ბადრაგა ავთანდილ უძღვის გულითა ქველითა 1025,2.

25.10 ქვესკნელს დასანთქმარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქვესკნელს დასანთქმარი

სრულად მოვსწყდე სამოთხესა, ქვესკნელს ვიყო დასანთქმარი 132,3;

მიწას დასანთქმარი – ცოლმა ქმარს: „მოკვდი!|“ – ეს უთხრას, იგ მიწას დასანთქმარია თბ., 465,2.

25.11 ქვეყნის აწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქვეყნის აწყვედა

ქვეყანა ჩვენი არ ასწყვდეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია 416,3;

ქვეყნის ამოწყვედა – ან ქვეყანა ამოსწყდება, აოხრდება, მოიქცევის არჩ. I, 171,294,2;

ქვეყნის აოჴრება - თემი, ქვეყანა აოჴრდეს, გარდაწყდეს პატრონ-ყმობანი ზილ., 623,3;

ან ქვეყანა ამოსწყდება, აოხრდება, მოიქცევის არჩ. I, 171, 294,2;

ქუეყნის მოოჴრება - მან მოაოჴრა, ქუეყანა, მოჰგუარა აღსასრულია ფეშ., 361,4.

25.12 ქვით დაქოლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქვით დაქოლვა

შვილთა, ღმერთო, დამაჭმევდა, დამქოლვიდა მერმე ქვითა 1197,4;

დამქოლეთ, მოდით, ქვითა, მომადეგით მომაკარნი 1090,4;

ქვით ჩაქოლა – ჰალაბს მიიღეთ ბრძანება მის ყმისა ქვით ჩაქოლისა მთ., 510,4.

25.13 ქვრიმის დათესვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქვრიმის დათესვა

მე მარგალიტსა მოგიმკი, თქვენ ქვრიმი დაგითესია 1207,3;

სხვა მოგახსენო უცხოი, ეს ქვერიმად დამითესია ბესიკი, 91,1.

25.14 ქორთა მოტევება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქორთა მოტევება

შეჯდა, ქორნი მოუტივნა 360,3.

25.15 ქორის დევნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქორის დევნა

ქორის დევნა მომნდომოდა, მით მრეკალი არ ვახშირე 594,2.

25.16 ქოს-დაბდაბთა ცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქოს-დაბდაბთა ცემა

ქოს-დაბდაბთა ცემისაგან ყურთა სიტყვა არ ისმოდა 712,2.

25.17 ქრთამად შეწირვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქრთამად შეწირვა

ასი ათასი წითელი შენ ქრთამად შეიწირეო 732,4.

25.18 ქრთამის თხოვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქრთამის თხოვნა

ქრთამსა სთხოვს და ამხანაგობს 755,1.

25.19 ქსლის მბეჭველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქსლის მბეჭველი

კაცი ჯაბანი რითა სჯობს დიაცსა ქსლისა მბეჭველსა 790,3.

25.20 ქუსლის კრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ქუსლის კრვა

ქუსლი ვჰკარ და დავუქციე, დაიზახნეს დიაცურ ვა! 606,4.

26 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ღ

▲ზევით დაბრუნება

26.1 ღამის თევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღამის თევა
დღისით, მზისით ვმეკობრობდით, ღამეთაცა ვიყვნით თევით 1212,3; დღე ყოველ იმარხავნ და ღამის თევით დაადგრის განთიადმდე ჰაბო, 67,5; და მრავალნი კაცთაგანნი ზღუდესა ზედა ღამესა ათევედ ლიმ., 13,12; პირნი მათნი ყჳთელ იყვნეს და ჴორცნი მათნი დამჭნარ მარხვითა და ღამის თევითა სინ., 267,5; მრავალი ღამის თევაჲ ყო მისთჳს ტირილით წინაშე ღმრთისა მ. სწ., 113,2; სულს უჯობს ამა ლაყაფსა ვილოცო, ღამე ვათიოთ I, 57,249,4; ღამის გათევა - და იყო ვედრება ღმრთისა და ღამეთა გათევა ლაშქართა გამარჯუებისათჳს აზმ., 99,1; ვითა მართებს მხიარულთა, ღამე ლხინით გაათენეს შნმ 1166,1; ღამის თენება – სანამდის ვიყო ცოცხალი, გავძლო ღამისა თენება შნმ 2928,3; ღამის გატეხა – წამოველ უგზოდ მტირალი, გავტეხე ღამე ბნელია მთ., 459,3.

26.2 ღარიბი თვალ-მარგალიტი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღარიბი თვალ-მარგალიტი
თვალ-მარგალიტი ღარიბი უძღვნა ოქროსა გობითა 1371,4.

26.3 ღარიბი მარგალიტი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღარიბი მარგალიტი
ოქროც რამე წაიტანეს, მარგალიტი ღარიბები 1359,1.

26.4 ღაწვთა დამხავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღაწვთა დამხავსება
სატირელნი მოგვიტირენ, ღაწვნი შენცა დაიმხავსენ 195,4.

26.5 ღაწვთა ცრემლით არ-დათოვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღაწვთა ცრემლით არ-დათოვნა
აჰა, მიხვდა ავთანდილსა ღაწვთა ცრემლით არ-დათოვნა 208,1.

26.6 ღაწვის ბანა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღაწვის ბანა
დრო გარდაუწყდეს შერმადინს, მიხვდენ ღაწვისა ბანანი 185,2; თქვენ მორჭმულნი სთამაშობდით, ჩვენ მტირალნი ღაწვთა ვბანდით 290,2; ღაწუთა ცრემლითა დაბანა - მართალ ხარ, რაზომც შეიჭირვებდე და ღაწუთა ცრემლითა დაჰბანდე ვისრ., 111,21

26.7 ღაწვის გალალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღაწვის გალალვა
მით პირი ჩემი გაბროლდა და ღაწვი გამელალვოდა 373,4.

26.8 ღვარის ატყდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღვარის ატყდომა
ა ზედა წვიმდენ ღრუბელნი და მთათა ატყდეს ღვარია, მოვა და ხევთა მოგრაგნის 1396,2; რა ღვარი აღტყდეს, სულ მორწყოს ტყე, მინდორი და სერია ვახტ., 75,64,3; აღტყდა ღვარი საშინელი, ქალაქს ეცა, თან წაიღო არჩ. I, 185,416,1.

26.9 ღვარისაებრ ცრემლის დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღვარისაებრ ცრემლის დენა
იმღერს ლექსთა საბრალოთა, ღვარისაებრ ცრემლნი სდიან 956,4.

26.10 ღმრთის გმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის გმობა
ყოვლი ცრუ და მოღალატე ღმერთსა ჰგმობს და აგრე ცრუობს 767,4; თუ დავარჩინო, ღმერთი ვგმო 567,4; და იწყო გინებად და გმობად ღმრთისა შუშ., 19,20; ღმრთის უარყოფა – მან ღმერთი უვარ-ყო შუშ., 16,4; ცათა მპყრობელი, შეუფლობელი, ვითარ უარყვეს ღმერთი ცხოველი არჩ. I, 230,25,4; უფლის გმობა – ნუცა შეგიტყუებს საცთური იგი მისი და ჰგმოთ უფალი ჟამსა ჭირისასა წარტყ., 29,2.

26.11 ღმრთის დიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის დიდება
გულითა ღმერთსა ადიდებს ავთანდილ ცრემლთა მდენელი 1238,1; მძიმეთა მათ საკრველთა შინა ადიდებდა ღმერთსა შუშ., 25,18; სპანი ღმერთსა ადიდებდენ, რა გმსახურეთ ჩვენ ასეთი შნმ 1148,4; გაეღვიძა, ცოლსა უთხრა, ორნივ ღმერთსა ადიდებდეს ომ., 44,1; ვადიდებ ღმერთსა, გარდვიჴდი, რაც მისგან ვალი მდებია მთ., 25,4.

26.12 ღმრთის თვალთა რისხვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის თვალთა რისხვა
თუ ხორციელი არისმცა, თვალნიმცა მრისხვენ ღმრთისანი 1143,4.

26.13 ღმრთის მდურვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის მდურვა
ჰე მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა,ანუ ბესსა 112,2.

26.14 ღმრთის მონება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის მონება
აწ რა მესმა, შემოქმედი ვადიდე და ღმერთსა ვმონე 1282,3.

26.15 ღმრთის მოწყალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის მოწყალება
ჰე ასმათო, მოგვივიდა მოწყალება ღმრთისა ზენით 1344,2; შენთან ყოფნასა ვიაჯდი ღვთისაგან მოწყალობითა ომ, 171,3;

26.16 ღმრთის მტერი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის მტერი
დავარს, დასა მეფისასა, უთხრა ვინმე ღმრთისა მტერმან 569,1; და ვითარ იხილეს იგი ჭაბუკად შუენიერად მტერთა მათ ღმრთისათა, შეუყუარდა იგი და უნდა დამარხვაჲ მისი და თანაწარყვანებაჲ მისი სინ., 276,198; ჰე ღმრთისა მტერო, შმაგო, რეგუენო ვისრ., 105,27; მან გარსევაზ ღვთისა მტერმან მოიგონა სხვავე ღონე შნმ 3095,1; უფლის მტერი – მტერნი უფლისანი ეცრუვნეს მას ფს., 80,16.

26.17 ღმრთის ნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის ნება
იხ. აგრეთვე: განგების წადილი

26.18 ღმრთის რისხვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის რისხვა
ესე მესმა, დამტყდეს ცანი, რისხვა ღმრთისა ეცა გორთა 1160,4; მაშინ ქაჯეთს მოიწია უსაზომო რისხვა ღმრთისა 1401,1; ოდესმე ენანი ღმრთისაგან რისხვითა განიწვალნეს უკეთურებისათჳს კაცთაჲსა სინ., 181,4, დაჴოცნა და გააქცივნა, რომელ რისხვა ღმრთისა მოაწივა ა. დარ., 303,5; რისხვა ღმრთისა მოავლინა თავსა მათსა ზედა აზმ., 77,13; მიუმატოთ რისხვა ღვთისა, ვაზღვევინოთ სისხლი წინა შნმ 440,4; ასეთი ზარი და ზრიალი და აი-უი იყო, რომე რისხვა ღმთისა ეწეოდათ რუხ., 130,4; ღვთის რისხვის დარიდება არც აუგი არის, და არც სირცხვილია ომ., 79,27; განგებით მიჰხვდა სანაცვლოდ მათ რისხვა ღვთისა ციერი მთ., 687,2; მერმე მისად საპასუხოდ კარს მღვთის რისზვა მიადგება არჩ. I, 12,80,3; თუცა ღმთის რისხვისა ბრძანება ქვეყნად მოიწიოს, ყოველთა მხნეთა მხედართა თვალთა ჩენანი გაურეტდეს საბა, II₁, 197,17; თუ მიტყუებ ამა ფიცსა, ღვთის რისხვა იმათ მწარია ბაქ., 169,4; ბანაკსა მეგვიპტელთასა ღვთის რისხვა მოევლინების თ. II, 19,148,2; დაღისტანს მიხვდა ღვთის რისხვა, მრავალგზით განაწყენება გურ., 54,1944.

26.19 ღმრთის საესავი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის საესავი გული
ხელ-განპყრობილი გულითა არს ღმრთისა საესავითა 1314,4.

26.20 ღმრთის სამართალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის სამართალი
რასაცა ლამი, არ მოგცემს მას ღმრთისა სამართალია 1471,1; დასხდეს მერმე პაპა და შვილისშვილი ნებაასრულებულნი ერთად, ღვთისა სამართალსა ქვეყანასა ზედა გააჩენდეს შნმ 441,38; განგებითა იგი მოვა, რა არს ღვთისა სამართალი ომ., 65,4.

26.21 ღმრთის სწორი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის სწორი
ბრძანებაა ღმრთისა სწორთა 1160,1.

26.22 ღმრთის უარის ქმნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის უარის ქმნა
არ დავიჯერებ მე შენსა.. უარის ქმნასა ღმრთისასა 530,2; ღმრთის უარის-მქმნელი – ჰე ღმრთისა უარის-მქმნელო ვისი და ეშმასა მიმდგომო ვისრ., 104,6. ნ. აგრეთვე ღმრთის გმობა.

26.23 ღმრთის შევედრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის შევედრება
ღმერთსა შემვედრე, ნუთუ კვლა დამხსნას სოფლისა შრომასა 1291,1.

26.24 ღმრთის შერისხვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის შერისხვა
დახოცეს და ამოწყვიდეს, ცათა ღმერთი შეარისხეს 76,2; აწ ზააქს ღმერთი შერისხდა შნმ 70,4; გაექცა კაცი იგი რასათვის შემარისხებთ ღმეორთსაო რუს., 384,4. იხ. აგრეთვე: ღმრთის რისხვა

26.25 ღმრთის ძალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის ძალი
არას გარგებს ძლიერება, თუ არ შეგწევს ღმრთისა ძალი 1034,2; მერე შეჰფიცა რამინ მტკიცითა საფიცრითა ყოვლისა დამბადებელისა ღმრთისა ძალითა და სახელითა ვისრ., 101,10; აწ მართალთათვის ისმინეთ განგება ღვთისა ძალისა მთ., 1220,4.

26.26 ღმრთის წადილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის წადილი
აწ იგი იქმნას, რაცაღა ენებოს ღმრთისა წადილსა 600,1; ღმერთი იწადებს, მომივლენ გულის სახმილთა ლხენანი 1461,2, ღმრთისაგან წადილი მისი ყოველივე შესაძლებელ არს ვისრ., 85,21; სხვა იყო ღვთისა წადილი, ჴელმწიფე ცუდად შვრებოდა მთ., 604,4. იხ. აგრეთვე: განგების წადილი

26.27 ღმრთის წყალობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის წყალობა
ამას თუ ღირს ვარ, ვერ ვიტყვი, მაკლია ღმრთისა წყალობა 367,4; მე ესე სიხარული, ვირე სულნი მიდგან, ღმრთისა წყალობად მეყოფის ვისრ., 101,3; ლომ-გულო, ღვთისა წყალობა ნურ ოდეს მოგეშლებისა შნმ 1355,2; არა ნახულა პირსა ქვეყანისასა გმირნი ჭაბუკნი ამათებრიო და არცა ვის ეს ღმთის წყალობა სჭირვებიაო ზავისაგან კიდეო რუს., 135,35; ესოდენ ღვთისა წყალობა კაცისა გვესმა სხვა ვითა მთ., 1112,4; ბოლოდ გაიქცა ხვარაზმშა, ღმრთისა წყალობა გაშორდა ჩ., 428,4; რად გინდა რომ გაიბრუნო ღვთის წყალობა კარს მოსული გურ., 59,233,3.

26.28 ღმრთის ხატი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთის ხატი
ვის ხატად ღმრთისად გიტყვიან ფილოსოფოსნი წინანი 827,1.

26.29 ღმრთისაგან დანაბადი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთისაგან დანაბადი
ვერცა თუ ნახეს ნახული ღმრთისაგან დანაბადია 115,3.

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთისადმი მადლობის შეწირვა
შესწირა ღმერთსა მადლობა ტურფამან დანაბადამან 1232,3; ღმრთისათუის მადლის მიცემა - რა მისმან დედამან რამინის წიგნი წაიკითხა, გახარებულმან ღმერთსა მადლი მისცა ვისრ., 127,32.

26.31 ღმრთისგან გაწირვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთისგან გაწირვა
კაცსა ღმერთი არ გასწირავს 581,4; კაცს ღმერთი არ გასწირავს, თუმცა კაცი შეიგებდა 1349,4.

26.32 ღმრთისგან მოძულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთისგან მოძულება
უცილოდ ღმერთსა მოესძულდი აქამდის მე მხიარული 110,4.

26.33 ღმრთისგან მოხედვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთისგან მოხედვა
ღმერთმან მოგვხედნა თვალითა, ზეგარდმოთ მონახედითა 1358,2.

26.34 ღმრთისგან წადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღმრთისგან წადება
რაცა ღმერთსა არა სწადდეს, არა საქმე არ იქმნების 784,1.

26.35 ღონის აგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღონის აგება
ცნას მიზეზი შენთა წყლულთა, ქმნას რა ღონე აეგების 298,4.

26.36 ღონის მოგვარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღონის მოგვარება
ამად შევშინდი, ღონენი ვეღარა მოვაგვარენით 1196,3; ამითა ვეღარას ვიქმ, ღონე სხვა რა მოვიგვარო 528,1.

26.37 ღონის მოგონება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღონის მოგონება
ეგე ღონე მოიგონე მეტად ავი 237,1; და ყოვლადვე სასოებაჲ წარიკუეთის განშორებისაგან ჩვეულებისა მისისა და ვერარაჲ ღონე მოიგონის ბალ., 111,36; მათ ქვეყანათა ლაშქართაგან შესლვა უღონო იყო, თქვა მეფემან: მომიგონებია ღონე ა. დარ., 302,18; მან გარსევაზ ღვთისა მტერმან მოიგონა სხვავე ღონე შნმ 3095,1; ამის მეტი ღონე ვერ მოვიგონე, ერთი ზურგთ ავიკიდე, ერთი ხელთ ავიყვანე რუს., 506,13; ესე ღონე მოუგონა, სახლსა უგებს შუვა გზასა ზილ., 664,3; სჯობს სხვა ღონე მოიგონო, აწ სიცოცხლე თუცა გინდა მთ., 1193,4; ამა ხერხისა კიდევე [ა]რა ღონე მომიგონია საბა, II₁, 162,18.

26.38 ღონის ძებნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღონის ძებნა
მუნაღა ვძებნნე ღონენი ჩემნი არ-დასამრუდენი 214,4; ჩემი ჭირი ვის მოვაჴსენო, ანუ ჩემი ღონე ვისგან ვძებნოო ვისრ., 52,12; ღონის ძებნა რას უშველის? მე მედების ცეცხლი გულად შნმ 4677,3; ღონის ძიება - არავინ დაადგრებოდა მას შინა, ...არცა ძლიერი ძალითა თჳსითა, და არცა ღონიერი ღონის ძიებითა თჳსითა ბალ., 62,4; ღონეს რასმე ეძიებდა, ვითა მთურალი ემცნებოდა შნმ 2220,4; მისის სულის შერჩომისათვის ღონესა ეძიებდიან რუს., 1,10; ღონის მოძიება - ნუთუ კიდევე გულისათვის ღონე მომეძია საბა, II₁, 352,3; ღონის მონახვა - სჯობს ღონე რამე მოვნახოთ, სიცოცხლე ნუ მოგწყენია შნმ 4720,4.

26.39 ღრუბელთა წვიმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ღრუბელთა წვიმა
რა ზედა წვიმდენ ღრუბელნი და მთათა ატყდეს ღვარია, მოვა და ხევთა მოგრაგნის 1396,2; მზე უპატიოდ ელავს ჩემზედ, ღრუბელი საბრალოდ მწუიმს ვისრ., 184,21.

27 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ყ

▲ზევით დაბრუნება

27.1 ყელზე ხელ-მანდილის მონასკვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყელზე ხელ-მანდილის მონასკვა
ამოიღო ხელ-მანდილი,მოინასკვა იგი ყელსა 1509,2; ყელს მანდილის მობმა - მათ კიდევ ცხენის ფეხს აკოცეს, დაიჩოქეს ყელს მანდილები მოიბეს რუს., 484,11; ყელს მანდილის ბმა - რამაზ ჰყავს ორთა დედათა, ყელსა მანდილი აბია ჩ., 336,2.

27.2 ყელის საბელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყელის საბელი
აწ, დაო, შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა 254,1; ყელს საბლის ბმა – არ ჩამოგივალ მაშინცა, ყელსა საბელი შებასა არჩ. II, 104,3.

27.3 ყელის ყელს გარდაჭდობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყელის ყელს გარდაჭდობა
მკერდი მკერდსა შეეწება, გარდაეჭდო ყელი ყელსა 1406,4; ყელი ყელსა გარდააჭვდეს, ერთმანერთსა აუტირდეს 279,3.

27.4 ყელს მოჭდობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყელს მოჭდობა
იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, ყელსა მოეჭდო მკლავითა 218,4; ყელს მოეჭდო ნაღულიანი შნმ 1928,1; ზეზე წამოჯდა და ყელს მოეჭდო შვილსა რუს., 236,10; ყელს მოხვევა - მე რა მნახა თვალ-ახმული, მეფე ყელსა მომეხვია 343,1.

27.5 ყელს მოხმევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყელს მოხმევა
იხ. აგრეთვე: ყელს მოჭდობა

27.6 ყვავილთა ჭნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყვავილთა ჭნობა
შენი შვენება ყვავილთა აჭნობს, ჩემნიცა ჭნებიან 1074,3; ჭკნების ყვავილნი ხორცთანი, მბრუნავი ეტლი ესია ჩ., 360,3; ყვავილის გახმობა - რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა, იგი წავა და სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა 35,2; ყვავილის დაბერება - ვარდი ახლად იფურჭვნების, მე ყვავილი დამებერა 1512,3; ყვავილის დაჭნობა – რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა, იგი წავა და სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა 35,2; მან უჟამოდ ნაყოფნი ჩემნი მოსთულნა და სანთელი ჩემი დაშრიტა და ყუავილი ჩემი დააჭნო შუშ., 26,32; ხოლო რაჟამს-იგი მზე აღმობრწყინდის მცხინეარებითა თჳსითა სამოთხეთა ზედა და ბოსტანთა, ყუავილი იგი მათი დააჭნვის მ. სწ., 8მ3,32; ტურფად შვენება, გამოჩვენება თქვენი დააჭნობს ყოველთ ყვავილთა აბდ., 105,2; სენსა შეჰყრი, დაცაუჭკნობ ყვავილს მისის შვენებისას არჩ, I, 48,239,4; ყვავილის დაზრობა - მისნი ვერ-მჭვრეტნი ყვავილნი დააზროს, დაამჭკნაროსა ჩ., 261,3.

27.7 ყვავილის გაახლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყვავილის გაახლება
აწ გაახლდების ყვავილი, ვარდი აქამდის ჭნებოდა 1324,4.

27.8 ყვავილის გახმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყვავილის გახმობა
იხ. აგრეთვე: ყვავილთა ჭნობა

27.9 ყვავილის დაბერება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყვავილის დაბერება
იხ. აგრეთვე: ყვავილთა ჭნობა

27.10 ყვავილის დაჭნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყვავილის დაჭნობა
იხ. აგრეთვე: ყვავილთა ჭნობა

27.11 ყინვისაგან დაზრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყინვისაგან დაზრობა
სიცხე სწვავს, ყინვა დააზრობს 1334,4.

27.12 ყორანთა დასაყივარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყორანთა დასაყივარი
შენთვის მოვკვდები, გავხდები ყორანთა დასაყივარად 1295,3.

27.13 ყორნის ბოლო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყორნის ბოლო
1.მეც ვიცი, ჩემსა ხელ-მქმნელსა თმად ყორნის ბოლო სთმობია 954,3; ჰკიდავს ბროლსა ყორნის ბოლო დაწყობილი, დანათხზენი 1479,3; ვარდზედ გაშლილო ყორნისა ბოლო, ქმნილო სურნელთა მოსაფრქვეველად აბდ., 100,3; მარჩბივნი მარიხნი სისხლსა მღვრელობენ, ყორნის ბოლოს გაშლით მომზიდველობენ დ. თუმ., 29,10.
2.ვარდსა ზედა ყორნის ბოლო ნამაა თხელსა აპკურებდა 1349,3; არ ნახულა ამისებრივ კაცთა ძენი.. თვალსა ზედან ყორნის ბოლო, ტანად სარო ალვის ხენი თ. I, 69,76,3; ყორნის ბოლო მშვილდ-ქამანდი სად არი ბესიკი, 168,1,4.

27.14 ყორნის ბოლო-ფრთა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყორნის ბოლო-ფრთა
ქალი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, ხრის ყორნისა ბოლო-ფრთათა 46.4; ყორნის ფრთა-ბოლო - მთვარესა ზედან შეწყობით ყორნის ფრთა-ბოლო ჰშვენოდა თ. I, 25,14,2.

27.15 ყორნის გაგლეჯა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყორნის გაგლეჯა
ყორანსა გაჰგლეჯს ხშირ-ხშირად, აფრთხობს ბროლისა ჭერითა 1329,2.

27.16 ყორნის ფრთა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყორნის ფრთა
ალვისაგან სული მოქრის, ყორნის ფრთათათ მონაბერი 1297,4; ყორნის ფრთე – ვით ნახო მისი თვალ-წარბი, ბრძანებ თუ: „ყორნის ფრთე არი“ შნმ 1252,1.

27.17 ყურის დავალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყურის დავალება
ენა დაშვრების, მსმენლისა ყურნიცა დავალდებიან 21,2; ყურნი დავალდენ მსმენელთა თ. I, 63,27,3.

27.18 ყურის პყრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ყურის პყრობა
ყურსა უპყრობდა, ისმენდა 51,2; მიპყარ ყური და ისმინე სიტყვათა ჩემთა რუს., 143,15; ბრძანებას მოისმინებდა, ყურსა უპყრობდა მამასა ზილ., 61,1; ყური მიპყარ : რაზედ დასწერს დავით ამა ფსალმუნებას თ., II, 27,212,1; ცოლმან მისსა სიტყვასა ყურთ არა უპყრა საბა II₂, 71,23; ყურის მიპყრობა – ეშმაური რამე არის და ყური არა მიუპყარ ა. დარ., 348,26; მამის მათისა წიგნიც წაიკითხეს და მათ არად გაიგონეს და არცარა ყური მიუპყრეს შნმ 409,20; შეექცეს, ყური მიუპყრას სევდითა დანაღონები თ. I, 17,21,2; მერმეღამ რა თქვა სასიბრძნო, ყური მიუპყრეს სრულადა არჩ. I, 54,295,2; მაშა, მე მმართებს, მისსა გულკეთილობასა თვალი და ყური მივაპყრა საბა, II₁, 422,160; ყურნი მივაპყრნეთ ხმათა ბესიკი, 140,14,6; ყურის მოპყრობა - გიჴმობ რომელთა, გიცნობ რომელთა, ყურნი მომიპყართ, მო გონებანი აბდ., 78,3; ამას ყური მოუპყარით, – ბრძენი იყოთ, ანუ ხელი შნმ 1,2; თქვენცა მომიპყარით ყურიო და ისმინეთ ჩემი რუს., 245,6; სრულ სპათა ყური მოუპყრან ჩემთა ნათქვამთა სმენასა ჩ., 33,3; მნებავს ამ ამბის დატკბობა, ყურნი მამიპყრნან სმენადა არჩ. II, 11,3; ყურნი მაგ თქმასა მოუპყარ, მახარობლად ჩანს ბაგენი საბა, II₁, 60,32; ყური მომიპყარ, დასჯერდი შენ ჩემსა სიტყვის თქმასა-და თ., II, 22,179,2; ყურის გდება - მოვიცადოთ, ყური უგდოთ მომავალსა მას განგებას არჩ. I, 185,414,4; რაგინდ რომ ბევრი აამო, ბოლოს არ გიგდონ ყურია თბ., 279,2; ასმენს ასულს: იხილეო, ეუბნების ყურის გდებას თ. II, 27,212,2; მო, ყური მიგდე, მოგითხრობ ტყვედ ჩემსა წამოყვანასა გურ., 72,325,1; ყურის მიგდება - მე არა ყური მიუგდე ხანამდისინ მას კაცს რუს., 22,28; ქალმან ამ ამბავს არა დია ყური მიუგდო ომ., 76,31; მან მიუგდო მეფეს ყური ბრძანებისა დასასწავად მთ., 803,4; დავდგეთ აქ, ყური მიუგდოთ, რაც რომ იმათა თქვიანო თბ., 432,2; ყურის მოგდება - ბეჟანის ამბავს გიამბობ, აწ ყურნი მომიგდენითა შნმ 4176,4; რადგან მწვედ მოიჭირეე, ყური მომიგდე და წვრილად გიანბობო რუს., 162,9; ვინ არს აწ მცველი კოშკისა, გკადრებ – მომიგდეთ ყურია მთ., 1095,3; მოიქეც. ყური მომიგდე, მისმინე არჩ. I, 209,626,1; ულუფა ამოგვიკვეთონ, აღარ მოგვიგდონ ყურია ბაქ., 304,2; ყურის დაგდება - დაუგდის ყური და იამებოდის რუს., 327,26; ეეო, მეო, აქეთ მომხედეო, რას მომითხრობს საყვარელი, ყური დაუგდეო გურ., 126,1,2; ყურის თხოება – ამის მეტად არა ყური მითხოებია-მეთქი რუს., 405,18;

28 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - შ

▲ზევით დაბრუნება

28.1 შავ-გულის კვდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავ-გულის კვდომა
მივე, მას წელთა შევარტყი, შავ-გული ვისთვის კვდებოდა 1165,4.

28.2 შავ-თეთრი ელვის კრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავ-თეთრი ელვის კრთომა
შეხედნის, თვალნი ამართნის შავ-თეთრი ელვა ჰკრთებოდა 1339,2.

28.3 შავთა წამწამთა სობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავთა წამწამთა სობა
გული ვერ გასძლებს ნიადაგ შავთა წამწამთა სობასა 1075,3; უკურნებლად დამადგრა შავთა წამწამთა სობანი თ., I. 36,91,3; წამწამთა სობა – ჩემს გულსა წყლულსა ვინ არგებს შენთა წამწამთა სობასა საბა, II₂, 135,6.

28.4 შავი ბედი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავი ბედი
მზეო, ბედმან შავმან ვით მიმუხთლა, ხედავ, რულად 1162,2; ვაზირი გაწბილებული მივა ბედითა შავითა 754,1; მამაცობა გამიცუდდა ჩემის შავის ბედისაგან ომ., 385,3; შავ ბედო, შენ უნახველად, რამან გაგაბა მახესა ზილ., 274,2.

28.5 შავი გიშრის დანა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავი გიშრის დანა
დადუმდეს, ცრემლნი მოჰკვეთნა შავმან გიშრისა დანამან 261,4. იხ. აგრეთვე: გიშრის სარი

28.6 შავი გიშრის ხე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავი გიშრის ხე
ჩემნი მომკლველნი წამწამნი შავნი გიშრისა ხენია 1249,4. იხ. აგრეთვე: გიშრის სარი

28.7 შავი ქვის ყორით დაქოლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავი ქვის ყორით დაქოლვა
არ დაგმორილდეს, დამქოლე შავისა ქვისა ყორითა 1277,4.

28.8 შავი წამწამი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავი წამწამი
მიკვირს, თუ გული ალმასი შავმან წამწამმან დაღა რად 705,3; შვენოდეს შავნი წამწამნი, გულისა გასაგმირონი 122,3; შავნი წამწამნი მჭვერეტელთა გულს ვეღარ დაეძგერება თ. I, 49,191,3; გულსა სჭრის შავნი წამწამნი იგ ზედა-ზედა ძგერითა ჩ., 87,4. ფაქრის

28.9 შავის ახდა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შავის ახდა
ასი ებოძა საჭურჭლე, ებრძანა : ახდა შავისა 329,2; მე თვით ვიცი ჟამი შავთა აჴდისაო ა. დარ., 446,20; მაშინვე ბრძანა შავის ახდა და ციხე-ქალაქთა მორთვა რუს., 91,26; გასცა ინდოეთს ბრძანება ახდად შავისა სრულისა ჩ., 298,1; ახდა მიბრძანა შავისი, ხორციცა მან დამპატიჟა არჩ. II, 396,3; შავის ახდის დრო ვიციო, თუ სოფელმან გამითავნეს თან., 2386,;, შავი ძაძის ახდა – შავი ძაძა აიჴადა, სხვა ჩაიცვა მან ახალი შნმ 356,2.

28.10 შაქრის-ფერი ხმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შაქრის-ფერი ხმა
ხმა შაქრის-ფერად გაუხდა ვარდსა, ხშირ-ხშირად პობილსა 1322,4.

28.11 შემოქმედის დიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შემოქმედის დიდება
აწ რა მესმა, შემოქმედი ვადიდე და ღმერთსა ვმონე 1283,3; დღეს თაბორი ცათა მობაძავ იქმნების, რამეთუ ჰხედავს დიდებასა შემოქმედისა თჳსისასა სინ., 191,17; ფალავანმან შემოქმედი ადიდა და სულთქმნა, ახა შნმ 645,3. იხ. აგრეთვე: ღმრთის დიდება

28.12 შემხედველთა მკლველი ტანი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შემხედველთა მკლველი ტანი
ფრიდონ დადგა, ყმა წავიდა, შემხედველთა მკლველი ტანი 1012,4.

28.13 შენაფლობი მზე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შენაფლობი მზე
სჯობს და მას მიეც მეფობა, ვისგან მზე შენაფლობია 38,4.

28.14 შენდობის დაურვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შენდობის დაურვება
შენდობასა ხორციელი კაცი ვერა დამიურვებს 1472,4.

28.15 შენდობის თხოვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შენდობის თხოვა
ვითხოვ ხოლე შენდობასა, ეგეთიღა მოვბრუნდები 1467,4; ხოლო იგი მრავლისა მისგან ტირილისა ვერ შემძლებელ იყო სიტყჳსა მიგებად მისა და თხოვად შენდობისა მ. სწ., 293,15; და ეტლმან რომელმან დაგამძიმა, მოიქცევის, რომელ შენდობა გთხოვოს ვისრ. 131,13; მივედით და გამოვესალმენით, შენდობა ვითხოვეთ შეცოდებისა რუს., 158,24; ჯვარ-ტვირთულსამცა მიხილავ ქრისტეს ჩემისა შემდგომსა, მონანულს მრავლის ცოლდვისას, შენდობის თხოვნის შემვგრდომსა არჩ. I, 69, 37,4; თავი დამნაშავედ დადვა და შენდობის თხოვა დაიწყო საბა, II₁, 151,8.

28.16 შენდობის შეცოდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შენდობის შეცოდება
შემინდოთ, რაცა შეგცოდე 1492,2.

28.17 შენმან მზემან - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შენმან მზემან
შენმან მზემან, თავი ჩემი არვის მართებს უშენოსა 487,4; შენმან მზემან, აქანამდის შენ ცოცხალი არ მეგონე 1281,3; შენმან მზემან, უშენოსა არვის მიხვდეს მთვარე შენი 1290,1; შენმან მზემან, ვერვის მიხვდეს მო-ცა-ვიდენ სამნი მზენი 1290,2; შენმან მზემან, მე ასული არა მივის, და თუმცა მესუა, მოგაჴსენებდი ვისრ., 36,134; ამბრი არაბო, შენმან მზემან, მოცთუნებულხარ ა. დარ., 323,18; კარგია შენმა მზემა რუს., 452,29; შენმა მზემა, არა გმართებს ამისათვინ ვაგლახ-ვება ზილ., 381,1; ნუ დამცინი, შენმა მზემან, გავს, რომ მარტო მე არ ვხდები არჩ., II, 471,4.

28.18 შენსა სჯულსა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შენსა სჯულსა
ზოგთა ჰკადრეს ზენაარი: ნუ დაგვეხოცო, შენსა სჯულსა 1033,2.

28.19 შეუზღველის შეზღვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შეუზღველის შეზღვა
მას ჩემთვის სულნი არ შურდეს, შეზღვა ხამს შეუზღველისა 724,3.

28.20 შეუფერი სიცოცხლე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შეუფერი სიცოცხლე
მე თუ მომკლათ, მემართლებით, სიცოცხლე მჭირს შეუფერი 819,4.

28.21 შეუშრობილი ცრემლის დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შეუშრობილი ცრემლის დენა
მო, დავსხდეთ, ტარიელისთვის ცრემლი გვდის შეუშრობილი 7,1; შეუშრომელი ცრემლის დენა - მით წყაროსაებრ თვალთაგან ცრემლი მდის შეუშრომელი ომ., 177,4.

28.22 შეცოდების შენდობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შეცოდების შენდობა
რაცა შეგცოდეთ, შეგვინდევ, თვით ჩვენვე შეგვინანია 416,1; უმეტეს მივისწრაფოთ მშჳდობისა ყოფად, რამეთუ მიზეზ გუექმნა ურიცხუთა შეცოდებათა ჩუენთა შენდობისა მ. სწ., 33,16; სხდეს მხიარულნი გარდასრულისა შეცოდებისა შენდობითა ვისრ., 130,26; თვითან ცრემლითა მდუღარითა ღმთის წინ შეცოდებისა შენდობას ითხოვდა რუს., 527,20; მამას ფერხთ მოეხვია და შეცოდების შენდობა ითხოვა ომ., 69,1; ცოდვის შენდობა - ვინც შეინანებს, შეუნდობს უფალი თავის ცოდვასა გურ., 66,286,1; ცოდვის მოტევება - კაცთა ხსნისათვის გახვიცდი, გთხოვ ცოდვის მოტევებასა თ. II, 30, 237,4; შეცოდების მოტევება - მომიტევენ შეცოდება, თუ რა შეგცოდეო გურ., 80,281,4; ცოდვის განტევება – ხოლო მან აღუთქუა ცოდვისა მის განტევებაჲ ხანცთ., 296,17.

28.23 შეცოდებულის შენდობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შეცოდებულის შენდობა
ღმერთი ვინათგან შეუნდობს შეცოდებულსა, უყავით თქვენცა წყალობა 463,1.

28.24 შეჭირვების გაშვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შეჭირვების გაშვება
იხ. აგრეთვე: შეჭირვებისგან დახსნა

28.25 შეჭირვებისგან დახსნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შეჭირვებისგან დახსნა
შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე, რომე დამხსნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე 130,2; შენ ჩემისა გულისა ნაღველი განაქარვე და დამხსენ დიდსა შეჭირვებასა რუს., 96,33; შეჭირვებისაგან ჴსნა - მე შენითა სიტყუითა აროდეს განვმართლდები, ვერცა შენითა ნახვითა შეჭირვებისაგან ვიჴსნები ვისრ., 257,11; შეჭირვების გაშვება – გამიშვია შეჭირვება, არა მგამა ყოლა მეო 117,4; შეჭირვების გაშორვება – გაიშორვეთ შეჭირვება, ვერას გავნებსთ ახლად მტერი შნმ 1668,2; შეჭირვების განქარება - ჩემი პატივი შენგან გაძლიერდების და შეჭირვება ჩემი შენგან განქარდების ვისრ., 123,34; შეჭირვების ჩამოხსნა - შეჭირვება ჩამოიხსენ, აწ ლხინითა მოისვენე შნმ 1672,2.

28.26 შვების მოწყენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შვების მოწყენა
ბრძანა: ღმერთსა მოეწყინა აქამდისი ჩემი შვება 98,1.

28.27 შვიდი დღის მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შვიდი დღის მთვარე
საროსა მსგავსი ნაზარდი და მთვარე დღისა შვიდისა 1061,2.

28.28 შვიდი მნათობი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შვიდი მნათობი
მათ სამთა შვიდნი მნათობნი ჰფარვენ ნათლისა სვეტითა 1395,2; ჰქონდეს შვიდნივე მნათობნი მის მზისა დასადარებად 1525,2; ჰგვანდეს შვიდთავე მნათობთა, სხვადმცა რისად ვთქვი მე და რად 278,4; ჩვენ ვთქვათ: „ეს რად ჰგავ? - ზეციერად ჰგავ შვიდთა მნათობთა დაშვენებულად“ თ., 4,4; შეყრა მათ შვიდთა მნათობთა ღმერთს შენთვის მოეწადება მთ., 123,2.

28.29 შვიდი ცის ბორბალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შვიდი ცის ბორბალი
რისხვით მობრუნდა ბორბალი ჩვენზედა ცისა შვიდისა 1296,4.

28.30 შიშ-შეუვალი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შიშ-შეუვალი გული
ნავისა თავსა გულითა წადგა შიშ-შეუვალითა 1029,2

28.31 შმაგი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შმაგი გული
კაცთა კრძალვასა ვაწვევდი გულსა შმაგსა და რეტასა 477,3.

28.32 შმაგი ცნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შმაგი ცნობა
გწადდეს – გულითა ბრძენითა, გწადდეს - ცნობითა შმაგითა 924,2; ვისმე, გლახ, ჩემებრ დააგდებ, გახდი ცნობითა შმაგითა 950,4; სად წახვალთ დაუხოცელად, ვინ ხართ ცნობითა შმაგითა თან., 2075,3.

28.33 შმაგის გაშმაგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შმაგის გაშმაგება
მოველოდი, არა მესმა, შმაგი უფრო გა-ვე-ვშმაგდი 579,3.

28.34 შორით ალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შორით ალვა
შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, შორით ალვა 27,3.

28.35 შორით ბნედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შორით ბნედა
მართ მასვე ჰბაძვენ, თუ ოდეს არ სიძვენ, შორით ბნდებიან 21,4; შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, მორით ალვა 27,3.

28.36 შორით დაგვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შორით დაგვა
შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, შორით ალვა 27,3.

28.37 შორით კვდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შორით კვდომა
შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, შორით ალვა 27,3.

28.38 შტო-დამჭნარი ალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შტო-დამჭნარი ალვა
ავთანდილ ასმათს უსტარი მისცა მისისა ზრდილის, ალვისა შტო-დამჭნარისა მთვარისს ფერ-მიხდილისა 1340,2.

28.39 შუბის კრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუბის კრვა
კაცს შუბი ვჰკარ, ცხენი დავეც, მართ ორნივე მიხდეს მზესა 439,3; შუბის ძგერება - მეფე გულსრულად მობძანდა, შექნა შუბისა ძგერება თ., 67,1; გულს მაძგერა მტერმან შუბი, გამადინა სისხლი ღვარად გურ., 262,9,1.

28.40 შუქ-მკრთალი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქ-მკრთალი ვარდი
ვპოვე ვარდი მოყვითანო, შუქ-მკრთალი და ფერ-მიხდილი 985,3.

28.41 შუქ-მოიეფე მზე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქ-მოიეფე მზე
ლომისა მსგავსო ძალ-გულად, მზეო შუქ-მოიეფეო 1305,2.

28.42 შუქ-მონავანი მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქ-მონავანი მთვარე
გამოჩნდა მთვარე ნათლითა გარე შუქ-მონავანითა 401,2.

28.43 შუქ-ნაკიდები მზე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქ-ნაკიდები მზე
გათენდა, ბანად წავიდა მზე, სოფელს შუქ-ნაკიდები 1243,1.

28.44 შუქ-ნამკრთალი მთვარე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქ-ნამკრთალი მთვარე
გვითხარ, რა არის წამალი მთვარისა შუქ-ნამკრთალისა 1145,3.

28.45 შუქ-ნაფენა მზე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქ-ნაფენა მზე
ტარიელ უთხრა სიცილით, მან მზემან შუქ-ნაფენამან 1473,1; შუქ-მონაფენი მზე – წამიღო გული, გონება მზემან შუქ-მონაფენითა მთ., 283,3.

28.46 შუქთა გაცდა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა გაცდა
ვინ გაიცდის შუქთა მისთა, ვინმცა ვით ქმნა ნახაზობა 1124,2.

28.47 შუქთა დარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა დარება
ვითა მზე ჯდა მოღრუბლებით, დიდხან შუქნი არ ადარნა 303,2.

28.48 შუქთა დაფენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა დაფენა
ავთანდილ ფერხთა ეხვევის, შუქნი ქვე დაუფენიან 1517,2.

28.49 შუქთა კრთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა კრთომა
დღისით ვერ ნათობს სანთელი და ღამით შუქნი ჰკრთებიან 977,4; ანათობს ის ოს, მით არცხვენს ისოს შუქის კრთომითა შეუდგამისად თ., 76,9; დედოფალმან შემოხედა, შუქთა კრთომა გაუკვირდა ომ., 157,1; მათ ორთავე შუქი ჰკრთუბის, ჰგვანდეს მზისა მონათალსა მთ., 811,2; მზე უნათლე ჰქმენ, ეტლსა ჰზი, შუქნი კრთებიან სადარი თ, I, 114, III, 1,1; შუქნი ჰკრთებოდეს, ვით მზესა, მას პირსა არ ნაბნელებსა არჩ. II, 963,4.

28.50 შუქთა მოვანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა მოვანება
მთვარე წყალსა გამოსრული ნახეს, შუქთა მოვანება 260,3.

28.51 შუქთა მომფენელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა მომფენელი
ზეცით შუქთა მომფენელო, მარჩენელო არსთა, მზეო 1156,2.

28.52 შუქთა მფენებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა მფენებელი
თვით იგი იაჯს, რომელი ჩანს მზეებრ შუქთა მფენებლად 1506,3; შუქთა მფენელი – შეუჭირვები არ არის არცა მზე, შუქთა მფენელი შნმ 2894,3.

28.53 შუქთა მფენი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა მფენი
იგია ჩვენი პატრონი, მსგავსი ცით შუქთა მფენისა 959,4.

28.54 შუქთა შემოდგმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა შემოდგმა
შენთა შუქთა შემომადგამ, ბნელსა გულსა ზედა მჭვირსა 409,3; მზემან შუქნი შემომადგნა, ვარდი მით ვჩან არ-დამზრალი 1422,4; მზემან შუქნი შემოგვადგნა, ღამე ბნელი გაგვითენდა 1036,4; მის ხელმწიფისა სახლისა შუქი შემოგვადგა რუს., 138,7.

28.55 შუქთა შემომოსა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა შემომოსა
შემოიმოს შუქთა მისთა, ნათლად გარე მოივანებ 1520,4.

28.56 შუქთა შვენება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა შვენება
მისთა შუქთა შვენებანი ნათლად მადგეს გულსა ფენით 411,4.

28.57 შუქთა წარხდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქთა წარხდომა
წარხდესო შუქნი, რომელნი მზისაებრ ველთა ჰფენოდეს 1200,4.

28.58 შუქი მთვარისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქი მთვარისა
ლურჯად ჩანს შუქი მთვარისა 1333,4,

28.59 შუქის ბნელად მოვანება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქის ბნელად მოვანება
მაგრა ირცხვის მეფისაგან, შუქი ბნელად მოევანა 1515,4.

28.60 შუქის გულს ცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქის გულს ცემა
მზეო, შუქი შენი, შენგან მონაფენი, გულსა მეცა 496, 1-2.

28.61 შუქის ელვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქის ელვა
თინათინს ღაწვთა ემატა ელვა შუქისა სამისა 1493,3.

28.62 შუქის მოფენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქის მოფენა
თეთრთა კბილთათ გამომკრთალსა შუქსა ველთა მოაფენდა 64,3; გამოეგება ტარიელ, მართებს ორთავე მზე დარად, ანუ ცით მთვარე უღრუბლო შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად 278,2; საღამო-ჟამ გაიღვიძა, შუქი ველთა მოაფინა 1247,3; აწ გქონდეს ასი საჭურჭლე, ვის შუქნი მოგიფენიან 479,3; რა გათენდა და საწუთროსა მაშვენებელმან მზემან შუქი მოფინა, ავდექით რუს., 193,9; სახლსა შიგან მოეფინა შუქი მზისა, ვითა გარე მთ., 80,2.

28.63 შუქის შედგმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

შუქის შედგმა
კბილთაგან შუქი შეადგა ზედან გიშრისა სარებსა 1216,4; ბაგეთათ შუქი შეადგის ზედან ბროლის, ფიცართა 1434,4.

29 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ჩ

▲ზევით დაბრუნება

29.1 ჩანგთა ჟღერა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჩანგთა ჟღერა
კვლა გაგრძელდა ნადიმობა, ბარბითი და ჩანგთა ჟღერა 481,2; ჩანგთა მღერა - მერმე დასხდეს სანადიმოდ, მუნა იყო ჩანგთა მღერა შნმ 1670,2; ჩანგის ცემა - რა მან ჩანგი აიღის და ცემა დაუწყის, სიამოვნითა ფრინველთაცა სულნი დაიღიან ვისრ., 130,32.

29.2 ჩოგნის ცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჩოგნის ცემა
ხელ-მარჯვედ სცემდეს ჩოგანსა, იხმაროს დიდი გმირობა 14,4.

29.3 ჩრდილი გულის განნათლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჩრდილი გულის განნათლება
მუნა გნახო, მანდეე გსახო, განმინათლო გული ჩრდილი 1292,3; მანდით ქარმან მონაქროლმან განმინათლა გული ჩრდილი ბ. გულ., 645,3.

29.4 ჩრდილი წამწამთა ქოხისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჩრდილი წამწამთა ქოხისა
ვარდისა ბაღსა უჩრდილობს ჩრდილი წამწამთა ქოხისა 1248,4.

29.5 ჩრდილი წარბ-წამწამისა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჩრდილი წარბ-წამწამისა
ბროლსა და ლალსა აშვენებს მუნ ჩრდილი წარბ-წამწამისა 1493,4.

29.6 ჩრდილის მოშორვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჩრდილის მოშორვება
მზე მოგვეახლა, მოგვეცა ჩვენ მოშორვება ჩრდილისა 1346,4.

30 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ც

▲ზევით დაბრუნება

30.1 ცა მიწყივ მბრუნავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცა მიწყივ მბრუნავი
არ ვიცი, ღმერთი რას მიზამს, ანუ ცა მიწყივ მბრუნავი 927,4.

30.2 ცათა დატყდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცათა დატყდომა
ესე მესმა, დამტყდეს ცანი, რისხვა ღმრთისა ეცა გორთა 1160,4.

30.3 ცეცხლ-ნადლები გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლ-ნადლები გული
აწ გული ცეცხლ-ნადებია 1228,2.

30.4 ცეცხლად მოდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლად მოდება
იხ. აგრეთვე: ალის მოდება

30.5 ცეცხლთა გზნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლთა გზნება
ფიცხლა დამივსე სახმილი შენ ჩემთა ცეცხლთა გზნებისა 1257,2; და ცეცხლი ეგზებოდა, რომელსა შინა შეითხეოდეს მ. სწ., 37,17; სხვა არა შემჭირდებოდა, ცეცხლმან მიმატა გზებასა შნმ 1381,3; მისნი მიმნდომნი ყოველნი ჰხვდებიან ცეცხლითა გზნებასა მთ., 728,3; მათ დასაწვავად სოფელი ცეცხლსა უგზებდა კვესითა თ., I, 26,16,4; ცეცხლის აღგზება – ცეცხლი არა აღეგზებოდა, და არცა ღამჱ სანთელი აღანთიან ხანცთ., 267,4; აღაგზნეს ცეცხლი, და ვითარცა აჴდა კუამლი დიდძალი ზარზმ., 324,42; ყოველთა შინა ეკლესიათა ქართლისათა ცეცხლის-მსახურთა სპარსთა აღაგზნეს ცეცხლი ჯუანშ., 139,8; ცეცხლის ალის ჩამოგზება – სფეროსა ბრუნვა მრისხანებითა ცეცხლისა ალსა ჩამოაგზებს საბა, II₁, 402,10; ცეცხლის ტყინება – ზოგჯერ შეთად გაიძახი, ჰგავს, ატყინებს ცეცხლსა ქარი ჩ., 60.3.

30.6 ცეცხლთა დაგი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლთა დაგი
მოდი, ასპიროზ, მარგე რა, მან დამწვა ცეცხლთა დაგითა 950,1; არ დასდნე ცეცხლთა დაგითა 924,4.

30.7 ცეცხლთა დამავსებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლთა დამავსებელი
შენგან კიდე არვინ მივის ცეცხლთა ცხელთა დამავსებლად 795,4.

30.8 ცეცხლთა მომდებარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლთა მომდებარი
მას უამბოს, რაცა სჭირდეს სენი, ცეცხლთა მომდებარი 653,3; უღონიოდ არის სადმე ჩემი ცეცხლთა მომდებარი 1271,3; ვერ დავდგები შეუყრელად ჩემთა ცეცხლთა მომდებრისად 779,3; ეგე სიტყვა შემიქს ცეცხლთა მამდებარად ომ., 271,4; ცეცხლთ მომდებარე – ცნობა მოეცა, ვერ პოვა მან მისი ცეცხლთ მომდებარე მთ., 370,2.

30.9 ცეცხლთა ნადებარი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლთა ნადებარი გული
უცხოდ რასმე ამოსკვნიდა გული ცეცხლთა ნადებარი 87,3; დამიმძიმდა, კვლავ დამიჭკნა გული ცეცხლთა ნადებარი ომ., 112,2.

30.10 ცეცხლით დაგული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლით დაგული
მოვიდა, მივსცნე დურაჯნი, მთხოვა ცეცხლითა დაგულსა 337,3.

30.11 ცეცხლის ალა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის ალა
იგი ორნივე გაყრისა დაწვნა ცეცხლისა ალამა 1578,2.

30.12 ცეცხლის გაალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის გაალება
სევდად მეცა კაცთა ნახვა, ცეცხლი უფრო გავიალე 268,1.

30.13 ცეცხლის გაახლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის გაახლება
ნახის, ცეცხლი გაუახლდის, წყლული გახდის უფრო წყლულად 41,3.

30.14 ცეცხლის გაზიარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის გაზიარება
არ გაიყარნეს მას ღამე, კვლა ცეცხლი გაიზიარეს 934,3.

30.15 ცეცხლის გახშირება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის გახშირება
თუ არა ვთქვა, რაგვარ გავსძლო, ცეცხლი უფრო გამიხშირდეს 1071,2.

30.16 ცეცხლის დაგზება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის დაგზება
შამბისა პირსა გარდახდა, ცეცხლი დააგზო კვესითა 192,4; აწ მე დიდსა ცეცხლსა დავაგზებ, ალვასა და მუშკსა დავაკუამლებ ვისრ., 120,28; როსტომ ნახა, მუნით ცეცხლი მაზანდარას დააგზიან შნმ 2291,1; რა დაღამდა, უცხო და დიდი ცეცხლი დააგზეს რუს., 464,1; ცეცხლის მოგზნება – ეტყვის საკვდავსა სიტყვასა, ცეცხლი მოუგზნა გულად მან ბესიკი, 154,35,2. იხ. აგრეთვე: ცეცხლთა გზნება

30.17 ცეცხლის დაშრეტა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის დაშრეტა
იხ. აგრეთვე: ალის ვსება

30.18 ცეცხლის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის დება
იხ. აგრეთვე: ალის დება

30.19 ცეცხლის დების დავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის დების დავსება
იხ. აგრეთვე: ალის დების დავსება

30.20 ცეცხლის ვსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის ვსება
იხ. აგრეთვე: ალის ვსება

30.21 ცეცხლის მადებელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის მადებელი
ახლოს შემყრელთა დამწველად, მათად ცეცხლისა მადებლად 1073,3.

30.22 ცეცხლის მოდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის მოდება
იხ. აგრეთვე: ალის მოდება

30.23 ცეცხლის სიმხურვალე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის სიმხურვალე
ცვილსა ცეცხლის სიმხურვალე უგავს, ამად აენთების 895,1.

30.24 ცეცხლის შრეტა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის შრეტა
იხ. აგრეთვე: ალის შრეტა

30.25 ცეცხლის ცხელება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლის ცხელება
ჰე ლომო, ცეცხლი აწ უფრო ცხელდების 1300,1.

30.26 ცეცხლისგან დადაგვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლისგან დადაგვა
რაშიგან ვართ, ანუ ცეცხლმან რად დაგვდაგნა 562,2.

30.27 ცეცხლისგან წვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცეცხლისგან წვა
გითხრამცა ვინ, რა მჭირს ანუ რა ცეცხლი მწვავს, როგორ ცხელი 909,4.

30.28 ცვილივით დადნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცვილივით დადნობა
შემცოდესა ყველაკსა ვითა ცვილსა დაადნობდეს 166,4; მებრძოლთა მისთა სალი კლდე, ვით ცვილი, დაუდნებოდა მთ., 1775,3.

30.29 ციერი ღმერთი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ციერი ღმერთი
მე ვერა გიყო, ნაცვალსა ღმერთი გარდგიხდის ციერი 1341,1.

30.30 ცის აგრგვინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცის აგრგვინება
აგრგვინდა ცა და ღრუბელნი ცროდეს ბროლისა ცვარითა 1316,1; ცის გვრგვინვა - იმისი ჴმა ცის გვრგვინვასა ჰგავს, – ღრუბელთა ესმოდესა შნმ 5131,4.

30.31 ცის ეტლთა სინათლე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცის ეტლთა სინათლე
ცისა ეტლთა სინათლეო, დამწველო და დამანთქმელო 995,4.

30.32 ცის მოლახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცის მოლახვა
შენ გენუკევ მონახვას, კიდით კიდე მოლახო ცა 127,4,

30.33 ცის რისხვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცის რისხვა
ცამცა მრისხავს, მზისა შუქნი ყოლა ჩემთვის ნუ შუქნია 524,2.

30.34 ცის რისხვით მობრუნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცის რისხვით მობრუნება
ცა მობრუნდა რისხვით ჩემკენ 1162,3.

30.35 ცის რისხვით მოქუხება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცის რისხვით მოქუხება
ზოგჯერ მზეა და ოდესმე ცა რისხვით მოუქუხდების 696,2; ბევრჯელ მოსულა მათზედა – ცას რისხვით მოუქუხია ომ., 15,2.

30.36 ცის ძალთა დასი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცის ძალთა დასი
მარტოობა ვერას მიზამს, მცავს თუ ცისა ძალთა დასი 102,2.

30.37 ცნობად მოსლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობად მოსლვა
ასმათმან წყალი დაასხა, ცნობად მოვიდა ტარია 329,1; ცნობად მოვიდა მაჯნუნი, სხივნი უშლიან მზერასა თ., I, 35,80,1; ცნობად მოქცევა - ეცდებოდა ღონეს რასმე, მაგრამ ცნობად ვერ მოექცა არჩ. I, 175,326,4; გონებას მოსვლა – მე მაშინღა გონებას მოველ და მისი ეგრე მოსვლა და ქნა გავსინჯე საბა, II₁, 159,10;, მერმე რა მოველ გონებას, მასვე დაუწყე ვედრება გურ., 91,453,1; გონებას მოგება – მოეგო გონებასა თჳსსა ტირიჭ., 190,12; ამა ამბვისა შემდგომად ლომი... გონებას მოეგო საბა, II₁, 241,12; ჭკუად მოსვლა - გამოვიდა ხანი და მოვიდა ჭკუად ხელმწიფის შვილი რუს., 31,18; ჭკუას მოსვლა – როდესაც ჭკუას მოვიდა ხელმწიფე... მეც მამაშვილურად ტკბილად და საყვარლად მიალერსა რუს., 559, 9; ჭკუას მოგება - რა მისი ხმა გავიგონე, ჭკუას მოვეგე რუს., 216,8; ცნობას მოსლვა - შმაგი ხარ, მოდი ცნობასა 231,2; ისმინეთ, მოდით ცნობასა 1180,1; შავს ცხენს ყელსა მოეხვივნეს, რა ცნობასა მოვიდოდეს შნმ 5645,1; ხანამდი ხმა ვეღარ გავეც და ვერც ცნობას მოველ რუს., 448,24; ნინველობისაგან ცნობასა და ჭკუასა მოვიდა საბა, II₁, 95,26; ცნებას მოსვლა - მომეცა ჭკუა-გონება ჩემსავე მოვე ცნებასა მთ., 1537,3; ცნობას მოგება – და ვითარ მოეგო ცნობასა თჳსსა, იწყო გულის სიტყუად და განზრახვად ბალ., 111,24 ცნობის მოსლვა – მერმე ცნობა მომივიდა, მივხვდი რასმე მიუმხვდარი 346,2; რა ცოტად ცნობა მოუვიდა, მისებურად ენასა მეცნიერობა აჴმარა ვისრ., 236,37; ოდეს ცნობა მოუვიდა, მუნვე მიდგა წყლისა პირსა მთ., 196,2.

30.38 ცნობას მიხდილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობას მიხდილი
მისი გამზრდელი, გაზრდილი, მისთვის მიხდილი ცნობისა, გლახ დაგიგდია, არ ნახაე 889,3.

30.39 ცნობას მოსლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობას მოსლვა
იხ. აგრეთვე: ცნობად მოსლვა

30.40 ცნობის აჩქარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობის აჩქარება
აკოცეს და ა-ცა-ტირდეს, კვლა ცნობანი ააჩქარნეს 905,4.

30.41 ცნობის ბნევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობის ბნევა
თქვენს კრძალვასა ჩემთვის ცნობა უბნევია 368,1.

30.42 ცნობის დაწყნარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობის დაწყნარება
იხ. აგრეთვე: გონების დაწყნარება

30.43 ცნობის მიხდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობის მიხდომა
იხ. აგრეთვე: გონების წაღება

30.44 ცნობის მოსლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობის მოსლვა
იხ. აგრეთვე: ცნობად მოსლვა

30.45 ცნობის წასლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცნობის წასლვა
იხ. აგრეთვე: გონების წაღება

30.46 ცოდვათა შესუბუქება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცოდვათა შესუბუქება
მომეც მიჯნურთა სურვილი, სიკვდიდმდე გასატანისა, ცოდვათა შესუბუქება, მუნ თანა წასატანისა 2,4; ცოდვათა აღსუბუქება - აღმისუბუქნეს ცოდვანი ჩემნი ჯუანშ., 193,2.

30.47 ცოლის შერთვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცოლის შერთვა
თუ შენ შენს ცოლსა არ შეგრთავ, მე ჩემსა არ ვექმარები 1458,4; ესეთი ცოლი შეირთე, რომელ თქუენი შესაფერი იყოს ვისრ., 110,15; ცოლის მოგვრა - ენება მათ, რაითამცა მოჰგუარეს ძესა თჳსს ცოლი მეს., 216,21.

30.48 ცრემლთა ბანის ნაკადი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა ბანის ნაკადი
რა მჭმუნვარებდეს, რას არგებს ნაკადი ცრემლთა ბანისა 853,2.

30.49 ცრემლთა გარდმოცვივნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა გარდმოცვივნა
თვალთა ცრემლნი გარდმოსცვივდეს 974,2; დაღონდეს და ვერა თქუეს რა, თვალთა ცრემლი გარდმოსცვივდა შნმ 59,2; ცრემლის გარდმოყრა – თვალთათ ვითა მარგალიტი გარდმოყარა ცრემლი ხშირი 1164,1; ესალამნა მზესა ოდეს, მზემან ცრემლი გარდმოყარა მთ., 486,3; ცრემლთა გარდამოდინება – გოდებდეს, და ვითარცა ნაკდულთა გარდამოადინებდეს ცრემლთა ტირიჭ., 189,29; ცრემლის გარდმოდინება – ქაოზ სიტყვა ვეღარა თქვა, გარდმოსდინდა ცრემლი ცხელი შნმ 3149,1; ცრემლის გარდმოდენა – ოდეს შევხედენითთ ხვარაშან ქალსა, თვალთა ცრემლი გარდმოედინა ა.დარ., 367,17; ცრემლის გარდმოვარდნა - რა ბეჭედი წაიკითხა, თვალთა ცრემლი გარდმოვარდა შნმ 4038,1; ცრემლის გადმოჩქეფა - აფრასიობ იგი ნახა, თვალთა ცრემლი გადმოსჩქეფდა შნმ 4017,2; თვალთათ ცრემლის გარდმოქუხება – ჭირი ჭირზედ დაესართა, თვალთათ ცრემლი გარდმოჰქუხდა მთ., 704,2 ცრემლთა გარდამოთხევა - წყაროს მსგავსნი ცრემლნი გარდამოსთხივნის თვალთაგან აზმ., 62,7.

30.50 ცრემლთა დაყუდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა დაყუდება
დღეთა ჩემთა ცრემლნი ჩემნი ვერაოდეს დავიყუდენ 187,4.

30.51 ცრემლთა დენის რუს გახმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა დენის რუს გახმობა
რუ გახმა ცრემლთა დენისა 935,1; ვარდის წყლის რუს გახმობა – კვლავ დამორჩილდა, ისმინა, რუ გახმა ვარდის წყალისა ბ. გულ., 818,4.

30.52 ცრემლთა მდენანი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა მდენანი
ქვაბი ჩავლეს და წავიდეს ზახილით ცრემლთა მდენანი 932,1; მისი გაყრილი სამუდრად ვსტირ, ვზივარ ცრემლთა მდენები თან., 358,4; ცრემლთა მდინანი – მართ გაპარვასა უთხრობდეს მონანი ცრემლთა მდინანი 808,2; ცრემლთა მდენელი - გულითა ღმერთსა ადიდებს ავთანდილ ცრემლთა მდენელი 1238,1; ცრემლთა მღვრელი – ლაშქარნიცა დალოცვიდეს, ღეთის წინაშე ცრემლთა მღვრელი შნმ 1150,3; მაშინ გახდეს ყველაკანი მტირალად და ცრემლთა მღვრელად ჩ., 326,1; ცრემლთა მდენი – გაირჯები ღაწვი-ვარდი, ცრემლთა მდენი 1006,4.

30.53 ცრემლთა მდენელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა მდენელი
იხ. აგრეთვე: ცრემლთა მდენანი

30.54 ცრემლთა მდინანი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა მდინანი
იხ. აგრეთვე: ცრემლთა მდენანი

30.55 ცრემლთა მილის დადენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა მილის დადენა
სამ წლამდე მითხრა დადენა უმისოდ ცრემლთა მილისა 287,3.

30.56 ცრემლთა მილის ნაკადი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა მილის ნაკადი
შევჯე, წამოვე, მდიოდა ნაკადი ცრემლთა მილისა 392,1.

30.57 ცრემლთა მცრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა მცრობა
მივა და მიტირს გულ-მდუღრად, ვერ ვიტყვი ცრემლთა მცრობასა 822,2.

30.58 ცრემლთა რუს დაწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა რუს დაწყვედა
მიიმღერის ხმასა ტკბილსა, არ დასწყვედდის ცრემლთა რუსა 955,3, ცრემლთა დენის დაწყუეტა – მერმითგან ჰკადრა ძიძამან : დასწყუიტე ცრემლთა დენანი შნმ 1294,3. ცრემლთა

30.59 ცრემლთა ტბა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა ტბა
დაჯე წერად ჭირთა ჩემთა, მელნად მოგცემ ცრემლთა ტბასა 951,3.

30.60 ცრემლთა ფონი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა ფონი
დღისით და ღამით მტირალი იღვრების ცრემლთა ფონითა 1015,3; მას აქათ რომე მსმენია, თვალთა მდის ცრემლთა ფონანი ჭილ., 266,3; თვალით მაპკურენ ცრემლთა ფონები ბესიკი, 156,46,8.

30.61 ცრემლთა ფონის დინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა ფონის დინება
ტირილი მიჩნდის ლხინად და მდინდიან ცრემლთა ფონანი 582,4; სავარს რა ესმა, ატირდა, თვალთ სდინდა ცრემლთა ფონანი თან., 121,4.

30.62 ცრემლთა ფონის ნაკადი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა ფონის ნაკადი
მე გავიგონე, შე-რე-მშრა ნაკადი ცრემლთა ფონისა 1224,2.

30.63 ცრემლთა ფონის შეშრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა ფონის შეშრობა
დამხსნი ტირილსა, შემშრების ცრემლთა ფონია 239,2; სულთქმა, ტირილი თვალთაგან, შემაშრო ცრემლთა ფონაო ბაქ., 250,4.

30.64 ცრემლთა ღვარის დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა ღვარის დენა
თუცა მიგდის ღვარი ცრემლთა, მაგრა ცუდად არ იდენო 488,1.

30.65 ცრემლთა ღვრის გამრავლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა ღვრის გამრავლება
მოეხვივნეს ერთმანერთსა, გაამრავლნეს ცრემლთა ღვრანი 1012,1.

30.66 ცრემლთა წყაროს გახმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლთა წყაროს გახმობა
ვერ გავახმე წყარო ცრემლთა, თვალთა ჩემთა გადმომღვრელთა 1202,4. იხ. აგრეთვე: ცრემლთა რუს დაწყვედა

30.67 ცრემლი შეუშრობელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლი შეუშრობელი
მე უფრო მდინდეს თვალთაგან კვლა ცრემლნი შეუშრობელნი 634,4; ცრემლი შეუშრომელი - სადა-იგი იყვნენ ცრემლნი შეუშრომელნი და მჴურვალენი მ. სწ., 92,16.

30.68 ცრემლით თოვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლით თოვნა
დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების 256,4.

30.69 ცრემლით ლტობილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლით ლტობილი
მე თვალთა ჩემთა მით მიკვირს, რად ვარ ცრემლითა ლტობილი 9290,2.

30.70 ცრემლით მინამვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლით მინამვა
ავთანდილ, მისმან მხსენებმან ღაწვი ცრემლითა მინამან 680,3.

30.71 ცრემლით ნაბანი ვარდი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლით ნაბანი ვარდი
ფერმიხდილ-გვარად ვშვენოდი ვარდი, ცრემლითა ნაბანი 471,3.

30.72 ცრემლის ბანა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის ბანა
ამარტის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან 263,1; ზაფრანის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან 35I,1.

30.73 ცრემლის გარდმოყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის გარდმოყრა
იხ. აგრეთვე: ცრემლთა გარდმოცვივნა

30.74 ცრემლის გახმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის გახმობა
გდის ცრემლი, არ გაგხმობია 954,1.

30.75 ცრემლის გუბე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის გუბე
იხ. აგრეთვე: ბროლის წვიმა

30.76 ცრემლის დადენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დადენა
აღარ შეგყარნა, გაგყარნა, ხელი გქმნა ცრემლთა დადენით 919,2; რაგვარა თუ ამატირო, ცრემლი ცუდად დამადინო 236,2; შენ სავსედ იყავ ლხინითა, ნუ ხარ ცრემლისა დადენით შნმ 1674,2; რად სტირი, მზეო ჩემო, და ანუ რად დაიდენ ცრემლსა მწარესა რუს., 10,10; მღრთის სამსახურში შეუდეგ, ცრემლიცა დაიდენეო ჩ, 512,2.

30.77 ცრემლის დადინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დადინება
ნუ დაადინებ თვალთაგან ცრემლსა, სისხლითა ფრქვეულსა 797,4; აგრემცა მივი, რაზომსა მე ცრემლსა დავიდინებო 1558,4; თუ გაგეყრები, თვალთაგან ცრემლიცა დამედინების 652,2; თვალთა მტირალად ჩვეულთა ცრემლს აღარ დაიდინებდა ჩ., 166,1.

30.78 ცრემლის დალამვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დალამვა
ტარიელ, ასმათ, ავთანდილ თვალთაგან ცრემლნი დალამნეს 932,2.

30.79 ცრემლის დასაღვარო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დასაღვარო
ამას მოსთქმიდის ტირილით ცრემლისა დასაღვაროთა 717,1.

30.80 ცრემლის დაღვრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დაღვრა
დედოფალი, ზღვასა შეიქმს, მას რომ ცრემლი დაუღვრია 345,4; თუით იცი თუ რაზომნი ცრემლნი დაღუარენ ვისრ., 171.160 ცრემლის დათხევა - საწყალობელად დასთხევდეს ცრემლთა მათთა წმიდისა შუშანიკისთჳს შუშ., 20,23; თავ-მოდრეკით სულთ-ითქუემდ და დასთხიენ ცრემლნი შენნი მჴურვალედ მ. სწ., 4,28; ცრემლთა დათხევითა სულთა უკეთურთა განასხმიდა ხანცთ., 291,8; ცრემლი დასთხია თვალთაგან სისხლის ფერისა დარენი თ. I, 11,66,2; ცრემლი დასთხივეთ, თქვენ ჩემთვის, გლახ, თავნი გაიმწარენით ჩ., 543,1; დამიჩოქეს, შემომზახეს მაღლის ხმით და ცერემლთ დათხევით არჩ. II, 1069,1.

30.81 ცრემლის დენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დენა
მოდი და მივსცნე ცოცხალმან თვალნი ცრემლისა დენასა 825,4; ასრე სულთქმით და ვაებით მით ვართ, ცრემლისაცა დენით 202,4; სახე ხარ მზისა ერთისა, ზეცით მნათისა ზენისა, რათგან ვერ შეგცვლის პატიჟი ეგზომთა ცრემლთა დენისა 294,4; არ-ავი მიჩანს მიზეზი ჩემისა ცრემლთა დენისა 486,4; მერმე ავდეგ წამოსავლად ტირილით და ცრემლთა დენით 411,3; თუ რაგვარ მყოფი მინახას, თუ რაგვარ ცრემლთა დენითა 746,3; დიდება შენდა, არ მომკალ ამათთეის ცრემლთა დენითა 906,4; ჰე ლომო, ხელი ვარ ცრემლთა დენითა 1093,1; ვა, სოფელმან სოფელს მყოფი ყოვლი დასვა ცრემლთა დენად 691.,4; საბრალოდ ცრემლსა ადენდა 575,4; გდის ცრემლი, არ გაგხმობია 954,1; აწ ტირილი არას მარგებს, ცუდად ცრემლნი რასა მდიან 189,4; ცრემლი მტირალსა სდის ზღვათა შესართავისად 179,1; პირი დასდვა და აკოცა, ცრემლი სდის, ვითა ბისონი 710,4; მაგრა სდის ცრემლი თვალთაგან მსგავსად დიჯლისა დენისად 823,2; მას წყაროსაებრ თვალთაგან ცრემლი სდის გაფიცხებული 859,3; სრულად ლაშქართა სდიოდა ცრემლი, მინდორთა სალამე 1562,2; მათ თვალთა ცრემლნი სდიოდეს, მინდორთა მოსალამენი 215,4; ჰე დაო, მით ცრემლი აქა მდინია 907,1; იგი კლდენია, სადაა ჩემი მოყვარე და ვისთვის ცრემლი მდენია 1318,2; მაგრა არ იცი აქამდის, რანიცა ცრემლნი მდენიან 149,3; დიჯლადცა კმარის, მას რომე თვალთაგან ცრემლი სდენია 840,3; მას რომე ცრემლი სდენია, ზღვათაცა შენართევია 1269,2; მეფე კოცნასა ლამოდა, აღარა ცრემლნი სდენიან 1517,1; მას ნახავს, ვისთა ვამთაგან ცრემლი მრავალჯერ სდენოდა 121,2; კვლა იტყვის ფატმან ტირილით, კკლლაი თვალთა ცრემლი სდენოდეს 1200,3; სდიოდეს ცრ[ე]მლნი მწარ[ე]ნი თუალთაგან მათთა მოქც., 137,9; წითელთა ღაწუთა მარგალიტისებრთა ცრემლთა ღუარულებრ ადენდა ვისრ., 52,29; ღელე გლოვისა ექმნას გლოვისა, ჟამნი მოუჴდეს ცრემლთა დენისა აბდ., 104,4; თვალთაგან ცრემლი სდიოდა შნმ 1276,2; მათ ორთავე შეჭირვებით გაამრავლეს ცრემლთა დენა ომ., 158,2; მომძულვებია სიცოცხლე, ამად მაქვს ცრემლთა დენაო ზილ., 66,2; აწ ზილიხანს ლხინის ჟამსა გლახ მიხვდება ცრემლთა დენათ I, 87, 220,4; გულსა ლახვარი მარიდოს, თვალთ ცუდი ცრემლთა დენა და არჩ., II, 11,2; რაღას მარგებს ცრემლთა დენა, ანუ საქმე გარდასული თბ., 270,3; ამად ვსთქვი ჯვარზედ ვევნებული, ცრემლნი იდინოთ ღვარადო გურ., 21,1,4; მარად მავს ცრემლთა დენანი, ურვისა აღმოჩენანი დ. თუმ., 36,8.

30.82 ცრემლის დენის დაწყვედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დენის დაწყვედა
დამწყვიდე დენა ცრემლისა, ნარგისთათ ნაგუბარისა 1340,4; დამწყვიტე დენა ცრემლისა სულთქმა, კვნესა და ქშენაო თ., I, 13,81,4. იხ. აგრეთვე: ცრემლთა რუს დაწყვედა, ცრემლთა წყაროს გახმობა

30.83 ცრემლის დენისაგან დასჯა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დენისაგან დასჯა
დაგსჯიდა დენა ცრემლისა, ნარგისთათ ნაგუბარისა 404,2.

30.84 ცრემლის დინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის დინება
გებრძანამცა სახლით თქვენით, ცრემლი არცა მაშინ მდინდეს 1511,3; უღმრთოდ ვერას ვერ მოვაწევ, ცრემლი ცუდად მედინების 188,3; რას იგლოვთ ანუ რა გიმძიმსთ? გეტყობის ცრემლთა დინება მთ., 170,3; გამარჯვებული დაბრუნდა, აწ ცრემლო, ნუღარ მდინდია თბ., 162,3.

30.85 ცრემლის ლამვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის ლამვა
მოხვალ, გითხრობ ყველაკასა, მო-ვით-გითხრა ცრემლთა ლამით 1095,4; კმარის, რაცა უშენომან ცრემლი ვლამე 1084,2; დავსხედით და მას თანავე ვიტირეთ და ცრემლი ვლამეთ 1148,1.

30.86 ცრემლის მალმალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის მალმალება
ვისთვისმე ხელი უცილოდ, მას ცრემლი უმალმალების 246,2.

30.87 ცრემლის მილება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის მილება
გულ–მხიარული ვიხარებ, ამად არ ცრემლი მმილდების 1308,1; თუ არ მომისმენ, ვერ ჰპოვებ, რაზომცა ცრემლსა მილდები 251,3; ქალი დამხვდა ნატირები, ვჰკითხე: ცრემლსა რასა მილდი 547,2

30.88 ცრემლის მოდენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის მოდენა
ოდენ მოდენა ცრემლისა მჭირს, ველთა მოსალბედისა 843,2; თვალთათ, ვითა წყაროს თვალი, ცრემლი ველთა მოადინეს 938,1; ყმა მივიდა გულ-მოკლული, ცრემლი ველთა მოედინა 715,1; მეტის ჯავრით უჭკოდ გაჴდა, თვალთა ცრემლი მოედინა შნმ 65,2; დღესა ერთსა ომაინ ჯდა თვლთა ცრემლი მოედინა ომ., 319,1; ფლურების დაკარგვის მწუხარებითა თვალთაგან მწარე ცრემლი მოედინა საბა, II₂, 290,5.

30.89 ცრემლის მოკვეთა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის მოკვეთა
დადუმდეს, ცრემლნი მოჰკვეთნა შავმან გიშრისა დანამან 263,4.

30.90 ცრემლის მოხოცა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის მოხოცა
მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა 109,1; ყმა გენახა უცხო ვინმე, რომე ცრემლი მოეხოცა 127,2.

30.91 ცრემლის საგუბრის მოგუბება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის საგუბრის მოგუბება
ვარდისა ბაღსა მოგუბდა ცრემლისა საგუბარია 241,1; ცრემლი საგუბრის ავსებ - მელნისა ტბითა აევსო ქალს ცრემლთა საგუბარები ომ., 390,4.

30.92 ცრემლის სეტყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის სეტყვა
ცრემლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს 1131,4; ვიცი, რომე გაუწყვედლად თვალთათ ცრემლი გისეტყეია 128,3. 171

30.93 ცრემლის ფრქვევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის ფრქვევა
გაუშვა და ცალკე დაჯდა, ტირს, დაიწყო ცრემლთა ფრქვევა 240,3; ვით გიამბო... გაუწყვედლად ტირილი და ცრემლთა ფრქვევა 1133,2; ქალი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, ხრის ყორნისა ბოლო-ფრთათა 46,4, ამას მოსთქვამს, ცრემლსა აფრქვევს, ათრთოლებს და აწანწარებს 707,1; მის ვარდისა მსგავსითა ბაგით ჰკოცნიდეს ერთმანერთსა და სიხარულითა ცრემლსა აფრქვევდენ რუს., 135,19; იგი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, მოემატა უფრო წვასა ზილ., 724,3; მიცემულხარ ჭირსა რასმე, ცრემლსა აფრქვევ გულ-მდუღარი ჩ., 60,2; ზის ხელმოჭდობით, ცრემლს აფრქვევს ბესიკი, 165,95,2.

30.94 ცრემლის ფრქვევინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის ფრქვევინება
ერთმანერთსა გარდაუხდეს, ლხინმან ცრემლი აფრქვევინა 975,4.

30.95 ცრემლის ღვარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის ღვარი
ცრემლისა ღვარსა მოეცვა პირი, ელვათა მკრთომელი 514,4; მოსთქუემდა უცხოდ საბრალოდ, ცრემლისა ღუარი გავიდა შნმ 2902,4; ცრემლისა ღვართა ნადენი წინა უთქს ნაგუბარია მთ., 311,3; მან პასუხი ვერა გასცა, ცრემლთა ღვარსა ჩამომილდა თ., I, 36,86,1; ღუარი გამრავლდა ცრემლისა ჩ., 146,2; ვიტირე და გარდვადინე მე იმაზე ცრემლთა ღვარი გურ., 84,405,2; მელნის ღვარი – დაგლიჯა ბაღი ვარდისა მელნისა ღვარმან, დარია მთ., 311,2.

30.96 ცრემლის ღვრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის ღვრა
ჟამი ვერ ვპოვე კითხვისა ნიადაგ ცრემლთა ღვრისაგან 1135,1; ვერ წაგიტან რაზომსამცა ცრემლსა ღვრიდი 773,4; აკოცებდა, სიხარულით ცრემლსა ღვრიდა 665,2; ავთანდილცა მასთანავე ტიროდა და ცრემლსა ღვრიდა 903,1; მინდორს ვნახეთ ტარიელი, ცრემლთა ღვრიდა, ველთა რწყვიდა 981,2; „რა ვქმნა, რა მერგების!“, აწვიმებდა, ცრემლთა ღვრიდა 1070,4; სულნი სრულად არ ამომხდეს, რად გიკვირს თუ ცრემლსა ვღვრიდე 901,4; ეს ამისად ნიშნად კმარის, შენ თუ ჩემთვის ცრემლსა ღვრიდე 926,3; მართალ-ა, შენი გამყრელი თვალი თუ ცრემლსა ღვრიდესა 1004,1; გამოემართა ტარიელ, გამყრელნი ცრემლსა ღვრიდესა 1433,2; ავთანდილცა მასვე თანა ტიროდა და ცრემლი ღვარა 660,1; შერმადინცა დააბრუნვა, საბრალომან ცრემლნი ღვარნა 803,2; ფრიდონ გამომყვა, წავედით, ორთავე ცრემლნი ვღვარენით 640,1; ეხვეოდეს ერთმანერთსა, აკოცეს და ცრემლნი ღვარნეს 1407,1; ჯავრიანი ცრემლსა ღვრიდა, გულსა ცეცხლი მოეკიდნა შნმ 65,3; გამიჯნურდა გული მისი, ცრემლთა ღვრასა ვერა სთმობდა მთ., 281,1. დაბინდნენ თვალნი ცრემლის ღვრითა, დღეს ვზი მწარესა ბესიკი, 173,2,1; ცრემლის სხმა – ღრუბელი მისსა ცხენსა ზედა ქაფურსა თოვდა, ცა ცრემლსა ასხმიდა ვისრ., 246,31; ცრემლთა ჩქეფა - ტირს სიხარულით იგი ყმა, ჴმა ისმის ცრემლთა ჩქეფისა მთ., 533,2; ცრემლი აჩქეფა თვალთაგან მინდორთ სალტობლად მოსხმული თან., 23,3.

30.97 ცრემლის ყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის ყრა
იხ. აგრეთვე: ცრემლის ღვრა

30.98 ცრემლის ცრემლს მომატება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის ცრემლს მომატება
მო, ზუალო, მომიმატე ცრემლი ცრემლსა 947,1.

30.99 ცრემლის წადენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის წადენა
ავთანდილსცა ცრემლი წასდის წამწამთაგან ერთ-სახე, წა 650,3.

30.100 ცრემლის წვთომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის წვთომა
რა ასმათმან დაინახა, მოეგება, ცრემლი სწვთების 833,1.

30.101 ცრემლის წვიმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის წვიმა
ცრემლსა ვითა მარგალიტსა სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ 140,2; ნარგისნი ქუხან, ცრემლსა წვიმს, ჩარცხის ბროლსა და მინასა 963,4; ავთანდილ მალვით ცრემლსა სწვიმს 1241,1; რომე აქვს წვიმა ცრემლისა, შეუშრობელად ცხელისა ზილ., 8,4; მისის თვალისა ღრუბლითა ცრემლისა წვიმამა ცვარვა დაიწყო საბა, II₁, 283,31; ცრემლთა წვიმილი – შენ დამხსენ ცრემლთა წვიმილსა ომ., 303,3.

30.102 ცრემლის წურვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის წურვება
ქრთამსა სთხოვს და ამხანაგობს, თუცა ცრემლსა ვერ იწურვებს 755,1.

30.103 ცრემლის წყარო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლის წყარო
ალვასა წყარო ცრემლისა მორწყავს, ნაკადი ბევრები 1321,3; ცხელი სდის წყარო ცრემლისა 1560,2; ვინ მოსცეს თავსა ჩემსა წყალი და თუალთა ჩემთა წყაროი ცრემლთაი მ. სწ., 229,28; ვინ სცეს... თუალთა ჩემთა წყაროჲ ცრემლისაჲ იერემ., 9,1; უსწრობდა წყარო სისხლის წყაროსა ცრემლთასა აზმ., 24,13; ცუდად იდენ ცრემლთ წყაროსა ომ., 119.3; ერთმან თქვა ვუზამ პასუხსა, ვადენ ცრემლისა წყაროსა დ. სააკაძე, ლექს., 280,13; ღვარსავით ცრემლთა წყარონი მკერდთა და მუხლთა უსველებდა საბა, II₁, 49,15.

30.104 ცრუ სოფელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცრუ სოფელი
იხ. აგრეთვე: მუხთალი საწუთრო

30.105 ცუდ გონებაში ჩავარდნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცუდ გონებაში ჩავარდნა
თქვეს, თუ „მეფე ცუდსა რასმე გონებასა ჩავარდნილა" 58,1.

30.106 ცუდი ბნედა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცუდი ბნედა
მე შენი ვარ, ნუ მოჰკვდები, მაგრა ბნედა ცუდი მძულსა 369,3.

30.107 ცხელი ცეცხლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცეცხლი
აწ მე მინდა ნახვა მისი, ვისგან დამწვავს ცეცხლი ცხელი 654,4; მე თუ ვიტყვი, დამწვაეს ცეცხლი ცხელი, შემიქმს ალად, მურად 297,4; ცეცხლმან ცხელმან ვით ვერ დაგწვა, გულო, ასჯერ დადაგულო 304,4; მე ასმათ მქვიან, რომელსა წვა მაქს ცეცხლისა ცხელისა 257,3; მის გამო კოცნა მომინდა, ვინ მწვავს ცეცხლითა ცხელითა 900,2. '

30.108 ცხელი ცეცხლის დავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცეცხლის დავსება
დამივსეო ცეცხლი ცხელი, მაგრა წყალი არ ემარე 1518,2; ცეცხლნი დამივსენ ცხელანი 1237,3; ჰქნათ რა საქმე მოსაჴმარი, ცეცხლი ცხელი მით დამივსოთ მთ., 889,4. იხ. აგრეთვე: ალის ვსება

30.109 ცხელი ცეცხლის დება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცეცხლის დება
მიმელის და ვერ მისრულვარ, ესე მიდებს ცეცხლსა ცხელსა 727,2; სხვამან ვერავინ შემატყო დება ცეცხლისა ცხელისა 355,2; მას უკანით გაუწყვედლად დება მჭირდის ცეცხლთა ცხელთა 1202,2; ცხელი ცეცხლის მოდება - „ვაგლახ მეო, საყვარელო", ცეცხლი ცხელი მოედების ჩ., 120,2. იხ. აგრეთვე: ალის დება

30.110 ცხელი ცრემლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცრემლი
ცრემლი ცხელი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა 150,2; ასმათ წინა ჩამომიძღვა, ჩამდიოდა ცრემლი ცხელი 540,2; ესე ესმა, ცრემლი ცხელი შერმადინსა თვალთა სდინდი 772,1; ვაზირსა ცრემლმან ცხელმან ღაწვნი თეთრნი აახეწნა 751,4; ერთგან დასხდეს და იტირეს დიდხან ცრემლითა ცხელითა 280,2; სულთქვამს, იკითხავს უსტარსა, ალტობს ცრემლითა ცხელითა 1267,4; ფატმან, უსამ და მონანი ტირან ცრემლითა ცხელითა 1313,1; ვტირი ცრემლითა ცხელითა 990,1; ნუღარ უჭვრეტთ ცრემლთა ცხელთა, თვალთა ჩემთათ მონადენთა 643,2; მარადის შევისუარი ცრემლითა ცხელითა მოქც., 99,29; ტირის დედა ზაალისა, მოსდიოდა ცრემლი ცხელი შნმ 784,4; მოსდიოდა ცხელი ცრემლი არ თუ ნელად ომ., 188,2; ქალი დია სევდის ჴელით ცხელსა ცრემლსა აექშინა ზილ., 130,2; ტიროდა ცხელის ცრემლითა, ჴმა ყმისა ცას მისწვდებოდა მთ., 42,3; ცხელის ცრემლით ავატირო მე სოფელი ჩემი მტერი ჩ., 4,2; მოყვასთავ ცრემლნი სწვიმეთ ცხელნი, მტერთ იხარენით ბესიკი, 47,5,5.

30.111 ცხელი ცრემლის გარდმოთოვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცრემლის გარდმოთოვა
თვალთათ ვითა მარგალიტი ცრემლი ცხელი გარდმოთოვა 622,2.

30.112 ცხელი ცრემლის გარდმოყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცრემლის გარდმოყრა
მისნი სპანი გულ-მოკლულნი ცრემლსა ცხელსა გარდმოჰყრიდეს 172,4; თვალთათ ვითა მარგალიტი ცრემლი ცხელი გარდმოყარა 158,2; მერმე სულთქვნა, დაიზახნა, ცრემლნი ცხელნი გარდმოყარნა 303,4; ავთანდილსცა აეტირნეს, გარდმოყარნა ცრემლნი ცხელნი 1125,2; ცხელი ცრემლის ჩამოყრა - ცამან ვითა, დაიჭეხნა ცხელი ცრემლი ჩამოჰყარა შნმ 348,2; ცხელი ცრემლის დენა - შეჰქმნოდათ სიხარულითა დენა ცრემლისა ცხელისა ჩ., 295,2; ხელს მოვაგონე ხელმქმნელი ცრემლი ვადინე ცხელები თ. I, 16,15 2; ცხელთა ცრემლთა დამოდინება - სულთ-ითქუნა სიღრმით გულისათ და ცხელთა ცრემლთა დამოდინებითა ეზოსმოძღ., 134,5; ცხელი ცრემლის გარდმოჩქეფა - თვალთათ, ვითა საგუბარით, ცხელი ცრემლი გარდმომჩქეფდა 398,2.

30.113 ცხელი ცრემლის გარდმოჩქეფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცრემლის გარდმოჩქეფა
იხ. აგრეთვე: ცხელი ცრემლის გარდმოყრა

30.114 ცხელი ცრემლის მოწურვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცრემლის მოწურვა
თვალთა ხელი უკუივლო, ცხელნი ცრემლნი მოიწურნა 92,1.

30.115 ცხელი ცრემლის ღვრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცრემლის ღვრა
თქვა: „თუ მე მასმცა ვეახელ, აწ ცხელსა ცრემლსა ვღვრი არა 176,4; ყმა მტირალი შეებრალა, ამად ცრემლნი ცხელნი ღვარნა 242,1.

30.116 ცხელი ცრემლის წყარო - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხელი ცრემლის წყარო
მან არა გვითხრა, გაუშვა წყარო ცრემლასა ცხელისა 1218,3.

30.117 ცხენთა ნატერფალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხენთა ნატერფალი
ნუთუ ღმერთმან არ გაგვყარნეს ცხენთა თქვენთა ნატერფალსა 644,2.

30.118 ცხენის გაქუსლვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხენის გაქუსლვა
620,1; ცხენი გავქუსლე, გავაგე წაგვრა ხრმლითა და მკლავითა 1011,3; ესე უთხრა და წავიდა, ცხენი გაქუსლა დეზითა 211,1; მე პილოტანმან სამანდი გავქუსლე ჩემი ცხენია შნმ 1499,2; ცხენი გაქუსლა და მას კაცს შუბი შესცა ომ., 116,8; ცხენის გამოუსლვა – ცნეს თუ, მოვიდა ლაშქარი, მათ გამოჰქუსლეს ცხენია შნმ 1506,3.

30.119 ცხოველი ღმერთი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხოველი ღმერთი
ვიმოწმებ ღმერთსა ცხოველსა, მათებრი არვინ შობილა 862,4; ისრაჱლი მო-ვითარ-აქცი ღმრთისა ცხოველისა ევსტ., 38,25; აღიარეს ჯუარც[უ]მული იგი ჭეშმარიტად ძედ ღმრთისა ცხოველისა მოქც., 151,40; ვიმოწმებ ღმერთსა ცხოველსა შნმ 11,1; მან იცის ღმერთმან ცხოველმან, რომელ თქვენმა სიყვარულმა და სიტკბოებამან ჩემნი მშობელნი დამავიწყნა რუხ., 89,12; ჩვენთა ცოდვათა პასუხსა ღმერთი არ გვიზამს ცხოველი ომ., 25,1; ნუ მოიშორვებთ, გიყვარდეს, გაფიცო ღმერთი ცხოველი ჩ., 281,3; ცათა მპყრობელი, შეუფლობელი, ვითარ უარყვეს ღმერთი ცხოველი არჩ., I, 230,25,4; ცხოველი სული – მამა ხარ, სული ცხოველი, ძე თანაარსი ქებული თ., I, 99,1,3.

30.120 ცხროს მოკიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ცხროს მოკიდება
მომიკიდა ცხრო და თრთოლა 577,1.

31 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ძ

▲ზევით დაბრუნება

31.1 ძალის მოკლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძალის მოკლება
მტერთა ჩემთა ენაპირე, ძალი ნურა მოგაკლდების 771,1.

31.2 ძალის მოცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძალის მოცემა
ძალი მომეც და შეწევნა შენგნით მაქვს, მივსცე გონება 6,2; მომეც ძალი და მოთმინებაჲ ლუკიან., 11,23; მომეც ძალნი მონათა შენთა მესუკ., 42,7; ენასა უძლურსა მეტყუელებად მოეც ძალი მოდრ., 302,1.

31.3 ძალის ქადილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძალის ქადილი
კაცო, ძალსა ნუ იქადი 1034,1.

31.4 ძალის შეწევნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძალის შეწევნა
ვეჭვ, ჩემი სისხლი არ შერჩეს, ძალი შესწევდეს ქადილსა 600,2.

31.5 ძაღლის ყეფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძაღლის ყეფა
ვარდთა ნახვა გაგაკრთობდეს, მართ ვითამცა ძაღლი ყეფსა 925,4; არვინ იყო მისი სწორი, ვით პილოსა ძაღლი ჰყეფდა შნმ 2818,2.

31.6 ძველი ცეცხლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძველი ცეცხლი
მას მუდამ ძველი ცეცხლი სწვავს 986,3.

31.7 ძველი ჭირის გაახლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძველი ჭირის გაახლება
ჩვენ ვერ-ჭვრეტა საყვარლისა ჭირსა ძველსა გაგვიახლებს 821,4; ძველი წყლულის გაახლება - ყმასა მზემან მისით ჭვრეტით გაუახლა ძველი წყლული მთ., 324,3.

31.8 ძირის აღფხვრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძირის აღფხვრა
სად წაიყვან სადაურსა, სად აღუფხვრი სადით ძირსა 940,3; ძირით ამოფხვრა - აწ თუ ჩვენ იმას ძირით არ ამოვფხვრით და ფესვითა არ ამოვაგდებთ, იცოდით მაღლისა ტახტისაგან ორნივე დაცარიელებულვართ შნმ II, 409,17; ძირით ამოგდება - შენ იცი გულის ნადები, ნუ ამოგვაგდებ ძირითა ომ., 41,3; ფესვით ამოგდება - აწ თუ ჩვენ იმას ძირით არ ამოვფხვრითდა ფესვითა არ ამოვაგდებთ, იცოდით მაღლისა ტახტისაგან ორნივე დაცარიელებულვართ შნმ II, 409,17; ძირის გამოთხრა – არჩივეს: „გორის ციხესა გამოუთხაროთ ძირები“ გურ., 70,314,3.

31.9 ძლევის ცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძლევის ცემა
შენ დამიფარე, ძლევა მეც დათრგუნვად მე სატანისა 2,2; ძლევის მოცემა - აწ ვინათგან ღმერთმა ძლევა მოგცა... ღმერთსა მადლი უნდა შევსწიროთ რუს., 63,3.

31.10 ძნელი საქმის გამოგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძნელი საქმის გამოგება
ხამს, თუ კაცმან გონიერმან ძნელი საქმე გამოაგოს 212,3.

31.11 ძნელის გაადვილება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძნელის გაადვილება
სადაცა შენ და შენი ძმა ხართ, ძნელი გაადვილდების 1308,2.

31.12 ძოწეულთა გაფლასება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძოწეულთა გაფლასება
ერთმანერთსა გავეყარნეთ ძოწეულნი გაგვიფლასდენ 533,2.

31.13 ძოწის ბაგე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძოწის ბაგე
მან დამწვა ცეცხლთა დაგითა, ვინ მარგალიტსა გარეშე მოსცავს ძოწისა ბაგითა 950,2.

31.14 ძოწის გაპობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძოწის გაპობა
გაღიმდის, ძოწი გააპის 1324,2.

31.15 ძოწის კარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძოწის კარი
მათ მარგალიტი უჩვენის ძოწისა კარმან ღიამან 1311,4.

31.16 ძრწოლას მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძრწოლას მიცემა
ფატმან რა ნახა, შეშინდა, ძრწის და მიეცა ძრწოლასა 1088,1.

31.17 ძღვნის გაკიცხვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძღვნის გაკიცხვა
ვიცი, მეტი არა გინდა, ძღვენნი რადმცა გავკიცხენი 639,3.

31.18 ძღვნის კადრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძღვნის კადრება
ძღვენნი გკადრნე ზედა-ზედა, არ სალამი დავაძვირო 142,4.

31.19 ძღვნის მოღება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძღვნის მოღება
მოიღეს ძღვენი უსახო ფრიდონის არ-ალქატისა 1451,1; მერმე მოვიდა მოციქული არსლან-ხანისა მზახალთათუის და მოიღო ურიცხუი ძღუენი ვისრ., 33,24; ადგეს ყოველნი და თაყვანისგვცეს და ძღვენი მოიღეს აურაცხელი ა. დარ., 352,24; ძღვნის გაგზავნა – ფეშანგს წინ ძღვენი გავგზავნო, ბელაქსა შევამკობდია შნმ 1961,2; ფეშქაშის მიღება - მერმე მოიღეს ფეშქაში სიმრავლე მიუმხდარისად ომ., 135,2.

31.20 ძღვნის შეძღვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძღვნის შეძღვნა
წინა მიისვა, შეიძღვნა, ძღვენი მიართვა რომელი 1153,3.

31.21 ძღვნის ძღვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძღვნის ძღვნა
რა შემოვლენ დიდ-ვაჭარნი, მას ნახვენ და ძღვენსა სძღენიან 1057,1; ყმამან უძღვნა ძღვენი ტურფა, მიმღებელთა თქვეს, თუ „ვარგა“ 1066,2; კვლა უძღვნა ძღვენი ორთავე 1544,1; უმასპინძლა, ძღვენნი უძღვნნა შვენიერსა შვენიერნი 761,2; დღე მოვიდა ნავროზობა, დედოფალსა ძღვენი ვსძღვენით 1112,1; დედოფალსა ძღვენსა ვუძღვნით, მდიდარი თუ გლახა ვინ-ა 1111,3; მივაზირებ, წავალ, ვნახავ, ვუდარბაზო, ვუძღვნა ძღვენი 1151,3; ქება შეასხიან და უძღვნიან ძღვენი დიადი ამირან დარეჯანის ძესა ა. დარ., 359,20; ძღუენის მორთუმევა - და მოვიდეს და ძღუენი მოართუეს მას, რომელი-იგი ჩუენთჳს დაგლახაკნა სინ., 15,312; მოართვეს ძღუენი დიადი ა. დარ. 361,7; ძღვნის ძღვნობა - შეიქმნა ძღვნობა ძღვენისა, მათისა შესამსგავსისა 1526,2; წიგნსა სწერდა ჩემ მაგიერ, უფასოსა ძღვენსა სძღვნობდი 154,3; მისი გვმართებს მოკიდება, სამსახური, ძღვენთა ძღნობა ომ., 276,2.

31.22 ძღვნის ძღვნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ძღვნის ძღვნობა
იხ. აგრეთვე: ძღვენის ძღვნა

32 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - წ

▲ზევით დაბრუნება

32.1 წადილთა ნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წადილთა ნება
იხ. აგრეთვე: გულის ნება

32.2 წადილის ასრულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წადილის ასრულება
იხ. აგრეთვე: გულის ნების გასრულება

32.3 წადილის მიხვდოვმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წადილის მიხვდოვმა
იხ. აგრეთვე: ნდომის მიხვდომა

32.4 წამლის დადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წამლის დადება
ავთანდილ დამდვა წამალი მისგან თავისა დარებით 1507,2.

32.5 წამლის ძებნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წამლის ძებნა
ხამს გასრულება მოყვრისა სიყვარულისა მტკიცისა, ძებნა წამლისა მისისა და ცოდნა ხამს უიცისა 697,3; მომინდა მისთა წამალთა ძებნა ზღვითა და ხმელითა 990,3; აწ ვეძებ მისთა წამალთა, ვიქმ იქით-აქათ ბრუნვასა 991,4; წამალსა ტარიელისსა ეძებს ყოვლითა ღონითა 1015,2; მისსა წამალსა ეძებენ, ვის აქვს ცრემლითა წყლულია ზილ., 25,2, შენ შენს წამალსა არ ეძებ, სწავლებით არ ისწავები არჩ. I, 203,573,2; წამლის ძიება - თანამაც ზრუნვაჲ მისთჳს და ძიებაჲ წამლისაჲ მისთჳს ბალ., 110,25.

32.6 წამწამთა ნიავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წამწამთა ნიავი
მისთა წამწამთა ნიავი ქრის, ვითა ქარი არავი 1499,3; ზილფს ფანჩავს წამწმის ნიავი წამ-წამ[ა]დ წამონაქროლი არჩ., I, 129,16,1; წამწამთა ბუქი - ყვევლთა ყვავილთა დამჭკნობი მისის წამწამთა ბუქია ზილ, 154,4; მაშინ მზე მისი სულთქმიდა, მოქრის წამწმისა ბუქები ბ: გულ., 961,3.

32.7 წამწამთა ქოხი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წამწამთა ქოხი
ვარდისა ბაღსა უჩრდილობს ჩრდილი წამწამთა ქოხისა 1248,4; წამწამთ ქოხი ქვეა კარვის სამყოფელად ეშყ., 11,4. წამწამთა

32.8 წამწამთა ჯარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წამწამთა ჯარი
მას თინათინის გონება ჰკლვიდის წამწამთა ჯარისა 40,4; წამწამთა რაზმი – წამწამთა რაზმმან დაფარა თვალნი გიშრისა, დალულა არჩ., II, 386,1; შავთა ჯარი - ციმციმი და შავთა ჯარი ნუ იბრძვიან, დააწყნარე ზილ., 246,4; წამწმის რემება – ვინ გიშერი დააჯოგა და წამწამი არემა-რე, გვალე, შეგყრი 1518,3.

32.9 წამწამთაგან ბუკის ბუქება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წამწამთაგან ბუკის ბუქება
მონაქროლმან ვარდი დაზრა, წამწამთაგან ბუქი ბუქდა 974,3; წამწამთაგან ქარის ქროლა – ილხენდა და თამაშობდა, წამწამთაგან უქრის ქარი ჩ., 344,1; წამწამთაგან ბუქის მოქროლა – ცრემლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, წამწამთაგან მოქრის ბუქი 1131,4.

32.10 წამწამთაგან ბუკის მოქროლა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წამწამთაგან ბუკის მოქროლა
იხ. აგრეთვე: წამწამთაგან ბუქის ბუქება

32.11 წამწმის რემება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წამწმის რემება
იხ. აგრეთვე: წამწამთა ჯარი

32.12 წარბი ტევრი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წარბი ტევრი
ბროლ-ბალახშსა აშვენებდა თმა გიშერი, წარბი ტევრი 685,3; წარბის ტევრი – წარბისა ტევრი ბროლზედან ორივ, გლახ, მოემტვერება თ., I, 49,191,4.

32.13 წახდომილი მზე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წახდომილი მზე
თავნი მივსცნეთ აწ ღიმილსა, რათგან მიხვდა დაკარგული ლომი მზესა წახდომილსა 1445,3; ადეგ, წავიდეთ საძებრად მის მზისა წახდომილისად 1337,3.

32.14 წდობილი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წდობილი გული
მათთა მჭვრეტელთა გულნიმცა ესხნეს წდობილნი 1554,4; წთობილი გული – მმისსა ვით გასძლებს გაყრასა გული ალმასი, წთობილი 320,4.

32.15 წვიმის დანელება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წვიმის დანელება
იგი წვიმა და-რე-ნელდა, რომე პირველ ვარდი აზრა 529,2.

32.16 წვის გაახლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წვის გაახლება
აკოცეს და გაუახლდეს მათ ორთავე მათნი წვანი 1012,2.

32.17 წთობილი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წთობილი გული
იხ. აგრეთვე: წდობილი გული

32.18 წუხილს მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წუხილს მიცემა
ზარი მის ყმისა წასლვისა გახდა, მიეცნეს წუხილსა 1009,1.

32.19 წყალობის მთოველი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყალობის მთოველი
პატრონი ჩემი გამზრდელი... ცა წყალობისა მთოველი 847,2; მობრუნდა რისხვითა ცა წყალობისა მთოველი შნმ 2917,3; დღენი გარდავლეს, ყმა ეტყვის: ხარ წყალობისა მთოველად ბ. გულ., 705,1; იგ იჴმეს ჭირთა მკურნალად, მათზედ წყალობის მთოველი მთ., 1794,2; წყალობით მთოველი - თქვენც კარგა მაპატივებდი, – ცა წყალობითა მთოველი თბ., 19,4.

32.20 წყალობის მოცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყალობის მოცემა
ღმერთი მოგცემს წყალობასა, მისგან ზეცით შესახულსა 1457,2; იგი მოგვცემს წყალობასა მისსა, ზეცით მოგვიქუხებს 625,3; აწ ღმერთმან მოგვცა წყალობა 1438,3; მოგცაო ღმერთმან წყალობა ომ., 406,2; წყალობის მონიჭება – აწე კვლადცა კურთხეულმცა არს იგი ღმერთი, რომელმან მოგვანიჭა ესოდენი წყალობა რუს., 348,34; წყალობის მოღება – ესდენი წყალობა მოიღევ ჩემზედა, რომე ესდენი წყალობა მიბოძე, და ვინ იცის, თუ კვლავე რასდენსა წყალობასა შენსა მოველიო რუს., 350,26.

32.21 წყაროს თვალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყაროს თვალი
თვალთათ, ვითა წყაროს თვალი, ცრემლი ველთა მოადინეს 9218,3; წყაროდ დაბეჭდულად ამისთჳს გიწოდა შენ, რამეთუ მდინარჱ იგი ცხორებისაჲ შენგან გამოვიდა და განავსო ყოველი სოფელი და თუალსა მას წყაროჲსასა არა დააკლდა ყოვლადვე სინ., 205,5; წყაროსა თუალი სიბრძნისა აღმოეცენა მომრწყველად ნათესავისა ჩუენისა ცხ., გ. მთწ. 294,29.

32.22 წყენის კადრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყენის კადრება
ვერვინ ჰკადრებდის წყენასა, ვერ ცხადი, ვერცა მპარავი 307,3.

32.23 წყლიანი ლაღობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლიანი ლაღობა
ერთგან დასხდეს და დაიწყეს კოცნა, ლაღობა წყლიანი 1087,1.

32.24 წყლის ჭავლი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლის ჭავლი
რა წყალი ნახის, გარდახდის, უჭვრეტდის ჭავლსა წყლისასა 830,2.

32.25 წყლულთა აქიმება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულთა აქიმება
ამით უფრო დამაწყლულა, არა წყლულთა მიაქიმდა 512,4; წყლულთა განკურნება – მითხარ, ვიხ მოგცა წამალი თქვენ წყლულთა განკურნებისა შნმ 5108,3; ფოთლად გასხია წყალობა, განჰკურნე ჩემი წყლულია ვახტ., 37, 102,4.

32.26 წყლული გულის გამრთელება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლული გულის გამრთელება
გამიმრთელდა გული წყლული, აწყა დავჯე ცეცხლთა შრეტად 1107,4; გული ჩემი წყლული გამიმრთელა ვისრ., 81,26; გამიმთელე გული წყლული, ანუ უფრო დამიწყლულე მთ., 183,4; მერაბს ესმა ცოლისაგან, გაეკურნა გული წყლული შნმ 1626,1; წყლული გულის დაამება - დაუამა გული წყლული, აგრე გავს, რომ არ შესცოდა ფეშ., 725,2; წყლული გულის წამლება - მოდი, ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო 104,3.

32.27 წყლული გულის გარკინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლული გულის გარკინება
მანვე ქმნა და მო-რე-ვჯობდი, გული წყლული გავარკინე 347,4.

32.28 წყლული გულის მომტკივნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლული გულის მომტკივნება
გამოძრწა და გამომელდა, გულსა წყლულსა მოიმტკივნებს 752,2.

32.29 წყლული გულის წამლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლული გულის წამლება
იხ. აგრეთვე: წყლული გულის გამრთელება

32.30 წყლულის განკურნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის განკურნება
წყლულსა, მისგან დაკოდილსა, მასვე ძალ-უც განკურნება 1440,4; ღმერთსამცა ვით არ შეეძლო კვლა განკურნება წყლულისა 918,3; რაა წამალი მისისა წყლულისაგან კურნებისა 692,4; წყლულებათა განკურნება - ქადაგა ჭეშმარიტებაჲ, განკურნნა წყლულებანი სინ, 50,8; წყლულის კურნება - ფირან, ამ წყლულსა დღეს ჩემგან არ ეკურნების შნმ 2592,1; წყლულის გამთელება – ვისის სული ვისაც ეცემოდა, მკუდარსა გააცოცხლებდა და წყლულსა გაამთელებდა ვისრ., 99,22; ან წავაგო თავი ჩემი, გაგიმთელო ანუ წყლული მთ., 432,4.

32.31 წყლულის დაშუშება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის დაშუშება
ქალმან შავმან ვერა არგო, ვერცა წყლულნი დაუშუშნა 572,4.

32.32 წყლულის დაჩენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის დაჩენა
ნუ დაიჩენ, ლომო წყლულსა 369,2; წყლულის ჩნევა - ეგე სამხრე მისეული, შენ გაჩნია ვისგან წყლული, რაგვარ გიყვარს, რაგვარ გიღირს 885,3;

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის მამრთელებელი წამალი
შენ გაქვს წამალი ჩემისა მამრთელებელი წყლულისა 1013,4.

32.34 წყლულის მატება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის მატება
მომეგონოს მოშორვება, მემატების წყლელი წყლულსა 1293,3;

32.35 წყლულის მიზეზი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის მიზეზი
ცნას მიზეზი შენთა წყლულითა, ქმნას, რა ღონე აეგების 298,4.

32.36 წყლულის ტკივილი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის ტკივილი
ლომთა მკლავთაგან იმედი გაქვს, არა წყლულნი გტკივიან 138,2; სიცხე სიცხე სწვავს, ყინვა დააზრობს, წყლულნი ორჯელვე სტკივიან 1334,4; მას თურე წყლული სტკიოდა 585,2.

32.37 წყლულის ჩნევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის ჩნევა
იხ. აგრეთვე: წყლულის დაჩენა

32.38 წყლულის წამალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის წამალი
მაგრა არ არის ქვეყანად წამალი ამა წყლულისა 271,2; მე თქვენგან ვპოვე მოკვდავმან ჩემი წამალი წყლულისა 1455,4.

32.39 წყლულის წყლულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყლულის წყლულება
მართალი ვარ, გამიკითხე! რად მაწყლულებ მისთვის წყლულსა 948,4; თავსა მრთელსა რად შეიკრავ, წყლულსა ახლად რად იწყლულებ 866,4; მაგრა შენცა ნუ აგრე ხარ, ნუ იწყლულებ ახლად წყლულსა 892,2.

32.40 წყნარი სიტყვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყნარი სიტყვა
ნუ მოჰკვეხ მშვილდოსნობასა, თქმა სჯობს სიტყვისა წყნარისა 66,4.

32.41 წყნარი ქცევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყნარი ქცევა
თვითო აივსეს ჭიქები, მივლენ ქცევითა წყნარითა 59,2; წარდგენ წყნარისა ქცევითა და სალამი გარდაიხადეს რუს., 64,30.

32.42 წყნარი ცნობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყნარი ცნობა
თავ-მოდრეკილი დაღრეჯით ქვე ზისს ცნობითა წყნარითა 1169,4; აკოცა მისთა მეშველთა ლაღმან ცნობითა წყნარითა 1409,2.

32.43 წყრომის დათმობა] - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

წყრომის დათმობა]
დათმოს წყრომა მეფეთაგან, მისი ჰქონდეს შიში, კრძალვა 27,4.

33 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ჭ

▲ზევით დაბრუნება

33.1 ჭირთა არ-დაჩენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა არ-დაჩენა
არს პირველი მიჯნურობა, არ-დაჩენა ჭირთა მალვა 27,1.

33.2 ჭირთა ბადე - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა ბადე
წყენააო ჭირთა ბადე 806,2; თუცა ჭირი ვისგანმე მოსცემია, მან მასცა ჭირისა ბადე აუბას საბა, II₂, 159,27; გულსა ჩემსა დაჭე

33.3 ჭირთა გარდუხდელობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა გარდუხდელობა
აწ, შვილო, ღმერთმან თქვენ მოგცეს... კვლა ჭირთა გარდუხდელობა 1531,2.

33.4 ჭირთა გაცხადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა გაცხადება
იუბნეს და გააცხადნეს თავის-თავის მათნი ჭირნი 914,2.

33.5 ჭირთა დაბუდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა დაბუდება
გულით ჩემით სიხარულნი აჰფხვრენ, ჭირნი დააბუდენ 187,3.

33.6 ჭირთა დამთმობარი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა დამთმობარი
ხარ უცილოდ კარგი ვინმე, მოყმე, ბრძენთა საქებარი; ხარ ვინათგან აქანამდის მაგა ჭირთა დამთმობარი 255,3.

33.7 ჭირთა თმენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა თმენა
ქალი ახლავს სასურველად, სულთა დგმად და ჭირთა თმენად 691,3; თვითცა გულსა იმაგრებდა და ეცდებოდა ჭირთა თმენასა რუს., 18,24; სახე მომეც ჭირთა თმენად იგი შენგან დახატული ომ., 124,4; ჭირის მოთმენა - ქალო, არ იცი, სით მოვალ, რა ჭირნი მომითმენიან 233,1; მე მოვითმენ ყუელასა ჭირსა ამისგან კიდე, რომელ აბეზარობასა შენგან ვერ გავსძლებ ვისრ., 244,30; რად არ მოკვდი, ვეჭვ რომ დამგმო, რომ მე ჭირი მოვითმინე მთ., 489.4; რა მიზეზი გაქვს, ესეთსა ჭირსა მოითმენ და მაგისთანას ძალასა თავს იდებო საბა, II₂, 35,16; ჭირის გაძლება – მაგრა ბოლოდ ლხინსა მისცემს, ეინცა პირველ ჭირსა გასძლებს 904,2; ვინმცა გასძლნა ჭირნი ჩემნი, ანუ ვინმცა შეეცადა 272,3; შენ ნაზი ხარ, ჭირსა ვერ გასძლებ ვისრ., 115,21; ვითა გავსძლოთ ყუელა ჭირი – ტყუეობა და შეჭირვება შნმ 2014,1; თქვენგან მომხვდა ნაცვლად ლხინი, რაზომ ჭირნი გამიძლია მთ., 1441,4; ჭირის დათმობა – მაგრა თუ ჭირსა არ დასთმობ, ლხინი რა დასათმობია 954,4; რა ჭირნი დასთმნა, ვერ იტყვის აწ ენა ესე ხელისა 988,3; მტკიცედ დაუთმოთ ჭირთა და განსაცდელთა აბიბ., 110,28; დავსთმოთ ჭირი აქანამდის, ჟამი სოფელს თვალსა უგებს შნმ 3698,1; მე სოფლისა ლხინთა მზმელსა, კვლაცა ჭირნი დამითმია მთ., 1413,2; დავსთმოთ ჭირი სოფელს ყოფით, ტყუდ ვიყოთო მარტო თანა ფეშ., 331,4; ჭირის დათმენა - მეფე ჰკითხავს, იგი ჰკადრებს, რაცა ჭირი დაეთმინა 678,3; სიქადულ მონაზონისა არს დათმენაჲ ჭირსა შინა მისსა ეფრ., ას., 19,10.

33.8 ჭირთა მალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა მალვა
არს პირველი მიჯნურობა არ-დაჩენა ჭირთა, მალვა 27,1; მეტად უარეა არა-თქმა და ჭირთა მალვა 405,2; შევქმენ სმა და ნადიმობა პატიჟთა და ჭირთა მალვად362,4; დამალვასა ეცდებოდა, მაგრა ჭირთა ვერ მალვიდა 1070,3; მოეთმინნის მას ეგზომნი ჭირნი, სჭირდის ჭირთა მალვა მთ., 1699,2. იხ. აგრეთვე: ჭირთა არდაჩენა

33.9 ჭირთა მთმო გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა მთმო გული
გული – ჟამ-ჟამად ყოველთა ჭირთა მთმო, ლხინთა მნდომელი 709,2.

33.10 ჭირთა მოთმენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა მოთმენა
იხ. აგრეთვე: ჭირთა თმენა

33.11 ჭირთა მომალხენელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა მომალხენელი
ღმერთო, გმადლობ, რომელი ხარ ჭირთა მომალხენელი 1238,2.

33.12 ჭირთა მოპოვნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთა მოპოვნება
გულსა სევდა შემეყარა, ვიწყე ჭირთა მოპოვნებად 509,4.

33.13 ჭირთაგან თავის გაკრძალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირთაგან თავის გაკრძალვა
ვერ იტყოდა ენა ჩემი, თავი ჭირთა გავაკრძალე 1276,2; ჭირთაგან დაცვა – დამიცევ ამა ჩემთა ჭირთაგან ომ., 23,22.

33.14 ჭირით ავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირით ავსება
ვაგლახ მე, შენცა აგავსე ჭირითა 1438,2; ვეჭვ, რომე ჩემთა ცოდვათა შენცა აგავსონ ჭირითა 1096,3.

33.15 ჭირის ათასება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ათასება
ჭირი ბევრჯელ ვაათასი, ლხინი ჩემი ვაერთხელი 540,3; თავთა ჭირი უათასეთ, რადმც უშვიდეთ, ანუ ურვეთ 631,4; აქა მხეც-ქმნილი ტარიელ ტირს, ჭირი ეათასების 490,1.

33.16 ჭირის ახოცა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ახოცა
ბევრ-ათასნი ჭირნი ამან ამიხოცნეს 1149,); ჭირნი მისგან აღიხოცნე, სიხარული ადიადე ბ.გულ., 925,4; ჭირთა აფხვრა – ჭირნი ამფხვრნეს ნარონები ჩ., 143,1; ჭირის უკუყრა - ბრძანება ქენ, მოსვლით ჭირი უკუგვყაროს ზილ., 486,1.

33.17 ჭირის გაადვილება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის გაადვილება
შენ ორთა დამხსენ გრძნეულთა, გამიადვილე ჭირები 1273,1; ნუთუ კვლა ღმერთმან წყალობით გაგიადვილოს ჭირები 815,3; ღვთითა ჭირი გაადვილდა, ჩუენთა მტერთა დღე მოვიდა შნმ 1969,4.

33.18 ჭირის გადრეკა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის გადრეკა
ჭირსა გადრეკა რად უნდა, რა სასაუბრო პირია 920,2; ჭირის დაძლევა - ყოლა ჭირი არ ეგების თუმცა ლხინმან არ დასძლია 630,4.

33.19 ჭირის გალხინება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის გალხინება
დაამოკლენ დღენი ჩემნი, ჭირი ამით გამილხინე 855,4.

33.20 ჭირის განკურნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის განკურნება
სხვასა მხარსა გაემართა, მათი ჭირი არ განკურნა 92,4; ჭირის კურნება – ცეცხლსა ცეცხლითა ვავსებდი და ჭირსა ჭირითა ვპკურნებდი ვისრ., 207,20.

33.21 ჭირის გარდაუხდელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის გარდაუხდელი
მაგრა გარჯილხარ, არა ხარ გარდაუხდელი ჭირისა 293,3.

33.22 ჭირის გარდახდა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის გარდახდა
ნუთუ ქმნას ღმერთმან გარდახდა მაგ შენთა ჭირთა და ვალთა 629,4; მაშინ ლხინი ამო არის, რა გარდიხდის კაცი ჭირსა 1519,4; ჭირნი, მისგან უნახავნი, დია, ვისმე გარდუხდიან 739,4: გაადვილდა, აქანამდის გარდეხადა რაცა ჭირი 135,3; მე რაცა აქამდინ ჭირი და მიჯნურობა გარდამიჴმდია, მეყოფის ვისრ., 212,15; აწ ლხინითა გაისვენებს, რაცა ჭირნი გარდუჴდიან შნმ 5168,4; ჭირნი სხვისთვის გარდგიხდია ომ., 294,4; რა რომ ჭირნი გარდგვეჴადნეს, ლხინით ყველა დაგვანანე მთ., 1569,4; ჭირის გარდახდომა - მიყმაწვილობდეს, უხარის მათ გარდახდომა ჭირისა 1436,2; მზეო, ვით ითქმის, რა ჭირნი გარდაგჴდომია მთ., 1272,1; ჭირის გამოვლა – არ უნდა ენდოს მას, რომე დაუნაშაებლად მის კარზედ გარჯა და წყენა ენახოს და მრავალგზის ჭირი და მწუხარება გამოევლოს საბა, II₁, 142,4.

33.23 ჭირის გარდახდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის გარდახდომა
იხ. აგრეთვე: ჭირის გარდახდა

33.24 ჭირის გაძლება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის გაძლება
იხ. აგრეთვე: ჭირთა თმენა

33.25 ჭირის დათმენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის დათმენა
იხ. აგრეთვე: ჭირთა თმენა

33.26 ჭირის დათმობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის დათმობა
იხ. აგრეთვე: ჭირთა თმენა

33.27 ჭირის დაძლევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის დაძლევა
იხ. აგრეთვე: ჭირის გადრეკა

33.28 ჭირის ლხინად შეცვალება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ლხინად შეცვალება
ჭირსა ლხინად შეგვიცვალებს 625,4.

33.29 ჭირის მატება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის მატება
ხვალ გაყრისა გონებამან სხვა უმატა ჭირსა ჭირი 930,4; მე ჭირი მით მმატებია, რომელ ჩემი სული ჩემგან აბეზარქმნილია ვისრ., 125,20.

33.30 ჭირის ნახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ნახვა
იგი ჭირი არ უნახავს არ რამინს და არცა ვისსა 181,3; ჭირნი ვნახენ და მო-ცა-მხვდა ნაცვალი ჭირ-ნახულისა 1306,1; დათმე, ჭირი გინახავს და ჭირისა ბოლო მიწყით ლხინია ვისრ., 213,10; მას ბევრი ჭირი უნახავს შენისა გლახ ძებნისაგან შნმ 1140,4; წამოვყე და გზასა ზედა მრავალი ჭირი ვნახე რუს., 356,38; მე გამოთქმად ამა ლექსთა ჭირნი ვნახენ უამრავი მთ., 1838,1; ხამდა მისთვის ჭირთა ნახვა, რადგან მისებრ არვინ არი არჩ. I, 173,314,1.

33.31 ჭირის სუბუქება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის სუბუქება
რა „ტარიელ“ მოისმინა, ფრიდონს ჭირი უსუბუქდა 974,1; ჟ ჴელ-მწიფისა საუბრითა როსტომ ჭირნი ისუბუქნა შნმ 2630,1.

33.32 ჭირის შეწყნარება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის შეწყნარება
თუ ლხინი გვინდა ღმრთისაგან, ჭირიცა შევიწყნაროთა 717,4.

33.33 ჭირის ჭირს დართვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ჭირს დართვა
შინა მოვე, უარ გავხე, სხვა დამერთო ჭირი ჭირსა 350,3; ჭირის ჭირს მომატება – ან მაცოცხლე, ანუ მომკალ, ჭირი ჭირსა მომიმატე 248,4; მო, ზუალო, მომიმატე ცრემლი ცრემლსა, ჭირი ჭირსა 947,1; ჭირის ჭირს მოსართვა – აწ სოფელმან უარესი ჭირი ჭირსა მომისართა 1286,1.

33.34 ჭირის ჭირს მომატება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ჭირს მომატება
იხ. აგრეთვე: ჭირის ჭირს დართვა

33.35 ჭირის ჭირს მოსავსება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ჭირს მოსავსება
ვერა გვარგო, მოგვიმატენ, ჭირნი ჭიჭთა მოგვისავსენ 195,3.

33.36 ჭირის ჭირს მოსართვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ჭირს მოსართვა
იხ. აგრეთვე: ჭირის ჭირს დართვა

33.37 ჭირის ხსოვნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირის ხსოვნა
რა კაცსა სოფელმან მისცეს წადილი გულისა, ხსოვნა არა ხამს ჭირისა 687,2.

33.38 ჭირნახულის გარდახდა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირნახულის გარდახდა
ძმაო, რა გარდიხდის შენგან ჩემსა ჭირ-ნახულსა 1457,1.

33.39 ჭირნახულის წახდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირნახულის წახდომა
წახდა ჩემი ჭირნახული, ვერ მოვიმკე, რაცა ვსთესი 1189,4.

33.40 ჭირს გულის მობმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირს გულის მობმა
დახსნილვარ ლხინსა ყოველსა, მით გული ჭირსა მოების 635,4.

33.41 ჭირს თავის დარიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირს თავის დარიდება
ხამს, თუ მისთვის სიკვდილსა და ჭირსა თავი არ დარიდოს 301,2; ჭირს თავის კრძალვა - ნახევარ დღე სხვა ვიარე, ჭირსა თავი არ ვაკრძალე 431,1.

33.42 ჭირს თავის კრძალვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირს თავის კრძალვა
იხ. აგრეთვე: ჭირს თავის დარიდება

33.43 ჭირს მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირს მიცემა
შეიგენით, მიცემულ ვარ ჭირსა რასმე თანისთანსა 662,4.

33.44 ჭირსა შიგან გამაგრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირსა შიგან გამაგრება
ჭირსა შიგან გამაგრება ასრე უნდა, ვით ქვიტკირსა 865,3; ჭირსა შინა გამაგრება – ჭირსა შინა გამამაგროს, სული ჰქონდის ვით ხალებად არჩ. II, 248,3.

33.45 ჭირში ჩავარდნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭირში ჩავარდნა
თავისისა ცნობისაგან ჩავარდების კაცი ჭირსა 865,4; რა ჩავარდეს კაცი ჭირსა, მას გადრეკა აღარ უნდა მთ., 798,4; ჭირში ჩაცვივნა - ბედითი რამე ეშმაური საქმე მგონია და ბედითსა ჭირსა ჩავსცვივით ა. დარ., 349,7; თავისთვის კარგად უქნია, მაგრამ ჩვენ დიდ ჭირში ჩავცვინულვართ რუს., 278,26; ჭირში გაბმა ვაი, რას ჭირშიგა გავები, დამვიწყდა ამას წინანი ზილ., 259,4; ჭირსა გავები ულხენსა, მკურნალსა ვერ მივჰხვდებოდი მთ., 1475,3.

33.46 ჭმუნვას მიცემა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭმუნვას მიცემა
მეფე მიეცა ჭმუნვასა 991,1.

33.47 ჭმუნვის გადიდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭმუნვის გადიდება
მაშინ გწადდეს – იხარებდი, გწადდეს – ჭმუნვა გაადიდე 926.4; ვიაზრე, გამიწყრებოდა, ჭმუნვა მით გამდიდებია 757,2.

33.48 ჭმუნვის გათავნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭმუნვის გათავნება
როსტანს ეჭვი შეუვიდა, ჭმუნევა ამით გაათავნის 809,3.

33.49 ჭმუნვის გაქარვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჭმუნვის გაქარვება
მოდი ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო 104,3; ჭმუნვა გაქარდეს, პასუხი მიბძანო უკეთესეა ფეშ., 734,2; ჭმუნვის განდევნა – განსდევნეთ ჭმუნვა ყოველთა, დრო გვაქვს აწ სიხარულისა ჩ., 298,4; ჭმუნვის განგდება – ჭმუნვა განაგდო, გარდუწმდა, გულს ეკრა რაც ჯანგ-მურია გურ., 55,201,2. იხ. აგრეთვე: გულით ამოსლვა დარდისა

34 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ხ

▲ზევით დაბრუნება

34.1 ხალვის მოძულება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხალვის მოძულება
ხალვა მოსძულდა, შეექმნა გულს კაეშანთა ჯარები 308,1.

34.2 ხანის გამოხდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხანის გამოხდომა
ხანი გამოხდა, იკითხა: „ნეტარ, რასა იქმს ქალიო“ 103,1; რა მოიწყრომა, ცოტა ხანი გამოჴდა ვისრ., 154,31; გამოჴდა დიდი ხანი და არა იწოდეს ა. დარ., 366,2; ხანი გამოჴდა ღამისა მთ., 265,1; რა მცირე ხანი გამოჰხდა, ჭარომ ხელმწიფისა კოშკთა კვერცხი დადვა და მართვე გამოჩეკა საბა, II₂, 86,4; ხანის გამოსვლა – გამოვიდა ხანი რამე სიმდიდრეს და სიხარულში არჩ., II, 615,1; ასობაში გამოვიდა ხანი რუს., 381,5.

34.3 ხანის გარდახდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხანის გარდახდომა
რა გარდახდა ხანი რამე, გამოვიდეს ღამე-დღენი 1151,1.

34.4 ხანის დაზმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხანის დაზმა
თუ მოსრულა, უღონიოდ შინა ხანსა არ დაზმიდა 1319,1; ზღვის პირს ხანსა არ დაზმიდეს 1123,4, ადრე მოვალ, არ გაგწირავ, არას დავზამ შინა ხანსა 662,1; მასვე წამსა წამოვიდა, შინა ხანი არა დაზმა 168,4; აშაქის ძე ქიშვად მიზდევს, – მივა, ხანი არა დაზმა შნმ 151,2; მან მიჰმართა სახლსა მისსა, ხანსა არც ყოლ არ დაზმიდა მთ., 1079,4; ღმერთმან ქმნას, ასრე დავხოცნეთ, არ იყენენ ხანსა დაზმითა ჩ., 449,4; ხუალე წასულისა ნდომა აქუს; მუნ ხანსა არ დაზმიდესა ფეშ., 87,1; ლხინი ნახეს დიაღ კარგი, არ მოსწყინდათ ხანთა დაზმა არჩ. II, 222,3; გახსონს, მეფეო, თქვენ აქ ხანი რამ დაზმია თბ., 201,3; თუ წაბრძანდებით, წაბრძანდით, ხანსა ნუღარას დაზმითა გურ., 56,208,1; ხანის დაყოვნება - უკურიდნეს, აღარა ქმნეს მუნ ხანისა დაყოვნება 260,4; ნუ გიკვირს მისი ვერ-ნახვა და დაყოვნება ხანისა 1504,1; ვერ ვასმინე საუბარი, მით დავყოვნე ხანი მუნ, და 89,4; აწვე მოვა, არა ვიცი თუ დაჰყოვნის დიდსა ხანსა 258,4; მან დასდვა პირი მიწასა, არ დაიყოვნა ხანია 1370,3; სჯობს რომ კარგად გამოგზავნოთ, არ ქნათ ხანის დაყოვნება შნმ 178,4; ხანს ნუ დაიყოვნებთო, ადრე წამოდითო რუს., 391,36; ჩემგან არა ჴამს კვლა დაყოვნება ხანისა მთ., 620,4; მოვიდეს იგი ვაჭარნი, არ დაიყოვნეს ხანები თ., I, 68,70,1; ხანის დაყოფა – მუნ დაჰყოფდა დიდსა ხანსა 1174,3; სიკვდილი მახლავს, დამეხსენ, ხანსაღა დავჰყოფ მცირასა 874,2; თქვენ დაგხოცს თქვენი პატრონი, სოფელს ვერ დაჰყოფთ ხანასა 1182,2; თქვა: „თუ დავბრუნდე, ეზომი ხანი რად დავყავ მე ველად 184,2; დავყავ ხანი მას მას წინაშე 411,1; ხანი დავყავ, გავეყარე, მაგრა გავხე ვითა ხელი 540,1; ცოცხალ ვიყო, შენ ინდოეთს, ღმერთო, ხანი ვერა დაჰყო 521,1; მან ტურფამან სახლსა ჩემსა ეგრე დაყო ხანი დიდი 1138,1; არსადა ხანი არ დაყვეს, ერთნი თვალისა წამენი 215,3; თუ არ დავბრუნდე, საძებრად დავყვნე სხვაიცა ხანანი 185,1; გამოისვენოს სიძემან, დაყოს ცოტაი ხანია 544,2; წავიდე ამულს, გურგანს და სარავს, მივიდე, ვინადირო და ხანი დავყო ვისრ., 112,9; მუნ დავყავით დიდი ხანი და შემოვედით ა. დარ., 363,18; ჩიტმან წყალი სვას, არ ვაცლი, რომე მან ხანი დაიყოს შნმ 3864,4; ჯერეთ ნუ აჩქარებულხართ, აქ დიდსა ხანსა დაჰყოფთ რუს., 250,5; მისრეთის ასულიც თან ახლავს და ხანის დაყოფისა არა ვიცი რა ომ., 109,6; სწრაფად გავლნეს შორნი გზანი, მათ არ დაყვნეს ხანი სრულად მთ., 582,3; საქმე მაქვსო გასაგები – თქვა– დავჰყოფო ცოტას ხანსა თ. I, 79,156,4; აიყარნეს მასვე წამსა, აღარ დაყუეს მუნდა ხანი ფეშ., 155,2; მობრუნდენ გამარჯვებულნი, მათ სადგომს ხანი რამ დაყვეს არჩ, II, 903,3; ხანი დავჰყავით ზამთრისა, ზაფხული იქცა ჟამებად თბ., 426,1; მწადს ხანი დავყო მოკვდავმან, ვარ ამის მონამჭირნენი ვახტ., 32,64,1; თვისის სულისა და ხორცის უზიანოდ და დაუსაკლისად ხანი ვერ დაყოს საბა, II₁, 186,34; ხანის ყოვნება – გააქცივნა მან ლაშქარნი, არ აყოვნებს მუნვე ხანსა არჩ. II, 601,4; რადგან ღმერთმან გაგვაერთა, აღარა ჴამს ხანთა ყოვნა მთ., 598,2; ჟამთა დაზმა - დამიზმან ჟამნი უდაბნოს მყუდროებით მსახურებას შინა პანს., 49,12; ჟამის დაყოფა - მათ ერთი ხოლო ჟამი დაყვეს მ., 20,12.

34.5 ხანის დაყოვნება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხანის დაყოვნება
იხ. აგრეთვე: ხანის დაზმა

34.6 ხანის დაყოფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხანის დაყოფა
იხ. აგრეთვე: ხანის დაზმა

34.7 ხანის ზმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხანის ზმა
იხ. აგრეთვე: ხანის დაზმა

34.8 ხარაჯის დადება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხარაჯის დადება
ხარაჯა დასდვეს, შეჰკვეთეს დრაჰკანი ასჯერ ასია 464,1; ხარაჯის შეკუეთა - ჩუენ იმედი დაუდევით,– ხარაჯანი შეგვიკუეთნეს შნმ 1537,4.

34.9 ხარბი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხარბი გული
გული კრულია კაცისა, ხარბი და გაეძღომელი 709,1

34.10 ხედვის ურჩი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხედვის ურჩი გული
გული–ბრმა, ურჩი ხედვისა 709,3.

34.11 ხელთა გულის ხელება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელთა გულის ხელება
იგი მეხვივნეს, მშვენოდეს, ვახელებ გულსა ხელთასა 472,2.

34.12 ხელ-წმიდად განათალი თვალი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელ-წმიდად განათალი თვალი
მუნ იდვა რიყე თვალისა, ხელ-წმიდად განათალისა 1351,2.

34.13 ხელთა გულის ხელება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელთა გულის ხელება
იგი მეხვივნეს, მშვენოდეს, ვახელებ გულსა ხელთასა 472,2.

34.14 ხელი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელი გული
წავე გულითა ხელითა 798,2; ვეღარ გავუძელ, იგიცა მოვკალ გულითა ხელითა 900,4; ყმა წავიდა, მას იგონებს, ხელი გული ვისთვის კვდების ჩ., 75,1.

34.15 ხელი გულით გახდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელი გულით გახდომა
შემებრალნეს და გავშმაგდი, გავხე გულითა ხელითა 990,2.

34.16 ხელი თავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელი თავი
ყმა ეტყვის, თუ: „შენთა მჭვრეტთა თავი ხელი, ა, სად აგეს“ 136,3.

34.17 ხელის აპყრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის აპყრობა
სხვად უღონოა უშენოდ ჩემგან აპყრობა ხელისა 254,2; მამამან ასრე რა ნახა, ჴელი აუპყრა ზილ., 19,4; ყმას ეწერა რადგან ზენით, მით აუპყრნა ღმერთმან ჴელნი მთ., 1281,1; თავის საქმეზედ მოსაზროს, მანვე თქვას, ხელს ვის აპყრიდეს არჩ., I, 140,49,3; ხელის აღპყრობა – მოავლინენ შენდა შემწე წმიდით მისით და სიონით გამო ჴელი აღგიპყარნ შენ ფს., 19,2; მაშინ აღდგა მონაზონი იგი თევდორე და აღიპყრნა ჴელნი თჳსნი ზეცად ღმრთისა მიმართ ლიმ., 68,12; ევედრებოდა იგი ღმერთსა და აღიხილნა თუალნი და აღიპყრნა ჴელნი ასურ. მოღვ., 24,25; მნებავს ყოველთა კაცთა ყოველსა ადგილსა აღპყრობაჲ ხელთაჲ მ. სწ., 298,17; კვალად გარდმოუშვა ცრემლი მდუღარე და აღუპყრა ხელი ღმერთსა რუს., 312,3; ყოველს ქუეყანას ჴელი აღუპყრიადა მიგელიან ჴელაპყრობილნი ღვთად და ჴელმწიფედ მეფ. სალ., 251,22; ვინც ეს შაირი გულისხმა ყოს, ჭირვეულნი შეიწყალოს და დავრდომილთ ხელი აღუპყრას საბა, II₁, 24,23.

34.18 ხელის გამართვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის გამართვა
მონათა ხელი გამართეს მის ყმის შესაპყრობელად 93,1.

34.19 ხელის გაძრვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის გაძრვა
მე მისთვის ხელი ვით გავძრა, ვინ ჩემთვის ფერნამკრთალია 1471,3.

34.20 ხელის გახსნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის გახსნა
ხელი გავიხსენ, დამიწყო მოჯობინება 359,3; დღესა ერთსა ამირამან ჴელი გაიჴსნა ა. დარ., 373,33; თუ დაკოდილობისაგან სისხლი სდენიყოს ბევრი, მაშინ ხელის გახსნა არ უნდა უსწ. კარაბ., 119,12; კურნებაჲ მისი იგი არს, რომელ ხელი გაიხსნას წ. სააქ., 80,19; იქ იმას ხელი გაუხსნეს, აქ ჩემმან მკლავმა ინება თ. 1, 30,46,3; ხელის გახსნევა – სისხლი დამწამეს; მეფემან ბრძანა გახსნევა ხელისა 355,1; მკლავის გახსნა – მკლავსა გავიხსნი, არამცა დამიგდოს ცუდმა სნებამან თან., 1301,3; სისხლის გარდაშვება - უბრალოსა სისხლსა გარდაუშვებენ შნმ, II, 410,28; სისხლის გაშვება მამა სისხლსა არ გაუშვებს, გული ასრე გაიმართე შნმ 3091,3; სისხლის გამოშვება - თუ სნეულმან სისხლი ვერ გამოუშვას გახსნითა, მას ტაბაშირის ყურსი მიეც და ეშველების უსწ. კარაბ., 122,7; სისხლის გამოღება - პატარა ცვილი დაადნოს და შემოსდვას.. კოტომიცა მოკიდოს, რომე ავი სისხლი გამოიღოს უსწ. კარაბ., 412,8; სისხლის ამოღება- პირიდაღმა რომ სისხლსა ამოიღებდეს, მას უშველის უსწ. კარაბ., 79,14; სისხლის დენა - კოტოში მარგე არის, ასე რომ სისხლსა ნუ ადენ უსწ. კარაბ., 382,28.

34.21 ხელის გახსნევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის გახსნევა
იხ. აგრეთვე: ხელის გახსნა

34.22 ხელის დაჭერა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის დაჭერა
მიბრძანა, თუ: „ქალი ვნახოთ“, ხელი ხელსა დამიჭირა 333,3.

34.23 ხელის მიუმწვდარობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის მიუმწვდარობა
მეფედ რა დაჯდა, არა სჭირს ხელისა მიუმწვდარობა 311,3.

34.24 ხელის მიყოფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის მიყოფა
ხელი მიჰყო, წამოზიდნა 572,1; მან მიჰყო ხელი ალვასა 1345,2; მიჰყვნა ჴელნი ამირან დარეჯანის ძემან ა. დარ., 359,12; წყეულს ედვა მოგვშიგ დაშნა, დასაკლავად მიყო ჴელი შნმ 334,2; იამა და მშვილდ-ისარს ხელი მიჰყო რუს., 46,7; ხელი მიჰყვეს, ათსა დღესა გაათავეს, დაასრულეს ომ., 244,1; ქალის ზითევს ჴელი მიჰყვეს, სამ დღე კარში ძლიე გაზიდეს ზილ., 107,1; პირველ შუბი მოვიქნივე, მერმე მივჰყავ ხმალს ხელი არჩ. II, 553,1.

34.25 ხელის მხდელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის მხდელი
ყმა ტკბილი და ტკბილ-ქართული, სიკეთისა ხელის მხდელი, ამაზედა ეუბნების, ვით გაზრდილსა ამო მზრდელი 701,1; ავათ თავსა ვინ გაიხდის სიმთელისა ხელის მხდელი ვასტ., 158,726, 4.

34.26 ხელის საურავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის საურავი
მის ხელისა საურავი მათ ორთავე მითხრეს წყნარად 331,2.

34.27 ხელის შეხება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის შეხება
ხელმწიფობით შემებრალნეს, ამად ხელი არ შევახე 291,2.

34.28 ხელის ხდა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის ხდა
რა დავრჩე, ხელსა მხდი რასა 874,3; არ იხმარებ, რას ხელსა ხდი საუნჯესა დაფარულსა 892,4; მეფე ანუ მისნი სპანი, ნეტარ, ხელსა რასა მხდიან 739,1; თვით მაგისებრსა შვილსამცა ჩვენ ხელსა რააა ვხდიდითა 508,4; ხელი ხადეს ხრმალთა მათთა, არა ცუდად წელთა ებნეს 1521,4; ხელი კვლა ვხადოთ აბჯარსა, მას ჩვენგან მძლედ ნახმარებსა 1391,4; რათგან ესე ერთიცა არა მაქუს, რასაცა რას ჴელსა ვჴდი, ანუ თუით სიცოცხლესა, ტირილიმცა რად მეჭირვებოდა ვისრ., 218,32; მე იქ ხელი რად მეხდების უშენოსა, ფერ ნამკრთალსა ომ., 176,2; სულსა რას ჴელს ვჰჴდი უშენოდ, რადმცა ვაუბნებ ენასა მთ., 1492,2; თუ შეგვაბამთ, შეგეაბითო, რას ხელსა გვხდით აქა მდგომთა არჩ. II, 626,3.

34.29 ხელის ხრმალს დაგება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელის ხრმალს დაგება
მეცა თქვენად დასახოცლად ხელი ხრმალსა დამიგია 436,4.

34.30 ხელობის ნობათი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხელობის ნობათი
აწ ნობათი ხელობისა მომხვდომია, მით ვარ ხელად 917,4.

34.31 ხვაშიადის ვერ-მმალავი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხვაშიადის ვერ-მმალავი
ესეგვარი დია მიხვდეს... ხვაშიადთა ვერ-მმალავსა 1094,2.

34.32 ხვაშიადის თხრობა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხვაშიადის თხრობა
ვისმცა ვუთხარ ხვაშიადი? შენგან კიდე არვინ ვარგა 161,1; რაცა იცის, გაუცხადებს, ხვაშიადსა უთხრობს სრულსა 1081,3; გითხრობ რასმე ჩემსა ხვაშიადსა და ნუ დასჭმუხდები რუს., 9,1; ხვაშიადის მბობა - კიდეც რომ შემეტყო, მე შენს ხვაშიადს სხვას კაცს როგორ ვუამბობდიო თ., II, 161,26; ხვაშიადის თქმა - აქა საცხადო იქნა, უცხოსა კაცთან ხვაშიადის თქმას სარგებელი არა აქვს საბა, II₁, 454,14; ხვაშიადის თქმევინება - ჩემი ხვაშიადი რაიცა შენ იცი, თუცა გათქმევინეს, მერმე ჩემი ჭირი ერთიორად პირთა წამომიდგება საბა, II₁, 287,6; ხუაშიადის გამოცხადება – გამოუცხადა ენამან საპატიმროსაგან ხუაშიადი პატრონისა უხებლიევ ვისრ., 56,7; აწ ვიაჯი, რათა... მიბრძანო და ხვაშიადი გამომიცხადო თ. II, 141,21; კაცთათვის ხვაშიადის გამოცხადების დაშლა უბრძანებიათ საბა, II₁, 253,5; ხვაშიადის გაცხადება – გაუცხადა ხვაშიადი, ბრძანა: „გავძეხ სიცოცხლითა", შნმ 5019,4; აწ ბუკითა შენს წინაშე განვაცხადებ ხვაშიადსა არჩ., I, 206,596,1: გაგიცხადებთ ხვაშიადსა, ჭირთა ჭირზე მოსავსებად თბ., 5,3; ერთმან კაცმან რა ხვაშიადი გამანდოს, იგი რა გავაცხადო, დიდი ცოდვაა საბა, II₁, 305,12; ხუაშიადის გამჟღავნება - შენთა საქმეთაგან გამჟღავნებულა ჩემი ხუაშიადი ვისრ., 179,37; ღამისაგან დამალული ხვაშიადი გაამჟღავნეს შნმ 2091,2; ვინ გაამჟღავნა ჩემი ხვაშიადი და ჩემს ქმარს ჩემი თავი ასრე უწყალოდ ვინ მოაკვლევინაო თ., II, 161,17; ხვაშიადი გაგიმეღავნდა, ფუო,–პირსა შეაფურთხა ბესიკი, 154,37,2; ხოშიადის გამომჟღავნება - ყველამან ჭანგი გაიმახვენით და ხოშიადი გამოვამჟღავნოთ შნმ II, 435,16; ხვაშიადის გამოჩენა - არამც მას კაცსა ჩემი შიში რამე აქვნდეს, და თქვენ მაგა ხვაშიადისა გამოჩენისა მიზეზად შეგქნათ საბა, II₁, 253,17; ხვაშიადის გამხელა - ხელმწიფემა ხვაშიადი გაანდო, და მან გაამხილა საბა, II₁, 254,6; ხვაშიადის განდობა - ვერც ვნახე კაცი აგეთი, რომე... ჩემი ხვაშიადი მისთვის გამენდო რუს., 22,21; ერთმან კაცმან რა ხვაშიალი გამანდოს, იგი რა გავაცხადო, დიდი ცოდვაა საბა, II₁, 305,12; ხვაშიადის გამონდობა - ხვაშიადსა გამოგანდობ,- შენგან არსად გამგღავსდების შნმ 5110,2; გულისპასუხის განდობა - თუცა თვისი გულის პასუხი სხვას ვისმე გაანდო, მან რომე კიდეც გაამხილოს, აუგად არ დაიდება საბა, II₁, 257,3; გულის სიტყვის განდობა - მეშინის, გულის სიტყვანი მინდა გაგანდო ყოელი საბა, II₁, 320,2.

34.33 ხვაშიადის შენახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხვაშიადის შენახვა
იხ. აგრეთვე: ნამუსის ნახვა

34.34 ხმელთა მანათობელი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხმელთა მანათობელი
იხ. აგრეთვე: ხმელთა მნათი

34.35 ხმელთა მნათი - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხმელთა მნათი
ვითა ვჰკადროთო დავსება პირისა, ხმელთა მნათისა 1210,1; უხარის ნახვა ლომისა და მზისა, ხმელთა მნათისა 1419,4; ჴმელთა მნათობი - ამ სახით იყო როადამ ჴმელთა მნათობი საჩინო შნმ 1476,4; ხელმწიფეო, ხმელთა მზათობო რუს., 108,3; ხმელეთის მნათობი - რად იქ მნათობო ხმელეთისაო, ეგდენსა მოწყალებასა ჩვენზე რუს., 114,28; ხმელთა მანათობელი - მათ უვის ერთი ასული, მზე ხმელთა მანათობელი 1251,2.

34.36 ხმის გამოხდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხმის გამოხდომა
ამით ნათლიდაღმა გამოხდა ხმა, ჩვენი მოუბარეო 1214,4.

34.37 ხმის გახაფება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხმის გახაფება
მან გაახაფოს ხმა ხაფი, კვლა უფრო გასახაფავი 1302,3.

34.38 ხმის გახდომა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხმის გახდომა
დღე მიიყარა, ხმა გახდა, მოვიდა მისი მდევარი 1190,1; მკერდს ოროლი ჰკრა, ხმა გახდა თან., 653,3; ხმის დაგდება – ყმა გავიდა, გაეპარა, დააგდებდეს ვირე ხმასა 1102,2; მითქვამს, უთუოდ ბოლოჟამს სახელის ავს ხმას დაიგდებ არჩ., I, 166,250,4; ხმის დავარდნა – ხმა დამივარდა, შეიქმნა ზახილი მოსაწევარი 552,1; ოდეს სასიძო მოჰკალ და ხმა დაგივარდა, მეფესა ესმა, აიჭრა 565,1; ხმა დაგივარდება და არას უცხოს ქვეყნის კაცი არ მოგენდობა-მეთქი რუს., 505,1; დავარდა ხმა და გაისმა ამბავი, ვითა მისრეთის ხელმწიფეს ერთი ვინმე ფალავანი მოსვლია ომ., 69, 22; ქალაქშიგა ხმა დავარდა, სადაცა ვინ დარბაზობდა ზილ., 48,2; ვინცა ნახა, ერთმანერთსა უთხეს, ყოვლგან ხმა დავარდა არჩ. II, 1005,2; ჴმის განჴდომა – ყოველსა ქუეყანასა განჴდა ჴმაჲ მათი ფს., 18,5.

34.39 ხმის დაგდება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხმის დაგდება
იხ. აგრეთვე: ხმის გახდომა

34.40 ხმის დავარდნა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხმის დავარდნა
იხ. აგრეთვე: ხმას გახდომა

34.41 ხორცთა და სულის გაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხორცთა და სულის გაყრა
იხ. აგრეთვე: ხორცთაგან სულის განყოფა

34.42 ხორცთა და სულის გაყრა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხორცთა და სულის გაყრა
იხ. აგრეთვე: ხორცთაგან სულის განყოფა

34.43 ხორცთაგან სულის გაყოფა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხორცთაგან სულის გაყოფა
თუ ეცადო დაყოფასა ხორცთა შენთა სული გაჰყო 521,2; სული განეყვის ხორცთაგან მძლავრებით, არ წაყვანებით ჩ., 524,3; ჴორცთაგან სულთა მიწურვა – უშენობისა ტირილითა თუალნი დამბრმობიან და სულნი ჴორცთაგან მიმწურვიან გასაყრელად ვისრ., 129,24; ხორცთა და სულის გაყრა - ჩემი ლხინია სიკვდილი, გაყრა ხორცთა და სულისა 271,4; მას ფერი ექცა, კენღარ ხორცს სული გაეყარაო ბაქ, 100,2; ჴორცთაგან განსლვა – ხოლო შემდგომად ჴორცთაგან განსლვისა და სოფლით გარდაცვალებისა უოხჭნოთა შინა იშუებს საშუებელთა ზეცისა ტალავართა ასურ. მოღვ., 67,26; ბერი ჴუედიოს მოზუცებულ იყო ფრიად და მიახლებულ ჴორცთაგან განსლვად ხანცთ., 257,35.

34.44 ხოტბის კადრება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხოტბის კადრება
იხ. აგრეთვე: ქების კადრება

34.45 ხოტბის მოხსენება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხოტბის მოხსენება
მოახსენა ხოტბა სრული, დალოცა და უქნა ზნენი 1018,2.

34.46 ხოტბის შესხმა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხოტბის შესხმა
იხ. აგრეთვე: ქების შესხმა

34.47 ხრმალთა ელვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხრმალთა ელვა
მათი მესმა, დავინახე ზახილი და ხრმალთა ელვა 597,1; ჴრმალთა ელვა საშინელი იყო – ერთობ ჯახა-ჯუხი შნმ 2064,1; შეიქნა შემოკივილი და შემოძახილი, ხლმისა ელვა და ლახტის ცემა რუს., 127,36.

34.48 ხრმლის კვეთა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხრმლის კვეთა
მუნა მე ხრმალი არ მიკვეთს 1463,3; ბაბილოვანს და სამხრეთსა ბრძოლილ მყო ხლმისა კვეთამდი თბ,, 469,2.

34.49 ხრმლის მახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხრმლის მახვა
არ ამოვწყდეთ, მტერთა ჩვენთა ხრმალი ჩვენთვის არ ვამახოთ 502,4; ხრმლის მომახვა – რათგან თავი არ მომიკლავს, ხრმალი ცუღად მომიმახავს 648,4.

34.50 ხრმლის მომახვა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხრმლის მომახვა
იხ. აგრეთვე: ხრმლის მახვა

34.51 ხრმლის ქნევა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ხრმლის ქნევა
ჩემთა მტერთა დავაცადე დასახოცლად ხრმლისა ქნევა 539,2; სმასა ომი მირჩევნია, მძიმე ლახტი, ჴრმლისა ქნევა შნმ 2022,1; მოგვეწყინა ხლმისა და ლახტის ქნევა რუს., 204,36; მათი ეგზომი ხლმის ქნევა ყოვლთა მჭვრეტელთ უკვირდა ომ., 29,36; მანცა ნახოს ჴმალთა ქნევა, მკლავთა ჩემთა მონახდომი მთ., 716,4; დუშმანთ გული გაუტეხე, ხლმის ქნევითა ამიქნია თბ., 329,2; ხმლის მოქნევა - რა ხოსროს ბარზინ მოუქნივის ხმალი ან ლახტი, ხოსროს ცხენი გაუხტის და დაიცდინის რუს., 285,30.

35 „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი - ჯ

▲ზევით დაბრუნება

35.1 ჯავრიანი გული - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჯავრიანი გული
იგი ყმა საწოლს მარტო წვა გულითა ჯავრიანითა 1103,1;
გული ედვათ ჯავრიანი, ეტლი მათი აატირეს შნმ 8452,2;
შეეყარნენ ხელმწიფესა ჯავრიანითა გულითა რუს., 192,16.

35.2 ჯავრის შერჩენა - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჯავრის შერჩენა
მე ეზომი ჯავრი ვითა შეგარჩინო 236,1;
მე მის მჭლეს ჭავჭავისა უდარესი არა ვარ, რომე მიმინოსა თვისი ჯავრი არ შეარჩინაო საბა, II₁, 153,28.

35.3 ჯაჭვთა მანის აფოლხვება - „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი

▲ზევით დაბრუნება

ჯაჭვთა მანის აფოლხვება
ლხინმან ბნელი განმინათლა, ამიფოლხვა ჯაჭვთა მანა 385,3.