hys s dic :: ლექსიკონები html :: მამარდაშვილის ციფრული ბიბლიოთეკა

საქართველოსა და მსოფლიო ისტორიის სახელმძღვანელოები უამრავ უცხო სიტყვასა და ტერმინს შეიცავს, ნაწილი პირდაპირ შემოვიდა და დამკვიდრდა ჩვენს მეტყველებაში, რაც დამატებით სირთულეებს ქმნის.

პრაქტიკოსი მასწავლებლების, ირინე გეგეჭკორისა და ნუგზარ მოლაშვილის ნაშრომი, რომელშიც განმარტებულია 1800 - მდე ტერმინი და აბრევიატურა, დიდ სამსახურს გაუწევს, როგორც მოსწავლეებს, ასევე მასწავლებლებსა და ისტორიით დაინტერესებულ ფართო საზოგადოებას, მით უფრო, რომ განმარტებები მოცემულია მეცნიერული სიზუსტით და ლაკონურად.

წყარო: ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო ლექსიკონი 6–11 [კლასები]/ირინე გეგეჭკორი, ნუგზარ მოლაშვილი; რედ.: ნუგზარ ბარდაველიძე, ზაზა კვინტრაძე. თბილისი : "ცის გამ–ბა და სტ. 2008.

▲ზევით დაბრუნება

2.1 აამსტა

▲ზევით დაბრუნება

აამსტა
აზნაური აფხაზეთში იხ. აგრეთვე: აზნაური

2.2 აბასიდები

▲ზევით დაბრუნება

აბასიდები
არაბ ხალიფათა დინასტია VIII-XVI საუკუნეებში იხ. აგრეთვე: ხალიფა

2.3 აბატი

▲ზევით დაბრუნება

აბატი
კათოლიკურ ეკლესიაში მამათა მონასტრის წინამძღვარი. დიდი მონასტერი, სააბატოს წინამძღვარი იხ. აგრეთვე: სააბატო

2.4 აბზინდა

▲ზევით დაბრუნება

აბზინდა
ლითონის ენიანი შესაკრავი ქამრისა და მისთანათა

2.5 აბოლიციონიზმი

▲ზევით დაბრუნება

აბოლიციონიზმი
(მოსპობა) საზოგადოებრივი მოძრაობა აშშ-ში მე-18-მე-19 ს-ში, მიზნად ისახავდა მონობის გაუქმებას.

2.6 აბრაგი

▲ზევით დაბრუნება

აბრაგი
მეფის მთავრობასთან მებრძოლი მთიელი პარტიზანი ◊ ყაჩაღი, მძარცველი აბრაგობა-ყაზახობა

2.7 აბრაგობა-ყაზახობა

▲ზევით დაბრუნება

აბრაგობა-ყაზახობა
კლასობრივი ბრძოლის აქტიური ფორმა იხ. აგრეთვე: აბრაგი

2.8 აბრევიატურა

▲ზევით დაბრუნება

აბრევიატურა
წერისას სიტყვათა პირობითი შემოკლება ◊ სიტყვა, რომელიც ორი ან რამდენიმე სიტყვის შემოკლებულ ფორმას წარმოადგენს გაერო

2.9 აბსტრაქცია

▲ზევით დაბრუნება

აბსტრაქცია
რაიმე საგნის ან მოვლენის არსებითი ნიშნების გამოყოფა აზროვნებაში ◊ განყენება ისტორიულ

2.10 აგერ პუბლიკუს

▲ზევით დაბრუნება

აგერ პუბლიკუს
საზოგადოებრივი, კოლექტიური მიწა რომში

2.11 აგიტაცია

▲ზევით დაბრუნება

აგიტაცია
მოქმედება, რომლის მიზანია ზეგავლენის მოხდენა ფართო მასების შეგნებაზე და მათი დარაზმვა გარკვეული საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ამოცანების განსახორციელებლად

2.12 აგრარული

▲ზევით დაბრუნება

აგრარული
მიწათმოქმედებასთან, მიწათმფლობელობასთან დაკავშირებული საკითხი. =აგრარული ქვეყანა იხ. აგრეთვე: აგრარული რეფორმა

2.13 აგრარული რეფორმა

▲ზევით დაბრუნება

აგრარული რეფორმა
სამიწათმოქმედო ცვლილები იხ. აგრეთვე: აგრარული, კოლექტივიზაცია

2.14 ადარბადაგანის ელდიგუზიანთა საამირო

▲ზევით დაბრუნება

ადარბადაგანის ელდიგუზიანთა საამირო
თურქ-სელჩუკთა სახელმწიფო იხ. აგრეთვე: ამირა, თურქ–სელჩუკები

2.15 ადვოკატი

▲ზევით დაბრუნება

ადვოკატი
იურისტი, რომელიც დამცველად გამოდის ან აწარმოებს ვისიმე საქმეს სასამართლოში

2.16 ადმინისტრაციული რეფორმა

▲ზევით დაბრუნება

ადმინისტრაციული რეფორმა
მმართველობის ორგანოების გარდაქმნა

2.17 ადრეანტიკური ხანა

▲ზევით დაბრუნება

ადრეანტიკური ხანა
ანტიკური ხანის პირველი სტადია (პერიოდი) იხ. აგრეთვე: ანტიკური

2.18 ავანგარდი

▲ზევით დაბრუნება

ავანგარდი
1.ჯარის ან ფლოტის მოწინავე რაზმი ◊ რაიმე საზოგადოებრივი ჯგუფის მოწინავე ნაწილი ისტორიულ

2.19 ავანტიურა

▲ზევით დაბრუნება

ავანტიურა
1. საეგებიოდ, შემთხვევითი წარმატების იმედით წამოწყებული საქმე ◊ 2. თავგადასავალი ისტორიულ

2.20 ავგაროზი

▲ზევით დაბრუნება

ავგაროზი
რაიმე პატარა ნივთი, თილისმა, რომელსაც გულზე იკიდებენ

2.21 ავგუსტუსი

▲ზევით დაბრუნება

ავგუსტუსი
ღვთით განდიდებული, ღვთაებრივი

2.22 ავინიონის ტყვეობა

▲ზევით დაბრუნება

ავინიონის ტყვეობა
რომის პაპების დამოკიდებულება საფრანგეთის მეფეებზე 1309-1377 წლებში

2.23 ავტარქია

▲ზევით დაბრუნება

ავტარქია
(თვითმმართველობა) პოლისების ჩაკეტილობა იხ. აგრეთვე: პოლისი

2.24 ავტოკეფალია

▲ზევით დაბრუნება

ავტოკეფალია
მართლმადიდებელი ეკლესიის დამოუკიდებლობა, თვითმწყემსობა იხ. აგრეთვე: ეგზარქატი, ეგზარქოსი

2.25 ავტოკეფალისტთა მოძრაობა

▲ზევით დაბრუნება

ავტოკეფალისტთა მოძრაობა
ეროვნული მოძრაობის შემადგენელი ნაწილი XX საუკუნის დასაწყისში, რომლის მიზანი იყო საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენა

2.26 ავტოკრატიული საპრეზიდენტო რეჟიმი

▲ზევით დაბრუნება

ავტოკრატიული საპრეზიდენტო რეჟიმი
პრეზიდენტის ერთპიროვნული, შეუზღუდავი ძალაუფლება

2.27 ავტონიმია

▲ზევით დაბრუნება

ავტონიმია
დამოუკიდებლობა, მართვა-გამგეობაში, თვითმმართველობა(ეროვნული ტერიტორიული)

2.28 ავტორიტარული რეჟიმი

▲ზევით დაბრუნება

ავტორიტარული რეჟიმი
(აუქტორიტის-სრული ძალაუფლება, ბრძანება) მმართველობის ფორმა, როდესაც სრული, შეუზღუდავი ძალაუფლების მქონე მმართველი განაგებს მისი ნების შესაბამისად და მოითხოვს სრულ მორჩილებას

2.29 ავტოქტონური

▲ზევით დაბრუნება

ავტოქტონური
ადგილობრივი

2.30 ავქსინუს პონტოს

▲ზევით დაბრუნება

ავქსინუს პონტოს
(არაკეთიმოსურნე ზღვა) შავი ზღვის ძველი სახელწოდება

2.31 აზავერი

▲ზევით დაბრუნება

აზავერი
(ძვ.ქართ.)-გამწევი პირუტყვი

2.32 აზიური გველეშაპი

▲ზევით დაბრუნება

აზიური გველეშაპი
სამხრეთ კორეის რესპუბლიკის, ტაივანის, ჰონკონგის, სინგაპურის თანამედროვე მეტსახელი-მსოფლიო ბაზარს აწვდიან ელექტრონიკას, ტელეკომუნიკაციის საშუალებებს, მაღალხარისხოვან მანქანებს

2.33 აზნაური

▲ზევით დაბრუნება

აზნაური
წარჩინებული, პრივილეგირებული წოდების წარმომადგენელი ◊ თავადზე დაბლა მდგომი აამსტა

2.34 ათაბაგი

▲ზევით დაბრუნება

ათაბაგი
თურქ-სელჩუკთა სახელმწიფოში უფლისწულის აღმზრდელი ◊ სამცხის მმართველთა საგვარეულო წოდებულება ◊ სავაზიროს წევრი

2.35 ათათურქი

▲ზევით დაბრუნება

ათათურქი
თურქთა მამა. ქემალ მუსტაფა-თურქეთის სახელმწიფოს შემქმნელი და პირველი პრეზიდენტი

2.36 ათასისთავი

▲ზევით დაბრუნება

ათასისთავი
ათასეულის მეთაური ნამის"

2.37 ათეიზმი

▲ზევით დაბრუნება

ათეიზმი
მოძღვრება ღმერთის არარსებობის შესახებ

2.38 ათენა

▲ზევით დაბრუნება

ათენა
(მინერვა) ძვ. საბერძნეთის და რომის ყველაზე უფრო პოპულარული და მრავალფუნქციიანი ქალღვთაება. მჭერმეტყველებისა და ხელოსნობის, მეცნიერებისა და სიბრძნის, კანონიერებისა და წესრიგის მფარველი,

2.39 აიაითოლა

▲ზევით დაბრუნება

აიაითოლა
სიტყვა-სიტყვით ნიშნავს ალაჰის სასწაულს. ალაჰის ნიშანს. მუსლიმ შიიტთა უმაღლესი სასულიერო პირი, იმამი.აიათოლა არის შიიტ მუჯთაჰიდთა(სწავლულთა) განსაკუთრებული საპატიო წოდება, რომელსაც სიცოცხლის

2.40 აიკი

▲ზევით დაბრუნება

აიკი
დუაიტ ეიზენჰაუერის მეტსახელი (რესპუბლიკელი გენერალი, რომელმაც 1952 წ.საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად შეცვლა დემოკრატი ჰარი ტრუმენი)

2.41 აკადემია

▲ზევით დაბრუნება

აკადემია
სახელწოდება ათენთან ახლოს მდებარე ბაღისა, სადაც ასწავლიდა ფილოსოფოსი პლატონი

2.42 აკლდამა

▲ზევით დაბრუნება

აკლდამა
ქვიტკირის ან სხვა მასალის სამარე, საგვარეულო ნაგებობა სამარხზე

2.43 ალამუთი

▲ზევით დაბრუნება

ალამუთი
ორბის ბუდე, ისმაილისტთაციხე-სიმაგრე

2.44 ალაფი

▲ზევით დაბრუნება

ალაფი
იგივეა, რაც ნადავლი, ნასისხლარი იხ. აგრეთვე: ნადავლი

2.45 ალეგორია

▲ზევით დაბრუნება

ალეგორია
აზრის იგავურად, ქარაგმულად გამოხატვა მხატვრულ ლიტერატურასა და სახვით ხელოვნებაში

2.46 ალმანდინი

▲ზევით დაბრუნება

ალმანდინი
ძვირფასი ქვა მუქი წითელი ფერისა

2.47 ალტამირა

▲ზევით დაბრუნება

ალტამირა
ადგილი ესპანეთში, სადაც აღმოჩენილია გამოქვაბული უძველესი მხატვრობით

2.48 ალტერნატივა

▲ზევით დაბრუნება

ალტერნატივა
ორი ერთმანეთის საპირისპირო შესაძლებლობიდან ერთ-ერთის არჩევის აუცილებლობა, მესამის არარსებობა

2.49 ამაცურაზკუ

▲ზევით დაბრუნება

ამაცურაზკუ
არათავისუფალი მწარმოებელი აფხაზეთში

2.50 ამბარდანები

▲ზევით დაბრუნება

ამბარდანები
ხორბლის ამკრეფი მონღოლი მოხელეები

2.51 ამიერკავკასიის კომისარიატი

▲ზევით დაბრუნება

ამიერკავკასიის კომისარიატი
სამხარეო ხელისუფლების ორგანო, 1917 წლის 15 ნოემბრიდან

2.52 ამიერკავკასიის სეიმი

▲ზევით დაბრუნება

ამიერკავკასიის სეიმი
რუსეთის დამფუძნებელი კრების დეპუტატთაგან არჩეული საკანონმდებლო ორგანო (1917წ. 10 ნოემბერი)

2.53 ამირა

▲ზევით დაბრუნება

ამირა
არაბთა ხელისუფლების წარმომადგენელი, პროვინციის მმართველი სინონიმი: ემირი იხ. აგრეთვე: ადარბადაგანის ელდიგუზიანთა საამირო, პროვინცია [კლასები]

2.54 ამირსპასალარი

▲ზევით დაბრუნება

ამირსპასალარი
მბრძანებელი, მთავარსარდალი

2.55 ამნისტია

▲ზევით დაბრუნება

ამნისტია
სასჯელის მოხსნა ან შემსუბუქება უმაღლესი სახელმწიფო ხელისუფლების დადგენილებით გარკვეული კატეგორიის მსჯავრდებულთათვის

2.56 ამონი

▲ზევით დაბრუნება

ამონი
მზის ღმერთი

2.57 ამპარტავანი

▲ზევით დაბრუნება

ამპარტავანი
გადაჭარბებით ამაყი, ქედმაღალი, მედიდური

2.58 ამფითეატრი

▲ზევით დაბრუნება

ამფითეატრი
საბერძნეთსა და რომში-ნახევარწრის ფორმის უსახურავო თეატრი, სადაც დასაჯდომები კიბე-კიბე იყო ამაღლებული

2.59 ამფორა

▲ზევით დაბრუნება

ამფორა
ბერძნული ორყურა, ვიწროძირიანი თიხის ჭურჭელი

2.60 ამქარი

▲ზევით დაბრუნება

ამქარი
შუა საუკუნეებში ერთი საქმიანობის ხელოსნების გაერთიანება იხ. აგრეთვე: ასნაფი(ამქარი)

2.61 ამქრული ორგანიზაცია

▲ზევით დაბრუნება

ამქრული ორგანიზაცია
ხელოსნებისა და ვაჭრების გაერთიანება დარგების მიხედვით

2.62 ანარქია

▲ზევით დაბრუნება

ანარქია
(ანარქია-ხელისუფლების, მმართველობის გარეშე) იხმარება ქაოსის, უმართაობის მნიშვნელობით

2.63 ანარქიზმი

▲ზევით დაბრუნება

ანარქიზმი
პოლიტიკური მიმდინარეობა, რომელიც უარყოფს ყოველგვარ სახელმწიფო ხელისუფლებას იხ. აგრეთვე: ანარქია ნუგზარ მოლაშვილი

2.64 ანარქისტი

▲ზევით დაბრუნება

ანარქისტი
ანარქიის მოსურნე იხ. აგრეთვე: ანარქია

2.65 ანდრონი

▲ზევით დაბრუნება

ანდრონი
მამაკაცის ოთახი, სადაც სახლის პატრონი იღებდა სტუმრებს და სადაც იკრიბებოდა მთელი ოჯახი

2.66 ანექსია

▲ზევით დაბრუნება

ანექსია
სხვა ქვეყნის ან მისი ნაწილის ძალით შემოერთება მოძალადე სახელმწიფოს მიერ

2.67 ანთიმონი

▲ზევით დაბრუნება

ანთიმონი
მინერალი, ურევდნენ სპილენძში ბრინჯაოს მისაღებად

2.68 ანთროპოლოგია

▲ზევით დაბრუნება

ანთროპოლოგია
მეცნიერება ადამიანის წარმოშობის, ევოლუციის, აგებულების, რასების შესახებ

2.69 ანთროპომორფული

▲ზევით დაბრუნება

ანთროპომორფული
ადამიანის გარეგნობის მქონე

2.70 ანთროპონომიკა

▲ზევით დაბრუნება

ანთროპონომიკა
მეცნიერება, შეისწავლის ადამიანთა გვარ-სახელებს

2.71 ანონიმი

▲ზევით დაბრუნება

ანონიმი
ავტორი, რომლის ვინაობაც არაა ცნობილი

2.72 ანტანტა

▲ზევით დაბრუნება

ანტანტა
(თანხმობა-გულითადი კავშირი) სამხედრო ბლოკი საფრანგეთ-ინგლის-რუსეთის შემადგენლობით. ჩამოყალიბდა 1904-1907 წლებში. პირველი მსოფლიო ომის დროს მას მიუერთდა იტალია, აშშ ტერმინთა

2.73 ანტიკომინტერნული პაქტი

▲ზევით დაბრუნება

ანტიკომინტერნული პაქტი
გერმანია-იაპონიის ხელშეკრულება, დაიდო 5 წლით 1936 წლის 25 ნოემბერს

2.74 ანტიკური

▲ზევით დაბრუნება

ანტიკური
ძველი იხ. აგრეთვე: ადრეანტიკური ხანა, ძალისი

2.75 ანშლუსი

▲ზევით დაბრუნება

ანშლუსი
შემოერთება, ავსტრიის დაპყრობა გერმანიის მიერ 1938 წელს

2.76 ანხაიუ

▲ზევით დაბრუნება

ანხაიუ
თავისუფალი მეთემე აფხაზეთში

2.77 აპართეიდი

▲ზევით დაბრუნება

აპართეიდი
(განცალკევება) განცალკევებით არსებობა და განვითარება იხ. აგრეთვე: ისტორიულ ნუგზარ

2.78 აპელანტი

▲ზევით დაბრუნება

აპელანტი
პირი, რომელსაც აპელაცია აქვს შეტანილი იხ. აგრეთვე: აპელაცია

2.79 აპელაცია

▲ზევით დაბრუნება

აპელაცია
(მართვა) სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრება უმაღლეს ინსანციაში, რომელსაც აქვს უფლება არსებითად გადასინჯოს საქმე და გამოიტანოს თავისი გადაწყვეტილება

2.80 აპელირება

▲ზევით დაბრუნება

აპელირება
აპელაციის შეტანა იხ. აგრეთვე: აპელაცია

2.81 აპოკრიფული

▲ზევით დაბრუნება

აპოკრიფული
(საიდუმლო, დაფარული) არაკანონიკური ბიბლიური ტექსტები

2.82 აპოლონი

▲ზევით დაბრუნება

აპოლონი
წინასწარმეტყველებისა და მუსიკის ღვთაება, გზებისა და მოგზაურთა, ახალდაარსებულ ქალაქთა მფარველი. ზევსის შვილი

2.83 აპრიორი

▲ზევით დაბრუნება

აპრიორი
ცდისაგან დამოუკიდებლად, იმთავითვე

2.84 არაბესკა

▲ზევით დაბრუნება

არაბესკა
ერთმანეთში გადაწნული ხაზების რთული ქარგები, რითაც შემკული იყო არაბთა საერო და სასულიერო შენობების კედლები

2.85 არალეგალური

▲ზევით დაბრუნება

არალეგალური
კანონით ნებადაურთველი-იატაკქვეშა (ორგანიზაცია, ლიტერატურა)

2.86 არამეული დამწერლობა

▲ზევით დაბრუნება

არამეული დამწერლობა
ირანში გავრცელებული ფინიკიური წარმოშობის ერთ-ერთი სემიტური დამწერლობა იხ. აგრეთვე: სემიტური

2.87 არან შაჰი

▲ზევით დაბრუნება

არან შაჰი
ირანთა მეფე, ჰერეთის მეფის ტიტული

2.88 არგვეთი

▲ზევით დაბრუნება

არგვეთი
საერისთავო იმერეთში

2.89 არეოპაგი

▲ზევით დაბრუნება

არეოპაგი
ძველი ათენის უმაღლესი სასამართლო

2.90 არესი

▲ზევით დაბრუნება

არესი
ბერძნულ მითოლოგიაში ომის ღმერთი, ზევსისა და ჰერას შვილი (რომაულ მითოლოგიაში მას შეესაბამება მარსი)

2.91 არიან ქართლი

▲ზევით დაბრუნება

არიან ქართლი
ქართლის ნაწილი, მდ. ჭოროხის ზემო წელი, შედიოდა ირანის შემადგენლობაში

2.92 არიელები

▲ზევით დაბრუნება

არიელები
ინდოირანულ ენაზე მოლაპარაკე ხალხები და ტომები

2.93 არიოზელობა

▲ზევით დაბრუნება

არიოზელობა
მიმდინარეობა ეკლესიაში, საფუძველი ჩაუყარა ეგვიპტეში ალექსანდრიელმა ხუცესმა არიოზმა. არიოზელობის თანახმად, ქრისტე დასაბამიდან არ არსებობდა მამა ღმერთთან ერთად, იგი შემდგომშია შექმნილი

2.94 არისტოკრატია

▲ზევით დაბრუნება

არისტოკრატია
გვარიშვილობით წარჩინებულთა უმაღლესი ფენა,-დიდგვაროვანები, ◊ ამა თუ იმ საზოგადოებრივი ჯგუფის პრივილეგირებული ნაწილი

2.95 არიული

▲ზევით დაბრუნება

არიული
ანუ ნორდული რასა-გერმანელების (ფაშისტების) აზრით ყველაზე სიცოცხლისუნარიანი რასა

2.96 არიული ხანა

▲ზევით დაბრუნება

არიული ხანა
არიელთა დაწინაურების ხანა ინდოეთში იხ. აგრეთვე: არიელები, არიული

2.97 არმაზი

▲ზევით დაბრუნება

არმაზი
ძველი ქართული წარმართული ღვთაება

2.98 არსენალი

▲ზევით დაბრუნება

არსენალი
სამხედრო იარაღისა და საჭურველის საწყობი

2.99 არქანტროპი

▲ზევით დაბრუნება

არქანტროპი
უძველესი ადამიანი ნამის"

2.100 არქაული

▲ზევით დაბრუნება

არქაული
ძველი, ძველებური, დრომოჭმული (წესები). არქაული ეპოქა-ძველი დრო

2.101 არქეოგრაფია

▲ზევით დაბრუნება

არქეოგრაფია
დამხმარე საისტორიო დისციპლინა, რომელიც ადგენს წერილობითი წყაროების მეცნიერული აღწერისა და გამოცემის პრინციპებსა და მეთოდებს

2.102 არქეოლოგია

▲ზევით დაბრუნება

არქეოლოგია
(არქაიოს ძველი, ლოგოს-ენა, სიტყვა) ისტორიული მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის კაცობრიობის ისტორიულ წარსულს ნივთიერი კულტურის ძეგლების მიხედვით

2.103 არქეოპოლისი

▲ზევით დაბრუნება

არქეოპოლისი
(ძველი ქალაქი) ციხე-გოჯი. მდებარეობს დღევანდელი სენაკის რაიონში-ნოქალაქევი იხ. აგრეთვე: პოლისი

2.104 არქივთმცოდნეობა

▲ზევით დაბრუნება

არქივთმცოდნეობა
მეცნიერება, რომელიც იკვლევს არქივში დაცული დოკუმენტების ერთობლიობას

2.105 არქიმანდრიტი

▲ზევით დაბრუნება

არქიმანდრიტი
მართლმადიდებელ ეკლესიაში დიდი მონასტრის წინამძღვარი

2.106 არქონტი

▲ზევით დაბრუნება

არქონტი
(მმართველი, უფროსი) უმაღლესი თანამდებობის პირი ძველ საბერძნეთში, ათენში

2.107 ასამბლეა

▲ზევით დაბრუნება

ასამბლეა
ერთი ლიგის უმაღლესი ორგანო

2.108 ასეან-ი

▲ზევით დაბრუნება

ასეან-ი
სამხრ. აღმოსავლეთ აზიის სახელმწიფოების-ტაილანდის, ინდონეზიის, ფილიპინების, მალაიზიის, სინგაპურის პოლიტიკურ-ეკონომიკური კავშირი [კლასები] /

2.109 ასიმილაცია

▲ზევით დაბრუნება

ასიმილაცია
განმასხვავებელ თვისებათა მოშლის გზით დამსგავსება

2.110 ასკლეპიოსი

▲ზევით დაბრუნება

ასკლეპიოსი
მკურნალობის საექიმო ხელოვნების ღვთაება

2.111 ასნაფბაში ანუ უსტაბაში

▲ზევით დაბრუნება

ასნაფბაში ანუ უსტაბაში
ამქრისთავი, რომელიც ასნაფის სათავეში დგას

2.112 ასნაფი(ამქარი)

▲ზევით დაბრუნება

ასნაფი(ამქარი)
ხელოსნებისა და ვაჭრების გაერთიანება დარგების მიხედვით იხ. აგრეთვე: ამქარი

2.113 ასტრალური კულტი

▲ზევით დაბრუნება

ასტრალური კულტი
ციურ სხეულთა გაღმერთება

2.114 ატლანტიკური ქარტია

▲ზევით დაბრუნება

ატლანტიკური ქარტია
1941წ. აგვისტოში აშშ-სა და დიდი ბრიტანეთის მიერ ხელმოწერილი ხელშეკრულება, რომელსაც მოგვიანებით სსრკ-ც შეურთდა

2.115 ატლასი

▲ზევით დაბრუნება

ატლასი
რუკების კრებული ნამის"

2.116 ატონი

▲ზევით დაბრუნება

ატონი
მზის ღმერთი ძვ. ეგვიპტეში

2.117 ატრიბუტიკა

▲ზევით დაბრუნება

ატრიბუტიკა
საგნის ან მოვლენის ძირითადი თვისება ან დამახასიათებელი ნიშანი

2.118 აუდიენცია

▲ზევით დაბრუნება

აუდიენცია
ოფიციალური მიღება სახელმწიფოს მაღალი თანამდებობის პირის მიერ

2.119 აუტოდაფე ანუ რწმენის აქტი

▲ზევით დაბრუნება

აუტოდაფე ანუ რწმენის აქტი
ინკვიზიციის მიერ მსჯავდებულთა სიკვდილით დასჯა, ტარდებოდა საჯაროდ, თითქმის საზეიმო ვითარებაში

2.120 აფთი

▲ზევით დაბრუნება

აფთი
ბრტყელი და გრძელი მახვილი

2.121 აფრიკაანსი

▲ზევით დაბრუნება

აფრიკაანსი
აფრიკელთა ენა, რომელიც ჰოლანდიურის, ინგლისურისა და ადგილობრივი ენების ნარევია

2.122 აფრიკანები

▲ზევით დაბრუნება

აფრიკანები
იგივე ბურები, რომელთა წინაპრები 300-ზე მეტი წლის წინათ ჰოლანდიიდან გადასახლდნენ სამხრეთ აფრიკაში იხ. აგრეთვე: ბურები

2.123 აფსარის წყალი

▲ზევით დაბრუნება

აფსარის წყალი
მდმდინარე ჭოროხი ნამის"

2.124 აფსარონი

▲ზევით დაბრუნება

აფსარონი
ქალაქი შავი ზღვის სანაპიროზე, დღევანდელი გონიო

2.125 აქადი

▲ზევით დაბრუნება

აქადი
სემიტური ქალაქი შუა მდინარეთში, აღმოცენდა ძვ. წ. ΙΙΙ ათასწ. შუა ხანებში

2.126 აქემენიდები

▲ზევით დაბრუნება

აქემენიდები
ძვ. ირანის სამეფო დინასტია

2.127 აღა

▲ზევით დაბრუნება

აღა
ძვ. თურქული ტიტული, „ბატონი“

2.128 აღაპი

▲ზევით დაბრუნება

აღაპი
წიგნი, სადაც აღნიშნულია ეკლესიის ან მონასტრის შემომწირველთა სახელები ◊ იგივეა, რაც ქელეხი ნუგზარ მოლაშვილი

2.129 აღორძინება

▲ზევით დაბრუნება

აღორძინება
განახლება ◊ შუა საუკუნეების ევროპაში ანტიკური ხანის კულტურისაკენ მიბრუნება. იგივეა, რაც რენესანსი. ნუგზარ

2.130 აყ-ყოინლუ

▲ზევით დაბრუნება

აყ-ყოინლუ
„თეთრბატკნიანი“. თურქმანთა სახელმწიფოებრივი გაერთიანება XVI საუკუნეში.

2.131 აყიყი

▲ზევით დაბრუნება

აყიყი
წითელი ფერის ძვირფასი ქვა.

2.132 აშელური ხანა

▲ზევით დაბრუნება

აშელური ხანა
არქეოლოგიური კულტურა ტომებისა, რომლებიც ცხოვრობდნენ პალეოლითის დასაწყის ხანაში დასავლეთ ევროპაში. ქალაქ ამიენის (საფრანგეთი) გარეუბან სენ-აშელის სახელიდან, სადაც იპოვნეს პირველად ამ

2.133 აშუღი

▲ზევით დაბრუნება

აშუღი
მგოსანი, რომელიც საკრავზე ამღერებს თავის ლექსებს.

2.134 აჩაჩა

▲ზევით დაბრუნება

აჩაჩა
იგივეა, რაც კავი. აჩაჩა ურემი – პატარა ურემი, რომლის ხელნების ბოლოები მიწაზე მიჩოჩავს. გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოს მთაგორიან ადგილებში – ჩოჩიალა ურემი, აჩაჩა გუთანი.

2.135 აცტეკები

▲ზევით დაბრუნება

აცტეკები
მექსიკის ძველი მოსახლეობა, ინდიელები.

2.136 ახალი თავადაზნაურობა

▲ზევით დაბრუნება

ახალი თავადაზნაურობა
ინგლისელ თავადაზნაურთა ნაწილი, რომელიც იყენებდა დაქირავებულ შრომას.

2.137 ახალი ისტორია

▲ზევით დაბრუნება

ახალი ისტორია
მსოფლიოს ისტორია, რომელიც მოიცავს პერიოდს XV ს. ბოლოდან 1918 წლამდე.

2.138 ახალშენი

▲ზევით დაბრუნება

ახალშენი
ახლად გაშენებული დასახლებული პუნქტი. ◊ ძველ სამყაროში – ქვეყნის დამპყრობლებით დასახლებული პუნქტი. იგივეა, რაც კოლონია. ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო ლექსიკონი 6–11 [კლასები] /

2.139 ახაშვალა

▲ზევით დაბრუნება

ახაშვალა
მონის მდგომარებაში მყოფი, არათავისუფალი მწარმოებელი ყმა-გლეხი აფხაზეთში. იხ. აგრეთვე: ახოიუ

2.140 ახოვნად

▲ზევით დაბრუნება

ახოვნად
მამაცურად, მტკიცედ.

2.141 ახოიუ

▲ზევით დაბრუნება

ახოიუ
არათავისუფალი მწარმოებელი ყმა-გლეხი აფხაზეთში. იხ. აგრეთვე: ახაშვალა

2.142 აჯა

▲ზევით დაბრუნება

აჯა
საჩივარი და

2.143 აჯანყება

▲ზევით დაბრუნება

აჯანყება
მასობრივი შეიარაღებული გამოსვლა, ვისამე ან რისამე წინააღმდეგ – ამბოხება (შეიარაღებული)

2.144 აჰრიმანი

▲ზევით დაბრუნება

აჰრიმანი
ბოროტებისა და წყვდიადის მეუფე მაზდეანობაში.

2.145 აჰურა მაზდა

▲ზევით დაბრუნება

აჰურა მაზდა
ორმუზდის ძველი სპარსული სახელები

2.146 ბაგრატიონები

▲ზევით დაბრუნება

ბაგრატიონები
ქართული სამეფო დინასტია იხ. აგრეთვე: დინასტია

2.147 ბაზილიკა

▲ზევით დაბრუნება

ბაზილიკა
უგუმბათო ეკლესია ნამის"

2.148 ბალთა

▲ზევით დაბრუნება

ბალთა
სარტყლის შესაკრავი ან სამკაული, რომელსაც საჩხვლეტი არა აქვს – უენო აბზინდა.

2.149 ბანტუსტანები

▲ზევით დაბრუნება

ბანტუსტანები
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში არსებული შავკანიანთა რეზერვაციების გაერთიანება 10 ტერიტორიულ ერთეულში

2.150 ბაპტისტი

▲ზევით დაბრუნება

ბაპტისტი
(ბაპტიძო – ვნათლავ წყლით) პროტესტანტიზმის ერთ-ერთი მიმდინარეობა. წარმოიშვა ინგლისში XVII საუკუნეში, აღმოცენდა პურიტანიზმის საფუძველზე. განსაკუთრებით გავრცელდა აშშ-ში. ბაპტისტები ნათლავენ

2.151 ბაჟი

▲ზევით დაბრუნება

ბაჟი
გადასახადი შემოტანილ საქონელზე

2.152 ბარბაროსი

▲ზევით დაბრუნება

ბარბაროსი
ველური ადამიანი, კულტურის მტერი, მოძალადე ◊ არაბერძნულად მოლაპარაკე ბარბაროსული ლათინური ნუგზარ მოლაშვილი

2.153 ბარბაროსული ლათინური

▲ზევით დაბრუნება

ბარბაროსული ლათინური
მსოფლიო ისტორიის სამწევროვანი დაყოფის ერთ-ერთი ვარიანტი იხ. აგრეთვე: ბარბაროსი ◊ ლათინური ენის დეგრადაციის პერიოდი, ემთხვევა შუა საუკუნეებში ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო ლექსიკონი

2.154 ბართლომეს ღამე

▲ზევით დაბრუნება

ბართლომეს ღამე
ჰუგენოტების მასობრივი გაჟლეტა პარიზში 1572 წლის 23 აგვისტოს

2.155 ბარონი

▲ზევით დაბრუნება

ბარონი
ციხე-დარბაზების მფლობელ აზნაურთა წოდება ევროპაში

2.156 ბასილევსები

▲ზევით დაბრუნება

ბასილევსები
გვაროვნული წარჩინებულების წარმომადგენლები. (მხედართმთავრები, ქურუმები, მოსამართლეები)

2.157 ბასკაკები

▲ზევით დაბრუნება

ბასკაკები
გადასახადის ამკრეფნი მონღოლთა სახელმწიფოში

2.158 ბატალიონი

▲ზევით დაბრუნება

ბატალიონი
ქვედანაყოფი ქვეით, სატანკო, საინჟინრო ჯარებში – მოიცავს რამდენიმე ასეულს

2.159 ბატონო

▲ზევით დაბრუნება

ბატონო
კვერთხი და

2.160 ბეგარა (ბეგრისა)

▲ზევით დაბრუნება

ბეგარა (ბეგრისა)
ყმების (ქვეშევრდომთა) ვალდებულება უსასყიდლოდ (ან თავისი ხარჯით) ემუშავათ ბატონის (ან სახელმწიფოს) სასარგებლოდ (საბატონო, საგზაო) ◊ ყმების (ან ქვეშევრდომების) ვალდებულება

2.161 ბეგი

▲ზევით დაბრუნება

ბეგი
ფეოდალი, მემამულე, ბატონი

2.162 ბედენური კულტურა

▲ზევით დაბრუნება

ბედენური კულტურა
არქეოლოგიური კულტურა, სახელწოდება მომდინარეობს ქვემო ქართლში აღმოჩენილი ბედენის გორა-სამარხებიდან (მტკვარ-არაქსის კულტურა – ადრე ბრინჯაოს ხანა). ლექსიკონი

2.163 ბედუინი

▲ზევით დაბრუნება

ბედუინი
(უდაბნოს შვილი) მომთაბარე არაბი

2.164 ბევრი

▲ზევით დაბრუნება

ბევრი
ძველ ქართულად – ათიათასი

2.165 ბეი

▲ზევით დაბრუნება

ბეი
ძველი თურქული ტიტული, ბატონი, უმაღლესი ოფიცრისა და მოხელის ტიტული

2.166 ბეითალმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბეითალმანი
უმემკვიდრეოდ დარჩენილი იხ. აგრეთვე: ბეითალმანის უფლება

2.167 ბეითალმანის უფლება

▲ზევით დაბრუნება

ბეითალმანის უფლება
ამოწყვეტილი თავადის მამულის მეფის საკუთრებაში გადასვლა იხ. აგრეთვე: ბეითალმანი

2.168 ბელადი

▲ზევით დაბრუნება

ბელადი
მეთაური, წინამძღოლი

2.169 ბენეფიციუმი

▲ზევით დაბრუნება

ბენეფიციუმი
წყალობა, ბოძება. შუა საუკუნეების ევროპაში მეფის ვასალისადმი ნაწყალობელი მიწა

2.170 ბერბერები

▲ზევით დაბრუნება

ბერბერები
მავრები – ჩრდ. დასავლეთ აფრიკის ადგილობრივი მოსახლეობა

2.171 ბერგმანი

▲ზევით დაბრუნება

ბერგმანი
(მთიელი) ქართველი ემიგრანტებისა და სამხედრო ტყვეებისაგან დაკომპლექტებული სამხედრო ფორმირება მეორე მსოფლო ომის დროს

2.172 ბერნი

▲ზევით დაბრუნება

ბერნი
მოხუცნი, უხუცესნი ნამის"

2.173 ბექა-აღბუღას სამართალი

▲ზევით დაბრუნება

ბექა-აღბუღას სამართალი
„წიგნი სამართლისა კაცთა შეცდომებისა ყოველისავე“ – XIII-XIV სს-ში ბექა ჯაყელისა და მისი შვილიშვილის აღბუღას მიერ შედგენილი სამართლის წიგნი

2.174 ბეჭვა

▲ზევით დაბრუნება

ბეჭვა
ქსოვის დროს დაზგაზე გამართულ ქსელში ძაფის (ნართის) ჩაჭედვა

2.175 ბიბლიოგრაფია

▲ზევით დაბრუნება

ბიბლიოგრაფია
სამეცნიერო დისციპლინა, რომლის ამოცანაა მოიძიოს ისტორიული ლიტერატურა, აღწეროს, შეარჩიოს, სისტემატიზაციაში მოაქციოს იგი

2.176 ბიბლიოთეკა

▲ზევით დაბრუნება

ბიბლიოთეკა
დაწესებულება, სადაც თავს უყრიან წიგნებს, ჟურნალ-გაზეთებს საზოგადოებრივი სარგებლობისათვის – წიგნთსაცავი ◊ ვისიმე კუთვნილ წიგნთა ერთობლიობა ◊ წიგნების სერია, გაერთიანებული

2.177 ბივრიტი – ბივრილი (ბერძ.) ერთგვარი ძვირფასი ქვა.

▲ზევით დაბრუნება

ბივრიტი – ბივრილი (ბერძ.) ერთგვარი ძვირფასი ქვა.
ბივრილი (ბერძ.) ერთგვარი ძვირფასი ქვა

2.178 ბილინგვა

▲ზევით დაბრუნება

ბილინგვა
ორენოვანი წარწერა ნამის"

2.179 ბისეკი

▲ზევით დაბრუნება

ბისეკი
შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაცია

2.180 ბიურგერი

▲ზევით დაბრუნება

ბიურგერი
ქალაქის მცხოვრები, მოქალაქე. ქალაქის მოსახლეობის ყველაზე მრავალრიცხოვანი ფენა – ვაჭრები, ხელოსნები

2.181 ბიუროკრატიული აპარატი

▲ზევით დაბრუნება

ბიუროკრატიული აპარატი
ექსპლოატატორული სახელმწიფოსათვის დამახასიათებელი მმართველობის სისტემა, რომლის დროსაც ქვეყანას მართავენ ხალხს მოწყვეტილი და გაბატონებული კლასის ინტერესების დამცველი მოხელეები.

2.182 ბლიცკრიგი

▲ზევით დაბრუნება

ბლიცკრიგი
ელვისებური ომის კონცეფცია (პირველი და მეორე მსოფლიო ომების დროს)

2.183 ბნელი ხანა

▲ზევით დაბრუნება

ბნელი ხანა
საბერძნეთის ისტორიის ხანა, მოიცავს ძვ. წ. XII-X საუკუნეებს.

2.184 ბოიარი

▲ზევით დაბრუნება

ბოიარი
მსხვილი მიწათმფლობელი რუსეთში

2.185 ბოიკოტი

▲ზევით დაბრუნება

ბოიკოტი
სამუშაოზე რამეში მონაწილეობაზე უარის თქმა ◊ ორგანიზებული პოლიტიკური დაეკონომიკური ბრძოლის ხერხი ექსპლოატატორთა წინააღმდეგ ◊ სეგრეგირებული ტრანსპორტით მგზავრობაზე

2.186 ბოლშევიკი

▲ზევით დაბრუნება

ბოლშევიკი
ბოლშევიზმის მიმდევარი, ლენინელი, კომუნისტი

2.187 ბომონი

▲ზევით დაბრუნება

ბომონი
კერპი, წარმართული ხანის სალოცავი. სვეტი, რომელზეც კერპია აღმართული

2.188 ბონი

▲ზევით დაბრუნება

ბონი
სახელმწიფო ხაზინის, დაწესებულების, საწარმოების მიერ გამოშვებული მოკლევადიანი სავალე ვალდებულება, რომელიც გამოიყენება მომოქცევაში. [კლასები]

2.189 ბოქაული

▲ზევით დაბრუნება

ბოქაული
მეფის რუსეთში პოლიციის მოხელე, რომელსაც ებარა უბანი ქალაქში ან მაზრის ნაწილი სოფლად ◊ სასამართლოს ბოქაული, (რევოლუციამდე) სასამართლოს აღმასრულებელი ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო

2.190 ბოჩიკა

▲ზევით დაბრუნება

ბოჩიკა
დიდებულთა მფარველი, ჩიბჩას სახელმწიფოს ღმერთი

2.191 ბრანჯი

▲ზევით დაბრუნება

ბრანჯი
ფრანგი (ძველი ქართული)

2.192 ბრაჰმა

▲ზევით დაბრუნება

ბრაჰმა
ბრაჰმანიზმსა და ინდუიზმში ერთ-ერთი ღვთაება, ღმერთი-შემოქმედი იხ. აგრეთვე: ბრაჰმანები, ბრაჰმანიზმი

2.193 ბრაჰმანები

▲ზევით დაბრუნება

ბრაჰმანები
ქურუმები ინდოეთში, უმაღლესი კასტის წარმომადგენლები იხ. აგრეთვე: ბრაჰმა, ბრაჰმანიზმი

2.194 ბრაჰმანიზმი

▲ზევით დაბრუნება

ბრაჰმანიზმი
რელიგიური მიმდინარეობა ინდოეთში. ვედიზმისგან გადმოიღო სულების გადასახლების იდეა, მაგრამ გადასინჯა არსებული წარმოდგენები ღმერთების შესახებ იხ. აგრეთვე: ბრაჰმა, ბრაჰმანები, ვიშნუ,

2.195 ბრიან-კელოგის პაქტი

▲ზევით დაბრუნება

ბრიან-კელოგის პაქტი
საერთაშორისო ხელშეკრულება, რომლითაც უარი უნდა ეთქვათ ომებზე. ჩაისახა საფრანგეთში საგარეო საქმეთა მინისტრის არისტიდ ბრიანის მიერ. ძალაში შევიდა 1929 წლის ივნისიდან იხ. აგრეთვე: ფრენკ

2.196 ბრინჯაო

▲ზევით დაბრუნება

ბრინჯაო
შენადნობი, რომელშიც ძირითადად შედის სპილენძი(80%), ტყვია, თუთია...

2.197 ბრიტანეთის ერთა თანამეგობრობა

▲ზევით დაბრუნება

ბრიტანეთის ერთა თანამეგობრობა
ბრიტანეთის კოლონიური იმპერია XX საუკუნის 30-იან წლებში

2.198 ბუდა

▲ზევით დაბრუნება

ბუდა
გასხივოსნებული, განათებული - ერთ-ერთი მსოფლიო რელიგიის ფუძემდებლის - გაუტამას მეტსახელი იხ. აგრეთვე: გაუტამა

2.199 ბუდო

▲ზევით დაბრუნება

ბუდო
(ომის გზა) „ბუდოს სული“ – სამურაების სამხედრო ხელოვნება

2.200 ბულა

▲ზევით დაბრუნება

ბულა
რომის პაპის ბრძანებულება, სიგელი ◊ შუა საუკუნეებში არსებული პაპის ბეჭედი, რომლითაც მოწმდებოდა სახელმწიფო და საეკლესიო სიგელები, აქტები და სხვა საბუთები ისტორიულ ტერმინთა

2.201 ბურგომისტრი

▲ზევით დაბრუნება

ბურგომისტრი
შუა საუკუნეებში ქალაქის საბჭოების სათავეში მდგომი არჩეული პირი

2.202 ბურები

▲ზევით დაბრუნება

ბურები
სამხრეთ აფრიკაში ჩასახლებულ ჰოლანდიელთა შთამომავლები იხ. აგრეთვე: აფრიკანები

2.203 ბურჟუა

▲ზევით დაბრუნება

ბურჟუა
სრულუფლებიანი მოქალაქე საფრანგეთში იხ. აგრეთვე: ბურჟუაზია, ბურჟუაზიულ-ლიბერალური

2.204 ბურჟუაზია

▲ზევით დაბრუნება

ბურჟუაზია
მეწარმენი, რომლებიც იყენებენ დაქირავებულ შრომას იხ. აგრეთვე: ბურჟუა, ბურჟუაზიულ-ლიბერალური

2.205 ბურჟუაზიულ-ლიბერალური

▲ზევით დაბრუნება

ბურჟუაზიულ-ლიბერალური
ბურჟუაზიასთან დაკავშირებული პოლიტიკური მიმართულება, რომელიც იცავდა ბურჟუაზიის თავისუფლებას ფეოდალურ-ბატონყმურ ეპოქასა და ბურჟუაზიული რევოლუციების დროს იხ. აგრეთვე: ბურჟუა, ბურჟუაზია

2.206 ბუშიდო

▲ზევით დაბრუნება

ბუშიდო
(მეომრის გზა) სამურაის ქცევის კოდექსი. ბუშიდოს იდეოლოგიის მატარებელი ხდება საყოველთაოდ მიღებული ნორმების დამცველი

2.207 გაერო

▲ზევით დაბრუნება

გაერო
გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია იხ. აგრეთვე: აბრევიატურა

2.208 გაკადნიერება

▲ზევით დაბრუნება

გაკადნიერება
მეტისმეტად გათამამება, გათავხედება

2.209 გალავანი

▲ზევით დაბრუნება

გალავანი
ქალაქის, ციხე-სიმაგრის ან რაიმე ნაგებობის გარშემო შემოვლებული კედელი

2.210 გამოწირვა

▲ზევით დაბრუნება

გამოწირვა
მიწების უკან წაღება

2.211 განბუ

▲ზევით დაბრუნება

განბუ
მმართველი ფენა ჩინეთში

2.212 განსაკუთრებული კანონი

▲ზევით დაბრუნება

განსაკუთრებული კანონი
1878 წელს რაიხსტაგის მიერ მიღებული კანონი

2.213 გარნა

▲ზევით დაბრუნება

გარნა
მაგრამ და

2.214 გარნიზონი

▲ზევით დაბრუნება

გარნიზონი
მუდმივად ქალაქში ან ციხე-სიმაგრეში მყოფი სამხედრო ნაწილი

2.215 გაულაიტერი

▲ზევით დაბრუნება

გაულაიტერი
თანამდებობა ჰიტლერულ გერმანიაში

2.216 გაუტამა

▲ზევით დაბრუნება

გაუტამა
ბუდას სახელი იხ. აგრეთვე: ბუდა

2.217 გაფიცვა

▲ზევით დაბრუნება

გაფიცვა
მუშაობის ორგანიზებული მასობრივი შეწყვეტა, რათა აიძულონ საწარმოს მეპატრონე დააკმაყოფილოს მოსამსახურეთა მოთხოვნები

2.218 გეზები

▲ზევით დაბრუნება

გეზები
დაკონკილები - ესპანელთა ბატონობის წინააღმდეგ აჯანყებული ნიდერლანდები

2.219 გემა

▲ზევით დაბრუნება

გემა
ქვა, ბეჭდის თვალი, რომელზეც გამოსახულებაა ამოკვეთილი იხ. აგრეთვე: ჭრილა ქვა

2.220 გენეალოგია

▲ზევით დაბრუნება

გენეალოგია
ისტორიის დამხმარე დისციპლინა, შეისწავლის პიროვნებისა და საგვარეულოთა ისტორიებს, მათ ურთიერთკავშირებს

2.221 გენერალ-ფელდცაიხმაისტერი

▲ზევით დაბრუნება

გენერალ-ფელდცაიხმაისტერი
არტილერიის უფროსი ნამის"

2.222 გენერალური შტატები

▲ზევით დაბრუნება

გენერალური შტატები
წარმომადგენლობითი ორგანო (პარლამენტი) შუა საუკუნეების ჰოლანდიაში, საფრანგეთში

2.223 გენოციდი

▲ზევით დაბრუნება

გენოციდი
ცალკეული ერის, ხალხთა ჯგუფის მიზანმიმართული მოსპობა

2.224 გეოგრაფიული სკოლა

▲ზევით დაბრუნება

გეოგრაფიული სკოლა
ისტორიის პერიოდიზაციის ცივილიზაციების მიხედვით დაყოფის ერთ-ერთი ვარიანტი

2.225 გეოპოლიტიკა

▲ზევით დაბრუნება

გეოპოლიტიკა
ამა თუ იმ ქვეყნის გეოგრაფიული მდებარეობით გამოწვეული საგარეო პოლიტიკა

2.226 გეორგიანები

▲ზევით დაბრუნება

გეორგიანები
ქართველთა ევროპული სახელი

2.227 გერუსია

▲ზევით დაბრუნება

გერუსია
უხუცესთა საბჭო სპარტაში

2.228 გესტაპო

▲ზევით დაბრუნება

გესტაპო
საიდუმლო სახელმწიფო პოლიცია ფაშისტურ გერმანიაში

2.229 გეტო

▲ზევით დაბრუნება

გეტო
ევროპის ქალაქებში არსებული ებრაელთა განცალკევებული უბნები, რომლებშიც მხოლოდ ებრაელები ცხოვრობდნენ

2.230 გვარი

▲ზევით დაბრუნება

გვარი
ერთმანეთისაგან მონათესავე ადამიანთა ჯგუფი

2.231 გილდია

▲ზევით დაბრუნება

გილდია
სავაჭრო კავშირი ნამის"

2.232 გიმატოს

▲ზევით დაბრუნება

გიმატოს
მამაკაცის ზემოდან მოსაცმელი. ტანზე დასახვევი

2.233 გიმნასიონი

▲ზევით დაბრუნება

გიმნასიონი
ფიზიკური წვრთნისათვის განკუთვნილი ადგილი ძვ. საბერძნეთში

2.234 გინეკეა

▲ზევით დაბრუნება

გინეკეა
სახლის საქალებო ნაწილი საბერძნეთში.

2.235 გიურგაული თეთრი

▲ზევით დაბრუნება

გიურგაული თეთრი
გიორგი ბრწყინვალისა მიერ მოჭრილი ქართული ფული

2.236 გლადიატორი

▲ზევით დაბრუნება

გლადიატორი
პროფესიული მონა-მებრძოლი ძველ რომში

2.237 გლეხი

▲ზევით დაბრუნება

გლეხი
არაფრის მქონე. სინონიმი: გლახა

2.238 გლიპტიკა

▲ზევით დაბრუნება

გლიპტიკა
(ამოჭრილი, ამოკვეთილი) ძვირფას და ნახევარძვირფას ქვებზე მხატვრული ჭრის ხელოვნება.

2.239 გო-ჟენი

▲ზევით დაბრუნება

გო-ჟენი
(ქვეყნის ადამიანები) დაბალი ფენების წარმომადგენლები

2.240 გოთები

▲ზევით დაბრუნება

გოთები
ძველი გერმანელი ტომები

2.241 გონდოლა

▲ზევით დაბრუნება

გონდოლა
ნავის სახეობა ვენრციაში

2.242 გოშიზმი

▲ზევით დაბრუნება

გოშიზმი
(გოშ“ – მარცხენა) მემარცხენეობა – ტროცკიზმის, მაოიზმის, ანარქიზმის და სხვა უკუდურესად მემარცხენე, ექსტრემისტულ იდეოლოგიათა უწესრიგო ნარევი.

2.243 გრაალი

▲ზევით დაბრუნება

გრაალი
სხივმოსილი წმინდა თასი.

2.244 გრავიურა

▲ზევით დაბრუნება

გრავიურა
ხეზე, ქვაზე ან ლითონზე ამოჭრილი გამოსახულების ანაბეჭდი

2.245 გრაფი

▲ზევით დაბრუნება

გრაფი
ფრანკთა სახელმწიფოს ოლქის (საგრაფოს) მმართველი მოხელე ◊ აზნაურის წოდება ზოგიერთ ევროპულ ქვეყანაში. დომენი

2.246 გრაფიკა

▲ზევით დაბრუნება

გრაფიკა
მხატვრობის დარგი – ხაზებით (შტრიხებით – უსაღებავოდ) ხატვა ◊ ხელნაწერი ან ნაბეჭდი ნიშნების ასოების მოხაზულობა

2.247 გრიგორიანობა

▲ზევით დაბრუნება

გრიგორიანობა
სომხური სამოციქულო ეკლესიის მეტსახელი. იხ. აგრეთვე: გრიგორიანული კალენდარი

2.248 გრიგორიანული კალენდარი

▲ზევით დაბრუნება

გრიგორიანული კალენდარი
რომის პაპის, გრიგოლ XIII (1502-1576) მიერ რეფორმირებული კალენდარი. ე. წ. ახალი სტილი იხ. აგრეთვე: გრიგორიანობა

2.249 გუბერნატორი

▲ზევით დაბრუნება

გუბერნატორი
გუბერნიის (ძირითადი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ძვ. რუსეთში) მმართველი მეფის რუსეთში =ტატის მმართველი ა.შ.შ.-ში ◊ შტატის მმართველი ა.შ.შ.-ში ◊ კოლონიის მმართველი

2.250 გუბერნია

▲ზევით დაბრუნება

გუბერნია
რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციული ერთეული იხ. აგრეთვე: გუბერნატორი

2.251 გუმბათი

▲ზევით დაბრუნება

გუმბათი
კონუსისებრი ან ნახევარსფერული თაღი, რომლითაც გადახურულია ეკლესია

2.252 გურიელი

▲ზევით დაბრუნება

გურიელი
გურიის მთავარი. ნამის"

2.253 გურჯისტანი

▲ზევით დაბრუნება

გურჯისტანი
=საქართველო, „გურჯების ქვეყანა“.

2.254 დადეშქელიანი

▲ზევით დაბრუნება

დადეშქელიანი
სვანეთის მთავართა საგვარეულო

2.255 დადიანი

▲ზევით დაბრუნება

დადიანი
სამეგრელოს (ოდიშის) მთავარი

2.256 დავლა

▲ზევით დაბრუნება

დავლა
ბრძოლის შემდეგ ხელში ჩაგდებული ქონება

2.257 დათრგუნვა

▲ზევით დაბრუნება

დათრგუნვა
გათელვა, დამცირება, დაჩაგვრა

2.258 დამფუძნებელი კრება

▲ზევით დაბრუნება

დამფუძნებელი კრება
დამოუკიდებელი საქართველოს უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო (1919 წ. გაზაფხული)

2.259 დამღა

▲ზევით დაბრუნება

დამღა
მონღოლური სავაჭრო გადასახადი

2.260 დამცირებული

▲ზევით დაბრუნება

დამცირებული
დაქვეითებული, დამცირებული

2.261 დაო – დეძინი

▲ზევით დაბრუნება

დაო – დეძინი
დაოსური ტრაქტატი, „წიგნი დაოს და დეას შესახებ“ – საყოველთაო კანონი მთელი სამყაროს აღმოცენების, განვითარების და გაქრობის შესახებ. იხ. აგრეთვე: დაოიზმი

2.262 დაოიზმი

▲ზევით დაბრუნება

დაოიზმი
დაოსიზმი. ჩინეთში გავრცელებული ერთ-ერთი რელიგიური სწავლება იხ. აგრეთვე: დაო – დეძინი

2.263 დარიალი

▲ზევით დაბრუნება

დარიალი
ალანთა კარი – კავკასიის გადმოსასვლელი, უღელტეხილი იხ. აგრეთვე: წანარები

2.264 დასაბამიდან

▲ზევით დაბრუნება

დასაბამიდან
ქართველი წელთაღრიცხვის სისტემა. სამყაროს შექმნის თარიღად მიღებულია ქრისტეს. შობამდე 5606 წელი ნუგზარ მოლაშვილი

2.265 დასაკრძალავი კამერა

▲ზევით დაბრუნება

დასაკრძალავი კამერა
ორმო, სადაც იმარხებოდა მიცვალებული

2.266 დასტურლამალი

▲ზევით დაბრუნება

დასტურლამალი
საკანონმდებლო ძეგლი, რომელიც აწესრიგებდა ქვეყნის მართვა-გამგეობას, მოხელეთა უფლება-მოვალეობებს, სამეფო კარის ეტიკეტსა და სახელმწიფოებრივი ცხოვრების სხვა პრაქტიკულ საკითხებს ვახტანგ VI დროს.

2.267 დატევება (სჯულის)

▲ზევით დაბრუნება

დატევება (სჯულის)
სხვა სარწმუნოებაზე გადასვლა.

2.268 დაშნაკი

▲ზევით დაბრუნება

დაშნაკი
დინასტია პოლიტიკური პარტიის – დაშნაკცუთიუნის წევრი. სინონიმი: დაშნაკცაკანი

2.269 დაშნის აზნაური

▲ზევით დაბრუნება

დაშნის აზნაური
შთამომავლობითი აზნაური საფრანგეთში, რაინდთა შთამომავალი

2.270 დაცვის სიგელი

▲ზევით დაბრუნება

დაცვის სიგელი
ზავისა და შეუვალობის დოკუმენტი, დადებული არაბთა სარდლის ჰაბიბ-იბნ-მასლამასა და ქართლის ერისმთავრის სტეფანოზ II -ის მიერ VII ს-ის შუახანებში.

2.271 დაძიბაო

▲ზევით დაბრუნება

დაძიბაო
კედლის გაზეთი ნამის"

2.272 დე-იურე

▲ზევით დაბრუნება

დე-იურე
(de iure) იურიდიული ნამის"

2.273 დე-ფაქტო

▲ზევით დაბრუნება

დე-ფაქტო
(de facto) ფაქტობრივი

2.274 დედაბოძი

▲ზევით დაბრუნება

დედაბოძი
ცენტრალური ბოძი შენობაში, რომელსაც ეყრდნობა გადახურვა.

2.275 დეზების ბრძოლა

▲ზევით დაბრუნება

დეზების ბრძოლა
ბრძოლა ფლამანდრელი ხელოსნების და გლეხებისა ფრანგ რაინდებთან 1302 წელს ბელგიაში

2.276 დეზერტირობა

▲ზევით დაბრუნება

დეზერტირობა
სამხედრო სამსახურიდან გამოპარვა, არმიაში გაწვევისათვის თავის არიდება

2.277 დეკაბრისტები

▲ზევით დაბრუნება

დეკაბრისტები
1825 წელს 14 დეკემბერს სანკტ-პეტერბურგში აჯანყებული ფარული ორგანიზაციის წევრები.

2.278 დელეგატი

▲ზევით დაბრუნება

დელეგატი
არჩეული ან დანიშნული წარმომადგენელი, სახელმწიფოს ან რაიმე კოლექტივის მიერ.

2.279 დემოგრაფია

▲ზევით დაბრუნება

დემოგრაფია
მეცნიერება მოსახლეობის შობადობის, მოკვდავობის, გადაადგილებისა და ა. შ. შესახებ. იხ. აგრეთვე: დემოგრაფიული აფეთქება, დემოგრაფიული ექსპანსია, დემოსი ლექსიკონი

2.280 დემოგრაფიული აფეთქება

▲ზევით დაბრუნება

დემოგრაფიული აფეთქება
მოსახლეობის სწრაფი ზრდა იხ. აგრეთვე: დემოგრაფია, დემოგრაფიული ექსპანსია, დემოსი

2.281 დემოგრაფიული ექსპანსია

▲ზევით დაბრუნება

დემოგრაფიული ექსპანსია
სახელმწიფოში უცხოტომელთა ჩამოსახლება და დემოგრაფიული ვითარების ადგილობრივი მოსახლეობის საზიანოდ შეცვლა იხ. აგრეთვე: დემოგრაფია, დემოგრაფიული აფეთქება, დემოსი ტერმინთა

2.282 დემოკრატია

▲ზევით დაბრუნება

დემოკრატია
სახელმწიფოს დინასტია წყობილება, როდესაც უმაღლესი ხელისუფლება ეკუთვნის ხალხს; „სახალხო ხელისუფლება“ იხ. აგრეთვე: დემოსი

2.283 დემონსტრაცია

▲ზევით დაბრუნება

დემონსტრაცია
მასობრივი მსვლელობა საზოგადოებრივ-პოლიტიკური განწყობილების გამოსახატავად ◊ რისამე საჯაროდ ჩვენება დემონსტრირება, დემოსი ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო ლექსიკონი 6–11 [კლასები] /

2.284 დემონსტრირება

▲ზევით დაბრუნება

დემონსტრირება
საჯაროდ რისამე ჩვენება იხ. აგრეთვე: დემოსი, დემონსტრაცია

2.285 დემოსი

▲ზევით დაბრუნება

დემოსი
ხალხი იხ. აგრეთვე: დემოგრაფია, დემოგრაფიული აფეთქება, დემოგრაფიული ექსპანსია, დემოკრატია, დემონსტრაცია, დემონსტრირება

2.286 დენაციფიკაცია

▲ზევით დაბრუნება

დენაციფიკაცია
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ღონისძიება ნაციზმის (ფაშიზმის) აღმოსაფხვრელად ყოფილ ფაშისტურ ქვეყნებში

2.287 დესეტინა

▲ზევით დაბრუნება

დესეტინა
1,09 ჰექტარი ნამის"

2.288 დესპანი

▲ზევით დაბრუნება

დესპანი
ელჩზე მცირე რანგის დიპლომატიური წარმომადგენელი ◊ ერთი სახელმწიფოს მიერ მეორეში წარგზავნილი პირი სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის დავალებით ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო ლექსიკონი 6–11

2.289 დესპოტური სახელმწიფო

▲ზევით დაბრუნება

დესპოტური სახელმწიფო
ძველი აღმოსავლეთის მონათმფლობელური სახელმწიფო, სადაც მონარქი ფლობდა განუსაზღვრელ უფლებებს

2.290 დეცენტრალიზაცია

▲ზევით დაბრუნება

დეცენტრალიზაცია
მმართველობის სისტემა, როდესაც ცენტრალური ხელისუფლების ზოგი ფუნქცია გადაეცემა თვითმმართველობის ადგილობრივ ორგანოებს სინონიმი: დეცენტრალიზება ◊ ცენტრალიზაციის გაუქმება ან

2.291 დიადოხოსები

▲ზევით დაბრუნება

დიადოხოსები
მემკვიდრეები, ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალების შემდგომ შექმნილი სახელმწიფოების მმართველები ნუგზარ მოლაშვილი

2.292 დიგერები

▲ზევით დაბრუნება

დიგერები
(მთხრელები) პარტია, ინგლისის რევოლუციაში. მოითხოვდა აგრარული საკითხის გადაჭრას გლეხთა სასარგებლოდ, ქონებრივ თანსწორობას და კერძო საკუთრების გაუქმებას.

2.293 დიდაქტიკა

▲ზევით დაბრუნება

დიდაქტიკა
მოძღვრება სწავლების შესახებ ◊ ჭკუის დამრიგებლობა ისტორიულ ნუგზარ

2.294 დიდი ელჩობა

▲ზევით დაბრუნება

დიდი ელჩობა
პეტრე I-ის ელჩობა ევროპაში

2.295 დიდი თურქობა

▲ზევით დაბრუნება

დიდი თურქობა
თურქ-სელჯუკთა ურდოების ჩამოსახლება საქართველოს ტერიტორიაზე 1080 წლიდან იხ. აგრეთვე: თურქ-სელჩუკები, ურდო

2.296 დიდი იმპერია

▲ზევით დაბრუნება

დიდი იმპერია
ინდოევროპელთა მიერ ინდოეთში შექმნილი სახელმწიფო (1526 წ.)

2.297 დიდი პაპი

▲ზევით დაბრუნება

დიდი პაპი
ძველეგვიპტური მდინარის ღმერთი

2.298 დიდი პროლეტარული კულტურული რევოლუცია

▲ზევით დაბრუნება

დიდი პროლეტარული კულტურული რევოლუცია
რადიკალური მაოისტური პოლიტიკური და სოციალური მოძრაობა, ჩინეთში, რომლის მთავარი მიზანი იყო მაო ძედუნის პირადი ძალაუფლების რეჟიმის განმტკიცება და მისი მოწინააღმდეგეების განადგურება

2.299 დიდი საბერძნეთი

▲ზევით დაბრუნება

დიდი საბერძნეთი
ასე უწოდეს ძველმა ბერძნებმა იტალიის სამხრეთს.

2.300 დიდი სამეული

▲ზევით დაბრუნება

დიდი სამეული
ფ. დ. რუზველტი, ი. ბ. სტალინი, უ. ჩერჩილი

2.301 დიდი სომხეთი

▲ზევით დაბრუნება

დიდი სომხეთი
სომხური სახელმწიფო ნამის"

2.302 დიდმპყრობელური შოვინიზმი

▲ზევით დაბრუნება

დიდმპყრობელური შოვინიზმი
დიდი იმპერიალისტური სახელმწიფოსათვის დამახასიათებელი ეროვნული უპირატესობის თავსმოხვევა მცირე ერებზე.

2.303 დიდრაქმა

▲ზევით დაბრუნება

დიდრაქმა
ორდრაქმიანი მონეტა (8.732 გრ.) იხ. აგრეთვე: დრაქმა

2.304 დივანი

▲ზევით დაბრუნება

დივანი
სამეფო საბჭო ქართლ-კახეთის სამეფოში, შედიოდნენ მაღალი საეკლესიო და საერო პირები

2.305 დივიდე ეტ იმპერა

▲ზევით დაბრუნება

დივიდე ეტ იმპერა
(Divide et Impera) გათიშე და იბატონე

2.306 დიმი

▲ზევით დაბრუნება

დიმი
თავისუფალ მოქალაქეთა ორგანიზაცია ბიზანტიაში.

2.307 დინარი

▲ზევით დაბრუნება

დინარი
არაბული ფულის ერთეული

2.308 დინასტია

▲ზევით დაბრუნება

დინასტია
ერთი და იმავე გვარის მეფეები, რომლებიც მემკვიდრეობით ადიან ტახტზე იხ. აგრეთვე: ბაგრატიონები, დონაურები, ჰანოვერები, ჰოჰენცოლერნ-ზიგმარინები, ჰულაგუიანები

2.309 დიოსკურია

▲ზევით დაბრუნება

დიოსკურია
ანტიკური ქალაქი დღევანდელი სოხუმის ტერიტორიაზე

2.310 დიოფიზიტობა

▲ზევით დაბრუნება

დიოფიზიტობა
მიმდინარეობა ქრისტიანობაში, რომელიც აღიარებს ქრისტეს როგორც ღვთაებრივ, ისე ადამიანურ ბუნებას.

2.311 დიპლომატია

▲ზევით დაბრუნება

დიპლომატია
მთავრობის საქმიანობა სახელმწიფოს საგარეო საერთაშორისო პოლიტიკის განსახორციელებლად

2.312 დიპლომატიკა

▲ზევით დაბრუნება

დიპლომატიკა
ისტორიის დამხმარე დისციპლინა, შეისწავლის საბუთების ფორმასა და შინაარსს.

2.313 დირექტორია

▲ზევით დაბრუნება

დირექტორია
5 კაცისაგან შემდგარი აღმასრულებელი ხელისუფლება საფრანგეთში (179 წწ.)

2.314 დისიდენტი

▲ზევით დაბრუნება

დისიდენტი
(დისიდენტის – „განდგომილი“, „მოწინააღმდეგე“) ასე უწოდებდნენ სსრკ-ში იმ ინტელიგენტებს, ვინც არ უშინდებოდა კომუნისტური იდეოლოგიისაგან განსხვავებული აზრის საჯაროდ გამოთქმას, აკრიტიკებდა

2.315 დისკრიმინაცია

▲ზევით დაბრუნება

დისკრიმინაცია
(დისკრიმინაციო – გამორჩევა) უფლებების დამცირება, შელახვა.

2.316 დისკუსია

▲ზევით დაბრუნება

დისკუსია
[დისკუსია] (კვლევა, განხილვა) რაიმე სადავო საკითხის საჯაროდ განხილვა; კამათი, პაექრობა

2.317 დისპუტი

▲ზევით დაბრუნება

დისპუტი
მეცნიერული კამათი ნამის"

2.318 დიფერენციაცია

▲ზევით დაბრუნება

დიფერენციაცია
ერთმანეთისაგან გამოყოფა, დანაწევრება, დანაწილება.

2.319 დიქტატორი

▲ზევით დაბრუნება

დიქტატორი
სენატის მიერ ექვსი თვით დანიშნული შეუზღუდავი ხელისუფლების მქონე მმართველი ძველ რომში ◊ განუსაზღვრელი ხელისუფლების მქონე ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო ლექსიკონი 6–11 [კლასები] /

2.320 დომენი

▲ზევით დაბრუნება

დომენი
მეფის, ჰერცოგებისა და გრაფების პირად საკუთრებაში არსებული მიწა, საგვარეულო მამული. იხ. აგრეთვე: გრაფი

2.321 დომესტიკოსი

▲ზევით დაბრუნება

დომესტიკოსი
სარდალი ბიზანტიაში ნამის"

2.322 დომინატი

▲ზევით დაბრუნება

დომინატი
(ბატონი, მბრძანებელი) რომის ისტორიის ერთ-ერთი საფეხური, დაიწყო იმპერატორმა დიოკლეტიანემ

2.323 დონაურები

▲ზევით დაბრუნება

დონაურები
კახეთის ქორეპისკოპოსთა დინასტია იხ. აგრეთვე: დინასტია

2.324 დოჟი

▲ზევით დაბრუნება

დოჟი
ვენეციის რესპუბლიკის სათავეში მდგომი მმართველი

2.325 დორიული კოლონა

▲ზევით დაბრუნება

დორიული კოლონა
ძვ. წ. VI – V სს. საბერძნეთში გავრცელებული მარტივი, სქელი კოლონა (სვეტი)

2.326 დოფინი

▲ზევით დაბრუნება

დოფინი
საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრე

2.327 დოქტრინა

▲ზევით დაბრუნება

დოქტრინა
(სწავლება) ძირითადი დებულება პოლიტიკური ქმედებებისათვის. იხ. აგრეთვე: ჰალშტაინების დოქტრინა

2.328 დრავიდები

▲ზევით დაბრუნება

დრავიდები
მდინარე ინდის დაბლობში მცხოვრები ხალხი

2.329 დრაკონის კანონები

▲ზევით დაბრუნება

დრაკონის კანონები
ათენში გამოცემული კანონები, რომელიც არისტოკრატიის აინტერესებს იცავდა

2.330 დრაქმა

▲ზევით დაბრუნება

დრაქმა
ფულისა და წონის ერთეული (4,366 გრამი) იხ. აგრეთვე: დიდრაქმა

2.331 დრაჰკანი

▲ზევით დაბრუნება

დრაჰკანი
მონღოლური ფულის ერთეული

2.332 დრომოსი

▲ზევით დაბრუნება

დრომოსი
ყორღანში ჩასასვლელი

2.333 დროფაუტები

▲ზევით დაბრუნება

დროფაუტები
(ამოვარდნილი) დაპირისპირება საყოველთაოდ მიღებული ცხოვრების წესისადმი. თავის თავს „ჰიპებს“ ან „ყვავილების ბავშვებს“ უწოდებდნენ [კლასები] /

2.334 დუალიზმი

▲ზევით დაბრუნება

დუალიზმი
ბრძოლა კეთილსა და ბოროტს შორის იხ. აგრეთვე: დუალიზმი

2.335 დუმა

▲ზევით დაბრუნება

დუმა
რუსეთის სათათბირო ორგანო, პარლამენტი

2.336 დუმანი

▲ზევით დაბრუნება

დუმანი
მონღოლური სამხედრო-ადმინისტრაციული ერთეული, რომელსაც გამოჰყავდა 10 ათასი მეომარი

2.337 დურძუკები

▲ზევით დაბრუნება

დურძუკები
ჩრდ. კავკასიელი ტომი

2.338 დუჩე

▲ზევით დაბრუნება

დუჩე
(ბელადი) ასე მიმართავდნენ ბენიტი მუსოლინის

2.339 დუხობორები

▲ზევით დაბრუნება

დუხობორები
ერთ-ერთი რუსული სექტა

2.340 ეგერი

▲ზევით დაბრუნება

ეგერი
„მეგრელი“, სვანურად „ზანი“, „ეგრისელი“

2.341 ეგზარქატი

▲ზევით დაბრუნება

ეგზარქატი
ავტოკეფალიას მოკლებული ეკლესია იხ. აგრეთვე: ავტოკეფალია

2.342 ეგზარქოსი

▲ზევით დაბრუნება

ეგზარქოსი
ავტოკეფალიას მოკლებული ეკლესიის ცალკეული მღვდელმთავარი იხ. აგრეთვე: ავტოკეფალია ◊ რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიის ცალკეული ოლქის მღვდელმთავარი ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო

2.343 ეგზეკუცია

▲ზევით დაბრუნება

ეგზეკუცია
(შესრულება) დამსჯელი რაზმების ჩაყენება მთავრობის საწინააღმდეგოდ განწყობილ სოფლებში ◊ ზოგ ქვეყანაში ფიზიკური დასჯის ან სიკვდილის განაჩენის სისრულეში მოყვანა ისტორიულ ტერმინთა

2.344 ეგრისი

▲ზევით დაბრუნება

ეგრისი
დასავლეთ საქართველო, ეგრთა ქვეყანა

2.345 ედიქტი

▲ზევით დაბრუნება

ედიქტი
სხვადასხვა სახელმწიფოში უმაღლესი ხელისუფლების (მეფის, იმპერატორის) ბრძანებულება განსაკუთრებული მნიშვნელობისა

2.346 ევრატომი

▲ზევით დაბრუნება

ევრატომი
„ევროპის ატომური თანამეგობრობა“, ითვალისწინებდა თანამშრომლობას ატომური ენერგეტიკის დარგში

2.347 ევროპის ჟანდარმი

▲ზევით დაბრუნება

ევროპის ჟანდარმი
რუსეთის იმპერიის მეტსახელი XIX ს-ში

2.348 ევროპის კავშირი

▲ზევით დაბრუნება

ევროპის კავშირი
ძალაში შევიდა 1993 წლის 1 ნოემბერს იხ. აგრეთვე: ევროპის საბჭო, ევროპული სათათბირო

2.349 ევროპის საბჭო

▲ზევით დაბრუნება

ევროპის საბჭო
პირველი ინტეგრაციული ორგანო „ევროპის შეერთებული შტატები“. დაარსდა ლონდონში 1949 წელს იხ. აგრეთვე: ევროპის კავშირი, ევროპული სათათბირო

2.350 ევროპული სათათბირო

▲ზევით დაბრუნება

ევროპული სათათბირო
„ევროპის თანამეგობრობის“ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მმართველი ორგანო შემდგარი ევროპის თანამეგობრობის წევრი ქვეყნების მთავრობისა ან სახელმწიფოს მეთაურებისაგან. იხ. აგრეთვე: ევროპის

2.351 ევქსინუს პონტოს

▲ზევით დაბრუნება

ევქსინუს პონტოს
(კეთილმოსურნე ზღვა) შავი ზღვის ადრეული სახელწოდება

2.352 ეთნოგენეზი

▲ზევით დაბრუნება

ეთნოგენეზი
(წარმოშობა) ხალხის, ტომის წარმოშობა იხ. აგრეთვე: ეთნოლოგია, ეთნონიმიკა, ეთნოპოლიტიკური ერთეულები ნუგზარ მოლაშვილი

2.353 ეთნოლოგია

▲ზევით დაბრუნება

ეთნოლოგია
ისტორიული მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ხალხის ყოფას, წარმოშობას, განსახლებას, კულტურულ-ისტორიულ კავშირებს. იხ. აგრეთვე: ეთნოგენეზი, ეთნონიმიკა, ეთნოპოლიტიკური ერთეულები

2.354 ეთნონიმიკა

▲ზევით დაბრუნება

ეთნონიმიკა
ისტორიის დამხმარე დისციპლინა,ა შეისწავლის ხალხთა, ტომთა, ეთნიკურ ჯგუფთა სახელებს იხ. აგრეთვე: ეთნოგენეზი, ეთნოლოგია, ეთნოპოლიტიკური ერთეულები ლექსიკონი

2.355 ეთნოპოლიტიკური ერთეულები

▲ზევით დაბრუნება

ეთნოპოლიტიკური ერთეულები
ადამიანთა ისტორიულად ჩამოყალიბებული მეტნაკლებად დიდი და მცირე ჯგუფები, შეკავშირებული თავდაპირველი ადამიანთა ტერიტორიის, ენისა და ადამიანთა კულტურის ერთობის საფუძველზე. იხ. აგრეთვე:

2.356 ეკლესია

▲ზევით დაბრუნება

ეკლესია
(შესაკრებელი) მორწმუნეთა საკრებულო ◊ ქრისტიანული საკულტო ნაგებობა ისტორიულ ნუგზარ

2.357 ეკონომიკური ექსპანსია

▲ზევით დაბრუნება

ეკონომიკური ექსპანსია
ერთი სახელმწიფოს მიერ მეორეში საკუთარი ეკონომიკური ინტერესების გატარება

2.358 ელადა

▲ზევით დაბრუნება

ელადა
ძველი საბერძნეთი ნამის"

2.359 ელაზნაურის ტრაქტატი

▲ზევით დაბრუნება

ელაზნაურის ტრაქტატი
იმერეთის სამეფოსა და რუსეთის იმპერიას შორის 1804 წელს სოფელ ელაზნაურში დადებული ხელშეკრულება ნუგზარ მოლაშვილი

2.360 ელდორადო

▲ზევით დაბრუნება

ელდორადო
(მოოქროვილი, ოქროსგან გაკეთებული) ლეგენდა ზღაპრულად მდიდარი ქვეყნის შესახებ (ჩიბსჩა-მუისკების სახელმწიფო)

2.361 ელი

▲ზევით დაბრუნება

ელი
მეჯოგე – მომთაბარე თურქულენოვანი ხალხი

2.362 ელინიზმის ეპოქა

▲ზევით დაბრუნება

ელინიზმის ეპოქა
ძვ. წ. IV-ს უკანასკნელი მეოთხედიდან – I-ს შუა ხანებამდე

2.363 ელინისტური კულტურა

▲ზევით დაბრუნება

ელინისტური კულტურა
დასავლური და აღმოსავლური კულტურების შერწყმა

2.364 ელიტარული ფენა

▲ზევით დაბრუნება

ელიტარული ფენა
(რჩეული, საუკეთესო) სახელმწიფოში: საზოგადოების ზედაფენა, „რჩეული“ საზოგადოება, ზოგიერთ ქვეყანაში: რჩეული ჯარი

2.365 ემანსიპაცია

▲ზევით დაბრუნება

ემანსიპაცია
განთავისუფლება ვინმეზე დამოკიდებულებისაგან, უფლებრივად ქალთა გათანასწორება

2.366 ემბარგო

▲ზევით დაბრუნება

ემბარგო
საქონლის, განძეულობის და მისთ. შეზღუდვის ან გაზიდვის აკრძალვა რომელიმე სახელმწიფოში ◊ უცხო სახელმწიფოს კუთვნილი ქონების (უპირატესად გემების) დაკავება პოლიტიკურ გართულებათა

2.367 ემირი

▲ზევით დაბრუნება

ემირი
იგივეა, რაც ამირა სინონიმი: ამირა

2.368 ენათმეცნიერება

▲ზევით დაბრუნება

ენათმეცნიერება
მეცნიერება ენის შესახებ – ლინგვისტიკა

2.369 ენდემური ფორმა

▲ზევით დაბრუნება

ენდემური ფორმა
მხოლოდ გარკვეული ადგილისათვის, მხარისათვის დამახასიათებელი; ადგილობრივი

2.370 ენეოლითი

▲ზევით დაბრუნება

ენეოლითი
სპილენძ-ქვის ხანა ნამის"

2.371 ენიალიონი

▲ზევით დაბრუნება

ენიალიონი
ომის ღმერთის, მარსის ტაძარი რომშ.

2.372 ენიალო

▲ზევით დაბრუნება

ენიალო
ქანდაკების დასადგმელი ადგილი

2.373 ენკაუსტიკა

▲ზევით დაბრუნება

ენკაუსტიკა
[ამოვწვავ] (ამოვწვავ) სანთელში გახსნილი საღებავებით ხატვა; ცვილოვანი ფერწერა.

2.374 ენკოლჰიუმი

▲ზევით დაბრუნება

ენკოლჰიუმი
ჯვრის ფორმის გულსაკიდი

2.375 ენსი

▲ზევით დაბრუნება

ენსი
ლაგაშის მმართველი შუმერში, იმავე დროს ითვლებდა უმაღლეს ქურუმად

2.376 ენციკლოპედია

▲ზევით დაბრუნება

ენციკლოპედია
თავმოყრილი ცნობები ცოდნის ყველა ან რომელიმე ერთი დარგიდან ლექსიკონის სახით

2.377 ეპარქია

▲ზევით დაბრუნება

ეპარქია
საეკლესიო-ადმინისტრაციული ოლქი, რომელსაც ეპისკოპოსი განაგებს, – საეპისკოპოსო

2.378 ეპიგონი

▲ზევით დაბრუნება

ეპიგონი
მიმბაძველი

2.379 ეპიგრაფი

▲ზევით დაბრუნება

ეპიგრაფი
თხზულება ან მისი ცალკეული თავის წამძღვარებული ციტატა, გამონათქვამი, ერთგვარად გამოხატავს ძირითად იდეას

2.380 ეპიკური

▲ზევით დაბრუნება

ეპიკური
ეპოსის დამახასიათებელი, ეპოსის შესაფერისი, ეპოსთან დაკავშირებული. (წიგნ.) დინჯი, დარბაისელი

2.381 ეპისკოპოსი

▲ზევით დაბრუნება

ეპისკოპოსი
1. ზედამხედველი 2. სასულიერო წოდება იხ. აგრეთვე: ჭყონდიდელი

2.382 ეპისტოლოგრაფია

▲ზევით დაბრუნება

ეპისტოლოგრაფია
ისტორიის დამხმარე დისციპლინა, შეისწავლის გამოჩენილ მოღვაწეთა და, ზოგადად, კერძო პირთა წერილებს ნუგზარ მოლაშვილი

2.383 ეპიტაფია

▲ზევით დაბრუნება

ეპიტაფია
საფლავის ქვის წარწერა

2.384 ეპიტროპოსი

▲ზევით დაბრუნება

ეპიტროპოსი
შეესატყვისება სამეფო მეურნეობის გამგებლის ძველქართულ სახელწოდებას „ეზოსმოძღვარი“

2.385 ერესი

▲ზევით დაბრუნება

ერესი
რელიგიური მოძღვრება, რომელიც ეწინააღმდეგება გაბატონებული რელიგიის საეკლესიო დოგმატებს; მწვალებლობა. ◊ გაბატონებული ან საყოველთაოდ მიღებული შეხედულებისაგან, წესისაგან გადახვევა,

2.386 ერთა ლიგა

▲ზევით დაბრუნება

ერთა ლიგა
საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომლის მიზანი იყო საყოველთაო მშვიდობისა და საერთაშორისო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის (გაერო) წინამორბედი იხ. აგრეთვე: ერთი

2.387 ერთი ლიგის საბჭო

▲ზევით დაბრუნება

ერთი ლიგის საბჭო
ერთი ლიგის საბჭო – ერთა ლიგის დიდი უფლებით აღჭურვილი ორგანო. მუდმივი წევრები გახდნენ: აშშ, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, იტალია, იაპონია. იხ. აგრეთვე: ერთა ლიგა ტერმინთა

2.388 ერთმორწმუნე

▲ზევით დაბრუნება

ერთმორწმუნე
ვინმესთან საერთო სარწმუნოების მქონე

2.389 ერისთავი

▲ზევით დაბრუნება

ერისთავი
საფეოდალო ერთეულის მმართველი, თემის გამგებელი და მპყრობელი (ფეოდალურ საქართველოში). ერისთავთერისთავი – საერისთაოზე უფრო დიდი ადმინისტრაციული ერთეულის უფროსი იხ. აგრეთვე: ერისთავობა

2.390 ერისთავობა

▲ზევით დაბრუნება

ერისთავობა
ერისთავის ხელისუფლება, ერისთავის თანამდებობა, ერისთავად ყოფნა იხ. აგრეთვე: ერისთავი

2.391 ერისკაცი

▲ზევით დაბრუნება

ერისკაცი
საერო, არასასულიერო წოდების პირი, სამოქალაქო პირი

2.392 ერობა

ერობა
რაიმე სახალხო გართობა – დღესასწაული, დღეობა (სოფლად) ◊ ხალხის კრება, სათემო ყრილობა (ხევში და საქართველოს ზოგ სხვა კუთხეში) ◊ მეფის რუსეთში – ადგილობრივი თვითმმართველობის

ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა
ხალხის ეროვნული განთავისუფლებისათვის გამიზნული მოძრაობა კოლონიურ ქვეყანაში

ეროვნულ-ტერიტორიული ავტონომია
რომელიმე ქვეყნის, მხარის, ოლქის უფლება ჰქონდეს საკუთარი მართვა-გამგეობა, თვითმმართველობა