ავტორი: თამარ ბაბუაძე

აკაკი ბაქრაძე

თხზულებანი
II და III ტომები

ტომის რედაქტორი:
ლაშა ბაქრაძე

გამომცემლობა:
„ნეკერი“, „ლომისი“ 2004 წ.

როცა ამ მაღალი პოლიგრაფიული ხარისხით დასტამბულ ტომებს გადახედავთ, მაშინვე გაგიჩნდებათ ლოგიკური კითხვა: რატომ არ იზრუნეს ამ კრებულის შედგენაზე დღემდე? თუმცა, ამ ეტაპზე კითხვის დასმა უკვე არააქტუალურია (მით უფრო, რომ არშედგენასაც თავისი ლოგიკური მიზეზები ექნებოდა). ტომეულები არსებობს და ათასგან - პერიოდულ პრესაში თუ სხვადასხვა ალმახანებში - სხვადასხვა დროს მიმოფანტულ პუბლიცისტიკასაც გაუჩნდა ერთი კონკრეტული მისამართი: 700-800 გვერდზე გავრცობილი სამი ტომი.

გეგმაში რვატომეულის გამოცემაა. რამდენიმე ხნის წინ წიგნის მაღაზიების თაროებზე გამოჩენილ პირველ ტომს კი ახლახანს, ფეხდაფეხ მეორე და მესამეც მოჰყვა.

როგორც წინასიტყვაობაში განგვიმარტავენ, მეორე ტომი ბაქრაძის მონოგრაფიების ერთ რკალს ჰკრავს - ბიოგრაფიული რომანის სტილში შექმნილ ტექსტებს, რომლებიც ერთსაუკუნოვან ისტორიულ მონაკვეთს მოიცავს.

თუმცა, სანამ კითხვას შევუდგებოდეთ, საგზლად აუცილებლად უნდა გავიყოლოთ ზურაბ კიკნაძის შესავალი წერილი - „საგზლად - სულის ზრდა“, რომელიც ასე სრულდება: „ჩვენ ვფურცლავთ წიგნს... ჩვენ გვაქვს საგზალი, ჩვენ ხანგრძლივი, გონების სარგებელი მოგზაურობა გველის“.

საგზალი, რომლითაც გონება მეორე ტომში ვკვებეთ, მესამეშიც გადაგვყვება. მით უფრო, რომ ამ წიგნში აკაკი ბაქრაძის აქამდე გამოუქვეყნებელი ტექსტებიც „დაგვაპურებენ“.

„მწერლობის მოთვინიერება“ მხატვრულ-დოკუმენტური თხზულება, თავისებური რომანიაო - ნათქვამია წინასიტყვაობაში. ეს ნაწარმოები 1983 წელს დაიწერა და არალეგალურად ვრცელდებოდა. აქვეა ამავე ყაიდის თხზულება - „გადარჩენა“, რომლის დაბოლოებაც ავტორმა ვერ შეძლო, მაგრამ კრებულში ის მაინც შევიდა, როგორც „მწერლობის მოთვინიერების“ უშუალო გაგრძელება.

ასე რომ, კარგია, თუ ახლავე მიაკითხავთ წიგნის მაღაზიებს და თანდათან მაინც შეიძენთ აკაკი ბაქრაძის „საგზალს“ - სულის ზრდისთვის.

ანა კორძაია-სამადაშვილი

„მე მარგარიტა“
(მოთხრობათა კრებული)

„ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“
2005 წ.

როცა 2003 წელს ლიტერატურული პრემია „საბას“ დებიუტი შედგა, მასთან ერთად კიდევ ერთი დებიუტი იყო - მკითხველმა ძალიან მოკლედ თმაშეჭრილი მწერალი ქალი - სოფიო კირვალიძე გაიცნო. დროთა განმავლობაში გაირკვა, რომ საუკეთესო ლიტერატურული დებიუტისთვის „საბათი“ აღნიშნული მოთხრობათა კრებულის, „ბერიკაობის“ ავტორი სოფიო კირვალიძის ფარს ამოფარებული ანა კორძაია-სამადაშვილი იყო. პირველი აჟიოტაჟი ჩაცხრა და ახალ ტექსტებს მკითხველი ავტორისგან უკვე სიამოვნებით იღებს.

ახალ კრებულში ბოლო წელიწადნახევრის განმავლობაში, პერიოდულ პრესაში გამოქვეყნებული მოთხრობებია შესული: „მარინას დაბადების დღე“, „იქ, ჩრდილოეთში“, „წვიმს“, „მე მარგარიტა“… კრებულში თითქმის მთლიანად არის გადმოტანილი „ბერიკაობაში“ გაერთიანებული ტექსტებიც.

მოკლედ, თხრობა არ წყდება. ისევ ვიწყებთ თავიდან - უძველესი წარმართული რიტუალით, ბერიკაობით და ვაგრძელებთ დღემდე - მარგარიტამდე. ახალ კრებულსაც ზუსტად იგივე განცდა მოაქვს: მიუხედავად იმისა, რომ ნამდვილად იცი, წიგნს კითხულობ, მაინც გგონია, რომ შენს წინ ანა ზის და, აღგზნებული გამომეტყველებით, ამ მთის და იმ ბარის ყოვლად დაუჯერებელ ამბებს გიამბობს. თითქოს ჩაგესმის კიდეც დაბალი ხმის ტემბრითა და საოცარი სისწრაფით ნაამბობი ისტორიები, რომლებშიც მარტოსული და სასაცილო ქალები, მეზღაპრე და „გადამგდები“ კაცები ცხოვრობენ და საოცრად სიურეალისტურ სიტუაციებს ქმნიან. მერე კი ამ სიტუაციებიდან ყოველთვის იუმორის დახმარებით გამოდიან. მოკლედ, ანას მხატვრული აზროვნების ბერიკაობა გრძელდება. იქ, ჩრდილოეთში კი ისევ ისე გულისგამაწვრილებლად წვიმს. რას არ ჩაადენინებს კაცს!.. დანარჩენი - კრებულში.

აუცილებლად უსმინეთ ანას. თან გაგართობთ, თან ბევრ რამეზე ჩაგაფიქრებთ.

ირაკლი სამსონაძე
„ყურთბალიში“
(მცირე რომანი)

რედაქტორი:
მალხაზ ხარბედია

ფოტო: ლევან ხერხეულიძე
გამომცემლობა „არეტე“ 2004 წ.

ვინც რეგულარულად კითხულობს ჟურნალ „არილს“, ირაკლი სამსონაძის ტექსტებსაც აუცილებლად იცნობს - იმდენად რეალისტურს და იმდენად ჩვენი დროისას, რომ აშკარად გრძნობ, იქ ყველა განცდა და ფიქრი ფიზიკურად ხელშესახებია. მკითხველი, წესით, უკვე უნდა იცნობდეს „ყურთბალიშსაც“ - მცირე რომანს, რომელმაც ორიოდე წლის წინანდელ „კვალის“ ლიტერატურულ კონკურსში პირველი პრემია მიიღო.

„არეტემ“ „ყურთბალიში“ წიგნად სულ ახლახანს დაბეჭდა. რომანში თხრობა ძალიან ზუსტი, ძალიან გამომსახველი მონოლოგით მიმდინარეობს. ბატონი ანდრო ბუაჩიძე, რომელიც წიგნის წინასიტყვაობის ავტორი გახლავთ, აღნიშნავს: „ისეთი შთაბეჭდილება იქმნება, რომ მთხრობელი თავისი არსების სიღრმეში აფიქსირებს გარე და შიდა მოვლენებს. მთხრობელის ობიექტივში ექცევა შეგრძნებებიც, რეფლექსიაც, ემპირიულ პლანში მომხდარი ამბებიც“.

ზუსტად ასეთია ცოლ-ქმრის სასიყვარულო ღამე - „ადადღანებული დვიჟოკების“ ხმაურში რომ ილევა.

და ფრაზები? ძალიან მოქნილი და სავსე: „ზამთრის ცივ ღამეებში მე და ქეთინოს სიყვარულის ვალი გვაწუხებს. თუ იმ ღამეს არ გვიყვარს ერთმანეთი, უსიყვარულოდ ჩავლილი ღამე გვაწუხებს“.

და მეორეხარისხოვანი პერსონაჟები? ტელეეკრანზე გაცოცხლებული ავანტიურისტი პოლიტიკოსების დებატები? ისინიც კი აბსოლუტურად დაუვიწყარი გმირები არიან და საოცრად ჩვენეულ სიტუაციებს მოგვაგონებენ.

ალბათ, ჩვენივე რეალობისა და ჩვენივე ფასეულობების ასე ხელშესახებად გადმოცემის გამოა, რომ ბევრი კრიტიკოსი ასკვნის: ბოლო ათწლეულის განმავლობაში „ყურთბალიში“ ყველაზე მნიშვნელოვანი პროზაული ნაწარმოებია. წაიკითხეთ ის, თუ ყოველივეს გახსენება გინდათ. წაიკითხეთ იმიტომაც, რათა გაიგოთ, რას ნიშნავს ყურთბალიში და რატომ არის ის ასე ძვირფასი ჯიბეგამოფხეკილი, რწმენადაკარგული, მაგრამ მაინც პატიოსანი 90-იანელი ქართველი პერსონაჟისთვის.

ავტორი: სალომე კიკალეიშვილი

სად: კინოთეატრი „ამირანი“
რა: „ავიატორი“
როდის: მარტი
რეჟისორი: მარტინ სკორსეზე

ამ ჩემი სტატიის გამოქვეყნებიდან სულ რამდენიმე დღეში, ამერიკის კინოაკადემია 77-ჯერ ჩაატარებს დაჯილდოების ცერემონიალს, სადაც ბევრი იტირებს, ბევრი იცინებს, და უფრო მეტი დედას მადლობას გადაუხდის გაჩენისათვის. აქედან გამომდინარე, ჯერ არ ვიცი, „ოსკარის“ 11 ნომინაციიდან, რამდენით დაიხუნძლება „ავიატორის“ შემოქმედებითი ჯგუფი; აღიარებენ თუ არა სკორსეზეს საუკეთესო რეჟისორად; „ავიატორს“ - საუკეთესო ფილმად; გადასცემენ თუ არა მოოქროვილ და ზოგიერთისთვის ზმანებადქცეულ ბიძია „ოსკარს“ ლეონარდო დი კაპრიოს და ა.შ და ა.შ... მოკლედ - არ ვიცი. ვიცი მხოლოდ ის, რომ მიუხედავად ამისა, ფილმზე წასვლა უდავოდ ღირს. რატომ? თუნდაც იმიტომ, რომ ეს ფილმი ამერიკული კინოს 70-იანელთა თაობის ერთ-ერთი ყველაზე გამოკვეთილი ფიგურის, „ტაქსისტის“, „ცოფიანი ხარის“ და „კაზინოს“ რეჟისორის - მარტინ სკორსეზეს გადაღებულია; იმიტომ, რომ მისი მხატვარი დანტე ფერეტი - ფელინის, ძეფირელის, პაზოლინის ფილმებს აფორმებდა, და საერთოდაც, ის ამერიკის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ექსცენტრული, არაორდინარული, გავლენიანი და ავანტიურისტი ავიატორის, კინორეჟისორის, კინოკომპანიის მფლობელის და მილიარდერის, ჰოუარდ ჰიუზის მჩქეფარე, სიცოცხლით სავსე ცხოვრებასა და მის ტრაგიკულ აღსასრულზე, ლეგენდარულ ქეთრინ ჰეფბერნსა და ულამაზეს ავა გარდნერთან თავბრუდამხვევ რომანებზე, ჰოლივუდელთა ყველაზე პოპულარულ თავშესაქცევ ადგილზე - „ქოქოსის ხეივანზე“ მოგვითხრობს.

გახსოვთ ახალგაზრდა, შეშინებული ბიჭუნას თვალები უკვე მოძველებულ, ამერიკულ საშინელებათა ჟანრის ფილმში „Critters3“? არა? მაშინ უდავოდ გემახსოვრებათ იარაღმომარჯვებული „ბლატნოი“ რომეო ან ლეგენდარული „ტიტანიკის“ რომანტიკული გმირი. ასეც ვიცოდი, რომ მიხვდებოდით - ლეონარდო დი კაპრიო. სკორსეზეს ახალი კინო-სახე, რომელსაც მაყურებელი მთავარ როლში იხილავს, ამერიკელებისათვის ლამის გმირად შერაცხულ ჰიუზს განასახიერებს. „რჩეული“ ჰოლივუდელი ტიტანიკიდან ბედმა ამჯერად პირდაპირ ცაში ატყორცნა. ეს სრულებითაც არ აღმოჩნდა მტკივნეული - მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის მსახიობი „ოქროს გლობუსით“ დაჯილდოვდა.

ქეით ბლანშეტი, ჯონ რეილი და გვენ სტეფანი კი მაყურებლის თვალწინ 20-40-იანი წლების ჰოლივუდელებს გააცოცხლებენ.

მანამდე კი, თუ მოვახერხე და ამ ფილმით თქვენც დაგაინტერესეთ, ერთი საიტის მისამართსაც გაგიმხელთ, რომელიც 3 მარტამდე თქვენს ცნობისმოყვარეობას დააკმაყოფილებს: www.aviator.com

სად: კინოთეატრი „რუსთაველი“
რა: „დამალობანა“ (თრილერი)
რეჟისორი: ჯონ პოლსონი
როდის: მარტი

როცა გეტყვი ე - არ გამოხვიდე,
როცა გეტყვი ი - მაშინ გამოდი...

დრო იყო და კინოს „პირველყოფილი“ მაყურებელი ეკრანზე მატარებლის დანახვისთანავე ფეხზე ხტებოდა - აქაოდა, გადმოვა და გადამივლისო... მერე ნელ-ნელა შეეჩვია მატარებელსაც, თვითმფრინავსაც, სისხლის გუბეებსაც და სტერეო კინოსაც. ამას კი, არც ისე ცოტა, მთელი ერთი საუკუნე დასჭირდა. დღეს კი, თანამედროვე მაყურებელს, დოლბის სისტემის წყალობით ნახევრად დაყრუებულ-ტვინშერყეულს, არამცთუ ერთი საწყალი ორთქლმავალი, ვერც ერთი კბილებგადმოყრილი მონსტრი და უხილავი ბოროტი ძალა ვერ აიძულებს დარბაზის დატოვებას.

ჰოდა, თუ თქვენ სიამოვნებას განიჭებეთ თვითგვემა, ბურუსში გახვეული ისტორიები, გაურკვეველი ხმები და სკამზე ნახევრად დაწოლილ მდგომარეობაში დიდი ეკრანის ყურება, მაშინ ჯონ პოლსონს ეს ფილმი პირადად თქვენთვის შეუქმნია.

იყო და არა იყო რა, ღვთის უკეთესი რა იქნებოდა. იყო ერთი კაცი, სახელად დეივიდი (რობერტ დე ნირო), რომელიც ბედმა კეთილშობილ ადამინს, ელისონს (ემი ირვინგი) შეახვედრა. ბედნიერ წყვილს ღმერთმა ქალიშვილი - ემილი (დაკოტა ფენინგი) უბოძა. ეს იყო ნიუ იორკში...

მე შემიძლია შევუყვე და გავაგრძელო ისტორიის ეს კეთილი დასაწყისი, მაგრამ ის ისეთი მაინც არ იქნება, როგორსაც ჯონ პოლსონი გვპირდება. კეთილად დაწყებული ამბავი საზარელ ფსიქოლოგიურ დრამად, საშინელებად გადაიქცევა: ელისონი თავს იკლავს, პატარა ემილი კი ახალ, უხილავ მეგობარს შეიძენს... ჩარლი... რომლის გამოჩენისთანავე სახლში საშინელებები იწყება...

რა? გაინტერესებთ, რა მოხდება შემდეგ? ისე, ცოტა შეშინებაზე ახლაც ხომ არ იტყოდით უარს? მაშინ ეწვიეთ: www.hideandseekthemovie.com

P.S. ოღონდ ხმას ცოტა ჩაუწიეთ.

ავტორი: თამარ ბაბუაძე
ფოტო მთაში: ბენო ქაშაკაშვილი
ფოტო ბარში: დავით მესხი

„…24 მაისს, თბილისის დროით 12 საათსა და 25 წუთზე ჩემს მობილურ ტელეფონზე ნაცნობი ციფრები 818 აინთო. ჩანდა, სატელეფონო ხაზზე ნეპალი იყო:

- მოგილოცოთ? მოგილოცოთ? არ ისმის, რომელი ხარ?

- სოფო ვარ. მოგვილოცეთ, მოგვილოცეთ, ავედით! ამა დაბლამის წვერზე 22 მაისს ვიყავით. მწვერვალიდან დაბრუნებისას დაგვიღამდა და 22 მაისის ღამე 5875 მეტრზე მდებარე მეორე ბანაკში გავათენეთ. 23 მაისს საბაზოში დავეშვით და ახლაც აქ ვართ. ცა ცოტა ხნით გაიხსნა და ევერესტიც დავინახე“.

„ვერტიკალის სიახლენი“,
„დილის გაზეთის“ დამატება
№12. 2003 წლის 26 მაისი.
თამარ ჯიშკარიანი

კოდი

გაზის წნევა დაეცა თუ რაღაც. ოფისში ცივა. კარზე ზარია. გოგო დგას. იმასაც ცივა, მობუზულია. ჩუმად შემოდის, ჩუმად ამბობს გამარჯობას და შეუმჩნევლად დგება კუთხეში. წითელ ხელებს რადიატორს უშვერს, ტანითაც რადიატორს ეკვრის. მაგრამ რად გინდა, გაზის წნევა თუ რაღაც ხომ დაეცა და რადიატორი მაინც არ თბება. გოგო იბუზება…

მერე მეუბნებიან, რომ ეს სოფო თვარაძეა - გოგონა, რომელიც ჰიმალაის მწვერვალ ამა დაბლამზე ავიდა.

არადა, აქ, ბარის რეალობაში, გარდა იმისა, რომ სიცივეზე და გაზის დაცემულ წნევაზე მობუზვით რეაგირებს, სოფო პი. არ. აქციებსაც აწყობს, ანუ: ოფისში ზის, საქმიან ხალხს ხვდება, თათბირებს ესწრება. მაგრამ მე უკვე ვიცი და ახლა შევეცდები თქვენც დაგარწმუნოთ, რომ მას მეორე „მეც“ აქვს; „მე“, რომელიც ასეთ ჩვეულებრივ საოფისე დღეებში, უბრალოდ, თვლემს. მისი გაღვიძება-გააქტიურებისთვის დაშიფრული კოდის ცოდნაა საჭირო. საკრალური სიტყვაა „მთა“. სიტყვის წარმოთქმა და სოფოს გარდასახვა ერთია. სახეს მორიდებული სიმშვიდე შორდება, თვალები ისე ენთება, თითქოს გუგები უკვე წინ აღმართულ ცისფერ მწვერვალებს ირეკლავდნენ. რეალობას კი, რომელიც პრაგმატიზმით, ინგლისურ-რუსული ლექსიკონითა და კომპანიის ხარჯთაღრიცხვით არის გაჯერებული, იდეალიზმით, ვერტიკალური ყინულის სამსხვრევად მომარჯვებული წერაყინითა და მწვერვალის დალაშქვრის ჟინით სავსე სინამდვილე ცვლის.

და როცა შენც საკუთარი თვალით იხილავ ამ გარდასახვას, მიხვდები, რომ სოფოს საოფისე გარემოში საშინლად მოწყენილი მეორე „მე“ აქამდეც უნდა შეგემჩნია. როგორ ვერ შენიშნე თუნდაც ეს დეტალი? - თვალს ხომ აშკარად უხეშად ხვდება სოფოს „ბათინკი“, უდარდელად რომ მოაბიჯებენ „შპილკა“ ჩექმების, პლატფორმებისა და ძვირფასტყავიანი ფეხსაცმელების გვერდით? მერე ეს „ბათინკი“ მაგიდის ქვეშ იმალება - ალბათ სოფოს თხელ სვიტერს, მოდურ შარფს და შარვალს უწევს ანგარიშს და თვინიერად ელის, როდის დადგება დაშიფრული კოდის წარმოთქმის დრო; წუთი, როცა სოფო იტყვის: „მთა“ და მორიგ განსაცდელთან შეხვედრამდე, მორიგ იდეალთან, მორიგ მწვერვალთან შეჭიდებამდე, გემრიელად არ გაიზმორება მისი მეორე „მე“.

როგორ კარგავს ხიბლს უიმბლდონი

ასე რომ, იცნობდეთ, ეს არის სოფო თვარაძე, პირველი ქართველი ალპინისტი ქალი, რომელმაც ჰიმალაის მწვერვალი დალაშქრა.

არადა, თავიდან, სოფოს პროფესიული ასპარეზისთვის სულ სხვა მიწის საფარი შეურჩიეს: ხელოვნურად მოსწორებული, მაქსიმალურად გლუვი, თანაბრად შეკრეჭილი ბალახით დაფარული, ანდა ჰარდი - გრუნტის ფენით მოპრიალებული. ამ მიწის საფარს ახლაც კორტი ჰქვია და იქ კვლავაც ჩოგბურთელები თამაშობენ, იგებენ ავსტრალიის Open-ებსა და როლან გაროსებს, ოღონდ იმ მიწის საფარზე ადრენალინის გამოყოფა უკვე სოფოს გარეშე ხდება.

გოგონას ჩოგანი შვიდი წლის ასაკში დააჭერინეს. დედაც, მამაც და დაც მის ოცნებებს გულშემატკივრობდნენ: „დიდი ჩოგბურთელი გავხდები, უიმბლდონზე გამოვალ, გავიმარჯვებ, ტრიუმფი იქნება, რამხელა სიხარული“.

ყოველდღე ვარჯიშობდა, მაჯას იმაგრებდა, ჩაწოდებებს ხვეწდა, თან სულ ოცნებობდა. ათი წლის იყო, მამა რომ გარდაეცვალა. 13 წლის იყო, როცა, როგორც თვითონ ამბობს, „მიწაზე დაეშვა“, გააცნობიერა, რომ უიმბლდონზე ოცნება არ ღირს; სჯობს, კორტი დატოვოს და ისეთივე ჩვეულებრივ მიწაზე იაროს, როგორსაც დანარჩენი თბილისელები უკმაყოფილოდ, მაგრამ მაინც გულმოდგინედ ტკეპნიან - აბიტურიენტობა, გამოცდები, უნივერსიტეტი, სტუდენტობა, პროფესია, სამსახური, ოჯახი.…

„თანდათან ჩოგბურთი ჩემი ცხოვრებიდან ამოვაგდე. მერე დადგა რაღაც პერიოდი, როცა საერთოდ არაფერს არ ვაკეთებდი, აბსოლუტურად სტანდარტულად ვცხოვრობდი, ისე, როგორც ჩემი თანატოლების უმრავლესობა“.

„იმ პერიოდში ჩემი და სტიუარდესად მუშაობდა.
საღამოს სახლში რომ მივედი და დედას ვუთხარი,
კლდეზე ავცოცდი, ძალიან მომეწონა და შეიძლება
დამირეკონ-მეთქი, გაგიჟდა, ერთი შვილი ცაში,
მეორე - მთაში, ეს რა დღეში ჩავვარდიო“.

ეს რიგითი თინეიჯერობის პერიოდი ორიოდე წელს გაგრძელდა. მაგრამ, როგორც ჩანს, ჩოგბურთმა თავისი საქმე მაინც გააკეთა - სოფოში მიზანდასახულობა და აქტიური ცხოვრების სურვილი ისე გამოაღვიძა, რომ სტანდარტებმა მის ენერგიას და ენთუზიაზმსვერაფერი დააკლეს. ვერც ასაკმა გაიტანა თავისი. 15 წლის გოგონების ფიქრები ხომ სულ სხვაგან ქრის ხოლმე. სოფო კი ერთხელ სკოლიდან ბოტანიკურ ბაღში წავიდა, შემთხვევით ნახა, როგორ ავარჯიშებდა მწვრთნელი მოზარდებს კლდეზე ცოცვაში და იქვე გადაწყვიტა, ბედი ეცადა. თითქოს, „ბათინკებმა“ კლდისკენ თავისით გაიწიეს...

სოფო აცოცდა. გაუჭირდა, მაგრამ მაინც აცოცდა. ძალიან მოეწონა. აქამდე განცდილ ვერც ერთ გრძნობას ვერ შეადარა ის, რაც იმ წუთებში მის თავს ხდებოდა. მწვრთნელსაც მოეწონა, შეაქო, ტელეფონი ჩაიწერა და მოზარდ მთამსვლელთა სპორტულ სკოლაში დაპატიჟა.

„მივხვდი, რომ გასართობი ვიპოვე. იმ პერიოდში ჩემი და სტიუარდესად მუშაობდა. საღამოს სახლში რომ მივედი და დედას ვუთხარი, კლდეზე ავცოცდი, ძალიან მომეწონა და შეიძლება დამირეკონ-მეთქი, გაგიჟდა, ერთი შვილი ცაში, მეორე - მთაში, ეს რა დღეში ჩავვარდიო. მაგრამ დედა მაინც ძალიან ლოიალური ქალია. როცა მიხვდა, რომ ეს სერიოზულად მინდოდა, ყველანაირად შემიწყო ხელი“.

მწვრთნელმა შალვა ავსაჯანიშვილმა მართლაც დარეკა, ერთ თვეში, ბათუმში შეჯიბრი ეწყობა და უნდა წამოხვიდეო.

ახლა რომ ვინმემ რაიმე მსგავსი შესთავაზოს, „ბათინკები“ ისევ თავისით გაიწევენ მთისკენ, მაგრამ მაშინ, პირველ ჯერზე, სოფოს ბიძგის მიცემა დასჭირდა. გასაკვირი არც არის, მთას და გოგონას შორის სიყვარული ჯერ გაღვივებული ხომ არ იყო.

თუმცა, ბევრი ყოყმანის შემდეგ მაინც წავიდა.

„4-5 გოგო დამხვდა. მალევე შეჯიბრზე მიკრეს თავი, ვერაფერი ვქენი, კლდეზე სულ რამდენჯერმე ვიყავი აცოცებული. ძალიან დამწყდა გული, მაგრამ ფარ-ხმალი არ დავყარე. პირიქით, ჟინითაღვივსე, მომინდა, კარგად მევარჯიშა, რადგან შემდეგ შეჯიბრზე თავი გამომეჩინა“.

მიზანს მიაღწია. შემდეგ შეჯიბრზე მესამე ადგილი დაიკავა. მერე თბილისის პირველობა ჩატარდა, იქაც შენიშნეს. დიდუბეში მანეჟია, ხელოვნური კლდეებით, ზამთარში იქ ვარჯიშობდნენ ხოლმე, ზაფხულში - წვრთნებზე დადიოდნენ: ბათუმი, ყაზბეგი, ჭიათურა...…

„ასე თანდათან ჩამითრია“.

და მართლაც: ასეც ხდება, ისეც ხდება და ისევ - ასეც ხდება: ცხოვრება ასეთ „პადაჩებსაც“ იძლევა. როცა მთა გელის (არაფერს არ აკეთებს - თავისთვის დგას, მაგრამ შენ მაინც გრძნობ, რომ ზუსტად შენ გელის), თურმე სამეფო სპორტიც და გაპრანჭული უიმბლდონიც ხიბლს კარგავს. ახსნად არც ღირს. „მთა ნარკოტიკივითაა. ერთხელ გასინჯავ და თავს ვერ დაანებებ“ - ამბობს სოფო.

1984 წელი. ვაკის პარკი. ფოტო: გივი თვარაძე

პირველად იყო მყინვარწვერი

მყინვარწვერი - მწვერვალი კავკასიონის მთავარი ქედის გვერდით, მდ. თერგისა და საქართველოს სამხედრო გზის მარცხენა მხარეს, ყაზბეგის რაიონში. სიმაღლე - 5033 მ. თოვლითა და ყინულით დაფარული ჩამქრალი ვულკანური კონუსი. მყინვარწვერის კალთებზეა მყინვარები: მნა, დენკარა, გერგეტი, აბანო, დევდარაკი და ჩათა. მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზეა ბეთლემის გამოქვაბული, რომელიც პირველმა ქართველმა ალიპინისტმა ქალმა, ალექსანდრა ჯაფარიძემ აღმოაჩინა.

ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.

„მყინვარი დიდებულია, მყუდრო და მშვიდობიანი, მაგრამ ცივია და თეთრი. დანახვა მისი მაკვირვებს და არ მაღელვებს, მაციებს და არ მათბობს.“

„მგზავრის წერილები“

სოფო და ლიკა, ლიკა და სოფო. ეს ორი სახელი მალე განუყრელად იქცა. ისინი მთამ დააკავშირა.

სოფო თვარაძეს და ლიკა ნოზაძეს ერთად შეეყარათ ერთი უცნაურობა: პატარა გოგოები იყვნენ, მაგრამ დისკოტეკებზე სიარული, ბიჭების გაცნობა, ტელეფონით გაშაყირება, გაპრანჭვა, პირველი მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი, მინი - თითქმის არ აინტერესებდათ.

„ოღონდ, ვინმეს ეთქვა, წავედით, ჩალაგდით. ჩვენც მაშინვე ვალაგებდით ბარგს და მივდიოდით. ტყე-ღრეში, მთა-გორებზე ხეტიალი, მწვერვალიდან გადმოხედვა - ეს ჩვენი ცხოვრების მიზანი გახდა. ეს იყო ჩვენი გართობაც, საზრუნავიც და მისწრაფებაც.

მე და ლიკა სულ ვამბობდით ხოლმე, რომ ძალიან ერთნაირები ვართ. ვიცინოდით, ჩვენ ახლა ქალები ვართ? ჩვენგან რა გამოვა?“

მოკლედ, გრძნობა ორმხრივი გამოდგა. მთამ შეიყვარა გოგონები, გოგონებმა - მთა. და სრულიად მოულოდნელად, დიდუბის მანეჟზე ხელოვნურ კლდეებზე ცოცვა, ზამთრობით გორის მიდამოებში გაყინული ჩანჩქერის პირას ხეტიალი და კლდეების გარემოცვაში გატარებული დღეები, უსერიოზულესმა და ულამაზესმა მყინვარწვერმა შეცვლა.

იმ წელს სოფო 16 წლის იყო. სპორტსკოლამ საზაფხული ბანაკი ყაზბეგში დასცა. ვარჯიშობდნენ, კაჟდებოდნენ, კიდევ უფრო ეჩვეოდნენ მთას.

ერთ დილას ბანაკს ორი მოხევე მიუახლოვდა. დირექტორს, ლადო გურჩიანს გამოელაპარკნენ. გაირკვა, რომ მყინვარზე ორი გერმანელი სტუმარი უნდა აეყვანათ. გოგონებმა დიალოგს შორიდან მოჰკრეს ყური. დაშიფრული კოდი ამუშავდა. სადღაც, ქვეცნობიერში, საკრალური სიტყვა „მთა“ გაისმა, რომელიც მაშინვე ითარგმნა, როგორც მიზანი და გამოწვევა, რომელსაც ყოველ მიზეზგარეშე უნდამიაღწიო; ითარგმნა, როგორც განსაცდელი, რომელიც ყველაფრის ფასად უნდა დაძლიო; და ითარგმნა, როგორც სიცოცხლის სისავსის ბოლო წვეთამდე შეცნობა, რომელიც უნდა შეიცნო!

მოხევეებმა ერთი გამოიხედეს ქვეშქვეშად, ბრაზით, სქელი, დაფანჩული წარბებიდან, მაგრამ გოგონები უკვე ყიჟინით ალაგებდნენ ზურგჩანთებს.

„არაფერი განსაკუთრებული. რა უნდა. ფეხზე წრიაპები, ხელში წერაყინი და მიდი, წუკ-წუკ-წუკ“, - ახმოვანებს სოფო.

წავიდნენ. და ავიდნენ. ვინც ყოფილა, კარგად იცის, როგორც ხდება: ჩადიხარ „ყაზბეგჩი“, გამყოლად გოროზ მოხევეებს პოულობ, ზურგჩანთაში გამოსაცვლელ წინდებს, თბილ სვიტერს, საგზალს ილაგებ და ქვა-ღორღიან ბილიკს შეუყვები, მაღლა და მაღლა. დროდადრო თეთრი, ჩასუქებული და სათნო მოხუცი ნისლის ქულებს შორის გამოჰყოფს ხოლმე თავს, მზეზე აიბრჭყვიალებს თეთრ თმებს, 5033 მეტრიდან დინჯად გადმოგხედავს და პიკამდე ასასვლელად ჯადოსნური ენერგიით აგავსებს.

გზად პირველი გაჩერება მეტეოსადგურია - გერგეტის მყინვარზე, 3700 მეტრის სიმაღლეზე. იქ ათევ ღამეს, ხანდახან ერთი-ორი დღეც რჩები - აკლიმატიზაციისთვის. დათქმულ დილას სადგურს ტოვებ და იწყებ მოგზაურობის უმნიშვნელოვანეს ნაწილს - სვლას საბოლოო მიზნისკენ.

და რადგან, ტექნიკური თვალსაზრისით, მყინვარი რთული მარშრუტის მქონე მთა არ არის, 3-4 საათში, სვენებ-სვენებით უკვე მოხუცის თავზე ექცევი, სულ სხვა ჰაერს სუნთქავ, სულ სხვა ხმები გესმის, სულ სხვა ხედს გადაჰყურებ. მერე უკანა გზაზე ისევ მეტეო-სადგური და მეორე დღეს შეგიძლია დაბრუნდე კიდეც ყაზბეგში.

„მყინვარწვერი იყო პირველი დიდი შთაბეჭდილება. ავედი, გადმოვიხედე და მთა ჩემი ცხოვრების მიზანი გახდა. იმ მომენტში აღარც მახსოვს, ზუსტად რა ვიგრძენი. სამაგიეროდ, მახსოვს, პირველადროდის გავიაზრე იქ ასვლის სიხარული. ეს თბილისში მოხდა, ყაზბეგიდან შინ დაბრუნების შემდეგ. ქუჩაში მივდიოდი, ცა მოწმენდილი იყო, უცებ გავიხედე და მყინვარი დავინახე, მაშინ დამკრა - ნუთუ აქ ვიყავი, ნუთუ მე ვიყავი!..“

მას შემდეგ, სოფო მყინვარზე შვიდჯერ მაინც არის ნამყოფი. ის მისთვის ყველაზე ძვირფასია - თან სერიოზული ლაშქრობების ათვლის წერტილიც არის და თან შეჩვეული სიტკბოც. ბოლოს იქ შარშან, დეკემბერში იყო. „საშინლად ყინავდა. ასვლით ავედი, მაგრამ იქედან სულ ტირილით დავეშვი. მოვდიოდი და ლოყებზე დადენილი ცრემლების გამო, ტანში კიდევ უფრო მცრიდა.

მყინვარი ჩემთვის ძალიან ბევრს ნიშნავს. ხანდახან მგონია, რომ სუბიექტური ვარ, მაგრამ ის ჩემთვის მაინც ულამაზესი მთაა. მასზე ლამაზი არაფერი მგონია“.

„მახსოვს, პირველად როდის გავიაზრე ასვლის სიხარული.
ეს თბილისში მოხდა, ცა მოწმენდილი იყო, უცებ გავიხედე
და მყინვარი დავინახე, მაშინ დამკრა -
ნუთუ, აქ ვიყავი, ნუთუ მე ვიყავი!“

2003 წელი. ამა დაბლამი, 6100 მეტრზე.

2003 წელი. ამა დაბლამი, 5600 მეტრზე.

„ორი მზარეული გვყავდა: 4600 მეტრზეც კი
სულ ჭურჭელს რეცხავდნენ. დილას ჩაის
მოადუღებდნენ და მაღვიძებდნენ: „Madam, tea, please. Tea, please“.
მართლა „მადამი“ მეგონა თავი“.

სამი მამაკაცი და ერთი გოგონა

„სულ ვიცოდი, რომ წინ რაღაც მელოდა, გაცილებით უფრო დიდი. უბრალოდ, არ ვიცოდი, რა და როდის. მაგრამ ისეთი ჟინიანი აღმოვჩნდი, რომ წინათგრძნობა გამართლდა. მართლაც შევძელი“.

მთამსვლელებმა: აფი გიგანმა, ბენო ქაშაკაშვილმა და გელა ოთარაშვილმა დაკვირვებული მზერა მოავლეს გარემოს და მერე არჩევანი სოფოზე შეაჩერეს - იმ პერიოდში სოფოს მეორე „მეს“ ისე ეღვიძა და ისე აქტიურობდა, რომ მისი არშემჩნევა, უბრალოდ, შეუძლებელი იყო.

მიზანდასახულობა, ჟინი, მთის სიყვარული, გაბედულება, პრაგმატიზმი, იდეალიზმი, სირთულის ბოლომდე გაცნობიერება - სოფოს ყველა სპორტული ღირსება ზედაპირზევე „ეწყო“. და რა გასაკვირია, რომ არც სოფო, არც მისი ოჯახი და, რაც მთავარია, არც გამოცდილი მთამსვლელები სოფოს ასაკმა არ შეაშინა. მერე რა, რომ 22 წლის გოგონები, თუნდაც ბავშვობიდან მთამსვლელები, ჰიმალაის მწვერვალებზე არ ადიან? რომ ჰიმალაის მთამსვლელებისთვის დიდება უფრო გვიან, 30 წლის შემდეგ მოდის?

მთა თავისუფლებაა, რისკია, საკუთარი თავის გამოცდაა. „კონსილიუმმაც“ თავისუფლად იაზროვნა და დაასკვნა, რომ ასაკისა და გამოუცდელობის მიუხედავად, სოფო შეძლებდა რისკთან შეხვედრას. ასე აირჩიეს ის მეოთხე კაცად (თუ ბავშვად, ანდა, სულაც, გოგონად) ექსპედიციაში, რომელსაც 2003 წლის მაისში გეზი ნეპალისკენ უნდა აეღო. მაისშივე აღინიშნებოდა ალპინიზმის ისტორიაში უმნიშვნელოვანესი თარიღი - ევერესტზე პირველად ასვლის 50 წლისთავი. საიუბილეოდ უამრავი ღონისძიება იგეგმებოდა. ალპინისტების მთელ ელიტას გეზი კატმანდუსკენ - მთამსვლელების მექისკენ ჰქონდა აღებული. სოფოს ორმაგი სიხარული უნდა რგებოდა: ჰიმალაის მწვერვალის დაპყრობა და სახელოვან მთამსვლელებთან შეხვედრა.

გამგზავრებამდე დარჩენილი ორი თვე ინტენსიურ ვარჯიშებს დასჭირდა. იმ ორ თვეში სოფომ სამჯერ მაინც დალაშქრა მყინვარწვერი, აკლიმატიზაციის უნარის გაუმჯობესებისთვის ღამეს იქვე, პლატოზე, კარავში ათევდა. გამუდმებით ვარჯიშობდა, ვიტამინებს სვამდა, დიდი რაოდენობით ხილს მიირთმევდა.

„სანამ ფეხი ნეპალში არ დავდგი, მომხდარის გააზრება ვერ შევძელი. ზღაპარი იყო. წაკითხულსაც გადააჭარბა, ფოტოებსა და ტელეეკრანზე ნანახსაც.

კატმანდუ. პატარა ქალაქი, ვიწრო ქუჩები, ტანდაბალი, თითქმის ჩია ნეპალელები, ჭუჭყიან და ვიწრო ქუჩებში ჭიანჭველებივით რომ ფუსფუსებენ ფეხშიშველები. სახლებიც პატარა, ქვის, თითქმის მინიატურული. კატმანდუს ღარიბული გარეუბნებიდან მთლიანად ამოვარდნილი ცენტრალური უბანი - ტამელი: სასტუმროებით, რესტორნებით, ქუჩაში გამოდგმული დახლებით, სადაც ათასი ჭრელა-ჭრულა სუვენირი იყიდება. ხმაურია, სიგნალი, ერთმანეთში ირევა ინგლისური, ჩინური, ინდური, ბუდისტური ტაძრები, მათ ფონზე - რიქშები. დახლებზე - მძივები. ძალიან მიყვარს მძივები. მივდივარ და უკან მომდევს გამყიდველი: „იყიდე, იყიდე, რა გქვია, მოდი“.

ჰიმა ლაია

ჰიმალაია. ჰიმა - თოვლი. ალაია - საცხოვრებელი.
მსოფლიოში 14 რვაათასიანი მწვერვალია, მათგან 11 - ნეპალში.

სოფო ამბობს: „იმდენად დიდი შთაბეჭდილება მივიღე ნეპალში, რომ ახლაც მყოფნის ენერგია და ხალისი, ისე მოვყვე, თითქოს, ყველაფერს პირველად ვიხსენებდე“.

და მართლაც, მისი თავგადასავლის დეტალები იმდენად საინტერესო და ეგზოტიკურია, რომ უბრალოდ, კარგად უნდა მოკალათდე და გულისყურით უსმინო:

ოთხდღიანი კატმანდუს შემდეგ, ლუკლა დაიწყო, - სოფელი მწვერვალების ძირში, მთებისკენ მიმავალთათვის ათვლის წერტილი.

„ვერტმფრენით გადავფრინდით. თავიდან ხეობაში მივფრინავდით, დაბლა. წინ კლდე იყო აღმართული. თანდათან ზევით ავიწიეთ, კლდის წვერს გავუტოლდით და უცებ დასაფრენი ბილიკიც გამოჩნდა - ამ კლდის თავზე გაყვანილი. საოცარი სანახავი იყო“.

ლუკლა გამყოფი პუნქტია. აქეთ ცივილიზაციის ნარჩენები, იქეთ - ხეობები, მწვერვალები, 5 ათასიანები, 7 ათასიანები. არანაირი ტრანსპორტი, არანაირი ცივილიზაცია. ფერდობებზე - ბრინჯის ტერასები. სასტუმროებად გადაკეთებული იმერული ოდების მსგავსი ხის სახლები, მთამსვლელების გამონაცვალ „ადიდასის“ სვიტერებში გამოწყობილი ადგილობრივები.

ყოველ ექსპედიციას თან ე.წ. მზარეულები, შერპები და კავშირის ოფიცერი მიჰყვებიან. ამ უკანასკნელს სიტუაციის გაკონტროლებაევალება. ის საბაზო ბანაკში რჩება და თუ მთამსვლელს რაიმე პრობლემა შეექმნა, ვალდებულია, დაეხმაროს.

„ჩვენს ოფიცერს რავი ერქვა. პირველი შეხვედრა კატმანდუში, რესტორანში დავუთქვით. კოსტიუმსა და კედებში გამოწყობილი მოვიდა. ბევრს ლაპარაკობდა. საბაზო ბანაკში კი საერთოდ გვაგიჟებდა ხოლმე. დილის ექვს საათზე იღვიძებდა და რადიოში საინფორმაციო გადაცემას უსმენდა. როგორია, იღვიძებ, ჯერაც გონს ვერ მოსულხარ, სად ხარ და მერე კიდევ ეს ნეპალური საინფორმაციო“...…

„საბაზო ბანაკამდე გზას ოთხი დღე დასჭირდა. გავიარეთ სოფლები, ხეობები, ნელ-ნელა სიმაღლეზე ავედით.

ყველას ჩვენ-ჩვენი ზურგჩანთა მიგვქონდა, დიდი ტვირთი - შერპებს. სასაცილო სანახავები არიან. მოდიან ამ ვიწრო ხეობებში ეს ჩია ბიჭები, ოთხად მოკეცილები და უზარმაზარი ტომრების ქვეშ აღარც კი ჩანან. მოდიან და შორიდან რომ გახედო, ტვირთმოკიდებულ ჭიანჭველებს ჰგვანან. თან, ასეთი ასოციაციებისთვის მასშტაბებიც გიწყობს ხელს - გარს უზარმაზარი მწვერვალები გაკრავს და ისედაც ყველაფერი პატარა გეჩვენება.

შესვენების დროს, ჩაიმუხლებდნენ, საგზლად თასით წამოღებულ ბრინჯს გადმოიღებდნენ და პირდაპირ მუჭებით ილუკმებოდნენ. მერე ისევ აგრძელებდნენ გზას. ძალიან მშრომელები არიან“.

„ორი მზარეული გვყავდა: ერთი ჩემი ასაკის ბიჭი, მეორე - ორმოციოდე წლის კაცი. 4600 მეტრზეც კი სულ ჭურჭელს რეცხავდნენ. დილას ადრე დგებოდნენ, ჩაის მოადუღებდნენ. ჩაცუცქდებოდნენ კარვის შესასვლელთან და მაღვიძებდნენ: „Madam, tea, please. Tea, please“. მართლა „მადამი“ მეგონა თავი“.

ამა დაბლამი - მედიდური ქალი

სოფოზე ვერ იტყვი, რომ რომანტიკოსია. არც ფილოსოფოსობა უყვარს. მაგრამ როცა ძალიან თხოვ, გააგებინო, რატომ დადის მთაში, რა იზიდავს მწვერვალებისკენ, მერე იძულებულია სიტყვებით გადმოსცეს ის, რაც, წესით, მხოლოდ საკუთარ თავზე უნდა იგრძნო. სოფოს ძალიან უნდა, ამიხსნას და ამიტომ ჰყვება:

„ყველა მთას თავისი ხასიათი აქვს, ყველას ისე უნდა მოექცე, როგორც სულიერს. მე ველაპარაკები კიდეც. ვეუბნები, „რა ცივი ხარ“, ან „რა ლამაზი ხარ“. თუ მწვერვალზე ღრუბლები შეიყარა და ასვლა გართულდა, დარწმუნებული ვარ ხოლმე, რომ ეს ცივი და თბილი ჰაერის მასების შეჯახების ბრალი კი არაა, არამედ იმის ბრალია, რომ მთა გაბრაზდა, ცუდ ხასიათზე დადგა და მორჩა, ე.ი. ახლოს აღარ მიგიშვებს.

მოკლედ, მთა ადამიანივითაა. დიდი ადამიანივით. თან სქესიც აქვს. ჩემთვის მყინვარი მოხუცი კაცია, უშბა -ქალი, ამაყი და მიუვალი. ამა დაბლამი? ეგეც ქალია, ძალიან ლამაზი ქალი, მაგრამ ისიც ძალიან მედიდური“.

„ყველა მთას თავისი ხასიათი აქვს,
ყველას ისე უნდა მოექცე, როგორც
სულიერს. მე ველაპარაკები კიდეც.
ვეუბნები, „რა ცივი ხარ», ან „რა ლამაზი ხარ“.

2003 წელი. ამა დაბლამი, 6600 მეტრზე. ბოლო მონაკვეთი.

ამ მწვერვალს ასეც იცნობენ:

6.848 მეტრიანი ქალბატონი, მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი მწვერვალი, არა იმდენად სიმაღლით, რამდენადაც სილამაზით, ესთეტურობით. პირველად 1961 წელს დალაშქრეს. ბოლო რვა წელია, დიდი პოპულარობით სარგებლობს. თუმცა ხშირად ისეც ხდება, რომ ევერესტმოვლილი ვეტერანებიც კი ამა დაბლამზე ტექნიკურ პრობლემებს აწყდებიან.

ეს მშვენიერი ქალბატონი მწვერვალამდე იოლად არავის უშვებს. ბოლო 500-700 მეტრი მთლიანად ყინულითაა დაფარული. მათ შორის, სასიარულოც. თუმცა, რა სასიარულო - გზას ვამბობთ, თორემ, რა გზაა - ყინულის ვერტიკალური კედელია.

მოკლედ, რთულია (ა და ბ-დ დაყოფილ ექვს კატეგორიაში, მას ხუთი ა სირთულის ხარისხი ენიჭება).

სოფო პატარა გოგონაა, ამა დაბლამი - დიდი ქალი.

სოფო გაბედულია, ამა დაბლამი - მიუვალი.

სოფო მოძრაობს, იღლება, ფიქრობს, განიცდის, ნერვიულობს, ამა დაბლამი - დგას თავისთვის, მდუმარედ, ძარღვიც არ უტოკავს, ხან ნისლებში იმალება, ხან ისევ გამოჩნდება. სოფოსკენ არც იყურება, პატარა გოგონასთან ურთიერთობის დაწყებას არ ჩქარობს. …

წინ აფი გიგანი მიდის, გამოცდილი, მთებს ნაჩვევი, დინჯი სვანი. მერე გელა ოთარაშვილი, მერე სოფო, ბოლოს - ბენო.

პირველი გაჩერება 5600 მეტრზე აქვთ. ღამეს ათევენ, ეჩვევიან, მერე ისევ ქვევით ჩადიან. მეორე დღეს ყველაფერი თავიდან იწყება. ისევ 5600-მდე და მერე ისევ ქვევით. პეიზაჟი არ იცვლება. გზა ხან ქვა-ღორღიანი, ხან ყინულიანი, გარშემო - მწვერვალები, გვერდზე ევერესტი. ხმებიც მონოტონური - ფეხქვეშ ახრაშუნებული თოვლი და ღორღი. ფიქრებიც ერთნაირი, ავტომატიკაში გადაზრდილი - წერაყინს ხელი არ გაუშვა, თოკს მაგრად ჩაეჭიდე, ჟუმარს კარგად მოქაჩე.

„ასე ნელ-ნელა ვეჩვევით, ვეპარებით მწვერვალს, მთის ავადმყოფობა რომ არ დაგვემართოს. ეს საშინელებაა, თავი გტკივა, აზრზე ვერ მოდიხარ, გული გერევა, კოორდინაციის უნარს კარგავ, ვერ მოძრაობ... ეს რომ არ დაგემართოს, თანდათან უნდა ახვიდე, შეეჩვიო“.

„ბოლო კარავი 5900 მეტრის სიმაღლეზე გავშალეთ. პატარა ადგილი იყო, მცირედი უხეში მოძრაობა და გადავარდნა ერთი იყო. მესამე ასვლაზე უკან აღარ დაგვიხევია. მწვერვალისკენ ავიღეთ გეზი. ამ დროისთვის უკვე ისე დაღლილი ვიყავი, რომ ვეღარც წარმომედგინა, ოდესმე თუ ავაღწევდი ბოლომდე. ალბათ, ისე დავიქანცე, რომ წინა ღამესაც მაგრად მეძინა, შიში და ნერვიულობა ვეღარ მოვასწარი.

გამთენიის ხანს გავედით. ჩვენამდე რუსების ჯგუფი ავიდა. ამიტომ თოკები უკვე დაკიდებული იყო. 30-მეტრიანი თოკებია. სანამ ერთი კაცი არ აივლის, მეორე ქვევით უნდა იდგეს და ელოდოს. მერე სხვა თოკზე გადადიხარ, წელზე მობმული სისტემა უნდა მოხსნა, გადაება. დასასვენებლად ყველანი ერთად ვიკრიბებით, სადმე კლდეში გამოკვეთილ თაროსავით ნიშს ნახავ და შეჯდები, შეჭამ, დალევ, მერე ისევ გზა, ისევ მაღლა და მაღლა...

„ბოლო კარავი 5900 მეტრის სიმაღლეზე
გავშალეთ. პატარა ადგილი იყო, მცირედი
უხეში მოძრაობა და გადავარდნა ერთი იყო.
მესამე ასვლაზე უკან აღარ დაგვიხევია“.

2003 წელი. კატმანდუ. მარცხნივ: პეტერ ჰაბელერი (პირველი, ვინც ევერესტზე უჟანგბადოდ ავიდა); მარჯვნივ: აპა შერპა (ევერესტის 13 გზის დამლაშქრავი)

2003 წელი. გზად ამა დაბლამისაკენ.

- Hello Sofia, a piece of chocolate cake? -
მწვერვალიდან დაბრუნებულებს სიურპრიზი
დაახვედრეს, შოკოლადის ტორტი
გამოუცხვეს და სანთლებჩარჭობილი
მიართვეს.

ბოლო ბანაკიდან დახრამ იმატა. იყო მომენტები, კედელზეავდიოდით. მერე ამინდიც გაფუჭდა, დაინისლა გარემო. თოვლიც წამოვიდა. დავიღალე, შემცივდა. ერთი ფიქრი ისიც ვიფიქრე, რა მინდოდა, სად მოვდიოდი...

ბოლო 200 მეტრი სრული კოშმარი იყო. ვერტიკალური ყინული - მეტი არაფერი…

ჯერ აფი ავიდა. ერთი საათის მერე ჩვენც ავყევით. მახსოვს, რამდენიმე მეტრიღა მაშორებდა აფის, მივლასლასებდი, ვეცემოდი. აფი მეძახდა, ადექი, ადექი, არ ჩაჯდეო. მეც ვდგებოდი და მივდიოდი. ძალაგამოცლილმა მივაღწიე მწვერვალს. საოცარი სიცარიელის გრძნობა მქონდა. არავითარი განცდა. რაღაც გარინდება, მეტი არაფერი“.

„აღაც კი მახსოვს, იქ რა ვილაპარაკეთ. ვიდექით ნისლში, ხანდახან გაიფანტებოდა და რომელიღაც მწვერვალი ამოიწვერებოდა. კიდევ - გაიხსნებოდა ცა და ისევ მწვერვალი. ჰაერი იმდენად გამჭვირვალეა, რომ მასშტაბებს ცვლის, სხვანაირად აღიქვამ გარემოს, უახლოვდები შორეულ მთებს, ევერესტიც იქვე ჩანდა, სულ ახლოს…“

მთამსვლელების დაუწერელი კანონია - საბაზო ბანაკში დაბრუნებამდე, მწვერვალის დალაშქვრა ერთმანეთს არ უნდა მიულოცონ. ეს იმიტომ, რომ ტრაგიკული შემთხვევები ხშირად უკანა გზაზე ხდება ხოლმე. ყურადღებას ადუნებენ და შეცდომებიც იოლად მოსდით.

ამიტომ სოფოც და დანარჩენებიც ამა დაბლამის კეთილგანწყობას - მედიდურმა და მშვენიერმა ქალბატონმა ისინი, ბოლოს და ბოლოს, მიიღო - მშვიდად შეხვდნენ. ერთ საათში კი უკან დაშვება იწყეს. ყინულის კედელი დღის შუქზე ჩამოიარეს. მერე დააღამდათ. თავზე დამაგრებული ფარნებით მოიკვლევდნენ გზას. სიცივეს, დაღლას, გათიშვას ისიც დაემატა, რომ სოფოს ფარანი გადაეწვა. თოკიდან თოკზე გადაბმის დროს დანარჩენები უნათებდნენ ხოლმე. მერე უკვე აღარც მათ ელოდებოდა, სიბნელეში, გუმანით იმეორებდა გაზეპირებულ მოძრაობებს: მოხსენი, გადააბი, მოეჭიდე, იმოძრავე.

„ერთი არასწორი მოძრაობა და სად გადავფრინდებოდი, ღმერთმა უწყის. მოვდიოდი და თითოეული ნაბიჯის გადადგმა ტკივილს მაყენებდა, რაღაც ისეთი მდგომარეობა იყო, დაღლა ფიზიკურ ტკივილში რომ გადადის“.

5900 მეტრზე რომ ჩავიდნენ, ღამის პირველი საათი იქნებოდა.

„მომენტალურად გავითიშე. მახსოვს, ვიღაცამ წრიაპი გამაძრო, საძილე რომ არ დამეხია. არც ქუდი მომიხდია, არც ხელთათმანები, ეგრევე გავიშოტე და თვალები დავხუჭე.

არ დამეძინა. ეს სულ სხვა მდგომარეობა იყო. ალბათ, ამას ჰქვია თიში.

მგონი, იმ ღამეს მოვკვდი და მერე თავიდან გავცოცხლდი“.

მეორე დილას უკვე საბაზო ბანაკისკენ დაეშვნენ. ადგილი მოტიტვლებული დახვდათ. დანარჩენი ჯგუფები უკვე წასულიყვნენ. მზარეულები ჟრიამულით შეხვდნენ:

- Hello Sofia, a piece of chocolate cake? - მწვერვალიდან დაბრუნებულებს სიურპრიზი დაახვედრეს, შოკოლადის ტორტი გამოუცხვეს და სანთლებჩარჭობილი მიართვეს.

ამა დაბლამი. 6856 მეტრი

„მე ძალიან მინდა, მყავდეს შვილი,
ოჯახი, მაგრამ მე მთაც მინდა. არჩევანზე
არ უნდა მიდგეს საქმე. მაგრამ ისიც ვიცი,
რომ თუ არ იქნება ერთი, იქნება მეორე“.

ერთი ისტორია აქ დამთავრდა. მომხდარის გააზრების პროცესი კი დიდხანს გაიწელა იმიტომ, რომ სოფო ქვევით ჩამოსვლისთანავე მეორე ისტორიაში გადაეშვა ზეიმი უკვე დაწყებულიყო. ევერესტი საპატიო სტუმრებს მასპინძლობდა. 90 წელს გადაცილებული ედმუნდ ჰილარი - პირველი ადამიანი ევერესტზე - კატმანდუს ფეშენებელური სასტუმროს ვესტიბიულში უხსოვარი დროიდან შემორჩენილი რელიქვიასავით დადიოდა. სოფო მას შეეხო - ისე, როგორც სამუზეუმო ექსპონატს.

აფი, ბენო და გელა სოფოს ყველას აცნობდნენ. მთამსვლელები გაოცებას ვერ ფარავდნენ - 22 წლის და ასეთი შედეგი?

„ძალიან კარგი შეგრძნება იყო, ყველას სიამოვნებით ვუამბობდი ვოიაჟის შესახებ. მიხაროდა, რომ მიზანს მივაღწიე, რაღაც შინაგანი ამბიცია დავიკმაყოფილე. საკუთარ თავს დავუმტკიცე ის, რომ შესაძლებლობების ზღვარს მიღმაც შემიძლია ბევრის გაღება, ბევრის გაკეთება. თუმცა, არ მეგონა, თუ ჩემს ასვლას ასეთი გამოხმაურება მოჰყვებოდა. დიდი არაფერი გამიკეთებია. ეს ნამდვილი შინაგანი ბრძოლა იყო. ყველას თავისი საქმე აქვს. მე ჩემი საქმე გავაკეთე“.

მთა და ქალი

„გახსოვთ? ჯინჯერ როჯერსი ყველაფერს ისე აკეთებდა, როგორც ფრედ ასტერი. უბრალოდ, ის უკუსვლით მოძრაობდა და თან მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი ეცვა.“ - ფეით უითლსი, მთამსვლელი ქალი.

ხვდებით ალბათ, რატომ მოიტანა სიტყვამ ჯინჯერ როჯერსი და მაღალი ქუსლები. კაცებს ძალიან გაუჭირდათ იმ ფაქტთან შეგუება, რომ ქალიც მათთან ერთად მიდიოდა გიჟური, კაცურად მონათლული ვნების დასაკმაყოფილებლად. თუ ქალიც ახერხებდა სირთულის დაძლევას, მაშინ რაღა სირთულე იყო ის?

პირველი ქალი მთამსვლელი - მის პარმინტერი. წელი - 1799. მწვერვალი - ალპებში.

მერე - მარი პარადისი, 18 წლის ფრანგი გოგონა, რომელმაც 1808 წელს მონ ბლანი დალაშქრა.

შემდეგი დიდი თარიღი1880-იან წლებში უნდა ვეძიოთ, ქალს კი მის მეტა ბრევუ ჰქვია. სწორედ ამ ქალბატონმა გაიხადა კაბა მთაზე ასვლის წინ და შარვალში გამოეწყო. მანამდე ხომ ქალები კლდეებზე მძიმე და გრძელი კაბებით ცოცავდნენ.

1920-იან წლებში კი ქალების ემანსიპაციის დასტურად, ასეთი გამოთქმაც გაჩნდა: „ამ დროს ქალები უკვე თავისუფლად სვამდნენ ალკოჰოლს, ეწეოდნენ სიგარას და ცოცავდნენ კლდეზე“.

სოფოს კერპები არ ჰყავს. არც ქალი კერპები. მაგრამ ქალური ისტორიები მთებში - მაინც ხიბლავს. ქალს ქალის მაინც სხვანაირად ესმის და იმიტომ. ქალის გარდა, აბა, ვინ გაიგებს, რომ ჯინჯერ როჯერსიც ისეთივე დახვეწილი ილეთებით ცეკვავდა, როგორც ფრედ ასტერი, ოღონდ, თან მაღაქუსლიან ფეხსაცმელზე იდგა და თან, უკან-უკანაც მოძრაობდა…

„როცა ალექსანდრა ჯაფარიძეზე ვფიქრობ, აღფრთოვანება არასდროს მინელდება. რამდენი შეძლო ამ ქალმა მაშინ, როცა ქალი მთამსვლელის ფენომენს მამაკაცის მენტალიტეტი ჯერაც არ სცნობდა. ალბათ, რამდენი დაბრკოლება შეხვდა, რამდენს გაუძლო, მაგრამ მაინც მთას შერჩა. ვოცნებობ ხოლმე: ნეტავი ცოცხალი იყოს, რამდენს მომიყვებოდა. ვიცი, თუ ვინმე გამიგებდა ამ ქვეყანაზე, მხოლოდ ის“.

ასეა, ქალი მთამსვლელის ხმა, რაც არ უნდა ემანსიპირებულ რეალობაში გაისმოდეს ის, მაინც სევდიანია. კაცისგან განსხვავებით, ქალს ხომ უფრო მწვავედ აწევს ოჯახის ტვირთი. კაცისგან განსხვავებით, ქალის წინაშე ხომ უფრო მწვავედ და ცალსახად დგას არჩევანი - ოჯახი ან მთა.

„ხშირად მიფიქრია ხოლმე, რატომ არ გათხოვდა ალექსანდრა ჯაფარიძე. მაინც ვფიქრობ, რომ მაშინ მაინც არ მოიძებნა კაცი, რომელიც მას ბოლომდე გაუგებდა.

ადამიანი ყოველთვის ზრუნავს იმაზე, რომ ამქვეყნად რაღაც დატოვოს. ხშირ შემთხვევაში, ეს - შვილია. როცა შვილი არ გყავს, ტოვებ იმას, რაც შენთვის უძვირფასესია; იმას, რაც შენი ნაწილია. მთამსვლელი ქალისთვის ეს მთაა. ალექსანდრა ჯაფარიძემ სწორედ ეს დატოვა - ბიოგრაფია და გაუცვეთელი იდეალები.

მე ძალიან მინდა, მყავდეს შვილი, ოჯახი, მაგრამ მე მთაც მინდა. არჩევანზე არ უნდა მიდგეს საქმე. მაგრამ ისიც ვიცი, რომ თუ არ იქნება ერთი, იქნება მეორე. რას ვიზამთ... ზოგი შვილებს ტოვებს, ზოგი ალექსანდრა ჯაფარიძისნაირად ცხოვრობს“.

თუმცა, ხომ არსებობს იდეალური ვარიანტები. მაგალითად, იანკო ტაბეი - იაპონელი ქალი, რომელმაც ევერესტი პირველმა დალაშქრა და კაცურად თქვა: „რა აჟიოტაჟი შექმნეს მამაკაცებმა ევერესტისგან. ის, უბრალოდ, მთაა“.

მაშინ ტაბეი 35 წლის იყო, სამი წლის შვილი ჰყავდა. ევერესტზე ასვლამდე, სამი წლის განმავლობაში ვარჯიშობდა, ფულის შესაგროვებლად კი ფორტეპიანოს გაკვეთილებს აძლევდა.

სოფო ტაბეის კატმანდუში შეხვდა. დღეს ეს ქალბატონი 60 წელსაა გადაცილებული, მაგრამ ალპინიზმიდან მაინც არ წასულა. წელიწადი ისე არ გადის, 3-4 მწვერვალი არ მოინახულოს.

გამოდის, ის შთამომავლობასაც ტოვებს და გაუცვეთელ იდეალებსაც, - როგორც სოფო ამბობს. იდეალური ვარიანტი სწორედ ეს არის.

ორმაგი სიყვარული

როცა ამა დაბლამზე ავიდა, სოფო შეყვარებული არ ყოფილა. მაგრამ ხვდება, როცა მწვერვალისკენ შეყვარებული მიიწევ, გზა გეიოლება, ზურგჩანთა გემსუბუქება. მიდიხარ პიკისკენ და თითქოს, ამით საყვარელ კაცს ეპრანჭები, თავს აწონებ, საკუთარ თავსაც რაღაცეებს უმტკიცებ და მასაც.

„მაგრამ მხოლოდ მისი სიყვარული ზევით ვერ აგიყვანს. პირველ რიგში, მთა უნდა შეიყვარო,“ - ამბობს სოფო და ჯერ სწორედ მთა უყვარს. უკვე გითხარით, რომ პრაგმატულია, ყველაფერს გონების თვალით უყურებს. ამიტომ არც ოცნებობს. უბრალოდ, ძალიან კარგად ესმის, რა კარგი იქნებოდა საყვარელ მამაკაცთან ერთად მწვერვალების დალაშქვრა, ორივე - პირდაპირი და ირიბი გაგებითაც.

ასეთი მაგალითებიც უამრავია. თავის დამშვიდებად და იმედის გაღვივებად ნამდვილად კმარა. იგივე ჯინეთ ჰარისონი - ერთადერთი ქალი, რომელიც კანჩენჯანგას მწვერვალზე მოექცა. მან მეუღლესთან ერთად თითქმის ბოლომდე იარა. ცხადია, ამას არაფერი შეედრება. „ამ დროს, ალბათ, ორმაგად ძლიერი ხარ. ორმაგი ჟინით სავსე. ორმაგად განიცდი სიხარულსაც და ტკივილსაც. რაც მთავარია, ერთად ხართ და ერთად მიიწევთ იდეალისკენ,“ - ამბობს სოფო.

კანჩენჯანგას ხსენებაზე თემა კიდევ უფრო ღრმავდება. კანჩენჯანგაც ხომ ქალია, მაგრამ გაცილებით უფრო ავი, ვიდრე მედიდური და უკარება ამა დაბლამი.

ის მრისხანეა, შურიანი და თან შურისმაძიებელიც. თავი უძლიერესი ჰგონია და სადაც ხელი მიუწვდება, სხვა ძლიერ ქალებს მუდამ ანადგურებს. ამიტომ იყო, რომ 1998 წლამდე კანჩენჯანგაზე ასული ყველა ქალი დაიღუპა: ზოგი ასვლისას, ზოგი - უკანა გზაზე. ერთადერთი ჯინეტ ჰარისონი იყო, რომელიც უკან ცოცხალი დაბრუნდა.

სოფოს ვეკითხები - რამ უშველა ჯინეთს. იმან, რომ მეუღლის გვერდით ყოფნა ამხნევებდა, თუ, უბრალოდ, კანჩენჯანგაზე ძლიერი აღმოჩნდა?

სოფოც დაუფიქრებლად მპასუხობს, პათეტიკურ-რომანტიკული სიყალბისგან ახლაც მაქსიმალურად შორს მდგომი:

„მგონი, ქმარი ამ სიტუაციაში ზედმეტი იყო. დარწმუნებული ვარ, ჯინეთი მარტოც რომ ყოფილყო, მაინც ავიდოდა. ეს, უბრალოდ, ორი ქალის დუელი იყო. ორი ძლიერი ქალი შეება ერთმანეთს და იმ კონკრეტულ ბრძოლაში ჯინეთმა აჯობა. თუმცა, ის მალევე დაიღუპა, სხვა მწვერვალზე ასვლისას. და რატომღაც მგონია, რომ ეს მაინც კანჩენჯანგას შურისძიება იყო. ჯინეთს მწვერვალზე მოქცევა ვერ აპატია“.

ის მრისხანეა, შურიანი და თან შურისმაძიებელიც.
თავი უძლიერესი ჰგონია და სხვა ძლიერ ქალებს
მუდამ ანადგურებს. ამიტომ იყო, რომ 1998
წლამდე კანჩენჯანგაზე ასული ყველა ქალი დაიღუპა.

და მერე - ნუთუ, ღირს ამ გამოგონილ ბრძოლაში ჩაბმა? ნუთუ ბრძოლები - ყოველდღიურ ცხოვრებაშიც არ გვყოფნის? რა საჭიროა ადრენალინის ხელოვნურად გამოყოფა? რა საჭიროა თავის გაწირვა მაშინ, როცა შეგიძლია, განსაცდელს გვერდი აუარო? რა ესაქმება ქალს მთაში? განა მისი მთავარი ვნების საგანი მამაკაცი არ უნდა იყოს? და მთავარი სიხარული - შვილი?

ეს ყველაფერი ყველა მთამსვლელმა ქალმა იცის.

იცოდა ვანდა რუტკიევიჩმაც - ყველა დროის ყველაზე ცნობილმა ალპინისტმა. ულამაზესმა ქალმა, რომელმაც 1986 წელს 14-იდან 8 რვა ათას მეტრიანი მწვერვალი დალაშქრა, მათ შორის, ავბედითი K2-იც. იცოდა, მაგრამ მაინც მთაში გარდაიცვალა. ორ ქმარს გაეყარა, მესამე მოუკვდა. მამაკაცმა კოლეგებმა მას „შავი ქვრივიც“ კი შეარქვეს. 49 წლის იყო, როცა კანჩენჯანგაზე, ექსპედიციის წევრებმა თოვლის ქვაბულში მარტო დატოვეს. მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ, მისი გვამი სულ სხვაგან, მწვერვალის მეორე მხარეს იპოვეს. გამოდის, რომ ის გამოქვაბულში კი არ გაიყინა, როგორც ფიქრობდნენ, არამედ გზაც გააგრძელა, წინ, ისევ მწვერვალისკენ.

ეს ყველაფერი სოფომაც იცის. იცის, რომ სიგიჟეა. მაგრამ მაინც - ამ „გიჟი“ ქალების უფრო ესმის, ვიდრე ადამიანების, რომლებიც მიწის ისედაც გლუვ და ერთფეროვან საფარს კიდევ უფრო გულმოდგინედ ტკეპნიან - თან ამის გამო წუწუნებენ.

თუ შენც გსურს ვანდასნაირი ქალების გაგება, პირველი, რაც უნდა გააკეთო, არის ის, რომ ალპინისტები სქესის მიხედვით არ დაჰყო. მეორე - არ უნდა დაასკვნა, რომ ისინი ასე სხვების დასანახად იქცევიან. არავითარ შემთხვევაში. „ეს მხოლოდ და მხოლოდ საკუთარი თავისთვის კეთდება“, - ამბობს სოფო. - „გაქვს იდეალები, რომელსაც ეწირები. მთა ამ ცხოვრებაში იდეალია. ამიტომ ფიქრობ, რომ გიღირს ყველა ის ტრაგედია, რაც შეიძლება თავს დაგატყდეს. პირადად მეც, ლოგინში სიკვდილს რომელიმე მწვერვალზე სიკვდილი მირჩევნია. შეიძლება გიჟურად ჟღერდეს, მაგრამ ასეა“.

„ბათინკები“ ისევ მაგიდის ქვეშ იმალებიან და
თვინიერად ელიან ჯადოსნური წამის დადგომას,
როცა წარმოითქმება დაშიფრული კოდი - „მთა“
და სოფო ევერესტისკენ გასწევს. ბოლოს და
ბოლოს, ის ხომ მთაა და მეტი არაფერი.
„მთა კი, უბრალოდ, უნდა დალაშქროს, თუნდაც
მარტო იმიტომ, რომ დგას“.

და მართლაც, მთები არსად წასულან. ისევ
დგანან და ელიან. და უსაზღვროა მათი მოლოდინი...

მოქმედების ადგილი: თბილისი, ბერლინი, ჰამბურგი

მოქმედი პირნი და შემსრულებელნი:

ბიჭი: დავით იაშვილი
გოგო: თეა შურღაია
ხმა: ნესტან კვინიკაძე
ფოტო: დავით მესხი

1997 წელი. ბერლინი. ფოტო: დიმა ჩიკვაიძე

1995 წელი. ვილნიუსი. ფილმი „კავკასიური ღამე“

პროლოგი:

„საყვარელო დედა!“ ლელა ბერიძის ფილმი

ხმა:

სინამდვილეში, არავინ იცის, რატომ აქრობენ შუქს კინოდარბაზებში: გამოსახულების სიმკვეთრისთვის თუ ემოციის გასამძაფრებლად?! არც ის ვიცით, ადამიანზე ასეთი სიძლიერით რატომ მოქმედებს სცენაზე გათამაშებული ამბავი, რომლის მსვლელობისას რეჟისორი გამუდმებით გვინგრევს ილუზიას და შეგვახსენებს, რომ ეს თამაშია და მეორე დღეს იგივე განმეორდება! მაგრამ მიმიკა და დრამა მაყურებელზე ისე ზემოქმედებს, თითქოს ქოლერა შეეყარა, თითქოს ვნებამ შეიპყრო და ვეღარ თავისუფლდება იმისგან, რაც ნახა.

ვიცი, თხრობიდან გადავუხვიე, მაგრამ ფილმი, რომლის ფინალური მონოლოგი ტექსტის დასაწყისში ციტატად მოვიტანე, ასეთ მძაფრ შეგრძნებას უკავშირდება.

როცა ახალგაზრდული ტემპერამენტით ხარ დამუხტული, თანამედროვეობაში ეძებ სიტყვას, შენი დროის გმირის გულშემატკივარი ხარ და განცდაც თანამედროვეა. ომი რომ დაიწყო, თავის გადარჩენის სხვადასხვა ფორმა გამოჩნდა. ერთ-ერთი - ჩვენი ქვეყნიდან გაღწევა იყო. ერთ-ერთი და საუკეთესო. ყოველ შემთხვევაში, იმ დროს ასე გვეგონა. გავიდა ხანი და ემიგრანტებმა თავად აღიარეს: „ემიგრანტობა ყველაზე საშინელი სტატუსია, რაც კი შეიძლება ადამიანმა მოიპოვოს“.

„საყვარელო დედა“ ლელა ბერიძის ფილმია, რომელიც გერმანიაშია გადაღებული. მთელი ფილმის მანძილზე, მთავარი გმირის მიერ შექმნილ იდეალურ სამყაროში ვხვდებით, სადაც თითქოს ყველაფერი რიგზეა: ის სამსახურითაც უზრუნველყოფილია, შესანიშნავ ბინაში ცხოვრობს, წარმატებული ადამიანების გარემოცვაშია და უზრუნველად მიდის მისი ახალგაზრდობა. ამ ყველაფერს ვიდეო კამერით იღებს და დედას უგზავნის მხოლოდ იმისთვის, რომ გაახაროს, არ ანერვიულოს და ვინ იცის, მერამდენე დაპირებით დაამშვიდოს: წელს აუცილებლად ჩამოვალ.

ამ მთავარ გმირს დათო იაშვილი ასახიერებს, რომელმაც საკუთარ თავზე გამოსცადა უცხო ქვეყანაში ცხოვრების სირთულე და რომელიც ბოლოს დაბრუნდა. მაგრამ იქამდე...

1997 წელი. თბილისი.
ფილმი „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“

1997 წელი. ბერლინი. ფოტო: დიმა ჩიკვაიძე

მოქმედება პირველი

სულ რაღაც სამი წლის ასაკში, იაშკა (როგორც არა მხოლოდ ახლობლები მოიხსენიებენ) უკვე შეყვარებული იყო და ერთგული ძმაკაციც ჰყავდა. ერთხელაც ხედავს, რომ შეყვარებული ატირებულია. გაოგნებული მიუახლოვდა და ჰკითხა, ვინ გაწყენინაო. გაირკვა, რომ ერთგულ ძმაკაცს აუტირებია. „არ ვიცოდი, რა მექნა და რადგან უსუსურობის გამო ვერაფერი მოვიმოქმედე, ავტირდი, თანაც ისე, რომ საღამომდე ძლივს დამაწყნარეს“. კიდევ მამის მანქანა ახსენდება, სიჩქარეებს რომ ართვევინებდნენ, - ეს ფანტასტიური განცდა იყო. კიდევ ერთი რამ არ ავიწყდება: სამი წლის ასაკში „კავკასიური ცარცის წრე“ ნახა. გავიდა დრო. „მეფე ლირი“-ს ყურებისას, როცა სპექტაკლის ფინალში დეკორაცია ინგრევა, ახლა უკვე 13-14 წლის ბიჭის არსებაში დაუოკებელმა სურვილმა გაიღვიძა. ეს გამოცხადებას ჰგავდა.

მოვლენები თავისთავად განვითარდა: წინააღმდეგობების დაძლევა - იაშვილი და მსახიობი?! ლევან წულაძე ის ადამიანი იყო, ვინც იაშკა თეატრის „კულისებს“ აზიარა. შესანიშნავი პედაგოგებით განებივრებულს (ხელმძღვანელი დავით კობახიძე იყო) მეორე კურსისთვის მონაწილეობა უკვე რვა სპექტაკლში ჰქონდა მიღებული. ჯერ კიდევ დებიუტის, შალვა დადიანის „გუშინდელნი“-ს შემდეგ მიხვდა, რომ აქედან არსად წავიდოდა. წარმოდგენის დასასრულს, „ბავშვობაში ხელებით რომ ვაკეთებდით ტახტს, სწორედ ისეთ ტახტზე ვიჯექი. სცენაზე რომ გამომიყვანეს, დიდი ტაში ატყდა. მაშინ ყველაფერს მივხვდი“.

დათოს გადაწყვეტილი ჰქონდა, რომ სწავლის დასრულების შემდეგ, მოღვაწეობას მიხეილ თუმანიშვილის თეატრში გააგრძელებდა. თუმცა წინ კიდევ ერთი სპექტაკლი ელოდა. ეს „მადამ ბოვარი“ იყო, რომელიც თავის დროზე, 1993 წელს, როდესაც ერთი ომი დამთავრებული იყო და მეორე მიმდინარეობდა, - თეატრალურ სამყაროში უმნიშვნელოვანეს მოვლენად იქცა. სპექტაკლის დამდგმელრეჟისორს, დათო დოიაშვილს და ექვსი მსახიობისგან შემდგარ მის დასს იმ დროს ყველაფერი საერთო ჰქონდათ - წიგნიც და ღამის გასათევიც. „მეგობრების დიდი ნაწილი ომში იბრძოდა და დაიხოცა, ჩვენ კი „მადამ ბოვარის” ვდგამდით. საოცარია“!

ერთ-ერთ ჩვენებას რობერტ სტურუაც დაესწრო. დათო იაშვლის ბედი იმთავითვე გადაწყდა: ეს ბიჭი ჩემთან მოვიდესო, უთქვმს მაესტროს.

„ჩემთვის რუსთაველის თეატრი პირველი სიყვარულია, ქვეყნის სახეა და ჩემი პასპორტია მსოფლიოში. რობერტ უილსონის უორკშოპზე ყოფნისას, მივხვდი, რომ ჩემს მიმართ განსაკუთრებულ ყურადღებას იმიტომ იჩენდნენ, რომ სტურუას არტისტი ვარ. ეს სულაც არ არის თვითკმაყოფილება. ასეთ დროს პასუხისმგებლობა გიმძაფრდება“.

დამწვარი სასტუმრო „თბილისი“ ბევრისთვის ტრაგედია იყო, უფრო მეტისთვის - სირცხვილი. მათთვის კი, ვინც შემოქმედების სენმა შეიპყრო, ეს ეპოქალური ექსტერიერი იყო და მერწმუნეთ, სხვა არც ერთ დამწვარ სასტუმროს არ ღირსებია ამდენი სტუმარი ფოტოაპარატითა და ვიდეოკამერით. ასე იყო მაშინაც, როცა თავად გახლდით თეატრალური ინსტიტუტის სტუდენტი (1998 წელი) და საუკეთესო წლები სწორედ დამწვარი „თბილისის“ ორპირებში გავატარე. ჩვენზე მეტად, ალბათ, არავის დასწყვეტია გული, როდესაც მის ადგილას ფეშენებელური სასტუმრო ააშენეს.

ბერლინიდან არდადეგებზე ჩამოსულმა მეგობარმა დიმა ჩიკვაიძემ იაშკას ვიდეო სინჯები სწორედ სასტუმროს იმდროინდელ ინტერიერში გააკეთა. ეს ერთი ჩვეულებრივი დღე იყო. მალე იაშკა, თეატრის დასთან ერთად, პეტერბურგს გაემგზავრა, სადაც „მაკბეტს“ უჩვენებდა. მოულოდნელად ერთი გერმანელი რეჟისორი გამოეცხადა, თანმხლებ პირებთან ერთად, და აუწყა, რომ მის ფილმში როლზეა დამტკიცებული. ყველაფერი შეიცვალა.

2003 წელი. წვერი. ფოტო: დიმა ჩიკვაიძე

მოქმედება მეორე

„რატომ ვცხოვრობ ხუთვარსკვლავიან სასტუმროში, რატომ მემსახურება მანქანა, რატომ მექცევიან ასე, რას მომთხოვენ სამაგიეროდ?“

აქ გაჩნდა პირველი შიში. 22 წლის თბილისელმა არტისტმა იგრძნო, რომ სრულიად განსხვავებულ სამყაროში აღმოჩნდა, სადაც ყველაფერი წამებშია გათვლილი. ფილმს „კავკასიური ღამე“ ერქვა, მოქმედება პოსტსაბჭოთა სივრცეში ვითარდებოდა. ეს იმ სინჯების გამოძახილი იყო, დამწვარი სასტუმრო „თბილისის“ ინტერიერში რომ გაკეთდა.

დასავლური წესების შესაბამისად, იაშკას დასაქმებისთვის ახლა უკვე აგენტი მუშაობდა. ეს ის დროა, იაშკას თაყვანისმცემლები ტელეფონის საშუალებით რომ უტყდებიან სიყვარულში.

ერთ დღესაც გაისმა ასეთი ზარი. ერთი კვირის აქტიური საუბრების შემდეგ კი, იაშკას ის გოგონა შერჩა, რომელიც კინოს სახლში რამდენჯერმე ჰყავდა ნანახი და მოსწონდა: „ადამიანებს ისეთი ჰგონიხარ, როგორსაც სცენაზე გხედავენ. არადა, ის კონკრეტული როლი ერთი ადამიანის ძალიან პატარა ნაწილია. ამის მიღმა ხომ, მილიონნაირი ვარ, რასაც ცხოვრების ბოლომდე კიდევ ბევრჯერ აღმოვაჩენ. თეაში ყველაზე მეტად იმან მომხიბლა, რომ ჩემი მსახიობობის შესახებ არაფერი იცოდა,- ქუჩაში დაგინახე და მომეწონეო“.

თეა: „ჩემთვის ყველაზე საინტერესო ის პერიოდია, სანამ იაშკას გავიცნობდი. ფაქტობრივად, ვცხოვრობდი ადამიანით, რომელსაც საერთოდ არ ვიცნობდი. ერთხელ თეატრალური ინსტიტუტის წინ ჩავიარე და დავინახე ბიჭი, რომელმაც მის პირისპირ მდგომ გოგონას ისე გადაუსვა თავზე ხელი, რომ იმწამსვე შემიყვარდა. ამისშემდეგ მისი ძებნა დავიწყე. არც ვიცოდი, რომ უკვე რუსთაველის თეატრის მსახიობი იყო. რადგან თეატრალურთან დავინახე, ყოველდღე, ლექციების შემდეგ, ჩემს მეგობართან ერთად, უნივერსიტეტიდან თეატრალურამდე ფეხით მივდიოდი, იქნებ სადმე შემხვდეს-მეთქი. თვალს თუ მოვკრავდი, ბედნიერი ვიყავი. ჩემს მეგობრებს ვუთხარი, რომ შეყვარებული ვიყავი, მაგრამ მისი ვინაობა არავინ იცოდა. ასე გაგრძელდა რვა თვე. ამასობაში, თანდათან ინფორმაციაც მოვიპოვე. უკვე ვიცოდი, რომ დათო იაშვილი იყო და მისი ტელეფონის ნომერიც მქონდა.

- დათოს სთხოვეთ?

- დათო ვარ.

- დათო, რამდენი წლის ხარ?

- ოცდაოთხის.

- გმადლობთ, - და დავკიდე. ალბათ გიჟი ვეგონე.

ასე გრძელდებოდა დიდხანს. ბოლოს, დადგა დრო, როცა საბოლოოდ გადავწყვიტე, რომ შევხვედროდი!

როგორც კი შევხვდი, მაშინვე გაწითლდა. ეს იყო პირველი და უკანასკნელი გაწითლება. უკვე რვა წელია, რაც ერთად ვართ“.

იაშკა: „შევხვდი თუ არა, იმწუთას გავიფიქრე, რომ ჩვენ ერთმანეთს ვიცნობდით!“

თეა დღემდე ვერ ხვდება, თუ რატომ წავიდა იმ პერიოდში ჰამბურგში. ალბათ იმიტომ, რომ დიდი ემოციებით დამუხტულ იაშკას დრო ესაჭიროებოდა, საკუთარ გრძნობებში გასარკვევად. თეას ხშირად ეუბნებოდა: „შენგან იმხელა ენერგია მოდის, გასაცნობიერებლად დისტანცია დაგვეხმარებაო“.

თეა ყოველდღე ურეკავდა და წერილებს წერდა. არც ქალაქში სეირნობა უნდოდა, არც კინო და თეატრი. არც ახალი ადამიანების გაცნობა აინტერესებდა. იჯდა და ტიროდა, - იაშკა ენატრებოდა. პატარა ოთახი სავსე იყო დათოს ფოტოებით.

ამასობაში, იაშკა სტურუას „ქალი-გველში“ თამაშობდა. „ზუსტად ერთ თვეში მივხვდი, რომ უზომოდ მიყვარს. ყოველ დილით ეიფორიაში ვიღვიძებდი, მასთან შეხვედრას მოუთმენლად ველოდი“.

იაშკას ჩასვლის დროისთვის, თეამ ის ოთახი, რომელიც მისი ფოტოებით იყო სავსე, ფერადი და სურნელოვანი სანთლებით მორთო. ოთახში შემოსულმა იაშკამ სანთლების ანთების იდეა არ მოიწონა. თბილისური უშუქობიდან გაქცეულს რომანტიკის არაფერი ენიშნა.

თითქმის ერთმანეთს შეეზარდნენ, რვა წლის მანძილზე ყველაფერი ერთად გადაიტანეს: ჰამბურგი-ბერლინის გზაზე გამუდმებული მოგზაურობა; იმის გარკვევა, თუ სად უკეთესია ყოფნა: უცხოეთში თუ შინ? „თუ კარგად ხარ, ყველგან კარგად იქნები, აქ ქალაქები არაფერ შუაშია“. ერთხანს თეა ყველაფერს საკუთარ თავზე იღებდა. მერე იაშკა შეენაცვლებოდა ხოლმე და ასე გრძელდებოდა.

თეა: „მახსოვს, ახალი ჩამოსული იყო. მე ვმუშაობდი და სასეირნოდ ვერ გავყევი. მარტო წავიდა. შუადღე ისე მიიწურა, რომ იაშკა არ გამოჩენილა. ძალიან განვიცადე. ბოლოს დავინახე, ვეებერთელა მზესუმზირის ყვავილით ხელში. სიხარულისგან კინაღამ გადავირიე. მაინც ახალი დაწყებული გვქონდა ერთად ცხოვრება, ჯერ ისევ ვიპრანჭებოდით. ამ ყვავილის ტოტი დღემდე შენახული მაქვს.

გახსნილობისთვის და ჩარჩოებისგან გასათავისუფლებლად ძალიან დაგვეხმარა უცხო ქალაქი. ვჩხუბობდით კიდეც, მაგრამ როცა ურთიერთობის საფუძველი სიყვარულია, საშიში აღარაფერია“.

1995 წელი. მინსკი. ფილმი „კავკასიური ღამე“

ვნებაც ჩნდებოდა სხვისდამი, მაგრამ თუ შენი თავის ერთგული ხარ, სხვაგან აღარ წახვალ.

ერთი ასეთი შემთხვევა მაშინ მოხდა, როცა თეას სწავლის გაგრძელება სხვა ქალაქში მოუწია. „ჩვენს ცხოვრებაში ერთი გოგონა გაჩნდა. როგორც ასეთ დროს ხდება ხოლმე, სისხლში ფორმულა შეიცვალა. მაშინვე თეას დავურეკე და ვუთხარი, შეყვარებული ვარ-მეთქი. ვიცოდი, ტკივილს ვაყენებდი, მაგრამ ისიც ვიცოდი, რომ თეასნაირად ვერავინ გამიგებდა“.

ახალი წელი ახლოვდებოდა. ერთ-ერთ წვეულებაზე თეა და იაშკაც მივიდნენ. ის გოგონა თეას მიესალმა, სახე შეაბრუნა დაგაწითლდა. მოგვიანებით კი გვერდზე გაიყვანა და უთხრა: ასეთი რაღაცეები არ მემართება ხოლმე. რა მომივიდა, თვითონ არ ვიცი. გთხოვ, მაპატიეო.

ასეთი გახსნილობა ალბათ იმ დროს არსებობს, როცა გულია სავსე. იმ ღამით საახალწლო წვეულებამ კლუბში გადაინაცვლა: „მთელი საღამო ჩემს მხარზე ედო თავი“.

მათი ინტერესები თითქმის ყველა საკითხთან მიმართებაში საერთოა. „მე იაშკას ბოლომდე ვენდობი. ეს სულაც არ არის კომპრომისი. მომწონს, რასაც აკეთებს. მე პატარა ვიყავი, როცა გავიცანი და მას შემდეგ, თითქმის ყველაფერზე მიქმნის წარმოდგენას“.

უკვე ორი წელია, რაც გერმანიიდან დაბრუნდნენ. თბილისში ცხოვრობენ. ისევ ერთად არიან, ისეთივე შეყვარებულები.

მოქმედება მესამე

გავიდა დრო. თითქოს ყველაფერმა დაკარგა აზრი. საკუთარმა შემოქმედებამაც. იაშკა უკვე დიდი იყო. რომ გადახედა, დარწმუნდა: მინდოდა მსახიობობა - გავხდი, რუსთაველის თეატრზე ვოცნებობდი და ესეც ამისრულდა. ის წარმატებული მსახიობი იყო, მაგრამ 28 წლის ასაკში, როცა ვალდებულებები საგრძნობლად გაიზარდა, მსახიობი ვერ ახერხებდა თვითრეალიზაციას. წარსულში ორმოცამდე როლი იყო, თეატრისაც და კინოსიც, მაგრამ სასოწარკვეთილს არაფერი აჩერებდა.

- ბატონო რობერტ, წავედი.

- წადი.

- წავედი!

„ალბათ ფიქრობდა, შენ იკითხე, თორემ მე ას იაშკას ვიპოვიო.“

ადგილს, რომელიც დიდი ხნის წინ შენთვის მონიშნეს და რომელზეც თვითონვე ამბობ უარს, სხვები დაიკავებენ.

დათომ იცოდა, სადაც მიდიოდა, მაგრამ აღარ ნანობდა. მიეჩვია იმას, რომ სხვაგან არავინ ხარ; რომ საკუთარი არჩევანის შედეგად კარგავ, რაც მოიპოვე. იწყება დღეები, როცა სამუშაოს ეძებ, გადასახადები რომ გადაიხადო. პირისპირ დგები მარტოობასთან.

ბერლინში ორი უკიდურესობა ყოფილა: მარტოობა და რეალიზებული ყოფა. გეტირება, როცა მეგობრები რეკავენ, ჩამოსული ახლობელი სხვანაირი გეჩვენება. „სამაგიეროდ უმნიშვნელოვანეს დეტალებს სწორედ იქ მივხვდი. დღევანდელობასთან რომ გავაკეთო შედარება, ასეთ სურათს მივიღებთ: იღებ კრედიტს და მერე პროცენტს იხდი. მთავარია, ისეთი კრედიტი არ აიღო, რომ მინუსიდან ვეღარ ამოხვიდე. ჩვენი პლანეტა ამ პრინციპით ცხოვრობს.“

არსებობს ისეთი რამ, რის გარეშეც წარმოუდგენელია დღე. მაგალითად, აღტაცება, რომელიც გამუდმებით გახლავს. მაშინაც კი, როცა დღეები გადის და ლოგინიდან ვერ დგები. ალბათ სწორედ ასეთი აღტაცების შედეგად, ერთ დღესაც ადგა და თქვა: „მე ხომ ფრენა და მსოფლიოს ნახვა არ მინატრია, მინდა ვიღვიძებდე თბილისში და რუსთაველის თეატრში მივდიოდე რეპეტიციაზე“. მას თეატრში დაბრუნება სჭირდებოდა.

იაშკას სათქმელი საუკეთესოდ გამოიხატა იმ პატარა ფილმში, რომელიც არავის უნახავს. ეს არის სუბიექტური კამერით გადაღებული, ბერლინის მეტროს ხუთი გაჩერება. ამ ფილმით იაშკამ საკუთარ თავს უთხრა რაღაც; ან იქნებ, უცხო ქვეყანაში ცხოვრების პერიოდი დაგმო.

ხმა:

ამომხედა და მითხრა: ცხოვრება პოზებისგან შედგება. აი, ახლაც, შენს წინ ვზივარ, ვცდილობ, რაიმე ჭკვიანური ვთქვა, თავი მოგაწონო.

მახსოვს, პირველად 1999 წლის მაისში ვნახე. ჩაქვში ახალგაზრდა შემოქმედთა სემინარი ტარდებოდა. თვალებში უცნაური სხივი ჰქონდა. ემოციური ადამიანი ჩანდა და უჩვეულოდ ეცვა. მერე, კარგა ხნის შემდეგ, ქუჩაში შემხვდა, ჩემთვის უცხო გოგონას ეხუტებოდა. ეს თეა იყო. მის შესახებ ახალ ამბებს გამუდმებით მიამბობდნენ. ხან თეატრში ვხედავდი, ხან ეკრანზე. მაგრამ მხოლოდ გუშინ შევიტყვე, თუ რა ეტიუდი შეხვდა თეატრალური ინსტიტუტის მისაღებ გამოცდაზე: „საფრთხობელა ვიყავი, რომელსაც ჩიტი შეუყვარდა“. ხო, ასე ხდება ხოლმე, „საფრთხობელას“ მოულოდნელად სული აღმოაჩნდება... დგას შუაგულ მინდორში, არ იცვლის ფეხს. თურმე სიყვარული შეუძლია და ამით არის საინტერესო. რთულია.

„ადრე ყველაფერი რთული მეგონა. ერთ დღესაც მივხდი, რომ სულაც არ არის ასე. ყველა შემდგარი ურთიერთობა მარტივია. ყოველივე გენიალურიც ხომ მარტივია. ის, რაც ჩვენს ირგვლივ ხდება, ბუნებრივია. ეს ენერგია შენგან დამოუკიდებლად არსებობს. უბრალოდ, კოდს უნდა მიაგნო. მხოლოდ ასეთ დროს მშვიდდები, გასაღები ხელში გაქვს და მიბრძანდი“!

ფარდა

2001 წელი. ბერლინი. ფოტო: სალომე მაჩაიძე

სპეც-პროექტი

ავტორი: ნესტან კვინიკაძე
ფოტო: დავით მესხი

დავალება ასეთი იყო: წარმატებული ადამიანების
ჰობი

საქმეს გულით თუ მოეკიდები, ჩაუღრმავდები და ამაში რესპონდენტებიც შეგიწყობენ ხელს, მერწმუნეთ, მოულოდნელ შედეგს მიიღებთ. სხვისი არ ვიცი, მაგრამ ჩემს შემთხვევაში ასე მოხდა. ამ იდეას ისე ჩავეძიეთ, რომ ჰობის არსის შესახებ გავრცელებული აზრი, საბოლოოდ დავანგრიეთ. თუმცა იყო გამონაკლისი შემთხვევებიც. ჰობი სულაც არ არის ის, რაც გვგონია. და თუ რა არის, ამას ჩემი რესპონდენტები უკეთ ახსნიან. ამიტომ წერტილი და აბზაცი.

ორიგინალური ყდები

თეა თელია, მხატვარი

როცა ჰობის შესახებ პირველად დამისვეს კითხვა, მივხვდი, რომ ჰობი არ მაქვს. ყველაფერს, რასაც ვაკეთებ - ნებისმიერი წიგნი, რომელსაც ვკითხულობ, აუცილებლად ჩემი საქმიანობის ინსპირაციის წყაროა ხოლმე. ასევეა ნებისმიერი კინო და სპექტაკლი, რომელსაც ვუყურებ. ნებისმიერ ადამიანთან ურთიერთობა შეიძლება ახალი ნამუშევრის შთაგონების წყაროდ იქცეს. რასაც ვაკეთებ, - ფოტო იქნება ეს თუ ნახატი, - აუდიტორიას ვუჩვენებ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ჰობისთან აღარ გვაქვს საქმე. წიგნების და დღიურების ყდები კი არის ის, რასაც არავის ვაჩვენებ და მხოლოდ ჩემთვისაა.

მაქვს დღიურები, ქუდები და ჩანთები, რასაც ვქარგავ. ვქარგავ სამი წლიდან. ამას ჩემთვის ვაკეთებ, მაგრამ ახლა ამას თქვენ დაბეჭდავთ და დღეიდან აღარც ეს იქნება პირადული.

ერთხელ მეგობარმა მათხოვა წიგნი, რომელსაც ყდა არ ჰქონდა. მე შევუკერე ყდა და პატრონს ისე დავუბრუნე. როგორც ჩანს, გარეკანი ასოციაციურ კავშირში იყო იმასთან, რასაც ვკითხულობდი.

თავისუფალ დროს, ტრანსპორტში, ან ნებისმიერ სხვა ადგილას ბავშვობიდან ვაკვირდები ადამიანებს. ვფიქრობ და ვთხზავ: რა ჰქვიათ, როგორი სახლი აქვთ, რამდენი შვილი ჰყავთ. საბოლოოდ, ამასაც გამოყენებითი ფუნქცია აქვს და სადღაც გამომადგება, რადგან ეს ადამიანები უკვე პერსონაჟები არიან.

„GOOD აურა“

ბაკურ ბურდული, მუსიკოსი

მუსიკის შემდეგ, „Number one“ ჩემთვის არის სნოუბორდი. ეს სრულიად განსხვავებული გეომეტრიაა. აქვს სამი განზომილება. ჩემი ნარკოტიკი - ასე დავარქმევდი. კიდევ მომწონს შავგვრემანი გოგონები - ჩემზე ოდნავ დაბლები.

სტილი დაცულია ( ნ.კ.)

საინტერესო…

გიორგი ხაბურზანია, პროდიუსერი

კონკურსანტებისთვის ანკეტებს ვამზადებთ ხოლმე, სადაც ერთ-ერთი კითხვაა „თქვენი ჰობი“. იქ ძირითადად წერენ: კითხვა, ფილმების ყურება, მუსიკის მოსმენა. რეალურად, ეს ჰობი არ არის. ჰობის კლასიკური, ლექსიკონური განსაზღვრებაა Activity, რაც საქმიანობას ნიშნავს - აქტიურს და არა პასიურს. მუსიკის მოსმენა და ფილმის ყურება - ეს პასიურობაა. ჰობი მოქმედებას გულისხმობს - როცა მუსიკას წერ, თუნდაც არაპროფესიონალურს, ან ნივთებს აგროვებ.

სხვა ქვეყნებში ამას უფრო სტერეოტიპური გაგება აქვს: ჰობი ისაა, რასაც შაბათ-კვირას აკეთებენ. ჩვენთან ჰობი, როგორც ინსტიტუტი, არ არსებობს.

თავად გიორგის ჰობი არ აღმოაჩნდა. სამაგიეროდ, მეუღლის მიერ თავისუფალ დროს დამზადებული ნაკეთობა გვაჩვენა - ჩონჩხები... უცნაურია.

ART კაი და

ირაკლი კაკაბაძე, მწერალი

არ მჯერა მაგ გამოთქმის. რას ჰქვია ჰობი? ადამიანს უყვარს რაღაცეები. ვთქვათ, ხელოვანი კაცი ხარ, იღებ ფოტოებს; ლამაზ ქალს რომ ხედავ, ფოტოს უღებ და ამას მთელი გულით აკეთებ. ეს ჰობია?

სამსახური უფრო ჰობია, ვიდრე ის, რასაც მატერიალური დაინტერესების გარეშე აკეთებ. ათასი სისულელე მიკეთებია, რისი მოწოდებაც არანაირად არ მქონია; მაგალითად, ფეხსაცმელებსაც ვყიდდი, ტანსაცმელსაც, ავეჯს ვეზიდებოდი, უცხოელ დიპლომატებსაც ვასწავლიდი...

ბურჟუები გამოქლიავებული ხალხია. მათთან ურთიერთობა იმიტომ გიწევს, რომ ფული გჭირდება. მიდიხარ იმიტომ, რომ საჭიროა. ეგ უფროა ჰობი. როცა ბურჟუებსა და ჩინოვნიკებთან ურთიერთობის შემდეგ მეგობრებთან მიდიხარ და მღერი, ეგ არ არის ჰობი. ეს ნამდვილი საქმეა. ჰობი უფრო ბურჟუებთან ურთიერთობაა.

ქალი თუ შეგიყვარდა, როგორ შეიძლება ეს იყოს ჰობი?

სიმპათიური, ჯერ პატარა და უკვე არტისტი

დათო გოცირიძე, მსახიობი

როცა ენერგიით ხარ დამუხტული და ამის გამოხატვის სურვილი გიჩნდება, - თან ჩვენ, მსახიობები თამაშში დახარჯვას ვართ მიჩვეული, - ეს ფანტასტიური საშუალებაა. ზუსტად იგივე პრინციპით, თავისუფალ დროს კოლაჟებს ვაწყობ, ფენა-ფენა, ნელ-ნელა. ეს ყველაფერი სამნახევარჯერ უნდა განმეორდეს ისევე, როგორც როლზე მუშაობისას ხდება. ჯერჯერობით როლიც და კოლაჟიც - ორივე დანგრეული გამომდის, მაგრამ...

ეს კოლაჟები მაშინ გავაკეთე, როცა ალკოჰოლს უნდა დავმშვიდობებოდი. აისახა კიდეც. როცა ფარაჯანოვის კოლაჟები ვნახე, ვთქვი, არასოდეს აღარ გავაკეთებ-მეთქი. მაგრამ მე ხომ არანაირი პრეტენზია არ მაქვს, მხატვარი არ ვარ. ჩემი საქმე სხვა რამეა.

ჩემი მასალა ის არის, რაც სხვებს აღარ სჭირდებათ. კოლაჟებისთვის მსხვრევად მასალას ვიყენებ. ჩინური წებო ძალიან მეხმარება. ეს ყველაფერი მეგობრებისთვის კეთდება. მათში ცხადად ჩანს ჩემი შინაგანი განწყობა. ძალიან ცუდად ყოფნის დროს მშველის.

ექსტრემალური სიტუაცია

ნათია ლაზაშვილი, ტელეჟურნალისტი

ჰობი, ზოგადად, ალბათ მაინც გატაცებაა, რაც სიამოვნებას განიჭებს. შეიძლება სიამოვნებას მუშაობიდანაც იღებდე, მაგრამ ჰობის შემთხვევაში დახარჯულ ენერგიას არ გინაზღაურებენ, რადგან ამაში მხოლოდ საკუთარი სიამოვნება მოიაზრება.

არ ვიცი, აღზრდის შედეგია თუ არა, მაგრამ გამუდმებით ექსტრემალური პირობები მიზიდავს. თუმცა ვერ ვიტყვი, რომ ცხენი ძალიან ექსტრემალურია.

არ მაქვს კონკრეტული მიზანი, რასაც სამსახურის დამთავრების შემდეგ ვაკეთებ. ზოგადად კი, ცხენით ჯირითი მიყვარს და საჭესთან ვისვენებ, ოღონდ თუ სწრაფად დავდივარ (99 პროცენტი კი ასეა). მიყვარს თხილამურები. მოკლედ, ყველაფერი ის, რაც სისწრაფესთან და ადრენალინთან არის დაკავშირებული.

Sweet Home

სიმონ მაჩაბელი, მხატვარი

ასე მგონია, ჰობი ძალიან პრიმიტიულ ადამიანებს აქვთ. თუ პროფესორი ხარ და ტყეში მიდიხარ, რკოს აგროვებ და იმ რკოსგან ჭიქას აკეთებ, ეს ცუდი კი არ არის, უბრალოდ, ჰობია. მსგავსი გატაცება მე არ მაქვს.

ალბათ, ჩემი ჰობი არის ის, რასაც ვაკეთებ, როგორც ვცხოვრობ.

ჰობია ის, რომ ცარიელ სივრცეში ვერ ვძლებ და აი, მაგალითად, სამი თვით ვარ ჩამოსული თბილისში და მიუხედავად იმისა, რომ ეს ყველაფერი წასვლისთვის ალაგდება, ჩალაგდება და მეგობრებს შორის დარიგდება, მაინც ვრთავ და ვაწყობ იმ სივრცეს, სადაც, თუნდაც დროებით ვჩერდები, მაგრამ არა ჰობის დონეზე.

ერთხელ გასტროლებზე ვიყავით, აღარ მახსოვს - საბერძნეთში თუ ბრიტანეთში. ისე იყო დაგეგმილი, რომ სამი დღე ერთ ქალაქში გავჩერდით, ორი დღე - მეორეში. გამუდმებით ნივთების შეძენით ვარ დაკავებული და რა თქმა უნდა, ამ მოგზაურობის დროსაც, ოთახები შეძენილი ნივთებით მოვრთე და ასე ვცხოვრობდი. მართალია, ცოტა ხნით, მაგრამ მაინც ვრთავდი და ვალამაზებდი.

აჩქარებულ დროში

დათო მაჭავარიანი (კაკადუ), ანიმატორი

არ ვიცი, რამდენად შემიძლია აზრის ჩამოყალიბება, მაგრამ ჩემთვის ჰობი არის ის, რაც მიყვარს.

არსებობს სხვადასხვა ზომის, სხვადასხვა დროსა და ქვეყანაში დამზადებული ჭანჭიკები და ხრახნები, რომლებიც ერთმანეთს რატომღაც ერგებიან.

თუ ტამტამზე დაკვრისას გამოცემული ბგერა სხვის გულისცემას ეხმიანება, ე.ი. მან ადრესატამდე მიაღწია და გაამართლა.

ამიტომ ჰობი გამოგონილი სიტყვა მგონია იმისთვის, რომ აჩქარებულ დროში მცხოვრებმა ადამიანმა ერთმანეთისგან განასხვავოს საქმე და სხვა დანარჩენი. ყველაფერი უნდა აკეთო, რომ საკუთარი თავი და ის ადამიანები გადაარჩინო, ვინც გიყვარს. ნებისმიერი სამსახური გამართლებულია. მერე ბრუნდები შინ, თავს იმშვიდებ და აკეთებ, ვთქვათ, პლასტმასის თვითმფრინავს.

ჭავჭავაძის 22

გია დარსალია, გამომცემელი

არ ვიცი, რა არის ჰობის ეტიმოლოგია. ზოგს წიგნის კითხვა ჰგონია ჰობი, ზოგს - მეგობრებთან ერთად სმა. ჰობი მე მაინც სხვა რამე მგონია, რაღაც განსაკუთრებულის სიყვარული: ფილატელია, კლდეზე ცოცვა და ბევრი სხვა. კინოში და ქალებში სიარული ყველას უყვარს, ამიტომ ეგ ჰობი აღარაა.

ჩემი წიგნების მაღაზია საქმეც არის და გართობაც, მაგრამ ჰობის მაინც ვერ დავარქმევ.

დესერტი

ნიკო ტარიელაშვილი, რეჟისორი

ქართულ ენაში ცოტა ზედსართავია. ამიტომ ძნელია, ერთი სიტყვით შეაფასო. მაინც შევეცდები: შესანიშნავი კინორეჟისორი, არაჩვეულებრივი ოპერატორი და ფანტასტიური ფოტოგრაფი.

ის გაწონასწორებული პიროვნებაა და საკუთარ თავზე არასდროს საუბრობს. თვლის, რომ ჰობი თავისუფალ დროს გართობაა. იმ დღეს კი, ეს გართობა დესერტის დამზადება იყო: ცხელი ბანანი შოკოლადით და ნაყინით. უგემრიელესი.

ჩემს ირგვლივ არსებულ ფოტოგრაფებს შორის, ნიკო ერთადერთია, რომელსაც ფოტოაპარატის ჭერის საუცხოო მანერა აქვს.

აუცილებლად დააკვირდით!

ავტორი: თამარ ბაბუაძე
ფოტო: დავით მესხი

შეკვეცილი შესავალი პირველი შთაბეჭდილებისთვის

ანკა: არა მგონია, ჩვენი ცხოვრება საჟურნალედ გამოდგეს.

შუამავალი: კარგი რა, ყველა ცხოვრება ცხოვრებაა.

ანკა: კარგი, ხუთ წუთში დარეკე, გოგა ტელეფონზე ლაპარაკობს.

ხუთი წუთისა და არგუმენტთა და კონტრარგუმენტთა რამდენიმეწუთიანი შეჭიდების შემდეგ:

გოგა: ხვალ 12-ზე აწყობს?

შუამავალი: აწყობს.

გოგა: ჩაი უყვარს?

შუამავალი: უყვარს.

გოგა: ნატეხი შაქარი?

შუამავალი: კიო.

გოგა: კიდევ რამე სჭირდება?

შუამავალი: სალაპარაკოდ გახსნილები დახვდით.

ხვალ 12-ზე.

წინა ღამით თოვლი მოვიდა. მთაწმინდა რომ გადათეთრდა და ზემო ვერა ნახატს დაემსგავსა, ისე ავივსე თოვლის ენერგეტიკით, ისე, რომ მეგონა, ჩასუნთქვისას, ვეღარ ამოვისუნთქავდი. მეორე დილას ბარნოვის მეოთხე ჩიხამდე ფეხით ვიარე. არ ვიცი, იმ სისავსის ბრალი იყო, თოვლმა რომ განმაცდევინა, თუ რა, მაგრამ ასე მოხდა - კარი გამიღეს და ის, რასაც ანკასგან და გოგასგან ვითხოვდი, მე თვითონ გავაკეთე - გავიხსენი.

თვითონ გოგა ამბობს, რომ ყველასთან ვერ იხსნება და თუ რაიმე საინტერესო მიამბო, ეს იმის ბრალია, რომ იმ დღეს, 12 საათზე, გოგას, ანკას და ჩემს შორის კონტაქტი შედგა - ცხელი ჩაის, ძველი სამზარეულოს, ფანჯრის მიღმა მზეზე წყლად წასული თოვლისა და გემრიელი მურაბის ფონზე.

თუმცა, მე არ მჯერა. კინოოპერატორის თვალი სხვაა, მას ყველა ადამიანის დანახვა და ყველასთან იმ კუთხით კონტაქტი შეუძლია, თვითონაც რომ თავი კომფორტულად იგრძნოს. გოგაც ასეა - მას ყველა უსმენს. პირველ რიგში - ანკა. ეს ყველაზე მაგარია.

ჰო, მაგიდაზე თევზიც ცხოვრობს, ისეთ ქილაში, ძველი მულტფილმებიდან რომ გვახსოვს - გამჭვირვალე, ფართე, დიდი და ზემოთ, ტუჩისკენ გამოყვანილი.

„ეიი, თევზი, თევზი, რას შვრები მანდ?“ - გოგა ქილას თითებს უკაკუნებს.

თევზს თევზი ჰქვია. ბიჭია თუ გოგო, არ ვიცით. მაგრამ ერთი დრამატული love story ამ ცხოვრებაში ხომ ყველას აქვს, მათ შორის - თევზსაც. ქილაში მასთან ერთად, თურმე, ადრე მეორე თევზიც ცხოვრობდა. იყვნენ ერთად, ბედნიერად, ქილაში მათთვის ჩაშვებული ნუგბარით, წყლის სიმსუბუქით, ქილის სიმრგვალით ვერ ძღებოდნენ. მერე, ერთ დილას, გოგამ ერთი თევზი ვეღარ იპოვა, მეორე კი გამწარებული დარბოდა აღმა-დაღმა, დაკარგულს ეძებდა. გაირკვა, რომ უბედური თევზი ნიჟარაში გაჭედილა და საწყალს, ხერხემალი გადატეხია. თურმე, საოცარი სანახავი იყო, როგორ ევლებოდა თავს თევზი დაშავებულ საყვარელს, როგორ უვლიდა, როგორ ზრუნავდა, როგორ ნერვიულობდა. იმდენი ქნა, ორ დღეს აცოცხლა. მერე დაქვრივდა. თან აღარც სახელი დარჩა და აღარც სქესი. ვინც მისი ვინაობა იცოდა და ვისაც მისი სექსუალური ორიენტაცია ედარდებოდა, ის გვერდით აღარ ჰყავს და რაღა აზრი აქვს...

...ჰოდა, რას შვრები, მანდ, თევზი?

„უშენოდ“

ერთი ასეთი შაბლონია, ცხოვრებისეული - ქმნის პროცესი ერთნაირია სახლის შენების, კინოს გადაღების და წერილის წერის დროსაც: ყველაფერი ჩონჩხზეა აგებული. ჩვენს შემთხვევაში ჩონჩხი წერილის სავარაუდო სქემაა, რომელზეც მერე ამბები უნდა დააშენო, ადამიანები დაასახლო.

მაგრამ არსებობს მეორე ცხოვრებისეული შაბლონიც, რომელიც გვასწავლის: სქემები და გეგმები ხშირად არ ამართლებს ხოლმე, მით უმეტეს, როცა... მით უმეტეს ახლა - ანკასთან და გოგასთან. თუმცა, მაინც გეტყვით, სქემა ასეთი იყო: ცალკე ყოფილიყო ანკა, იმ ცხოვრებით, რომელიც გოგამდე გაიარა და ცალკე ყოფილყო გოგა, იმ ცხოვრებით, რომელიც ანკამდე იყო. და ბოლოს ყოფილიყო საერთო, აწმყო ცხოვრება; ანუ, გამოსვლოდათ რაღაც, მდინარის ორი ნაკადის შეერთების მსგავსი. ეს სქემა პირველსავე მცდელობაზე ჩაიფუშა. იცინეს და ერთმანეთს კითხვა შეუბრუნეს:

ანკა: როგორ ვცხოვრობდი ადრე?

გოგა: ჰო, როგორ ცხოვრობდი?

ანკა: რა ვიცი, ალბ...

გოგა: მე ვიცი. როგორ ცხოვრობდი და უჩემოდ!

აი, ასე!

ხო, რა, იყო ცხოვრება, რომელსაც სახელად ერქვა - „უშენოდ“;

ცხოვრება, რომელშიც შედიოდა ცალ-ცალკე ოჯახები და შვილები: ფოტოგრაფს, ანკა ნიჟარაძეს - სანდრო, კინოოპერატორს, გოგა დევდარიანს - მიხო.

მერე კი დაიწყო ამბავი, 21 გრადუსი ცელსიუსის ტემპერატურაზე - ერთი შეხედვით, სრულიად გრილ და უწყინარ ტემპერატურაზე, რომელმაც სინამდვილეში მთელი ცხოვრება შეცვალა - რა თქმა უნდა, სიკეთისკენ.

გოგონა ლონდონისებური მზერით

სანამ „სუფთა დაფას“ და „ზოგი ჭირი მარგებელია“-ს ვნახავდით, ანკა მამის, ზურაბ ნიჟარაძის ალბომში ვნახე, ზინგერის ტექსტით. 1985 წელს გამოსულ ალბომში შესულია 1981 წელს დახატული პორტრეტი. გოგო 12 წლისაა. ცისფერზე კიდევ უფრო ცისფერი კაბა აცვია, ოქროსფერი თმა აქვს, ძალიან დაკვირვებული, სერიოზული მზერა და სახის თხელი ნაკვთები. მერე ამ მზერას მაყურებელი კინოეკრანზე აკვირდება და იხიბლება. ყველა ხვდება, რომ კინომ სრულიად ახალი და განსხვავებული სახე იპოვა, რაღაც ამოუცნობი, განყენებული. ზოგ კინომსახიობს ღიმილი აქვს ასეთი - დაუვიწყარი, ზოგს - სიცილი, ანკას - მზერა, მზერა, რომელიც არასდროს არ არის მიმართული მაყურებლისკენ; მზერა, რომელიც უფრო ირიბია, იდუმალი და ამიტომ სხვანაირად მიმზიდველი.

„ეს პორტრეტი მამამ თითქმის ზეპირად დახატა. ბურთისთვის ამოვედი სახლში, ფეხბურთს ვეთამაშებოდი ბიჭებს, მეკარედ ვიდექი. ხატვისას მხოლოდ ხუთი წუთით გავუჩერდი და მერე ისევ ეზოში გავიქეცი.

მერე გადაღებებიც დაიწყო.

„პირველად რეზო ინანიშვილის მოთხრობის მიხედვით გადაღებულ ფილმზე („მგლის ლეკვები“) დამამტკიცეს. მერე „სუფთა დაფა“ იყო, ეპიზოდური როლი ფილმში „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“ და „ზოგი ჭირი მარგებელია“. გადაღებებზე თავს ჩვეულებრივად ვგრძნობდი, რასაც მეუბნებოდნენ, იმას ვაკეთებდი, მაგრამ მერე და მერე მივხვდი, რომ არ მსიამოვნებდა ის აჟიოტაჟი, ფილმის გამოსვლის შემდეგ რომ ატყდებოდა ხოლმე. არ მსიამოვნებდა, ამდენს რომ ლაპარაკობდნენ ჩემს შესახებ. და ერთხელაც, როცა მივხვდი, რომ უკვე შემეძლო მეთქვა - „ეს მე არ მინდა“, ვთქვი კიდეც, რომ არ მინდოდა; ანუ, გაჩნდა რაღაც შინაგანი პროტესტი, რომელმაც სიმორცხვეც მოიტანა“.

ასე გაემიჯნა ანკა გადასაღებ მოედანს. არ მინდა-ს თქმის შემდეგ, მალევე, ლონდონში წავიდა, სტუმრად. სწორედ იქ შედგა უმნიშვნელოვანესი ცხოვრებისეული აღმოჩენა - ანკამ ფოტო იპოვა, მის მზერას კი საზრისი მიეცა. „იმდენად ლამაზი იყო იქაურობა, რომ რაღაც უნდა მექნა. ფოტოების გადაღება დავიწყე“, - იხსნებს ანკა და ამ მარტივი წინადადებებით კომპლექსურ აზრს ავითარებს. გულისხმობს იმას, რომ წვიმიანმა, მაგრამ არა მელანქოლიურმა ლონდონმა გოგონას თავისი თავი აპოვნინა. აღმოჩნდა, რომ ანკას სულ სხვა თამაში უნდოდა, სულ სხვა გარდასახვა. თამაში არა გადასაღებ მოედანზე, არამედ თამაში გარემოსთან, საკუთარი თვალით აღმოჩენილ რეალობასთან, საკუთარ წარმოსახვაში კადრირებულ სიტუაციებთან, ადამიანებთან, ემოციებთან, ფერებთან.

„ფოტომ, კინოსგან განსხვავებით, მომცა ერთი და მთავარი - გარემოს აღქმა. ჩემთვის ვაკონკრეტებ, რასაც ვხედავ, რასაც ვამჩნევ, რაც მინდა, რომ იყოს. ცხადია, ესეც თამაშია, თან საკმაოდ ბავშვური იმიტომ, რომ თუ არ გაერთე, არაფერი გამოგივა. კამერით ხელში თავს ყველაზე კომფორტულად ვგრძნობ. ფოტოს ბოლოს და ბოლოს, სახლში წაიღებ, დაჭრი, არავის ანახებ, ან პირიქით - ანახებ. თანდათან კამერას ისე შევეჩვიე, რომ ლაპარაკიც აღარ მინდოდა. ვდუმდი და მარტო ვიყურებოდი, გონებაში კადრებს ვჭრიდი. სულ მეჩხუბებოდნენ“.

ანკას მოგვიანებით გადაღებული ფოტოებისგან განსხვავებით, ლონდონი მართლაც გართობა იყო. ქალაქის ყოვლად სერიოზული პეიზაჟები - გალერეა „ტეიტი“, ხიდები ტემზაზე, ტრაფალგარის სკვერი, სოჰო და ტელეფონის ჯიხურები ძალიან სასაცილო გამოდიოდა. ანკა ხომ თავისი სხეულის ახალ „დანამატთან“ ჯერ კიდევ შეგუების პროცესში იყო - პროფესიონალ „ოლიმპუსთან“, რომელიც მას იქვე, ლონდონში გაცნობილმა რუსმა ფოტოგრაფმა აყიდინა. ახალბედა კოლეგას რამდენიმე დაუწერელი კანონიც მანვე ასწავლა. პირველ რიგში კი ის, რომ გადაღების სწავლამდე, ჯერ კამერას უნდა შეეჩვიო, უნდა შეიგრძნო, შენი სხეულის ისეთივე ორგანულ ნაწილად უნდა შეიგუო, როგორიც ხელები და თვალებია...

1980 წელი. სინჯები კინოსტუდიის ეზოში.

ფოტოფირზე ასე ნელ-ნელა გადადიოდა გადაღებაში, ნახატსა და აღქმაში ათასგზის გაცვეთილი ლონდონის პეიზაჟები;

და ასე ნელ-ნელა იძერწებოდა ერთი ყველაზე ლოგიკური ჭეშმარიტებაც: გოგონასგან, რომელსაც ასეთი სიღრმიდან ამომავალი მზერა აქვს, არ შეიძლება საბოლოოდ ჯულია რობერტსი დადგეს - უდარდელი, ცხენისკბილება ლამაზმანი, მსუბუქი და ეფემერული მშვენებით; დადგეს ვარსკვლავი, რომელიც მხოლოდ და მხოლოდ ვარსკვლავია და სინამდვილეში ისეთივე მოსაწყენი და ჩვეულებრივია, როგორც უფერული მასა.

მოკლედ, საბოლოო ჯამში, სულ პირიქით გამოვიდა - გოგონას, რომელსაც კინოვარსკვლავობას უქადდნენ, ისეთი ორბუნებოვანი გამოხედვა აღმოაჩნდა, როგორიც თვითონ ამ გამოხედვის „გამშალაშინებელი“ ლონდონია - თან წვიმიანი და ნისლიანი, ანუ მოსაწყენი, სევდიანი და თან ძალიან მოძრავი, ლამაზი სხეულისა და გახშირებული სუნთქვის მქონე ქალაქი, აზიურისა და ბრიტანულის ნაზავით. ამ გოგონამ ერთი გაბედული „არ მინდა“ თქვა და მერე ამ ორბუნებოვანი ქალაქის წყალობით, საკუთარი თავიც ფოტოგრაფიაში იპოვა და გოგაც.

წინ და უკან

გოგა დევდარიანი კინოოპერატორია. თამარ შავგულიძისა და თორნიკე ბზიავას ფილმებზე მუშაობდა, მონაწილეობდა ალტერნატიული ხელოვნების ფესტივალში, ხელოვნების მატარებლის აქციაში. მაშინ მთელი გზა ყველა ანკასა და გოგას კუპეზე ლაპარაკობდა. კუპე ფოტოლაბორატორიად გადააკეთეს, ესეც ერთად მოიფიქრეს.

თუ ანკა კინოდან ფოტოგრაფიაში გადავიდა, გოგა პირიქით - ფოტოდან კინოში მოვიდა, ოღონდ ისე, რომ საწყის წერტილში დარჩენაც მოახერხა:

„მამაჩემი ფოტოებს აი, ამ აბაზანაში ბეჭდავდა ხოლმე. ბაკურიანში წავედით. 3-4 წლის ვიყავი, შეიძლება სულაც 4-5-ის. გვიღებდა და მერე ბეჭდავდა. ერთხელ მეც შევედი აბაზანაში. ვხედავ, ოთახი წითელია. მამა დგას, რაღაცას ჩალიჩობს, თან, საერთოდ გაუგებარ ენაზე მელაპარაკება. ვხედავ, ქაღალდი დადო - სუფთა, მერე რაღაცაში ჩადო, ამოიღო, ვუყურებ და ბაახ! -ფოტო არ გაჩნდა. ეს არის სურათი, რომელიც დღემდე მახსოვს, როგორ გადაიღო, როგორ გაამჟღავნა, როგორ დაბეჭდა. დღემდე მაქვს და ყველაზე მაგრად მიყვარს, რა“.

შემდეგი საეტაპო მომენტის დროს, გოგა უკვე სხვა როლში იყო - ის თვითონ იყო მამა და თავის შვილს, ახალდაბადებულ მიხოს ფოტოებს უღებდა. პარკში იყვნენ, მეგობრებთან, ცოლთან და ბავშვთან ერთად. შემდეგ ფოტოები მაიკოს ბებიამ, ხელოვნებათმცოდნე ლია დოლაბერიძემ ნახა და გოგას ურჩია, იქნებ კინოოპერატორობა გეცადაო. „კინოში ლიას წყალობით მოვხვდი და ახლა, როცა დადგა დრო და რაღაცეები მართლა გამომივიდა, ლია შეუძლოდ არის, და ჩემს შესახებ არაფერი იცის. არადა, მაგრად მინდოდა, რომ სცოდნოდა. შეიძლება, გრძნობს კიდეც და მე ვერ ვხვდები... ის ჩემი შვილის დიდი ბებიაა“.

ფირი და ადამიანი

ანკა ისევ იმ „ოლიმპუსით“ იღებს, ლონდონში რომ იყიდა. უკვე ექსპონომეტრიც აღარ აქვს, გუმანით ხვდება, სად რა და როგორ უნდა. სულ კამერით ხელში მას ვერავინ ნახავს, პერიოდულად ჩავარდნები აქვს და იმიტომ. ასეთ დროს ხატავს ხოლმე. „ისე კი, ყველაზე კარგი კადრები თავშია, ის, რაც არ გადაღებულა“. ციფრულ ფოტოკამერას ვერ ეგუება, ფირიანში სწორედ მასალა მოსწონს და ამ დროს საუბარში გოგა ერთვება. ისედაც კარგად გაძლო ჩუმად; უფრო სწორად, ვერ გაძლო. ერთვება და ისე გვეკითხება, პასუხი უკვე წინასწარ იცის:

„ხომ შეიძლება, რომ ჩაგერთოთ ხოლმე? პარალელურად ვიბაზროთ, არა?“.

და „ვბაზრობთ“ ფოტოგრაფიაზე, რომელსაც თანდათან სიყვარულამდე მივყავართ.

ირკვევა, რომ გოგა ციფრული ფოტოსგან შორს დგას. ირკევა ისიც, რომ მისთვის, ზოგადად, ფოტო უფრო ახლობელია, ვიდრე კინო: „ჩემთვის ჯერ ფოტოა და მერე კინო. ფოტოსთან უფრო განმარტოებული ხარ. როგორც მუნკის „კივილში“, ეგრეა, რა, დადექი და იკივლე, რამდენიც გინდა. ფოტოგრაფია ადამიანივითაა. როგორც ადამიანს აქვს სხეულის ნორმალური ტემპერატურა, ფირიც ეგრეა, თავისი ტემპერატურა აქვს - 21 გრადუსი. ეს სულ უნდა გახსოვდეს.

ფირს კიდევ ერთი რამე აქვს მაგარი - მგრძნობიარობა. და ცხოვრებაში მთავარი ეგ არ არის, მგრძნობიარე რომ ხარ? რაღაც თუ რაღაცას გრძნობს, ესე იგი, ცოცხალ არსებას ჰგავს. ციფრი კი კადრია, პირდაპირ კადრი და მეტი არაფერი.

ფოტოქაღალდი, წამალი - ესეც მაგარია. მერე იქ ნივთიერებების ცვალებადობა მიმდინარეობს. იმას დააკლებ, კონტრასტი მოემატება, დატოვებ და - დაჟანგდება ქიმიკატები.“

„აცეტონში, წითელ შუქში, ხალათში“...

„ფოტოგრაფიამ ასე იცის - ადამიანებს თვითონ შეგახვედრებს. ჩვენც ერთმანეთი ფოტომ გაგვაცნო“ - ლაპარაკობს ისევ გოგა. ანკა უსმენს. ხელები გულზე აქვს დაჭდობილი, ნიკაპი - მხარზე ჩამოდებული, გოგას უყურებს და უსმენს ისე, თითქოს უცხო ადამიანების ძალიან საინტერესო ისტორიას პირველად უამბობდნენ.

ისტორიას სინამდვილეში პირველად მე ვისმენ. ამბავი მართლაც საინტერესოა - ბოლომდე გულისფანცქალით რომ უსმინო, ამისთვის სულ არ არის საჭირო, პირწავარდნილი რომანტიკოსი იყო.

2003 წელი. მცხეთა. ფოტო: რატი გომართელი

2003 წელი. თბილისი. ფოტო: რატი გომართელი

ანკაც და გოგაც იქვე, ექსპრომტად არკეევენ, რომ მათი ისტორია თავისუფლად შეიძლებოდა, გაცილებით უფრო დიდი ხნის წინ, ბავშვობაში დაწყებულიყო. თურმე ფილმ „მგლის ლეკვების“ სინჯებზე გოგაც მისულა, მაგრამ როლზე არ დაუმტკიცებიათ. ანკას კი როლი მისცეს და პირველად ერთმანეთს ასე აცდნენ. მაგრამ ის, რაც უნდა მომხდარიყო, მაინც მოხდა, თანაც ზუსტად მაშინ, როცა საჭირო იყო - ანკას ლონდონიდან დაბრუნების შემდეგ; და მოხდა იქ, სადაც ლოგიკურად უნდა დაწყებულიყო - ფოტოლაბორატორიაში.

მაშინ ექსპერიმენტების ხანა იდგა. გოგა დევდარიანს და მის მეგობრებს ცდებისკენ მასალის სიმცირეც უბიძგებდა. იდეები რომ განეხორციელებინათ, ათასგვარ ხერხს მიმართავდნენ. საჭირო ეფექტის მისაღწევად, სრულიად დაუჯერებელ რამეებს სჩადიოდნენ. ერთ-ერთი ასეთი, აუცილებლად განსახორციელებელი იდეა თეონა მამფორიას ეკუთვნოდა. მას სურდა, გიო მგელაძის მიერ ტიბეტიდან ჩამოტანილი ფოტოები ტილოზე გადაეტანა და შემდეგ ტილოსგან კოსტიუმები შეეკერა. მაგრამ ტილო ნემსს ვერ უძლებდა. იდეა ჩაფუშვის პირას იდგა. მაშინ გოგამ ვადაგასული, 70-იან წლებში გამოშვებული ფირების გამოყენება სცადა - ასე მასალა მართლაც ძალიან ემსგავსებოდა უხეშ ქსოვილს. გოგა გასამჟღავნებელ და დასაბეჭდ წამალსაც თვითონ ამზადებდა. ერთ-ერთი ექსპერიმენტის დროს მიხვდა, რომ აცეტონი რაღაც ქიმიურ პროცესებს აჩქარებდა:

„რა ჰქვიათ იმათ, ბენზინით რომ კაიფობენ? ტოქსიკომანები? ჰო, აი, ტოქსიკომანებივით ვიყავით, რა. გიო დაანათებდა, დაბეჭდავდა და მაწოდებდა. ვიდექით ამ აცეტონის სუნში და ვჩალიჩობდით. ერთი კვირა ვერაფერს ვხედავდი, კინაღამ გადამიყოლა, კინაღამ დავბრმავდი“.

ანკაც ზუსტად იმ პერიოდში ჩამოვიდა. გოგას გიომ უთხრა, გოგოა, ბეჭდვის სწავლა უნდა და ჩვენთან მოვიყვანოთო.

„მოწაფეები არ მყავდა, მაშინ მე თვითონ ვიყავი მოწაფე და ლამის ახლაც მოწაფე ვარ, მაგრამ გიოს მაინც ვუთხარი, კარგი, მოვიყვანოთ, მოგვეხმარება-მეთქი.

მოვიდა. ვმუშაობდით. მის ტანსაცმელს ვუფრთხილდებოდით და ლაბორატორიაში შემოსვლამდე ჩემს ხალათს ვაძლევდი ხოლმე. მერე მიდიოდა, მერე რაღაც პერიოდი არ მოდიოდა - იღებდა, ალბათ. მერე ისევ მოდიოდა. როცა არ ჩანდა, დიდად არ ვფიქრობდი ხოლმე ამაზე. ასე გრძელდებოდა მანამ, სანამ ერთ დღეს ხალათი თვითონ არ ჩავიცვი და რაღაც სუნი არ ვიგრძენი - ანკას სუნი. მაშინ მივხვდი, რომ როცა აქ არ იყო, ძალიან მაკლდა. მერე უკვე, ზუსტად ვიცოდი - როცა მოდიოდა, მაგრად მიხაროდა. ასე რა, ისედაც აცეტონით გაბრუებული, სულ გამაბრუა. ყველაფერი ფოტოლაბორატორიაში დაიწყო, შუქებში - წითელ შუქებში და აცეტონის მძაფრ სუნში“...

1998 წელი. ნეპალის დროით 2055 წელი. ფოტო: შოთა მილორავა

1998 წელი. კატმანდუ. ფოტო: შოთა მილორავა

ეს ამბის ის ნაწილია, გოგა რომ ჰყვება. ანკას ნაწილს კიდევ რამდენიმე შტრიხი ემატება:

„მერე თავისი ნეპალის ფოტოები მაჩვენა და ამბები მიამბო. თავიდან ვფიქრობდი, რაღაცეებს ამეტებს, ასეთი რამ არ ხდება-მეთქი. მაგრამ ერთხელაც დავიძინე და სიზმარში ყველაფერი ის ვნახე, რაც თვითონ ამიწერა და რაც ფოტოებზე მაჩვენა. შთაბეჭდილებიდან ვერაფრით გამოვედი. ასეა დღემდე - გოგა მიამბობს, მერე ვიძინებ და მესიზმრება ხოლმე“...

ანკა და გოგა - ეს ის შემთხვევაა, როცა კონტაქტი ქვეცნობიერშიც გრძელდება; როცა ემოცია იმდენად დიდია, ერთმანეთის გაგებისა და მოსმენის სურვილი - იმდენად ძლიერი, რომ სიზმრების სამყაროს მიღმაც ერთად რჩებიან.

ის, რაც ანკას ესიზმრება

ერთი დაძახება, ერთი მონდომება, ერთი ანთება და გოგას წამის მეათედებში შეუძლია ნებისმიერი მძაფრი შთაბეჭდილების აღდგენა, მოგონებებიდან მისი ცოცხალივით გამოხმობა. მერე თვალებანთებული, ძალიან გადამდებად ჰყვება და იმასაც აღწევს, რაზეც თავიდან, ალბათ, ვერც იოცნებებდა: სიზმრებში, ანკას საკუთარ თავზე განაცდევინებს იმას, რაც თვითონ განიცადა და რისი ანკასთან გაზიარებაც ყველაზე მეტად უნდოდა. და აი, რა ესიზმრება ანკას:

ბაღდაპური - აგურის ქალაქი, სადაც მიწაც ეგეთია, აგურის, სახლებიც და ეზოებიც, ყველგან ოქროს ჭიშკრებია, აქა-იქ ხე - როგორც სიბრძნის, ფესვების სიმბოლო.

მერე გოგა კატმანდუშია, მაიმუნებისა და პაგოდების, მისტიკის ქალაქში. ფული ცოტა აქვს, სადღაც უღამდება და იქვე რჩება დილამდე, ერთი ბანანის იმედად. დილას კი მაიმუნი მოიპარება, კუდის ქიცინით, ქურდულად, შეთქმულის გამომეტყველებით და გოგას საუზმედ გათვალისწინებულ ბანანს ჰპარავს - „მომპარა და დამეთესა, ტო, დამტოვა ეგრე“.

2003 წელი. მცხეთა. ფოტო: რატი გომართელი

ისევ კატმანდუ. ქორწილია. ქუჩაში სარებიანი ქალებისა და მამაკაცების ჯგუფი მოდის. დღე მზიანია, ქუჩა ვიწრო და ჭრელი, გამვლელითაც და ჭუჭყითაც. რამდენიმეს მზითევად ლოგინი მიაქვს. ლოგინს ზარები და ჯაჭვები ჰკიდია. მექორწილეები ქუჩას მიუყვებიან, ლოგინი უჭირავთ, მიაჟღარუნებენ და თან, რაღაცას რიტმულად მღერიან. გოგა ფოტოს იღებს.

მერე ნავარების ოჯახი, ნეპალიდან. უხსოვარი დროიდან დამკვიდრებული ტრადიციის თანახმად, ხის მთლელები არიან - ხეში შეზრდილები, თითოეული ჯიშის მცოდნენი. ასე ზრდიან შვილებსაც. გოგა დგას და ნამდვილ სასწაულს უყურებს: ერთ პატარა ნავარას გამოცდას უწყობენ. თვალს აუკრავენ, ძირს დასვამენ და ხის სხვადასხვა ნაჭრებს დაუყრიან. ბავშვმა ხელის შეხებით, ხის ფაქტურის შეგრძნებით უნდა გამოიცნოს, რომელ ჯიშთან აქვს საქმე. ზის ასე, თვალებშეხვეული. თავი უკან გადაუგდია, ციდან შთაგონების მისაღებად და საოცრად აღელვებული, ერთგვარი ვნებითაც კი, თითებში ხის ნაჭერს სრესს. გრძნობ, როგორი დაჭიმული აქვს მთელი სხეული.

გოგა სლაიდებს იღებს. ამ ფერებს შემდეგ კინოში გამოიყენებს. „კატმანდუში ფანტასტიკური ფერებია, საკაიფო პიგმენტები. ბუდებს ხომ ათასგვარ ტონში ღებავენ. მერე წვიმა მოდის, ფერებს წარეცხავს და ქალაქი უკვე ფერებში იჩითება. ქუჩებზე შეფერადებული წვიმის წყალი ჩამოდის. ყველას ვიღებდი - ვინც ხატავდა, ვინც ხეში თლიდა, ვინც ღებავდა, მერე ეს ფერები მზეზე ბრჭყვიალებდა. მსხვილი პლანი მქონდა აღებული - მარტო ფერის გამოყენება მინდოდა და იმიტომ“.

ისევ კატმანდუში. გოგას ჯინსი აცვია, ზევით სარი აქვს შემოხვეული. გაოგნებულია მისტიკით. ქუჩა ვიწრო და დამრეცია. გოგა მოდის, რეალობისგან განზე მდგომი, ისე, როგორც უკომპასო ადამიანი და უცებ ზევიდან ესმის: „გოგაა, გოგაა“. თავიდან ჰგონია, რომ ეჩვენება. მერე იყურება და სამს ხედავს: გიო მგელაძეს, თეონა მამფორიას და ლუკას. ჩამოსულან, ნამდვილად აქ არიან, მაგრამ მაინც არარეალური სურათია.

გოგა „პადოშას“ და რეზო თაბუკაშვილს მწვერვალების დასალაშქრად არ წაჰყოლია. „ზღვაც ასე მიყვარს, შორიდან, ყურება მირჩევნია. მთაც. კავკასიის მთები არ დამილაშქრავს და იქ ხო არ ავტეხავდი წერაყინებით სიარულს? მაგრამ რა, იქაც წავალ, მთაზეც ავალ. უფრო სწორად, ავალთ, არა, ანკა? აუ, ეს „თ“, რა - სულ შენიშვნებში ვარ. ვამბობ, მივდივარ და ანკა მისწორებს: „მივდივართ“. მე კიდე მგონია, ისე ერთნი ვართ, ისე, რომ „თ“-ები საჭირო აღარ არის“.

ქვემოთ იხილეთ ორიოდე ამბავი იმის დასტურად, თუ რატომ აღარ არის საჭირო ურთიერთობაში „თ“.

„შენ ანკამ მოგაჯადოვა“

ქართველებთან დაახლოებული უცხოელი „კინოშნიკების“ რიცხვი სულ უფრო იზრდება. შარშან ჩამოსულ ნილ ჯორდანს და ნიკ ნოლტს წარმოშობით ბერძენი კინოოპერატორი ფედონ პაპამაიკლიც შეუერთდა. ფედონმა გოგას ნამუშევარი ნახა და მერე თან წაიყვანა, ჰოლივუდში. გოგა ამერიკიდან ახალი დაბრუნებულია, მაგრამ იქაური პროექტების შესახებ ლაპარაკი არ უნდა. „არ მიყვარს ეს ზედმეტი რაღაცეები, რა. ცოტა მიტყდება ხოლმე ამაზე ლაპარაკი. ეს კარიერაა, ისტორიები კიდე ცხოვრებაა და სხვაა. ჯერ ისედაც არ ვარ კინოოპერატორი. შეიძლება ჰგონიათ, რომ როცა ბევრ ფილმზე უმუშავიათ, უკვე ოპერატორები არიან. არადა, ასე არ არის. მე მინდა, რომ კინოოპერატორი გავხდე და დანარჩენი უკვე ჩემს შრომაზეა დამოკიდებული. ფედონმა თან წამიყვანა იმიტომ, რომ დაინახა, მე მართლა მინდოდა სწავლა.

მაღიზიანებს, როცა ჰოლივუდს აძაგებენ. ის ცეხია, სადაც თავდაუზოგავად უნდა იმუშაო. მიდი აბა, და გაძელი იმ ცეხში, თუ მაგარი ხარ. იქ გრძნობ, რომ შენი შრომა ვიღაცას სჭირდება. თუ არ ხარ მშრომელი, გარემო შეგჭამს, შენისთანა იქ მილიონია და იმიტომ. მესმის, რომ ჯარმუში ფილმების გადასაღებად ფულს ეძებს, ვიღაცა კი, რომელმაც კინოსკოლა მასთან ერთად დაამთავრა და ჰოლივუდში ჩავიდა, ფილმებს უპრობლემოდ იღებს. რა უნდა ქნა, ის არტია, ეს ბიზნესი, მაგრამ მაინც პატივსაცემია იმიტომ, რომ შრომაზეა დაფუძნებული“.

თუმცა, რადგან ჰოლივუდზე ლაპარაკი არ გვინდა, ცოტა ხანში კი ყველაფერი ისედაც თავისით გამოვლინდება - შრომის შედეგს ხომ ვეღარავის დავუმალავთ, სჯობს ისევ „თ“-ებს და ანკას დავუბრუნდეთ.

შემთხვევა №1:

„მემფისში ვართ. მუშაობის შემდეგ, შაბათობით ფართი ეწყობოდა. ვცეკვავდით, ვერთობოდით. შესვლა მოსაწვევებით იყო, ყველას არ უშვებდნენ. უცებ, ვხედავ, ერთი ქალი ჩემსკენ მოდის, ვიღაცა ნაშა მოჰყავს. გამაცნო და მეუბნება, ამას მიხედეო. ალბათ, ჩათვალა, რომ მე „მოშნი“ ტიპი ვარ, რომ არიქა და კარიერას გავუკეთებ, ცხოვრებას ავუწყობ. ნუ, ვიცეკვეთ, გავიცანი და ამ გოგოს ისე გაუსწორდა, რომ აღარაფერი აღარ აინტერესებს - აღარც კინო, აღარც კარიერა. დამთავრდა საღამო და ვეუბნები, აბა, კარგად იყავი-მეთქი. ამან ჩემი მეგობრების გაოცება გამოიწვია, მითხრეს კიდეც, შენ ანკამ აშკარად მოგაჯადოვაო. ახლა რაღას იტყვი, კიდევ არ ვართ ერთი?“

შემთხვევა №2:

ისევ ამერიკა. გოგა გადაღებებზეა. ბამბის პლანტაციებში არიან. ასეთი რამე არასდროს უნახავს: „გამოვშტერდი. შესვენებაზე ლანჩზე არ წავედი და დავიწყე ამ ყვავილების კრეფა, ბამბებს რომ ისხამს. თან ვფიქრობ, ამაზე უკეთესს აქედან ანკას რას ჩავუტან-მეთქი. საერთოდ, რთულად დავფრინავ ხოლმე, სულ რაღაცეები მემართება. მაშინაც, ატლანტაში უნდა გადავფრენილიყავი, „დელტას“ კიდევ აერია რაღაცეები და ცინცინატიში არ გამიშვეს? ვზივარ და ვგიჟდები, თბილისში როდის ჩავალ, თან ეს ბამბა მომაქვს, ზოგს ყვავილები ცვივა და მაგრად მიტყდება, ვნერვიულობ. მერე სტიუარდესამ ბამბის ტოტებით ხელში მნახა. გამოშტერდა, რად გინდაო. მეთქი, ეს ანკასთვის არის. გაგიჟდა. პაკეტი მომცა, ჩამიდო, ანკასთან მოკითხვა დამაბარა. საზღვარზეც ასე გამოვატარე, რა. გზაში ყველა მეკითხებოდა, ვისთვის მიგაქვს, ვისთვის. ანკასთვის, ანკასთვის, ანკასთვის. აჰა, კიდევ იტყვი, რომ არ დავფრინავ შენთან ერთად?“

ანკა: მერე ამ ყველაფერს ასე კარგად ჰყვება. მეც ვიძინებ და სიზმრებში ვხედავ, ეგრეა, რა.

გოგა: და ეგრე ვართ, რა.

მერე ასეთ სურათს ვხედავ: ორივე ხომ, ხშირ შემთხვევაში, ობიექტივით უყურებს ცხოვრებას. ჰოდა, მეც წარმოვიდგენ, როგორ დგანან ანკა და გოგა ერთმანეთის პირისპირ, კამერებით და ერთმანეთს ფოტოს უღებენ. რას ხედავენ?

გოგა: აუ, ისე მე არ გადამიღია შენი ფოტო.

ანკა: რატომ? მე კი.

გოგა: კიი? როდის, ე?

ანკა: ძალიან სასაცილოდ ვიღებდი. ვითომ რაღაცა სხვას ვუღებდი, მაგრამ სინამდვილეში გოგას: ფოტოზე ან მის ჩრდილს მოვახვედრებდი ხოლმე, ან რამე დეტალს, ვთქვათ ფეხს. მარტო მე ვიცოდი, რომ ეს ფოტო გოგასია. რაღაც დაფარული გამოსახულების მსგავსი იყო. ისე კი, გინდა, წარმოვიდგინო, რომ ახლა ვითომ ვდგავარ და გოგას ფოტოს ვუღებ და რას ვხედავ? ანუ, როგორია გოგა? რა ვიცი, ახლა უკვე ისეთია, რომ ვეღარ დავახასიათებ.

გოგა: ისე, როგორც საკუთარ თავს ვერ დაახასიათებ, არა?

ანკა: ხო, ზუსტად.

გოგა: ასეა, რა. ერთად ვცხოვრობთ, თან რაღაც იდეები გვაქვს. იდეა ერთად ვითარდება, შრომაში. ყველას ჩვენ-ჩვენი პახოდკა გვაქვს, მე - ჩემი, ანკას - თავისი და რაღაცნაირად ვავსებთ ერთმანეთს.

„არ შეგვაწუხოთ, ლაბორატორია დაკავებულია. ისევ“

...ვისმენდით ამბავს, რომელიც 21-გრადუსიანი ფირის ზედაპირზე დაიწყო, მერე კი წითელ შუქში, აცეტონის სუნში, ქიმიკატებით დალაქავებულ ხალათში, მისტიკურ იგავებსა და სიზმრებში განვითარდა. ვისმენდით ამბავს, რომლის დედააზრიც ასეთია: ეძებე კომფორტი. კომფორტში გოგა და ანკა არ გულისხმობენ იმას, რომ მათი სამზარეულოს კუთხის სავარძელის დასაჯდომი ჩავარდნილია, არც იმას, ძველ ტელევიზორს ერთადერთი ფერი - მწვანე რომ დარჩენია და უფრო „ჩამორადიოებულა“. კომფორტი შენი „პახოდკით“ სიარული და საყვარელი ადამიანის შენით შევსებაა.

ეგრეა, რა.

მანამდე? მანამდე კი, როგორც გახსოვთ, იყო ცხოვრება, რომელსაც ერქვა „უშენოდ“. არც ამ ცხოვრებას ნანობს რომელიმე. სიყვარული რამდენჯერმე მოდის, სინანული რა შუაშია. თან შვილები ჰყავთ - 18 წლის სანდრო და 12 წლის მიხო. „მართლა ძალიან კარგი შვილები გვყავს. იმიტომ არ ვამბობ, რომ ჩვენი არიან“, - ამბობს ანკა, - „ოღონდ, მეტი არ გვინდა, რა. ამით დავამთავროთ,“ - მეუბნება და ისევ ისე სხვანაირად, ირიბად იყურება. მერე ჩვეულ პოზას იღებს: ხელები გულზე, ნიკაპი მხარზე, თვალები - გოგასკენ მიმართული. გოგა რაღაცას ჰყვება, როგორც ყოველთვის, ახლაც გადამდებად. მას ყველა უსმენს, პირველ რიგში, ანკა. ეს კი ყველაზე მაგარია...

ავტორი: ანა კორძაია-სამადაშვილი
ფოტო: ლევან ხერხეულიძე

1996 წელს მხატვარ ირაკლი სუთიძის ოჯახმა ციმაკურიძის ქუჩაზე სახლი იყიდა. ქეთევან კორძახია, მხატვრის მეუღლე, აღტაცებული ჰყვებოდა, როგორი შესანიშნავი სახლი შეიძინეს: ძველი, რიკულებიანი აივნით, და რომ ეს სახლი მე-19 საუკუნეში ძალიან მაგარ ხალხს აუშენებია.

მითებს სიზუსტე არ ახასიათებს - ან რაში სჭირდება? ფაქტი ისაა, რომ ჩვენი დედაქალაქის ძველ უბანში, ჩუღურეთში, დღემდე დგას სახლი, რომელიც მრავალი, მრავალი წლის წინათ თბილისელთათვის რომანტიკული სახელის მქონე ქალს ეკუთვნოდა, ფელიცია მონასტირსკაიას. ის ლამაზი იყო - ცხადია, უშნო ქალის შესახებ ლეგენდა არავის სმენია. ის იყო ჭკვიანი, კეთილი, არცთუ ისე ბედნიერი, მაგრამ ყველას უყვარდა, და ჩუღურეთის რამდენიმე მკვიდრი დღესაც ამტკიცებს, რომ სწორედ მისი წყალობით დაიბადა. ეს უკანასკნელი ამბავი საკმაოდ საეჭვოა, თუნდაც იმიტომ, რომ დროში ხდება აცდენა, მაგრამ ყველაფერი დანარჩენი...

აი, სწორედ ამ დანარჩენის შესახებ გიამბობთ.

ცოტა არ იყოს, სევდიანი ამბავი

თავისთავად, ეს სახლი ქალაქში არც ყველაზე ძველია და არც ყველაზე ლამაზი. ის ძველი კუკიის უბანში დგას, პატარა ქუჩაზე, რომელსაც მე-19 საუკუნის ბოლოს და მე-20 საუკუნის დასაწყისში „არქიპოვსკი პერეულოკს“ ეძახდნენ და რომელიც იმხანად არსენალისა და კრასნოგორსკის ქუჩებს აკავშირებდა ერთმანეთთან. გასული საუკუნის ოცდაათიანი წლებიდან მას ციმაკურიძის ქუჩა ჰქვია (მათთვის, ვინც არ იცის, - მე, მაგალითად, არ ვიცოდი: ციმაკურიძე ყოფილა საბჭოთა მხატვარი, პეიზაჟისტი, ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, ქართული რეალისტური ფერწერის ერთ-ერთი ფუძემდებელი).

ორსართულიანი სახლია, აგურისა. ძნელი სათქმელია, როგორ გამოიყურებოდა ის ოდესღაც - ძველი გეგმა არ შემორჩენილა. ერთი კია, რომ მისი სიამაყე, ყველაზე ძველი დეტალი - ხის აივანი, როგორსაც „თბილისურს“ უწოდებენ ხოლმე, ახლაც ადგილზეა. ასეთებს გარე ფასადზე მეცხრამეტე საუკუნის სამოციანი წლების შემდეგ აღარ აკეთებდნენ. ასე რომ, ნამდვილად საამაყო დეტალია, სახლის ასაკისა და, შესაბამისად, პატივცემულობის მანიშნებელი.

ასეთ სახლებს, როგორც წესი, არქიტექტორი არ ჰყავდა ხოლმე. მათ აშენებას არავინ არავის უკვეთავდა - შეკვეთილი სახლები მონუმენტური იყო, ძვირიც ღირდა. ჩვენი გმირისთანა სახლები, უბრალოდ, ხელოსნების ნაგები იყო. ისე, არც ეს ხელოსნები იყვნენ ხელწამოსაკრავი, თავიანთი დროშები ჰქონდათ და თავიანთი ღერბი, მართალია, მხოლოდ 1865 წლამდე, სანამ ხელოსანთა აჯანყება მოხდებოდა, მაგრამ ჩვენი სახლი, როგორც აივანი გვაუწყებს, 1860-მდე აშენდა. შესაბამისად, მთლად დროშიან-ღერბიანთა მიერ ყოფილა წამოჭიმული!

ჰყვებიან, რომ ეს სახლი ვინმე აპოლონ მონასტირსკიმ ააშენებინა. ჰყვებიან, ეს კაცი ბაქოს რკინიგზაზე მსახურობდა და ისეთი შეძლებული ყოფილა, რომ კიდევ ორი სახლი ჰქონია თბილისში წამოჭიმული.

რა ქარმა მოიყვანა ქალაქ თბილისში აპოლონ მონასტირსკი, უცნობია. საერთოდ, ბურუსით მოცული პიროვნება ბრძანდება: ბაქოს სახელმწიფო არქივში მის შესახებ არანაირი საბუთი არ გააჩნიათ. „კავკასიურ კალენდარს“ თუ დავუჯერებთ, ის რკინიგზაზე კი არა, ბაქოს საოლქო სასამართლოში მუშაობდა, მაგრამ რად გინდა - არც სასამართლო არქივებშია ნახსენები. მაგრამ ჩვენთვის მნიშვნელოვანი ამბავი ნამდვილად ვიცით: რომ აპოლონ მონასტირსკიმ თბილისში, „არქიპოვსკი პერეულოკში“ სახლი ააშენა და რომ მის ცოლს სახელად ფელიცია ერქვა.

ფელიციას ქალიშვილობის გვარი არ ვიცით. არც ის ვიცით, გათხოვებამდე რა ბედში იყო. ერთი პატარა, ძველი, გაქუცული ფოტოსურათის მიხედვით რომ ვიმსჯელოთ, პუტკუნა, ქერათმიანი ქალი იყო, გამჭვირვალე, სევდიანი თვალებით. მაინცდამაინც მდიდრულად ჩაცმული არაა, მაგრამ გაჭირვებითაც ნამდვილად არ უჭირდა - სხვა თუ არაფერი, იმხანად ფოტოსურათის გადაღება დიდი ამბავი იქნებოდა, თან საკმაოდ ძვირადღირებული.

მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, ფელიციამ თბილისის სათავადო საადგილმამულო ბანკიდან თავისი დაგირავებული სახლი გამოისყიდა, 3000 ვერცხლის მანეთად. იაფი არ გადაუხდია, თავად განსაჯეთ: იმხანად ძროხა ოთხი მანეთი ღირდა და ერთი მანეთი ცხრა გრამ ვერცხლს უტოლდებოდა!

1904 წელს არქიპოვსკი პერეულოკის ექვს ნომერში უკვე სამშობიარო სახლი იყო გახსნილი, და გაზეთში „Тифлисcкий листок“, 1905 წლის 4 იანვარს, სამშაბათს, განცხადება გამოქვეყნდა: „მეანი ქალი ფელიცია მონასტირსკაია იღებს ავადმყოფებს და ორსულებს, ყოველდღიურად, შაბათობით - ხელმოკლეებს, უფასოდ. აკეთებს მასაჟს. კუკიის მე-9 უბანი, არქიპოვის შესახვევი, სახლი ნომერი 6“.

მაგრამ ფელიციას წარმატებული ექიმობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. იმავე წლის 20 მარტს, თავისი ანგელოზის დღეს, ფელიციას თოთხმეტი წლის ქალიშვილი, კლავდია გარდაიცვალა. როგორც ჩანს, ტიფი ჰქონდა - იმხანად ქალაქში სწორედ ტიფი მძვინვარებდა. ფელიციამ ეს ამბავი ვერ გადაიტანა და თავი მოიკლა. დედა-შვილი ერთად დაკრძალეს, წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიის სიახლოვეს.

ხომ საშინელი ამბავი გიამბეთ?

კარგი ამბავი

მოდით, ახლა სიხარულით შევხედოთ ამჟამად ციმაკურიძის 6-ს, რომელსაც შემდგომში „სახლს“ ვუწოდებ - რა ამბავია ამდენი მისამართის დაზუსტება! ამ სახლში ხომ ბევრად ნაკლები ადამიანი დაიჩაგრა, ვიდრე გაბედნიერდა. სხვა თუ არაფერი, რამდენი ადამიანი მოევლინა მიწას! ტყუილად კი არ ამტკიცებენ თავმოყვარე ძველი ჩუღურეთელები, რომელთაც მათუსალას ასაკისა და მსგავსების გამო პასუხი დიდად არ მოეთხოვებათ, ჩემი დაბადებისთვის მთლად ფელიცია მონასტირსკაიამ იზრუნაო!

იმის მერე, რაც სამშობიაროს სტატუსი დაკარგა, ამ სახლში უამრავმა ადამიანმა იცხოვრა - მოგეხსენებათ, ნათელ საბჭოთა წლებში დიდად არავის ახარებდნენ. მე კარგად მახსოვს იქ მცხოვრები ერთი სამაგალითოდ ავი ქალი, რომელიც ბავშვობას მიმწარებდა: იქვე, სიახლოვეში ვცხოვრობდით და ზამთარში ბავშვები ციმაკურიძეზე ციგით ვსრიალებდით ხოლმე, და ის მხეცკბილი არ გვახარებდა, თოვლს მდუღარეს ასხამდა, თან თავის სახლთან კი არა, შუა ქუჩაში... ახლა კი სახლი, როგორც ზემოთ მოგახსენეთ, ქეთევან კორძახიასა და ირაკლი სუთიძეს ეკუთვნის. იქ, ცხადია, ბაბუაც ცხოვრობს, შვილიც, რძალიც და კავკასიური ნაგაზი თუთაც, მაგრამ ჩემთვის ეს მაინც ქეთევანის და ირაკლის სახლია. ირაკლი კი ამბობს, მე რა შუაში ვარ, სახლი ქეთიმ გააკეთაო, და ქეთი კი ამტკიცებს, რომ საერთოდ არაფერ შუაშია, მაგრამ მაინც.

სახლი ძალიან ლამაზია, სწორედ ისეთი, როგორზეც ალბათ ყველა ოცნებობს - თან დიდი და თან მყუდრო, თან წვრილბურჟუაზიული სიხარულისა არაფერი სცხია და თან სამაგალითოდ მოვლილია. ჩემი განსაკუთრებული ტრფობის საგანი სააბაზანოა, კუთხის ოთახი, რომელშიც ალბათ ვერასოდეს გავიხდი - იმხელაა, რომ თავი ქართული ექსჰიბიციონიზმის ნათელი სახე მეგონება.

ციმაკურიძის 6-ის სტუმარი, პირველ რიგში, თვალების ცეცებას იწყებს. როცა პატარა ვიყავი, მიხსნიდნენ ხოლმე, რომ ეს უზრდელობაა, მაგრამ მე დარწმუნებული ვარ, რომ ოთახი სწორედ იმიტომაა მორთული, რომ სტუმარმა თვალები აცეცოს - უჯრებში ხომ არ ძვრება, ბოლოს და ბოლოს! თვალის და გულის გასახარელი სახლის შემოსასვლელშივე უხვადაა: იქაურობა ადრეული შუასაუკუნეების მონასტრის ტალანს ჰგავს, მაღალი, ვიწრო სარკმელით, ხის კიბით და, რასაკვირველია, ირაკლი სუთიძის ნახატებით. ამ სახლის კედლებს რამდენიმე პეჩვორკიც ამშვენებს: ოდესღაც ქეთევანი სწორედ საბნების კერვით არჩენდა ოჯახს. ის ამაყად ჰყვება, რომ ასეთი საბნის შეკერვას მხოლოდ სამ საათს ანდომებს ხოლმე. ისეთი ლამაზებია, მე ნამდვილად ვერასოდეს გადავიფარებდი - ზოგი კი ახერხებს. ალბათ როგორ გიჟდებიან საკუთარ თავზე!

მიუხედავად იმისა, რომ ყოველ ოთახში ნახავთ ფარდაგებს, უჩვეულო ქოთნებს და ქილებს და მსგავსებს და მსგავსებს, აქ არასოდეს გექნებათ იმის შეგრძნება, რომ ოთახში მთავარი ნივთია და არა თქვენ. უცებ განვმარტავ: ერთხელ, ერთ შესანიშნავ ხელოვანთან სტუმრობის დროს, ჩემმა თანამგზავრმა მითხრა, რომ მთელს სივრცეში ყველაზე ულამაზო ქმნილებები, პრინციპში, ჩვენ ვიყავით, და ამან ძალიან მომიშალა ნერვები. ჰოდა, ციმაკურიძის 6-ში ასეთი რამ აზრადაც არ მოგივათ, ყველაფერი ადამიანისთვისაა, და მე დარწმუნებული ვარ - აბსოლუტურად არაფემინისტური სულისკვეთებით - რომ ეს ქეთის დამსახურებაა, მისი ხელოვნება.

მე (შურით): როგორ მოახერხე ამხელა გვიმრების გაზრდა?

ქეთევანი: დილით რომ ავდგები ხოლმე, აი, ასე ვეხვევი და ვეუბნები: „ჩემო ულამაზესო!“

ასეთები რომ ყოველ დილას მიძახო, შეიძლება ისევ დავიწყო ზრდა...

... მრავალი წლის წინათ, როცა გალერეა TMS-ში ირაკლი სუთიძემ თავისი ახალი ნამუშევარი მოიტანა, ქეთევანის რეაქციამ ძალიან გამართო: ის დაუფარავად უკმაყოფილო ათვალიერებდა, ჩემი აზრით, მშვენიერ ქალის პორტრეტს.

მე: რას ერჩი, მშვენიერი ნამუშევარია.

ქეთევანი: არ ვარგა. ამას შავთმიანი ქალები საერთოდ არ გამოსდის.

კომენტარი: ქეთევან კორძახია ჟღალი გახლავთ.

ირაკლი სუთიძის შესახებ რამის მოყოლა საკმაოდ რთული საქმეა. ის, უპირველეს ყოვლისა, მხატვარია. შესაბამისად, მისი შემოქმედების შესახებ თხრობა ხელოვნებათმცოდნეთათვის მიმინდვია. ისიც, არ ვარ დარწმუნებული, რომ ეს აუცილებელი საქმეა - თუ გაინტერესებთ, ნამუშევრები ნახეთ. მე მასთან ამ თემაზე საუბარი არ გამომდის. მაგალითად:

მე: (აღტაცებული) რა მაგარი ჩიტი დაგიხატავს!

ირაკლი: ჰო. (გახარებული) დეგენერატია.

აჰა!

ირაკლი სუთიძე მეზღაპრეა. ის ხატავს ულამაზეს ქალებს, ჯადოსნურ ცხოველებს, არარსებულ ქალაქებს, კეთილ, თაიგულებით ხელდამშვენებულ დევებს და მათ უშნო, მაგრამ გაპრანჭულ და უაღრესად სიმპათიურ ცოლებს... ირაკლი სუთიძეს უყვარს მოგზაურობა, თევზაობა და ცხენები. ერთ ცხენს მეც ვიცნობ, თბილისში ცხოვრობს და თავისი პატრონის პერსონალურ გამოფენაზეც იყო მობრძანებული. მართალია, დარბაზში შესვლა არ ინება, ქუჩაში წიწკნიდა ბალახს, მაგრამ მაინც იქ იყო, როგორც მხატვრის შემოქმედების განუყოფელი ნაწილი. მეორე ცხენი კი, ლურჯა, არასოდეს მინახავს - ის ხევსურეთში ცხოვრობს. მასთან წასვლისას ირაკლიმ უამრავი საჩუქარი მოამზადა: მორთული აღვირი, უნაგირი...

მე: მერე, შენი აქაური ცხენი არ იეჭვიანებს?

ირაკლი: არა მგონია. მე არაფერს ვეტყვი.

მიდი და ენდე ამის მერე მამაკაცებს...

... თავისთავად, უაღრესად სასიამოვნოა, როცა საამაყო მამა გყავს, სახელგანთქმული ქმარი და კარგი შვილი. მეორე მხრივ (ფემინისტი არცერთ ადგილას არ ვარ, სწორად გამიგეთ), ყურს მჭრის ხოლმე, როცა ამბობენ, რომ ქეთი გურამ კორძახიას ქალიშვილია, ირაკლი სუთიძის ცოლი ან გუგა სუთიძის დედა. ქეთი არის ქეთევან კორძახია და მერე კი - იხ. ზემოთ.

ამ ქალბატონის ხელოვნების და ხელოვანების მიმართ დამოკიდებულება ძალიან მართობს ხოლმე. მაგალითად, მისი კლასიფიკაციის თანახმად, არსებობენ სრულიად განსაკუთრებული ჯიშის შემოქმედები: კონცეფცუალისტები (კონცეპტუალისტებში არ აგერიოთ!) და ძუნძგლები. „ძუნძგლის ფაქტურაა მთავარი“ - განმარტავს ქეთი. „ჭუჭყიანი კი არაა, ან გაუზრდელი, ან უპატრონო, ან უნიჭო - არა, ძუნძგლია“. ქეთევანი ძუნძგლებზე არ გიჟდება.

ბარბარიზმების ტრფიალი არ გახლავართ, მაგრამ იმას, რისი „დედაც“ ქეთევან კორძახია გახდა, მაინც ლენდ-არტს ვუწოდებ და არა „მიწის ხელოვნებას“. უცებ ავხსნი: ლენდ-არტი არის ხელოვნება, რომელიც მთავარ მხატვრულ მასალად თუ ობიექტად რეალურად არსებულ პეიზაჟს იყენებს, ანუ ხელოვანი ცდილობს ხელოვნება მუზეუმებიდან და გალერეებიდან გაიტანოს და ბუნებას დაუბრუნოს. ლენდ-არტი დასაბამიდან არსებობდა, ადამიანთა მოდგმის გაჩენიდან, და მისი დღევანდელი ფორმები უძველესი ხელოვნებისაგან დიდად არ განსხვავდება.

ჩემი გულის გასახარად, ლენდ-არტის ხელოვანები არც წამის შეჩერებას ცდილობენ და არც თავიანთი ქმნილებების უკვდავყოფას. ზოგიერთები ამბობენ, ეს ხელოვნება კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ადამიანს ბუნებისა შურს - თვითონ მოკვდავია, ბუნება კი მასზე გაცილებით დიდხანს ცოცხლობსო, მაგრამ მე ამ ლოგიკას დიდად ვერ მივხვდი.

ოდესღაც, გასული საუკუნის სამოციან წლებში, ამერიკისა თუ ევროპის კონტინენტებზე მრავალი ადამიანი გაუდგა გზას. ისინი მოგზაურობდნენ და გზად ხელოვნების ნიმუშებს ქმნიდნენ, ეფემერულ ქანდაკებებს ქვებისგან, ტალახისგან, მცენარეებისგან, წყლისგან... შესაძლოა, ზოგიერი ნამუშევარი დღემდე შემორჩა და ვინმე ტყეში გადააწყდება კიდეც. ასე რომ, თუ ოდესმე ვინმეს თავში უჩვეულო აზრი დაებადება და კუნძულ ნარგინისკენ აიღებს გეზს, უცნაურად მოხატულ კედლებსა და ნახევრადდანგრეულ შენობებში ჩამალულ ობიექტებს ნახავს. მაგრამ ალბათ ვერასდროს ვერავინ ვერ მიხვდება, რა განიცადეს, რა იგრძნეს და რა დატოვეს „გადარეულმა“ მხატვრებმა ამ უცნაურ ადგილას. „ჩვენც ძალიან ვეცადეთ“ - ამბობს ქეთი. „მე არა, მხატვრები“.

კუნძული ნარგინი, 2003 წელი. ფოტო: გუგა კოტეტიშვილი

ალბათ ხევსურეთშიც ვერ გაუგიათ, რას დარბოდნენ აღმა-დაღმა ვიღაც უცნაური კაცები, ან ღამით რა ცეცხლს ანთებდნენ, ან წყალში რა უნდოდათ... მაგრამ ლევან დადიანის მიერ არღუნში გადაყრილი და დინების მიერ წაღებული ანთებული სანათურების მწკრივი ადრესატს ნამდვილად მიაღწევდა: ჩეჩნეთში ვინმე მაინც დაინახავდა მოციალე ნათურებს, წერილს საქართველოდან - და გაუხარდებოდა. ანატორის აკლდამებთან კი კარგახანს იდგა - იქნებ ახლაც დგას? - ხევსურეთისთვის სრულიად უცხო კაცის მიერ დადგმული ფიალა, რომელიც გასულ წელს, ზაფხულში, ვიღაც უცხო ხალხმა მდინარიდან პეშვით ამოტანილი წყლით აავსო და რომელშიც ვიღაც წითელთმიანმა ქალმა ყვავილები ჩაყარა. ეს ჟღალი ქალი ქეთი იყო - ამას თავადაც მიხვდებოდით.

ეს მხოლოდ კავკასიური ლენდ-არტი არაა: ქეთევან კორძახია კავკასიელ ხელოვანთა პოტენციას ყიდის - სწორედ კავკასიელების და არამარტო ქართველებისა. მისი თქმით, ეს მხატვრები მრავალი ათწლეულის განმავლობაში ისე ქმნიდნენ ხელოვნებას, რომ მყიდველზე არ იყვნენ ორიენტირებული, მათი ხელოვნების მნახველი მსოფლიოს ერთი მეექვსედი თუ შეიძლება ყოფილიყო - ისიც, საუკეთესო შემთხვევაში. მოკლედ, დახურულ სივრცეში იყვნენ, კუნძულზე თუ ციხე-სიმაგრეში - როგორც გენებოთ. „და ვინც იქიდან გამოაღწევს, ჩათვალე, რომ „ზონიდან“ გამოაღწია“ - განმარტავს ქეთევანი. „თუ მაგარი ხარ, გაბედე, შედი და უკან გამოსვლაც მოახერხე, დაუმტკიცე შენს თავს, რომ ნამდვილი შემოქმედი ხარ, რომ ყველაფერს გაუძლებ, და რომ ნებისმიერი ექსტრემალური სიტუაცია კი არ გაშინებს, არამედ ძალითა და ენერგიით გავსებს, რომ ყველგან, ყოველთვის შეგიძლია იპოვო სულ პაწაწინა რამ, რაც შეგაძლებინებს სიცოცხლე გააგრძელო.

პრაქტიკულად ყველაზე მძიმე პირობებში, უმძიმესი დამთრგუნველი აურის პრესის ქვეშაც, მხატვარი მხატვრად რჩება და ქმნის.

ქმნის მითს, ცხოვრების ზღაპარს, რომელსაც ყველას უყვება.

ხშირად მას ყურს უგდებენ, მაგრამ სამწუხაროდ, ყველას არ სჯერა.

დაიჯერეთ. ჩვენ ვარსებობთ, ჩვენ აქ ვართ. ვცოცხლობთ, ვმუშაობთ და გვიხარია“.

ციმაკურიძის ექვსი ჩემთვის ამ თეორიის ნათელი დასტურია: პატარა ციხე-სიმაგრე, პატარა კუნძული. მფლობელებს ის ძალიან უყვართ - ცხადია! და როდესაც ერთხელ ვიღაცას ამ უბნის სრულად რეკონსტრუქციის და, შესაბამისად, ციმაკურიძის 6-ის დანგრევის ავადმყოფური აზრი გაუჩნდა, ირაკლი სუთიძემ მშვიდად მითხრა, თოფით ჩავსაფრდები და ახლოს არავის მოვუშვებო. მე მესმის მისი.

P.S. და თუკი უფრო დაწვრილებით ისურვებთ ამ ამბების გაგებას, მისამართი მოგეხსენებათ: ციმაკურიძის ექვსი. ოდესღაც მონასტირსკის მიერ აშენებულ კარგ სახლში დღესაც კარგი ხალხი ცხოვრობს - ჯადოსნური სამყაროების შემქმნელები: ირაკლი სუთიძე და ქეთევან კორძახია. ეს სახლი კი მათი ერთობლივი შემოქმედება გახლავთ.

აკა მორჩილაძე

სერიალი

ილუსტრაცია: სოფიო რეხვიაშვილი

გაგრძელება

თავი მეოთხე - ზახოდას მიერ კალმასობისებურად ნალაპარაკევი და სასჯელი, მოთხრობილი ვიღაცის მიერ

ზახოდას არ მოეწონა „კვაჭი კვაჭანტირაძე“. მხოლოდ მესამედი დაძლია: ასე იყო, თათუნამ პირადად შეამოწმა.

ზახოდამ განაცხადა:

- ყველაფრის მკადრებელი კაცია.. იმენნა ყველაფერზე მიდის...ეგეთს ვინ გაახარებს ზონაზე? არ მჯდარა და იმიტო ბლატაობს...

- ზონა ციხეა, ხო? - ჰკითხა თათუნამ.

- ზონა ზონაა, ციხე ციხეა, - სერიოზულად თქვა ზახოდამ, - რო გაგასამართლებენ, ან ციხეზე დაგტოვებენ, თუ ვიშკა გაქ, მაგალითათ, მარა ეხლა ვიშკა აღარ არი, სამუდამო არი... თუ არა, და ზონაში…გადაყავხარ. კოლონია ქვია სხვანაირად და იქ მოიხდი. არი, ვინც რჩება აბსლუგაზე, თავის ნებით და ის სულ ციხეზეა. ვინც ციხეზე რჩება, ან ქურდი არის, ან, უბრალოთ, ზოგი რეზბალნიცაზე არის... ანდა თუ იმენნა ციხე აქ მისჯილი, ანდა თუ პერესუდს ელოდება...

- რეზბალნიცა რა არი?

- ციხის სავანტყოფოა... იქ უკეთესათა ხარ, პალატაში ცხოვროფ.

- და ისა...

- რომელი...

- მეორე...

- აბსლუგა? ჰოო, - გააგრძელა ზახოდამ, - აბსლუგა არი, რო ციხის მოვლაში მუშაოფ. აი, წიგნები დაგაქ, სხვა რამე კიდე... ოღონც ციხის ცხოვრებით არა ცხოვროფ. ვინც არი აბსლუგაში, იმასთან შენ რო ხარ ციხეზე, საქმე არა გაქ. მაგალითათ, აბსლუგა ქურდთან ვერ მივა, რო პრობლემა მაქსო...

- ქურდი მთავარია, ხო?

- პალაჟენია უჭირავს. ის არი ზონის მაყურებელი. თუ ქურდი არ არი, სხვა უყურებს, კაი ბიჭი, ავტორიტეტი. ან მაგარი ქურდი ბიჭი... სიტყვას რო ელოდება.

- სიტყვას ელოდება?

- ხო, რო სიტყვას ეტყვიან, ქურდი ხარო. ეგრე, მხარზე მიადებენ ხელს და ვსიო, ქურდია...

- და მერე?

- მერე იქნება ქურდი... - ხელები გაშალა ზახოდამ.

- და რას გააკეთებს?

- იცხოვრებს ქურდულათ... საქმეს გაარჩევს, საქმეს გააკეთებს. პრობლემას მოაგვარებს.

- და როგორ უნდა გახდე ქურდი?

- სიტყვა უნდა გითხრან ქურდებმა, რო ქურდი ხარ და ჩვენი ძმა ხარ...

- და მე მეტყვიან?

- ქალზე არ შეილება, - დაირცხვინა ზახოდამ, - ქალი... ქურდის დედა კაი ქალია...

- და შენ?

- მე... მე რა, ისეთი პრისტუპნიკი ვარ. პრისტუპნიკი არა ვარ. მე, პროსტო, თუ ჩავჯექი, კაი ბიჭები დამხვდებიან და ჩვენთან წამოხვალო, მეტყვიან… ხარაშნიაკშიო... მე ვარიანტი არ არი, ისეთი მუხლით შევიდე...

- აბა, ვის ეტყვიან, ქურდი ხარო?

- ვინც სუფთათ იცხოვრა, თან პრისტუპნიკია, ქურდი ბიჭია და თან სუფთა და ავტორიტეტი აქს. არ უბოზია, - შეყოვნდა ზახოდა, - ბოდიში, თამრიკო, ეგრე ითქმის. არ ჩაუშვია, რა, ქურდულ კანონს არ გადასულა თავისი ცხოვრებით და ძლიერია. მაგარი უნდა იყო, რა.. სულით ქურდი... ზოგი არი ქურდი, მარა არი ავტორიტეტი ქურდი... თავისით რო ძაან მაგარია და იმიტო კი არა, რო რახამც ქურდია. აი, ჩემი დის ნათლია რო იყო, შალიკო გასპაროვი. რა ნახა იმან ცხოვრებაში? სამი სროკი მოიხადა, სულ ოცდაჩვიდმეტიწელიწადი. მეორე სროკის მერე გადაიხადა ქორწილი, ცოლი შეირთო და ერთ თვეში ისევ წავიდა, თხუთმეტწლიანზე.

- მერე ცოლი?

- მიდიხარ სროკზე, ტოვებ. ძველათ ქურდებს ცოლი არ ყავდათ.

- და ეს რო გამოვიდა, დახვდა ცოლი?

- დახვდა, არ დახვდა... ქურდი იყო ისევა, ძლიერი ქურდი... საჭმელს არა სჭამდა. მარტო კარაქს და ცოტასაც ყველს ხოლმე. მერე დამბლა დეეცა და ბოლო სროკი დამბლიანი წავიდა. ორი გაზრდილი ჰყავდა, ორივე ქურდი გახდა მერე. იმათ დაჰყავდათ ხელით და საქმეზე რო ლაპარაკობდა, იმათ ესმოდათ ამის ლაპარაკი, სხვას არა. ისინი ამბობდენ, რო ეს თქვა შალიკო ძიამაო და ესეც თავს დაუქნევდა. რო შეიყვანეს ციხეზე ეგრე, დამბლიანი, თელი ხალხი მაგის სახელს ყვიროდა. ეს ორი რო ყავდა გაზდილები, მეორე დღესვე ორივე შეჰყვენ და იქ უვლიდენ. იმ სროკზე მოკვდა მალევე, ერთ თვეში...

- მდაა, - თქვა თათუნამ, - შენ წიგნი უნდა დაწერო ქურდებზე...

- სად ვიცი მაგდენი წერა, - დაირცხვინა ზახოდამ.

- და ესე იგი, ეს ქურდი ზონაში არი როგორც პრეზიდენტი, არა?

- ქურდი შეილება ოცი იყოს ზონაში... პრეზიდენტი ხო ერთია? მარა ვინც არი ძლიერი, ის არი ძლიერი. აბშიაკსაც, რასაც უნდა, იმას უზამს...

- აბშიაკი რა არის? - არ დაიღალა თათუნა.

- ყველა პატიმარის საერთო ფულია. ყოველთვეში შეაქ... ვინც თამაშოფს, მოიგეფს, წილი შეაქ მაგალითათ, რა... აბარია ერთ კაცს და… იმ ფულზე ის არი პასუხისმგებელი. სულ თან აქ, ძილშიც, აბანოშიც.

- მთელი ფული?

- აბა, მა. ან ქამარი აქ ეგეთი, სქელი. ან ცელოფნისგანა აქ და საროჩკის ქვეშ უდევს. ყველას შეულია მივიდეს და შეამოწმოს, ხო არ აკლია...

- და რათ უნდათ ეგ ფული?

- აბშიაკია, რა. დაჭირდა კაცს, აიღოს იქიდან. ქურდს შეულია აიღოს და სულ წაიღოს...

- იფ, რა კარგია?

- აბა ქურდია და...

- უბრალოს?

- უბრალოს ფული რათ უნდა? თუ უნდა, ოჯახს მიწეროს, შემომიგზავნეო...

- და, აბა ყველას ნაგროვებ ფულს წაიღებს და ვერავინ ვერაფერს იტყვის?

- რა უნდა თქვას, ქურდია... დასჭირდა საქმეზე.

თათუნა დადუმდა. მგონი მობეზრდა ზახოდას სმენა, მაგრამ რაც აინტერესებდა, ის უნდა გაეგო.

- და ყველა ერთად ზის?

- ერთათ, როგორ?

- აი, ციხეში.

- არა. ერთათ როგორ. ქურდი არაკაცებში ხო არ დაჯდება? ქურდის კამერაში...

- და აი, მკვლელები სად ზიან?

- მკვლელს გააჩნია. ვინ მოკლა...

- აი, ვთქვათ მანიაკია. მოკლა ქალი, მერე კაცი, მერე ქალი და დაიჭირეს... გააუპატიურა.

- ხო, - გაეცინა ზახოდას… - დაავიწყებენ იმ თავის მანიაკობას.

- როგორ?

- ყოველდღე სცემენ. სულ ტაბურეტკებს ურტყამენ ცხვირპირში. თვალს გამოთხრიან, ყურს მოაჭრიან.

- რატომ? - შეშინდა თათუნა, - ხო მიუსაჯეს...

- ციხეს თავისი სასჯელი აქს. რა კაცი შეხვედი, იციან. აბა, გაუპატიურება რა არი, ქალის მოკვლა რა არი, ბავშვის მოკვლა რა არი? კაცი, ხო, პრიჩინას გააჩნია, ქალის მოკვლა კიდე რა არი? კაცი ხარ და ქალსა ჰკლამ? - ფილოსოფიურად შენიშნა ზახოდამ.

თათუნამ ხსენებულ ამბავზე აღარაფერი ჰკითხა და ჯიქურ მაინც შეუტია:

- ტყუილად არ მოგეწონა კვაჭი კვაჭანტირაძე... რა არ მოგეწონა?

ეს გოგო პედაგოგად იყო დაბადებული. ნუ, პირდაპირ უნივერსიტეტის პროფესორი ქალი. ზუსტად ისეთი, ამერიკულ ფილმებში როა ხოლმე.

- ეგ კაცი არ მომეწონა და მთელი მაგის ბრიგადაც... სულ... -ზახოდამ კვლავ ენაზე იკბინა, - ნიტო ხალხია ეგენი...

- სწორია. ეგ კაცი არ უნდა მოგეწონოს. ვინ გითხრა, უნდა მოგეწონოსო? კარგი, რა მოგეწონა?

- სკოლიდან რო წამოვიდა. მეც ეგრე წამოვედი... ორი წელიწადი არ მივლია. ატესტატი მაინც მომცეს და დავწვავდი იქაურობას, ეგ ატესტატიც რო არ მქონოდა...

- შენ დროს ჯარი იყო?

- რუსების ჯარი იყო. ის იყო ჯარი, თუ იყო... რუსულიც არ მესმოდა და ორი პრიზივი დავიმალე. საქმე იყო აღძრული. მამაჩემმა ძროხა გაყიდა. გადაღმით ნაკვეთი გვქონდა, გაყიდა. ისესხა და გააკეთა, რო ინვალიდი ვარ და ერთი შვილი ვარ, რო ვარჩინო. იმ ფულათ საქმეც დაახურინა...

- ამდენ წვალებას, წასულიყავი, სანამ ჩააწყვეთ, ჩამოსული იქნებოდი...

- პაგონები დემერტყა? პაგონებიანს სადღა მევლო, კაი ბიჭობას ვაწვებოდი და ეგრე არ გამოვა, შვილოსან, პაგონიანი რაღა პრისტუპნიკი ხარ? კი მოიპარავ, მაგრამ კაი ბიჭობაზე თავს როგორღა დასდებ?

თათუნას გაეღიმა.

რა ცხოვრებაა? ზახოდასაც კი რაღაც კანონები ბოჭავს. თან, ბავშვობიდან. ზახოდას გასაჭირი... პრობლემებიო, რომ იტყვის ხოლმე. ისეთი რამ არის, დაფიქრებად რომ არ ღირდეს? ახლაც იმალება. სულ იმალება. ჩემი და ზახოდას პრობლემები, თითქმის ერთნაირია. მოგვარდება და მერე ყველაფერი ხელახლა... ხელახლა, ხელახლა... რა ხელახლა ამიტყდა?

თათუნას ოდნავ უკვირდა რომ ზახოდა ამდენხანს შემორჩა მათთან.

თანაც, ის ძველებურად კაბინეტში აღარ იყო შეკეტილი. არც ზურას ამხანაგებს ერიდებოდა და, მითუმეტეს, არც თათუნასას.

გოგოებს წყნეთელის გამოჩენა მეტად ახალისებდა.

ვითომ ეკაიფებოდენ, მაგრამ ისე გამოდიოდა, რომ ზახოდა იქით ეკაიფებოდა და მერე თავმდაბლურად, ერთგვარი სიამაყით, ხალიჩას ჩაშტერებული წაიდუდუნებდა, აი, ეგეთი შემპარავი ღიმილით:

- ვინა... მე, ზახოდას, ქურდის ტოლა კაცს... ვინა, ჩემი კაი...

გოგოები კი, კისკისებდნენ.

ზახოდა ტელეფონთანაც მიდიოდა და ქუჩაშიც გადიოდა. დილით გავიდოდა და საათნახევარში ბრუნდებოდა.

- ჰა, რა ამბავია? - ჰკითხავდა თათუნა, თუ სახლში იყო.

- ჩაბანძებულია თბილისი...

საღამოსაც ერთი ორი საათით დაიკარგებოდა და დაბრუნებული იგივეს იმეორებდა:

- მკვდარია. მიორტვიიია... პოონტია...

მოკლედ, ჯერჯერობით მათთან ცხოვრობდა.

თათუნა არ ეკითხებოდა ზურას, აქ როდემდე უნდა იყოსო. ზახოდა იმალებოდა. მორჩა და გათავდა. ან ეგებ არც იმალებოდა. თათუნა რაღას გაარკვევდა მის ამბავს. ზურა ძველებურად დაქროდა თავის საქმეებზე და აღარც ისე ადრე მოდიოდა, როგორც ზახოდასმათთან ყოფნის პირველ ორ კვირას. ტელევიზორიც კი გამოიტანა კაბინეტიდან საწოლ ოთახში. ეგ იყო, რომ შუადღისას, მოულოდნელად მოვარდებოდა ხოლმე. ეს მოვარდნებიც აღარ ჩანდა მოულოდნელი. თათუნასაც აღარ თხოვდა, აქ წამოდი, იქ წამოდიო.

საერთოდ, წყანრად იყო. თავს იკავებდა. ღმერთმა იცის. ბოლო კვირას აღარ აფეთქებულა.

ის მანიაკიც არ ჩანდა. უფრო სწორად, მისი ხმა არ ისმოდა.

სამი დღის წინ, ზურამ დიდი შინდისფერი ტელეფონი მოიტანა. ულამაზო ნივთი.

- კუხნაში აღარ აიღო, - უთხრა ცოლს, - აი, ეს აიღე. აი, აქ ნომერი დაიწერება და ის ნაბიჭვარი თუ იქნება, დაიმახსოვრე...

და კიდევ, ერთი რამე უკვირდა თათუნას. თუკი სადმე წავიდოდა, შინ დაბრუნებულს, ზახოდა არასოდეს ხვდებოდა სახლში. თუმცა, მალევე მოდიოდა. თათუნა ამას იმას მიაწერდა, რომ ზახოდას სახლის გასაღები არ ჰქონდა, მაგრამ... ეჰ, რა იყო ამდენი საფიქრალი?

იმ შუადღით თათუნამ წიგნების დალაგება წამოიწყო: უფრო სწორად, ქვედა თაროებზე უწესრიგოდ შეყრილი წიგნების მტვრისგან წმენდა და წესიერად შელაგება გადაწყვიტა. სწორედ ამ დალაგების დროს, იატაკზე არცთუ ლამაზად გაფორმებული, თხელყდიანი „მშვიდობით, იარაღო“ გადმოვარდა.

თათუნამ წიგნი განზე გადადო და დალაგებას რომ მორჩა, მიუბრუნდა.

ოდესღაც, მგონი სკოლის დამთავრების წელიწადს წაიკითხა ეს წიგნი და რაღაცნაირად, გულსგარეთ. უფრო იმიტომ კითხულობდა, რომ ჰემინგუეის დაწერილი იყო, თორემ ასეთი რომანები არ უყვარდა. ეს იყო ჰემინგუეის პირველი წიგნი, რომელიც წაიკითხა. მერეღა მისწვდა მოთხრობებს და გაუკვირდა, მამამ ჯერ „მშვიდობით, იარაღო“ რატომ მომცა და მერე მოთხრობებიო. მოთხრობები ხომ ბევრად უკეთესი, თითქმის საუკეთესოც ჩანდა.

ახლა კი მიწოლილიყო სასტუმრო ოთახში, დივანზე და ზერელედ ფურცლავდა. მშვენივრად ახსოვდა: რომანი ერთ უბედურ სიყვარულზე იყო. სრულიად გამოუვალი, უპერსპექტივო ამბავი ამერიკელი ლეიტენანტისა და ინგლისელი მოწყალების დის შესახებ, რომლებიც ჰოსპიტალში შეხვდნენ ერთმანეთს. წინ კი არაფერი. ქეთრინ ბარკლი. ჰო, ქეთრინ ბარკლი. ასე ერქვა ქალს... მგონი, ჟღალი თმა ჰქონდა.

მამამ რომ ეს წიგნი მისცა, თითქოს ურჩია, უკვე ქალი ხარ, სიყვარული აი, ასეთიც შეიძლება იყოს, ყველაფრისთვის მზად იყავიო. საერთოდ, მამა უცნაური და რბილი კაცი იყო. პირდაპირ არასოდეს იტყოდა რამეს. უარსაც კი ვერასოდეს ამბობდა პირდაპირ. მისი მტკიცე უარი ასე ჟღერდა: „მდაა, მე მგონია, რომ არ გამოვა.“

თათუნამ წიგნის ბოლო გვერდს ჩახედა. იცოდა, რომ ყველაზე მაგარი ამ წიგნში ბოლო გვერდი იყო, რომელიც ჰემინგუეიმ თითქმის ორმოცდაათჯერ დაწერა. მას ფინალის წერა ყველაზე მეტად ეხერხებოდა. ასე იყო. ქეთრინი მშობიარობას გადაყვა, ბავშვიც მკვდარი დაიბადა. ამ ამბავს ლეიტენანტს ექიმი ეუბნება. რა სისულელეა? უნდა წაიკითხო ბოლო წინადადება. საშინელება. სიკვდილი. ცხოვრება. ჯანდაბა. გამოვედიო და სასტუმროსკენ წავედიო. ამ კაცს გაეგებოდა დასასრულის ამბავი. თათუნამ კი დასასრულების ბევრი არაფერი იცის. იცის, რომ აი, ამ კაცს გაეგებოდა. თვითონაც ისე დაასრულა საკუთარი ცხოვრება, რომ დღემდე სალაპარაკოა. ანდა „ფიესტას“ დასასრული, ტაქსიდან რომ გადმოდიან მადრიდში და რომ ეუბნება, ჩვენ მშვენიერი წყვილი ვიქნებოდითო.

თათუნა შეკრთა, რადგან მიხვდა, რომ წიგნს შემთხვევით არ ფურცლავდა. ახლა ის ვეღარაფრით წაიკითხავდა ამ რომანს. ვეღარაფრით. თვალის ჩაკვრა კი უნდოდა. მიხვდა, რომ უფრო ზურაზე ფიქრობდა, ვიდრე ლეიტენანტ ჰენრიზე. ტყუილად არ გადმოვარდა ეს წიგნი. თათუნას მისტიკა არ უყვარდა.

და სწორედ ამ დროს, ამ საათსა და ამ წუთს, სრულიად შემზარავად გაისმა ტელეფონის ხმა.

თათუნამ უნდოდ შეხედა ნომრების ამომცნობს. მერე ტელეფონთან მიჩოჩდა და ყურმილი აიღო.

- ქალბატონო თამარ!

თათუნამ ტელეფონს დახედა. ასე იყო. იქ ექვსი ციფრი კიაფობდა.

- ქალბატონო თამარ, ვერ მიცანით?

- კი, - უთხრა თათუნამ ადრინდელთან შედარებით თამამად, - მანიაკი არა ხართ? ციხეში რომ მოხვდებით, სულ ტაბურეტკებს გირტყამენ ცხვირ-პირში და ერთ თვალს მაინც გამოგთხრიან...

თვითონაც გაუკვირდა, ასე რომ უთხრა, მაგრამ მანიაკი არ შეეპუა.

- მე ციხეში რა მინდა? ციხეში იდიოტები ხვდებიან. მე ისე ვაკეთებ საქმეს, რომ ვერავინ მომწვდება. ვერავინ...

- რა გინდა? - თავზე ხელი აიღო თათუნამ. ტელეფონზე მოციმციმე ციფრებს უყურებდა.

- თქვენ იარაღი ხომ არ შეიძინეთ, ქალბატონო თამარ? რაღაც გათამამებული ჩანხართ. თუმცა, ქმრის სროლისა და ყაჩაღობის უნარიდან გამომდინარე, ეს არავის გაუკვირდება. შეძენაც არ დაგჭირდებოდათ, - მანიაკმა კვლავ ჩაიცინა. - ჰა, მესვრით? გააღეთ თქვენი სახლის კარი, იქ ვდგავარ...

თათუნას ენა ჩაუვარდა.

ეს რომ მობილურების დრო ყოფილიყო, კიდევ უფრო შეეშინდებოდა, მაგრამ ეს არ იყო მობილურების დრო. ამ ჯადოლაქლაქას საოცრებისა ხსენებულ ქალაქში მაშინ ბევრს არაფერი გაეგებოდა.

- ააააა... შეგეშინდათ, ქალბატონო თამარ? რა თქმა უნდა, არ ვდგავარ თქვენი სახლის კართან, თქვენს მეოთხე სართულზე, მაგრამ ერთ მშვენიერ დღეს გააღებთ კარს და იქ დაგხვდებით... ეს ერთი. მეორე კიდევ ის, რომ დღეს ისე ვრეკავ, თქვენს დასაზვერად. მომდევნო კვირას მორიგ ოპერაციას ვგეგმავ. გრანდიოზული აფატვრა! შინაურულად გატყობინებთ, როგორც მიჯნურს. ახლოა ჩვენი შეხვედრის წამი!

- ჩვენ ვერ შევხვდებით... ვერასდროს, - წაილუღლუღა თათუნამ.

- ქალბატონო თამარ, - ძალით გადაიხარხარა მანიაკმა, - ჩვენ შეგვიძლია ახლავე შევხვდეთ. მაგრამ მე ჯერ იმდენი საგმირო საქმე არ ჩამიდენია, რომ ეს გავბედო...

„დაწერილს კითხულობს, მსახიობივით“ - კიდევ ერთხელ გაიფიქრა თათუნამ.

- ეს, ასე ვთქვათ, შესავლისთვის, ქალბატონო თამარ, - ჩაახველა მანიაკმა, - ახლა ეს მითხარით, „ელიზაბეტ კრის პროცესი“ თუ მოიძიეთ? ეს სულისშემძვრელი წიგნი. შეასრულეთ ჩემი დავალება?

- არა...

- თქვენ გგონიათ, ეს იოლად ჩაივლის, ქალბატონო თამარ? - მანიაკს ხმა გაუმკაცრდა, ზუსტად ისე, როგორც მასწავლებლებს უმკაცრდებოდათ მოზარდმაყურებელთა თეატრის სპექტაკლებში ოდესღაც. - გგონიათ, მე დაგავალებთ, თქვენ არ შეასრულებთ და მორჩა? თქვენ დაისჯებით, და ყოველი სასჯელი წინაზე მკაცრი იქნება... ახლა მისმინეთ... ხვალ დილით სადარბაზოში ჩახვალთ და საგაზეთო ყუთს გახსნით. თქვენს საგაზეთო ყუთს... იქ კონვერტს ნახავთ, კონვერტში თქვენი სასჯელია... ჩემს მიერ აფატრული მეძავის ყური... შემოვინახე! და კიდევ ბევრი რამ მაქვს შემონახული! ჩახვალთ! დილით! თერთმეტის ნახევრიდან თერთმეტამდე და თქვენს სასჯელს აიღებთ.

საგაზეთო ყუთი... ალბათ, წლებია არავის უხმარია. არავის და არასდროს, წლები კი არა. ექვსი თვე იქნებოდა, თათუნა და ზურა აქ ცხოვრობდნენ. თბილისში აღარავინ მოიხმარდა სადარბაზოებში საბჭოთა დროიდან დარჩენილ საგაზეთო ყუთებს. გაზეთებს არავინ იწერდა. ჰქონდათ საერთოდ ყუთი? ან თუ ჰქონდათ, გასაღები არსებობდა?

- რატომ დადუმდით, ქალბატონო თამარ?

- გაზეთების ყუთი... არ მაქვს, - თათუნა თვითონაც ვერ მიხვდა, როგორ დაუწყო ახსნა მანიაკს.

- გაქვთ, როგორ არა გაქვთ, ქალბატონო თამარ. ნომერი ორმოცდათოთხმეტი. თქვენი ბინა ხომ ორმოცდათოთხმეტია? ყოველ შემთხვევაში, კარს ასე აწერია. და ყუთიც, თუმცა გაუბედურებული, მაგრამ მაინც არის... ასე რომ, ეგეთები არ გაგივათ.

- გასაღები არ მაქვს...

- ჰმ, გაზეთების ყუთს რა გაღება უნდა, - ხველებ-ხველებით ჩაიხითხითა მანიაკმა, - თავს ნუ ისაწყლებთ. ამას უფრო დიდი სასჯელი მოჰყვება... პირდაპირ, არ ვიცი, რატომ გეტრფით ასე... თქვენი წრის ადამიანები ყოველთვის მძულდა... რაც კი რამ საზიზღრობაა თბილისში...

და უცებ, თათუნამ ვეღარ მოითმინა:

- აქ აღარ დარეკოთ... მე თქვენი ტელეფონის ნომერი ვიცი!..

მერე დუმილი იყო.

მერე კი... მანიაკი თითქოს არ შეშინებულა:

- ეგ არაფერს ცვლის... არც ისეთი სულელი ვარ, რომ ამ ნომრით რამეს მიაღწიოთ... თქვენ დაისჯებით, მკაცრად... ჩაუჯექით იმ კვირის კრიმინალურ ქრონიკას. მე არ დაგზარდებით, შეგატყობინებთ... მანამდე კი კონვერტი გელით...

თათუნას გააჟრჟოლა.

მოჭრილი ყური, კონვერტი... რა იდიოტობაა. საზიზღრობაა...

რა უნდა ქნას? ზურას უნდა უთხრას, მეტი არაფერი. მაგრამ მაშინ ნომერიც უნდა უთხრას. ნომერი? კი, ახსოვს ნომერი. მაგრამ ზურას რომ ნომერს ეტყვის...

თათუნამ ვეღარ გაიგო, ზურასი უფრო ეშინოდა, თუ მანიაკის.

უცნაურია?

მერე ზახოდა შინ დარჩა, ზურა და თათუნა კი კოკას ცოლის, მარიკას დაბადების დღეზე წავიდნენ.

- აქა ვარ, სტოროჟათ, - გამოაცილა ზახოდამ.

რაღაცნაირი დღე იყო. საშინლად დაიწყო და მძიმედ მთავრდებოდა, ძლივსძლივობით.

თათუნას მანიაკის დაბრუნების შესახებ არაფერი უთქვამს ზურასთვის. კარგა ხანს ვერ დაიძინა და მერე თავისი პატარა, ლურჯქუდიანი ღამის ნათურა აანთო.

რა თქმა უნდა, ნერვიულობდა. ერთი კი იფიქრა, საერთოდ არ შევხედავ იმ გაზეთების ყუთსო, მაგრამ როცა წარმოიდგინა, რომ იქ წლობით უნდა დებულიყო საბრალო რუსი მეძავის ყური და სადარბაზოში ყოველი გავლა-გამოვლისას ეს უნდა გახსენებოდა, კინაღამ გული აერია. სხვა გზა კი კიდევ უფრო საშინელი იყო: როგორ უნდა მოეკიდა ხელი კონვერტისთვის, რომელშიც ერთი თვის წინათ მოკლული ადამიანის ყური იდო? საერთოდ, არსებობდა ეს ისტორია? ესეც ვერ გაერკვია თათუნას. ისიც კი გაიფიქრა, კონვერტს პირდაპირ ბუნკერში ჩავაგდებო. თუმცა, იმისაც არ სჯეროდა, რომ ყუთში რაიმე დაუხვდებოდა. მაშინ რატომ გადაწყვიტა სადარბაზოში ჩასვლა?