საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ „ფინანსური გამჭვირვალობისა და საჯარო დაწესებულებათა ანტიკორუფციული მონიტორინგის“ პროექტის ფარგლებში დაასრულა მუშაობა საქართველოს პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდების 2006 წლის ანტიკორუფციულ მონიტორინგზე.

ჩვენი ორგანიზაციის 2007-2010 წლების სტრატეგიის შესაბამისად, ეფექტიანი, ანგარიშვალდებული და გამჭვირვალე მმართველობის ხელშეწყობა ერთერთ ძირითად სტრატეგიულ ამოცანას წარმოადგენს. ჩვენი მიზანია:

პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდები, მიუხედავად იმისა, რომ სრული საბიუჯეტო ასიგნებების მხოლოდ 2%-ს შეადგენს, ტრადიციულად, სახელმწიფო ბიუჯეტის ერთერთ ყველაზე პრობლემატურ ნაწილს წარმოადგენს. გამომდინარე აქედან, საია წლების განმავლობაში სწორედ ამ საბიუჯეტო სახსრების განკარგვას ადევნებს თვალყურს და შესაბამის ინფორმაციას აწვდის მოქალაქეებს და დაინტერესებულ პირებს.

ამჯერად წარმოგიდგენთ საქართველოს პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდების 2006 წლის შემაჯამებელ ფინანსურ ანგარიშს.

საქართველოში მთავრობის სარეზერვო ფონდი პირველად 2005 წელს შეიქმნა, პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდს კი არსებობის გაცილებით ხანგრძლივი ისტორია აქვს.

აღნიშნული ფონდების მსგავსი არაერთი ფონდი არსებობდა ქართულ პრაქტიკაში, მაგალითად: პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულების ფონდები, აჭარის ა/რ მთავრობის სარეზერვო ფონდი. საგულისხმოა, რომ ყოველი მათგანის ხარჯვის კანონიერება და მიზანშეწონილობა მუდმივად ეჭვქვეშ იდგა.

დღეისათვის პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდები იქმნება და არსებობს „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის თანახმად.

საქართველოში მთავრობის სარეზერვო ფონდი პირველად 2005 წელს შეიქმნა, პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდს კი არსებობის გაცილებით ხანგრძლივი ისტორია აქვს.

აღნიშნული ფონდების მსგავსი არაერთი ფონდი არსებობდა ქართულ პრაქტიკაში, მაგალითად: პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულების ფონდები, აჭარის ა/რ მთავრობის სარეზერვო ფონდი. საგულისხმოა, რომ ყოველი მათგანის ხარჯვის კანონიერება და მიზანშეწონილობა მუდმივად ეჭვქვეშ იდგა.

დღეისათვის პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდები იქმნება და არსებობს „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის თანახმად.

პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდების დანიშნულება

„საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლი [საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდები] ადგენს:

1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში იქმნება საქართველოს პრეზიდენტის და საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდები. ორივე ფონდის მოცულობა, ერთად აღებული არ უნდა აღემატებოდეს ფიქსირებული ასიგნებების მთლიანი ოდენობის

2. პროცენტს. საქართველოს პრეზიდენტის და საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდებიდან სახსრები გამოიყოფა სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ისეთი საგანგებო შემთხვევებისათვის, როგორიცაა ბუნებრივი და სხვა სახის კატასტროფები, აგრეთვე, სხვა გაუთვალისწინებელი სახელმწიფო ხარჯების დასაფინანსებლად. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდების ხარჯების მიმართულებები განისაზღვრება, შესაბამისად, საქართველოს პრეზიდენტის და საქართველოს მთავრობის მიერ, წლიური საბიუჯეტო კანონით განსაზღვრული მოცულობებისა და პირობების შესაბამისად.“

„2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონის მე-40 მუხლის თანახმად:

„საგანგებო ან/და გაუთვალისწინებელი ღონისძიებების დაფინანსების მიზნით, გათვალისწინებულია საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდის შექმნა, შესაბამისად, 30 მილიონი და 14,4 მილიონი ლარის ოდენობით“

ამრიგად, პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდები წარმოადგენს სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაწილს, შედგება ბიუჯეტში აკუმულირებული თანხებისაგან და მათი არსებობა გამიზნულია სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ისეთი საგანგებო შემთხვევებისათვის, როგორიცაა ბუნებრივი და სხვა სახის კატასტროფები, აგრეთვე სხვა გაუთვალისწინებელი სახელმწიფო ხარჯების დაფინანსება.

ერთი შეხედვით, ფონდების დანიშნულება ნათელია, თუმცა, სარეზერვო ფონდებთან დაკავშირებით არსებულ პრობლემებს შორის მთავარი სწორედ მათი დანიშნულების კანონით მოცემული დეფინიციაა. პრაქტიკა ცხადყოფს, „სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საგანგებო შემთხვევისა“ და გაუთვალისწინებელი სახელმწიფო ხარჯის“ ცნებები იმდენად ზოგადია, რომ მათში ყველა სფერო და კატეგორია შეიძლება მოექცეს. მაგალითად, 2006 წლის განმავლობაში პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდებიდან ფინანსდებოდა შემდეგი ტიპის საქმიანობები:

ჩამონათვალი მრავალფეროვანია და შეიძლება ითქვას, ყოველი მათგანი „სახელმწიფო მნიშვნელობისაა“, თუმცა, რამდენადაა ისინი „გაუთვალისწინებელი ხარჯი“ - სადავოა.

პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდის განკარგვის წესი

„საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლის მე-3 პუნქტი განსაზღვრავს სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფის წესს: „საქართველოს პრეზიდენტის და საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდებიდან თანხებს, მხარჯავი დაწესებულებების განაცხადისა და ფონდების მიზნობრივი დანიშნულების შესაბამისად, პრეზიდენტის და მთავრობის გადაწყვეტილებების საფუძველზე, გამოყოფს [ფინანსთა] მინისტრი. მხარჯავი დაწესებულება ვალდებულია, ზუსტად განსაზღვროს საჭირო თანხის მოცულობა და მიზნობრიობა.“

ზემოაღნიშნული მუხლის თანახმად, პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდებიდან თანხებს გამოყოფენ, შესაბამისად, პრეზიდენტი და მთავრობა, ინდივიდუალური ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტით - განკარგულებით, მხარჯავი დაწესებულების განაცხადის საფუძველზე. ანუ:

1. მხარჯავი დაწესებულება ზუსტად განსაზღვრავს საჭირო თანხის მოცულობას და თანხის გამოყოფის თაობაზე განაცხადით მიმართავს პრეზიდენტს ან მთავრობას;

2. პრეზიდენტი ან მთავრობა იხილავს განაცხადის მართებულობას და, თანხმობის შემთხვევაში, განკარგულებით ავალებს ფინანსთა მინისტრს განმცხადებელი უწყებისათვის თანხის გამოყოფას;

3. ფინანსთა სამინისტრო მხარჯავ დაწესებულებას ურიცხავს გამოყოფილ თანხას.

ამრიგად, „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლის თანახმად, დღეისათვის სარეზერვო ფონდების მოქმედების სამართლებრივი რეჟიმი შემდეგია: პრეზიდენტი და მთავრობა, სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ისეთი საგანგებო შემთხვევებისათვის, როგორიცაა ბუნებრივი და სხვა სახის კატასტროფები, აგრეთვე, სხვა გაუთვალისწინებელი სახელმწიფო ხარჯები, ერთპიროვნული გადაწყვეტილებით, დაწესებულებებისათვის გამოყოფენ თანხებს შესაბამისი სარეზერვო ფონდიდან.

სარეზერვო ფონდების ფინანსური მონიტორინგების თაობაზე ჩვენ მიერ მომზადებულ ანგარიშებში არაერთხელ აღვნიშნეთ მოცემულ სფეროში მიმდინარე საკანონმდებლო ცვლილებებსა და ტენდენციებზე. იმაზეც ბევრჯერ ვისაუბრეთ, რომ სარეზერვო ფონდებთან დაკავშირებით კანონმდებლობაში განხორციელებული ყოველი ცვლილება ფონდების ხარჯვას სულ უფრო უკონტროლოსა და გაუმჭვირვალეს ხდის. 2006 წლის საბოლოო ანგარიშში კიდევ ერთხელ მიმოვიხილავთ კანონმდებლობის სიახლეებს.

სარეზერვო ფონდის დანიშნულებასთან დაკავშირებით პირველი ცვლილებები 2005 წლის დასასრულისათვის განხორციელდა.

ცვლილებები „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ საქართველოს კანონში

ერთ-ერთი უმთავრესი საკანონმდებლო ცვლილება, რომელმაც ცვლილებათა მთელ ნაკადს დაუდო სათავე, 2005 წლის დეკემბერში „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონში შევიდა.

2005 წლის დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციით:

პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდის დანიშნულება იყო თანხების განკარგვა „სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ისეთი საგანგებო შემთხვევებისათვის, როგორიცაა ბუნებრივი და სხვა სახის კატასტროფები და გაუთვალისწინებელი სახელმწიფო ვალდებულებები“.

2005 წლის 28 დეკემბრის ცვლილებებით:

„სარეზერვო ფონდებიდან სახსრები გამოიყოფა სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ისეთი საგანგებო შემთხვევებისათვის, როგორიცაა ბუნებრივი და სხვა სახის კატასტროფები, აგრეთვე, სხვა გაუთვალისწინებელი სახელმწიფოებრივი ხარჯების დასაფინანსებლად“.¹

გარდა „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ კანონში“ შეტანილი ცვლილებებისა, განსხვავებულად ჩამოყალიბდა 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში მთავრობის სარეზერვო ფონდის დანიშნულებაც.

საქართველოს 2005 წლის ბიუჯეტის შესახებ კანონის 39-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი თანხებით უნდა დაფინანსებულიყო შემდეგი ღონისძიებები:

2006 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონიდან სარეზერვო ფონდის მიზნის დაკონკრეტება გაქრა: „საგანგებო, ან/და გაუთვალისწინებელი ღონისძიებების დაფინანსების მიზნით, გათვალისწინებულია საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდის და მთავრობის სარეზერვო ფონდის შექმნა, შესაბამისად, 30.0 მლნ და 25.0 მლნ ლარის ოდენობით. პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდების განკარგვა განხორციელდება საქართველოს ჰპრეზიდენტისა და საქართველოს მთავრობის მიერ გამოცემული შესაბამისი აქტების საფუძველზე.“²

ამრიგად, ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებები შეეხო ფონდების დანიშნულებას და დადგინდა, რომ ფონდიდან უნდა დაფინანსდეს არა „გაუთვალისწინებელი სახელმწიფო ვალდებულებები“, არამედ „გაუთვალისწინებელი სახელმწიფოებრივი ხარჯები“, ანუ ყველანაირი ხარჯი, რომელიც წინასწარ ბიუჯეტში არ ყოფილა გათვალისწინებული. აქვე, თუ გავითვალისწინებთ, რომ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში ხარჯები დეტალურად არასოდეს არის გაწერილი, აშკარაა, რომ, ტერმინ „გაუთვალისწინებლის“ ფარგლებში ნებისმიერი ხარჯი შეიძლება მოხვდეს. სამწუხაროდ, არსებული პრაქტიკა და ქვემოთ წარმოდგენილი ანგარიში სწორედ ამ ვერსიის სასარგებლოდ მეტყველებს.

ცვლილებები და დამატებები „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონში

„საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონში ცვლილებებს მოჰყვა სიახლეები „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონში. ეს კანონი მიღებულ იქნა 2005 წელს და ძალაში შევიდა 2006 წლის პირველ იანვარს, საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გამჭვირვალე ხარჯვის უზრუნველყოფისა და თავისუფალი კონკურენციის განვითარების მიზნით.

კანონით განსაზღვრული მიზნების უზრუნველსაყოფად სახელმწიფო შესყიდვებისათვის სპეციალური პროცედურებია დადგენილი, რომლებიც დაცული უნდა იყოს საბიუჯეტო სახსრების განკარგვის ყველა შემთხვევაში. შესაბამისად, პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიც, როგორც საბიუჯეტო სახსრებით შექმნილი სახელმწიფო ბიუჯეტის ორგანული და განუყოფელი ნაწილი, ზემოაღნიშნულ პროცედურებს უნდა ექვემდებარებოდეს. თუმცა, 2006 წლის ივლისში პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი ამ საერთო რეჟიმიდან ამოვარდა. საქართველოს პარლამენტმა დაჩქარებული წესით მიიღო პრეზიდენტის საკანონმდებლო ინიციატივა „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ“. ცვლილება გულისხმობდა, რომ პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან ან/და საპრეზიდენტო ღონისძიებების უზრუნველსაყოფად განსახორციელებელ შესყიდვებზე საერთოდ არ უნდა გავრცელდეს „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონის მოქმედება.

აღნიშნული ცვლილების შედეგად, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტს დაემატა „ე“ ქვეპუნქტი: „ამ კანონის მოქმედება არ ვრცელდება... საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან, ასევე, საქართველოს პრეზიდენტის ან/და პარლამენტის თავმჯდომარის შეხვედრებისა და ვიზიტების ორგანიზების უზრუნველსაყოფად განსახორციელებელ შესყიდვებზე.“ მოგვიანებით, აღნიშნული მუხლი კიდევ უფრო დაიხვეწა და შემდეგი სახით ჩამოყალიბდა: „ამ კანონის მოქმედება არ ვრცელდება.. საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან, ასევე საქართველოს პრეზიდენტის ან/და პარლამენტის თავმჯდომარის შეხვედრებისა და ვიზიტების, ასევე საქართველოს პარლამენტში დელეგაციების მიღებისა და საქართველოს პარლამენტის დელეგაციების საზღვარგარეთ ვიზიტების ორგანიზების უზრუნველსაყოფად განსახორციელებელ შესყიდვებზე“.

ამრიგად, პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი, გაზრდილი მოცულობითა და თავისუფალი დანიშნულებით, კონტროლის მექანიზმის გარეშე დარჩა. შედეგად, პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდთან დაკავშირებით, შემდეგი სამართლებრივი რეჟიმი მოქმედებს:

აღნიშნულის გარდა, 2006 წლის 18 ივლისს განხორციელებული ცვლილებებით, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონში კიდევ ერთი სიახლე შევიდა ძალაში. „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლის მე-3 პუნქტში მოცემულია შემთხვევები, როდესაც შესაძლებელია სახელმწიფო შესყიდვის ერთ პირთან მოლაპარაკების გზით განხორციელება. 2006 წლის ივლისში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად, ამ ჩამონათვალს დაემატა კიდევ ერთი: „შესყიდვა შეიძლება განხორციელდეს ერთ პირთან მოლაპარაკების საშუალებით, თუ, სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის ღონისძიებების შეზღუდულ ვადებში შეუფერხებლად გატარების მიზნით, საქართველოს პრეზიდენტის ან/და საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტით დადგინდა შესყიდვების განხორციელება“. მართალია, ზემოაღნიშნულ ნორმაში მოცემულია ზოგადი ხასიათის წინადადება - „სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის ღონისძიებების შეზღუდულ ვადებში შეუფერხებლად გატარება“, - რომელიც უნდა განსაზღვრავდეს, რა შემთხვევაში შეუძლია პრეზიდენტსა და მთავრობას ერთ პირთან მოლაპარაკების გზით შესყიდვის განხორციელების უფლებამოსილების მინიჭება შემსყიდველისათვის, მაგრამ, რეალურად, პრეზიდენტის და მთავრობის სამართლებრივი აქტით ამა თუ იმ უწყებას ენიჭება უფლებამოსილება, ერთ პირთან მოლაპარაკების გზით განახორციელოს ნებისმიერი ღირებულების შესყიდვა.

ამრიგად, მართალია მთავრობის სარეზერვო ფონდი მთლიანად არ გათავისუფლებულა „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონის მოქმედებისაგან, თუმცა, მთავრობას მიენიჭა უფლებამოსილება, თანხის გამოყოფასთან ერთად, თავადვე მისცეს შემსყიდველს უფლება, ერთპიროვნულად განკარგოს მიღებული თანხა.

ზემოთ განხილული ცვლილებების არამართებულობა ცალსახაა, ვინაიდან, ყოველი მათგანი წინააღმდეგობაში მოდის თავად სახელმწიფო შესყიდვების პრინციპებთან:

ა) სახელმწიფო შესყიდვებისათვის განკუთვნილი ფულადი სახსრების რაციონალური ხარჯვის უზრუნველყოფა;

ბ) სახელმწიფო საჭიროებისათვის აუცილებელი საქონლის წარმოების, მომსახურების გაწევისა და სამშენებლო სამუშაოს შესრულების სფეროში ჯანსაღი კონკურენციის განვითარება;

გ) სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელებისას შესყიდვების მონაწილეთა მიმართ სამართლიანი და არადისკრიმინაციული მიდგომის უზრუნველყოფა;

დ) სახელმწიფო შესყიდვების საჯაროობის უზრუნველყოფა;

ე) სახელმწიფო შესყიდვების ერთიანი სისტემის შექმნა და მის მიმართ საზოგადოების ნდობის ჩამოყალიბება.

________________

1. „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონის მე- 13 მუხლი.

2. „საქართველოს 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონის მე-40 მუხლის მე-7 პუნქტი.

წლების განმავლობაში სარეზერვო ფონდების განკარგვისას ერთ-ერთ უმთავრეს დარღვევას „ფიქსირებულ ასიგნებებს ზემოთ ხარჯვა“, ანუ „გადახარჯვა“ წარმოადგენდა.

„საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად: „საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდები ხარჯების მიმართულებები დგინდება პრეზიდენტის და მთავრობის მიერ წლიური საბიუჯეტო კანონით განსაზღვრული მოცულობებისა და პირობების შესაბამისად“ 2006 წლის წლიური საბიუჯეტო კანონის მიხედვით კი, პრეზიდენტის ფონდის მოცულობა განისაზღვრა 30 მილიონი ლარის ოდენობით:¹

პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდის მოცულობა გასული წლების განმავლობაში შეადგენდა 10 მილიონ ლარს, 2006 წელს კი, სარეზერვო ფონდი გაზრდილი მოცულობით - 30 მილიონი ლარით განისაზღვრა.

დიაგრამა №1

კანონის ზემოაღნიშნული მითითება ნიშნავს, რომ 2006 წლის განმავლობაში პრეზიდენტის ფონდიდან გაწეული ხარჯვა 30 მილიონ ლარს არ უნდა აღემატებოდეს. კანონის ცალსახა მოთხოვნის მიუხედავად, 2006 წელს, ისევე, როგორც გასულ წლებში, ადგილი ჰქონდა „ფიქსირებულ ასიგნებებს ზევით ხარჯვას“, ანუ პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან იმაზე მეტი დაიხარჯა, ვიდრე ეს წინასწარ იყო განსაზღვრული და კანონმდებლობით დაშვებული.

2006 წლის განმავლობაში, კვარტალების მიხედვით, ფონდიდან ხარჯები შემდეგნაირად იქნა გაწეული:

I კვარტალის განმავლობაში დაიხარჯა - 2,347,163 ლარი;

II კვარტალის განმავლობაში დაიხარჯა - 19,401,587 ლარი;

III კვარტალის განმავლობაში დაიხარჯა - 13,192,750 ლარი;

IV კვარტალის განმავლობაში კი - 3,601,114 ლარი.

დიაგრამა №2

ამრიგად, 2006 წლის პირველი სამი კვარტალის ბოლოს პრეზიდენტის ფონდი დან გახარჯული იყო 34,941,500 ლარი, ანუ თითქმის 5 მილიონით მეტი, ვიდრე მთელი წლის განმავლობაში იყო დაშვებული.

მიუხედავად იმისა, რომ 2006 წლის 1 ოქტომბერს სარეზერვო ფონდიდან დაშვებულზე ბევრად მეტი თანხა იყო გამოყოფილი, წლის ბოლო კვარტალში ხარჯვა მაინც გაგრძელდა და დამატებით 3,601,114 ლარი გამოიყო, შესაბამისად, 2006 წლის განმავლობაში პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან სულ 38,542,614 ლარი, ანუ ნებადართულზე 8,542,614 ლარით მეტი დაიხარჯა.

ზემოაღნიშნული ფიქსირებულ ასიგნებებს ზევით ხარჯვა წინააღმდეგობაში მოდის:

პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდის ფიქსირებულ ასიგნებას ზევით ხარჯვა გასულ წლებშიც აქტუალური პრობლემა იყო. წლების მიხედვით, ფონდების მოცულობისა და რეალური ხარჯვის შედარება შემდეგნაირად გამოიყურება:

მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტის ფონდის მოცულობა წინა წლებთან შედარებით 3-ჯერ გაიზარდა, ფონდი ფიქსირებულ ასიგნებებს მაინც გასცდა:

2006 წელს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდის გადახარჯვის პროცენტული მაჩვენებელი, წინა წლებთან შედარებით, შემცირდა, თუმცა, არა იმიტომ, რომ ხარჯვა შემცირდა, არამედ იმიტომ, რომ ფონდის მოცულობა გაიზარდა:

________________

1. „2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონის მე-40 მუხლი.

„საბიუჯეტოს სისტემების შესახებ“ კანონის 35-ე მუხლის თანახმად: „ყოველი კვარტალის დასრულებიდან 1 თვის ვადაში საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საქართველოს პარლამენტს წარუდგენს სახელმწიფო ბიუჯეტის კვარტალურ მიმოხილვას“. მოცემულ ანგარიშებში უნდა აისახოს შესაბამის პერიოდში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეული ყოველი ხარჯი.

მნიშვნელოვანია, თუ როგორ აისახება პრეზიდენტის განკარგულებები და, შესაბამისად, ჩვენს ხელთ არსებული მონაცემები ფინანსთა სამინისტროს ანგარიშებში. როგორც წესი, პრეზიდენტისა და მთავრობის მიერ „გადახარჯული“ თანხების ბიუჯეტში „გასწორებას“ სწორედ ფინანსთა სამინისტრო ახდენს, თანაც ისე, რომ წლის ბოლოს პრეზიდენტსა და პარლამენტს ფიქსირებულ ასიგნებას ზემოთ არც ერთი თეთრი არ გამოსდით გახარჯული.

ფინანსთა სამინისტროს ანგარიშების განხილვისას, დარღვევების მთელი ნაკადია სახეზე. ანგარიში წინააღმდეგობაში მოდის წლიურ საბიუჯეტო კანონთან, პრეზიდენტის განკარგულებებთან და, რაც მთავარია, საკუთარ მონაცემებთან.

2006 წლის I კვარტალი:

2006 წლის პირველ კვარტალში პრეზიდენტმა 10 განკარგულება გამოსცა პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე, რომელთა ჯამი 2,347,163 ლარს შეადგენდა, თუმცა, მათგან ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების საბოლოო ანგარიშში მხოლოდ 2 განკარგულება, ანუ 127,340 ლარის ხარჯვა, მოხვდა, დანარჩენი რვა განკარგულება კი „გაქრა“; ესენია:

აღნიშნული განკარგულებების ფინანსთა სამინისტროს საბოლოო ანგარიშიდან ამოღება ეწინააღმდეგება არამარტო პრეზიდენტის განკარგულებებს, არამედ თავად ფინანსთა სამინისტროს პირველი კვარტალის მონაცემებს, რადგან ჩამოთვლილთაგან ყველა განკარგულება ასახული იყო ფინანსთა სამინისტროს I კვარტალის ანარიშში, რაც კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ მითითებული თანხები რეალურად სარეზერვო ფონდიდან დაიხარჯა.

2006 წლის II კვარტალი:

2006 წლის მეორე კვარტალის მონაცემები ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯვის ანგარიშში პირველის მსგავსად აისახა. ანუ, 2006 წლის პირველი ორი კვარტალის განმავლობაში სარეზერვო ფონდიდან თანხების გამოყოფის თაობაზე პრეზიდენტის 21 განკარგულება სრულად აისახა ფინანსთა სამინისტროს 6 თვის ანგარიშში, თუმცა, ამ 21 განკარგულებიდან ფინანსთა სამინისტროს წლიურ ანგარიშში მხოლოდ და მხოლოდ 5 მოხვდა, ანუ 19,401,587 ლარის ნაცვლად - 3,739,150 ლარი. დანარჩენი 16 განკარგულების ბედი კი უცნობია:

ამ შემთხვევაშიც, პირველი კვარტალის მსგავსად, ფინანსთა სამინისტროს საბოლოო ანგარიში წინააღმდეგობაში მოდის როგორც პრეზიდენტის განკარგულებებთან, ასევე, ფინანსთა სამინისტროს ექვსი თვის ანგარიშთანაც, რომელშიც ყველა ზემოთ მითითებული ხარჯვა იყო ასახული.

2006 წლის III კვარტალი

2006 წლის მესამე კვარტალის ანგარიშში მოცემული მონაცემები რადიკალურად განსხვავდებოდა წინა ანგარიშებისაგან და მასში უკვე აღარ აისახებოდა პირველი და მეორე კვარტალის განმავლობაში გაწეული ხარჯები. გარდა ამისა, ამ პერიოდში პრეზიდენტის მიერ სარეზერვო ფონდის განკარგვის თაობაზე კიდევ ოთხი განკარგულება არ აისახა საბოლოო ანგარიშში; ესენია:

2006 წლის საბოლოო ანგარიში

ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშში¹ სიახლე აღმოვაჩინეთ. როგორც ზემოთ არაერთხელ აღვნიშნეთ, „2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონის თანახმად, პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდის მოცულობა 30 მილიონი ლარით განისაზღვრა, თუმცა, ფინანსთა სამინისტროს ანგარიშში ეს ოდენობა გაზრდილი მოცულობით იქნა ასახული:

ფინანსთა სამინისტროს ეს ჩანაწერი სრულიად ალოგიკურია და, უბრალოდ, არ ასახავს რეალურ მდგომარეობას. ანგარიშის ალოგიკურობა იმაში მდგომარეობს, რომ იგი ფონდებს უფრო გაზრდილი მოცულობით ასახავს, ვიდრე ეს „2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონშია გათვალისწინებული. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, პარლამენტის მიერ დამტკიცებული 2006 წლის საბიუჯეტო კანონის თანახმად, პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდის მოცულობა 30 მილიონი ლარით განისაზღვრა, შესაბამისად გაუგებარია როგორ მოახერხა ფინანსთა სამინისტრომ პრეზიდენტის ფონდის მოცულობის 32,353,100 ლარამდე გაზრდა.

რაც შეეხება ანგარიშში ასახულ ხარჯვის ოდენობას, ეს მონაცემები, უბრალოდ, არ შეეფერება სინამდვილეს, ვინაიდან „საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებით, საანგარიშო პერიოდში საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი ასიგნებების მოცულობამ შეადგინა“ არა 32,291,600, არამედ 38,542,614 ლარი.

სულ 2006 წლის განმავლობაში საქართველოს პრეზიდენტმა გამოსცა 125 განკარგულება სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე, რომელთაგან ფინანსთა სამინისტროს ანგარიშებში 29 არ აისახა:

ჩამოთვლილ განკარგულებათა ჯამი 5,351,631 ლარს შეადგენს, ანუ ფინანსთა სამინისტროს კვარტალური და საბოლოო ანგარიშებიდან „გამქრალი“ პრეზიდენტის 29 განკარგულების შედეგად, 5 მილიონ ლარზე მეტი თანხის ხარჯვა პრეზიდენტს უბრალოდ „არ ჩაეთვალა“.

დიაგრამა №3

აღსანიშნავია ისიც, რომ ამგვარი „გაუგებრობები“ 2006 წლის სიახლე არ არის და ყოველ საბიუჯეტო წელს სარეზერვო ფონდიდან გაწეული ხარჯები სწორედ ამ მეთოდით „სწორდება“, ანუ წლის განმავლობაში პრეზიდენტისა და მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გახარჯული თანხა სხვადასხვა საბიუჯეტო ასიგნებაში გადანაწილდება, შედეგად კი, მთავრობასა და პრეზიდენტს დარღვევა არ ჩაეთვლება, ხოლო გადახარჯვით განკარგული სახელმწიფო ბიუჯეტის თანხები სახელმწიფო ბიუჯეტის ზრდად მოინათლება. მაგალითად გასული წლის ბოლოს განხორციელებული საბიუჯეტო ცვლილებების თანახმად, სხვადასხვა უწყების საბიუჯეტო ასიგნებები სწორედ იმ მოცულობით გაიზარდა, რამდენიც მას წლის განმავლობაში სარეზერვო ფონდიდან გამოეყო.

დაახლოებით იგივე სურათი გვაქვს 2006 წელს. ამ წლის მონაცემების თანახმად, უკანასკნელი საბიუჯეტო ცვლილებებით სახელმწიფო ბიუჯეტი გაიზარდა 50,6 მილიონი ლარით. ჩვენი მონაცემებით კი, წლის განმავლობაში სარეზერვო ფონდი გადაიხარჯა 56,7 მილიონი ლარით. მართალია, ბიუჯეტის გაზრდის თანხა იმდენად ზუსტად არ ემთხვევა გადახარჯულს, რამდენადაც გასულ წლებში, მაგრამ წინა წლების პრაქტიკასა და სიზუსტეს თუ გავითვალისწინებთ, ადვილად მისახვედრია, რომ 2006 წელს ზუსტად იგივე ოპერაცია განხორციელდა, რაც გასულ წლებში და „გადახარჯვას“ კვლავაც „ბიუჯეტის გაზრდა“ დაერქვა.

_____________

1. ფინანსთა სამინისტროს 2007 წლის 20 აპრილის № 06-02/34/3911 წერილი.

ვინაიდან დღეისათვის მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად და ფონდის დანიშნულებისათვის მეტისმეტად ფართო განსაზღვრების მიცემის შედეგად, პრეზიდენტს შეუძლია „ყოველთვის“, „ყველას“ და „ყველაფრის“ დაფინანსება, ამიტომ სარეზერვო ფონდიდან გაწეული ხარჯების მიზნობრიობაზე საუბარი რთულია. სამაგიეროდ, შესაძლებელია, გამოვკვეთოთ ტენდენციები, ანუ რა ღონისძიებების დაფინანსება ითვლებოდა წლის განმავლობაში პრიორიტეტულად და რა ტიპის საქმიანობებს მოხმარდა პრეზიდენტის გამგებლობაში არსებული 30 მილიონი.

2006 წლის განმავლობაში პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან ხარჯვა შემდეგი მიმართულებებით მიმდინარეობდა:

დიაგრამა №4

ვინაიდან სარეზერვო ფონდის დანიშნულება ბუნდოვანია და რთულია რომელიმე ტიპის ღონისძიების სახელმწიფოებრივ მნიშვნელობაზე ვიდავოთ, შედარებით უფრო კონკრეტულია ტერმინი „გაუთვალისწინებელი ხარჯი“. ეს უკანასკნელი გულისხმობს, რომ ესა თუ ის ხარჯი სახელმწიფო ბიუჯეტში გათვალისწინებული არ იყო. სახელმწიფო ბიუჯეტში კი, გათვალისწინებული შეიძლება არ იყოს მხოლოდ ისეთი ხარჯები, რომლებიც წინასწარ გათვალისწინებული ვერ იქნებოდა. სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე პრეზიდენტის განკარგულებებში ბევრი ისეთი ღონისძიება გვხვდება, რომლებიც ცალსახად ბიუჯეტის სხვა პუნქტებში უნდა გაწერილიყო და სარეზერვო ფონდს არ დასწოლოდა ტვირთად, მაგალითად:

ყურადსაღებია გააქტიურება 2006 წლის მესამე კვარტალის ბოლოს გარე განათებებისა და ფასადების შეკეთებისათვის თანხების გამოყოფის მხრივ. თუკი 2006 წლის აგვისტომდე პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან არც ერთი განკარგულებით არ გამოყოფილა თანხა გარე განათებისა და ფასადების შესაკეთებლად, 2006 წლის აგვისტოდან 2006 წლის 5 ოქტომბრამდე, ანუ ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებამდე, პრეზიდენტმა 13 განკარგულება გამოსცა ზემოაღნიშნული ღონისძიებების დასაფინანსებლად - საერთო ღირებულებით 6,716,545 ლარი - თანაც, ყოველი განკარგულების შესაბამისად, თანხა ადგილობრივი თვითმმართველობის ბიუჯეტებში მიემართებოდა. არჩევნების დასრულების შემდგომ კი, ამ ტიპის ღონისძიებისათვის თანხების გამოყოფა კვლავ შეწყდა.

ზემოაღნიშნული განკარგულებებია:

რაც შეეხება, სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი თანხების გადანაწილებას უწყებების მიხედვით, თანხა შემდეგნაირად გადანაწილდა:

დიაგრამა №5

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ 2006 წლის მესამე კვარტალში პრეზიდენტის განკარგულებების უმრავლესობა, რომლებიც სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფას შეეხებოდა, ვერ მოხვდა ნორმატიული აქტების ელექტრონულ პროგრამა Codex-ში. შესაბამისად, გამოტოვებული განკარგულებების ასლები პრეზიდენტის ადმინისტრაციიდან საჯარო ინფორმაციის გამოთხოვნის თაობაზე განცხადებით გამოვითხოვეთ. პრეზიდენტის ადმინისტრაციიდან პასუხის მიღების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ გამოტოვებულ განკარგულებათაგან თითქმის ყველა პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფას შეეხებოდა¹

ამრიგად, 2006 წლის ბოლო კვარტალის განმავლობაში პრეზიდენტის 39 განკარგულებიდან პროგრამა Codex-ში ვერ მოხვდა პრეზიდენტის 19 განკარგულება, მათ შორის:

ამრიგად, პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი, მიუხედავად გაზრდილი მოცულობისა და თავისუფალი განკარგვის შესაძლებლობისა, 2006 წელს მაინც მთელი რიგი დარღვევებით დაიხარჯა. პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი კვლავაც ფიქსირებულ ასიგნებებს ზემოთ გადაიხარჯა; ფონდიდან, ნაცვლად სტიქიით მიყენებული ზიანის სალიკვიდაციო ღონისძიებებისა, ფინანსდებოდა ყველა სხვა ტიპის ღონისძიება და, რაც მთავარია, ეს დარღვევები მოგვიანებით სწორდებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში.

__________________

1. ესენია: საქართველოს პრეზიდენტის 2006 წლის №599; 605; 616; 727; 731; 745; 746; 747; 788; 790; 794; 795; 799; 801; 802; 805; 809; 811 და 812 განკარგულებები.

მთავრობის სარეზერვო ფონდის ხარჯვის მონიტორინგის შედეგად იგივე ტიპის დარღვევები გამოვლინდა, რაც პრეზიდენტის ფონდის შემთხვევაში, ერთი განსხვავებით - მასშტაბები გაცილებით ფართო იყო.

საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 2006 წლის ბიუჯეტში და „გადახარჯვა“

საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი საქართველოს 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში თავდაპირველად 25 მლნ ლარით განისაზღვრა, თუმცა, წლის განმავლობაში ეს ციფრი ბევრჯერ შეიცვალა, თანაც ისე, რომ აღნიშნული ცვლილებები საერთოდ ამოვარდა ლოგიკური ჯაჭვიდან.

მთავრობის სარეზერვო ფონდი 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში შესული ცვლილებების მიხედვით:

2006 წლის 1 იანვარი:

როგორც აღვნიშნეთ, ფონდის თავდაპირველი მოცულობა განისაზღვრა 25 მილიონით, თუმცა, 2006 წლის 23 მაისს სახელმწიფო ბიუჯეტში შესული ცვლილებებით მთავრობის სარეზერვო ფონდის ოდენობა ყოველგვარი მოტივაციისა და საფუძვლის გარეშე 23 მლნ ლარამდე შემცირდა. აღსანიშნავია, რომ ამ დროისათვის მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი თანხის ოდენობა უკვე თითქმის 22 მლნ ლარს შეადგენდა:

2006 წლის 23 მაისი:

მიუხედავად იმისა, რომ 2006 წლის მაისში განხორციელებული ცვლილებების დროისათვის მთავრობის სარეზერვო ფონდი თითქმის სრულად იყო გახარჯული, 2006 წლის 25 ივლისს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონში კიდევ ერთი ცვლილება შევიდა და სარეზერვო ფონდის მოცულობა 14 მლნ 400 ათას ლარამდე შემცირდა. ამ პერიოდისათვის ფონდიდან უკვე 24 მილიონზე მეტი იყო დახარჯული:

2006 წლის 25 ივლისი:

ამრიგად, მთავრობის ფონდის მოცულობა 14,4 მილიონ ლარამდე მაშინ შემცირდა, როდესაც ფონდიდან გამოყოფილი იყო 24 მლნ ლარზე მეტი. არავითარი ახსნა ან დასაბუთება ამ ცვლილებას აღმასრულებელი ხელისუფლების მხრიდან არ მოჰყოლია და მთავრობის სარეზერვო ფონდის შემცირების მიზეზები და მოტივაცია უცნობი დარჩა, მით უმეტეს, რომ მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან თანხების გამოყოფა კვლავაც ინტენსიურად გრძელდებოდა.

სარეზერვო ფონდის მოცულობა საბიუჯეტო წლის ბოლოს უცვლელი დარჩა და 2006 წლის 31 დეკემბრისათვის კვლავ 14,4 მილიონი ლარით განისაზღვრა. ამ პერიოდისათვის კი, მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან არათუ 14 მილიონი, არამედ 62,603,126 ლარი იყო გახარჯული.

მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან თანხების განკარგვის ფაქტობრივი მდგომარეობა, 2006 წლის ბიუჯეტის ცვლილებების შესაბამისად, შემდეგნაირად გამოიყურება:

დიაგრამა №6

როგორც ვხედავთ, წლის განმავლობაში მთავრობის სარეზერვო ფონდის ასიგნებაში არაერთი ცვლილება განხორციელდა და საბიუჯეტო წლის დასასრულისათვის მთავრობის სარეზერვო ფონდის მოცულობა 14 მლნ ლარამდე შემცირდა მაშინ, როდესაც ამ დროისათვის სარეზერვო ფონდიდან უკვე 62 მლნ ლარზე მეტი იყო გამოყოფილი.

საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს კვარტალური ანგარიში

2006 წლის I კვარტალი:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის პირველ კვარტალურ ანგარიშში ვკითხულობთ: „საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 2006 წლის პირველ კვარტალში განისაზღვრა 14,535.0 ათასი ლარით. საანგარიშო პერიოდში საქართველოს მთავრობის განკარგულებებით სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი ასიგნებების მოცულობამ შეადგინა 14,534.1 ათასი ლარი.“

სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე მთავრობის მიერ გამოცემულ განკარგულებებს თუ შევაჯამებთ, ადვილად მისახვედრია, რომ ფინანსთა სამინისტროს კვარტალურ ანგარიშში მოყვანილი 14,534,000 ლარი (სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი თანხის ოდენობა) არ შეესაბამება სინამდვილეს და პირველი კვარტალის განმავლობაში დაიხარჯა არა 14,5 მილიონი, არამედ 17,5 მილიონი ლარი. აღნიშნული ცდომილება გამოწვეულია იმით, რომ ფინანსთა სამინისტროს ანგარიშში არ აისახა მთავრობის ოთხი განკარგულება სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე:

რაც შეეხება ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების საბოლოო ანგარიშს, მისი მონაცემები განსხვავდება არა მარტო ჩვენი მონაცემებისა და მთავრობის განკარგულებებისაგან, არამედ თავად ფინანსთა სამინისტროს პირველი კვარტალური ანგარიშის მონაცემებისგანაც. როგორც აღვნიშნეთ, ფინანსთა სამინისტროს პირველ კვარტალურ ანგარიშში არ აისახა მთავრობის მხოლოდ ოთხი განკარგულება, საბოლოო ანგარიშში კი, მხოლოდ პირველი კვარტალის განმავლობაში გამოცემული განკარგულებებიდან, არ აისახა არათუ 4, არამედ 13 განკარგულება, რომელთა ჯამი 13,861,649 ლარს შეადგენს.

ამრიგად, ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშ­ში, რეალურად დახარჯული 17,5 მილიონი ლარიდან აისახა 3,6 მილიონი ლარი, 13,8 მილიონი კი ანგარიშებში ვერ მოხვდა.

2006 წლის II კვარტალი:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის მეორე კვარტალურ ანგარიშში ნათქვამია: „საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 2006 წლის 6 თვეში განისაზღვრა 12,250,000 ლარით. საანგარიშო პერიოდში საქართველოს მთავრობის განკარგულებებით სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი ასიგნებების მოცულობამ შეადგინა 12 248.7 ათასი ლარი.“

აღსანიშნავია, რომ ფინანსთა სამინისტროს მიერ მოყვანილი თანხის ოდენობა ეწინააღმდეგება არა მარტო ორ კვარტალში სარეზერვო ფონდიდან თანხების გამოყოფის შესახებ მთავრობის განკარგულებებს, არამედ თავად ფინანსთა სამინისტროს პირველ კვარტალურ ანგარიშს. ეს წინააღმდეგობა ერთგვარად კურიოზულიც კი არის, რადგან ფინანსთა სამინისტროს მეორე კვარტალური ანგარიშიდან ირკვევა, რომ საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან ორ კვარტალში უფრო ნაკლები დაიხარჯა, ვიდრე პირველ კვარტალში.

მთავრობის განკარგულებებიდან ცალსახად ირკვევა, რომ მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 2006 წლის მეორე კვარტალში გამოყოფილმა თანხამ 8 მლნ ლარს მიაღწია, ხოლო ორ კვარტალში გამოყოფილმა თანხამ 24 მლნ ლარს გადააჭარბა.

ფინანსთა სამინისტროს მეორე კვარტალის ანგარიშში არ აისახა ამ პერიოდში მთავრობის შვიდი განკარგულება:

საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 6 თვიან მიმოხილვაში ასახვა ვერ ჰპოვა საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილმა, დაახლოებით, 12 მლნ ლარმა.

განსხვავებული სურათია წარმოდგენილი ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშში. ამჯერად ფინანსთა სამინისტროს ანგარიშებში არ აისახა მთავრობის 2006 წლის მეორე კვარტალის არათუ 7, არამედ 16 განკარგულება და საბოლოო ანგარიშში ვერც ის განკარგულებები მოხვდა, რომლებიც ერთხელ უკვე იყო წარმოდგენილი 2006 წლის 6 თვიანი შესრულების ანგარიშში.¹ დაკარგულ განკარგულებათა ჯამი შეადგენს 5,658,467 ლარს.

ამრიგად, ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის 6 თვიან მიმოხილვაში რეალურად დახარჯული 25,5 მილიონი ლარიდან აისახა მხოლოდ 9,2 მილიონი ლარი, დანარჩენი 16,3 მილიონი ლარი კი, ანგარიშში კვლავაც ვერ მოხვდა.

2006 წლის III კვარტალი

დასაწყისისათვის, შეგახსენებთ 2006 წლის პირველ კვარტალურ ანგარიშში მითითებულ მონაცემებს: „საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 2006 წლის პირველ კვარტალში განისაზღვრა 14,535.0 ათასი ლარით. საანგარიშო პერიოდში საქართველოს მთავრობის განკარგულებებით სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი ასიგნებების მოცულობამ შეადგინა 14,534.1 ათასი ლარი.“

საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ მომზადებულ მე-3 კვარტალურ ანგარიშში ზემოთ მითითებული მონაცემები შემდეგი სახით ჩამოყალიბდა: „საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 2006 წლის 9 თვეში განისაზღვრა 12 077.5 ათასი ლარით. საანგარიშო პერიოდში საქართველოს მთავრობის განკარგულებებით სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი ასიგნებების მოცულობამ შეადგინა 12 076.2 ლარი, ხოლო საკასო ხარჯმა - 11 365.9 ათასი ლარი.“

ანუ, ამჯერად, ფინანსთა სამინისტრო ამტკიცებს, რომ სამი კვარტალის განმავლობაში უფრო ნაკლები დაიხარჯა, ვიდრე მხოლოდ პირველი კვარტალის განმავლობაში ან პირველ ორ კვარტალში ერთად.

ფინანსთა სამინისტროს მესამე კვარტალურ ანგარიშში მოყვანილი მონაცემების მიხედვით, 2006 წლის 9 თვეში საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 12 076 200 ლარი გამოიყო და მათგან 11 365 900 ლარი იყო ათვისებული. ამგვარი მონაცემები ეწინააღმდეგება არა მარტო სამ კვარტალში სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი თანხების ოდენობის შესახებ მთავრობის განკარგულებებს (მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 2006 წლის 9 თვეში 30 მლნ-ზე მეტი ლარი გამოიყო), არამედ თავად ფინანსთა სამინისტროს პირველ და მეორე კვარტალურ ანგარიშებში მოყვანილ მონაცემებს.

რეალობა კი ის არის, რომ ფინანსთა სამინისტროს მიერ მომზადებულ მე-3 კვარტალურ ანგარიშში, მე-2 კვარტალური ანგარიშისაგან განსხვავებით, ვერ მოხვდა საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 6,987,111 ლარის გამოყოფის შესახებ საქართველოს მთავრობის №2; 15; 37; 38; 36; 52; 81; 90; 106; 130; 157; 134; 182; 189; 200; 215; 217; 154 განკარგულებები.²

ჩვენ მიერ ოფიციალური წყაროებიდან მოძიებული ინფორმაციით, საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან მხოლოდ 2006 წლის მე-3 კვარტალში გამოყოფილმა თანხამ დაახლოებით 5.600.000 ლარს მიაღწია, ხოლო ორ კვარტალში გამოყოფილმა თანხამ 30 მლნ ლარს გადააჭარბა.

საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 9-თვიან მიმოხილვაში ასახვა ვერ ჰპოვა საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილმა, დაახლოებით, 18 მლნ ლარმა:

დიაგრამა №7

კიდევ უფრო განსხვავებული მონაცემებია წარმოდგენილი ფინანსთა სამინისტროს წლიურ ანგარიშში, რომელშიც, გარდა ზემოთ ჩამოთვლილი 2006 წლის პირველი ორი კვარტალის განმავლობაში გამოცემული განკარგულებებისა, აღარ მოხვდა მთავრობის მესამე კვარტალოს ორი განკარგულება:

2006 წლის საბოლოო ანგარიში

ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის საბოლოო ანგარიშში ასახვა ვერ ჰპოვა მთავრობის 2006 წლის III კვარტალის ხუთმა განკარგულებამ სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფასთან დაკავშირებით:

ამ განკარგულებათა საერთო ჯამი შეადგენს ხუთ მილიონ ლარზე მეტს, ანუ ფინანსთა სამინისტროს საბოლოო ანგარიშში მხოლოდ ბოლო კვარტალის განმავლობაში არ აისახა 5 მილიონ ლარზე მეტი.

თვალსაჩინოებისათვის, წარმოგიდგენთ ცხრილს 2006 წლის კვარტალების მიხედვით, სადაც ნათლად ჩანს სხვაობა სარეზერვო ფონდის ხარჯვის მიმდინარეობის შესახებ საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციისა და ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებს შორის:

დიაგრამა №8

ზემოთ მოყვანილი მონაცემები ფინანსთა სამინისტროს წლიურ ანგარიშში ერთადერთი გაუგებრობა არ არის და კიდევ უფრო დიდ ალოგიკურობას ვხვდებით:

ეს მონაცემები ფონდს გაცილებით გაზრდილი მოცულობით ასახავს, ვიდრე ეს „2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონშია გათვალისწინებული. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, პარლამენტის მიერ დამტკიცებული 2006 წლის საბიუჯეტო კანონის თანახმად, მთავრობის სარეზერვო ფონდი 14,4 მილიონი ლარით განისაზღვრა. შესაბამისად, გაუგებარია, როგორ მოახერხა ფინანსთა სამინისტრომ მთავრობის ფონდის მოცულობის 37,300,000 ლარამდე გაზრდა.

გარდა ამისა, ანგარიშში ასახული ხარჯვის ოდენობა არ შეეფერება სიმართლეს, რადგან „საანგარიშო პერიოდში საქართველოს მთავრობის განკარგულებით სარეზერვო ფონდიდან ასიგნებების მოცულობამ შეადგინა“ არა 36,296,800 ლარი, არამედ 62,603,126 ლარი.

_______________

1. მთავრობის 2006 წლის № 154, 157, 182, 189, 190, 191, 205, 211, 215, 217, 242, 243, 244, 253, 255, 306 განკარგულებები მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე.

2. საქართველოს მთავრობის განკარგულებები; იხ. დანართი №3.

ამრიგად, 2006 წელს მთავრობის 14,4 მილიონიანი სარეზერვო ფონდიდან 62 მილიონზე მეტი დაიხარჯა. საინტერესოა, წლის განმავლობაში რა პრიორიტეტები გამოიკვეთა აღმასრულებელი ხელისუფლებისათვის და რა ტიპის ღონისძიებების დასაფინანსებლად იხარჯებოდა ფონდში აკუმულირებული თანხები:

დიაგრამა №9

საინტერესოა, 2006 წლის განმავლობაში სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი თანხები უწყებების მიხედვით როგორ გადანაწილდა და ვის რამდენი წილი ერგო თითქმის ორმოც მილიონიანი ფონდიდან.

2006 წლის განმავლობაში მთავრობის ფონდის თანხები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

დიაგრამა №10

როგორც წარმოდგენილი დიაგრამიდან ჩანს, ფონდის ყველაზე დიდი-30%25-იანი ნაწილი შინაგან საქმეთა სამინისტროს ერგო.

2006 წელს მთავრობამ სულ სამი განკარგულება გამოსცა შინაგან საქმეთა სამინისტროსათვის თანხის გამოყოფის თაობაზე, საერთო ჯამით 17,6 მილიონი ლარი:

ვინაიდან „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლის თანახმად, სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფა უნდა მოხდეს მხარჯავი დაწესებულების მიერ წარმოდგენილი განაცხადის საფუძველზე, მხოლოდ საგანგებო შემთხვევისათვის, ჩვენ დავინტერესდით, თუ კონკრეტულად რას გულისხმობდა მთავრობა დაწესებულებათა „შეუფერხებელ ფუნქციონირებაში“, რომლისთვისაც ფონდიდან 15,1 მილიონი გაიღო.

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ შესაბამისი განცხადებით¹ მიმართა მთავრობის კანცელარიას და მოითხოვა ინფორმაცია შინაგან საქმეთა სამინისტროსათვის 11,800,000 ლარის გამოყოფის თაობაზე მთავრობის №474 განკარგულების შესახებ:

2006 წლის 18 ოქტომბრის №25/278 განცხადებით, მთავრობის კანცელარიამ გვაცნობა, რომ მას არ გააჩნია ინფორმაცია, თუ რისთვის გამოუყო შსს-ს 11,8 მილიონი ლარი და რომ განცხადება, „ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის შესაბამისად, გადაეგზავნა საქართველოს შინაგან საქმეთა და ფინანსთა სამინისტროებს“.

მოგვიანებით, მთავრობის კანცელარიის უფროსმა, 2006 წლის 7 ნოემბრის №25/278 წერილით, მოგვაწოდა შსს და ფინანსთა სამინისტროსაგან მიღებული ინფორმაცია, რომელიც ჩვენი განცხადების მხოლოდ პირველ პუნქტს აკმაყოფილებდა, განცხადების მე-2 და მე-3 პუნქტები კი კვლავაც უპასუხოდ დარჩა. შესაბამისად, იძულებული ვიყავით, ინფორმაციის მოსაპოვებლად ადმინისტრაციული საჩივრით მიგვემართა პრემიერ-მინისტრისათვის. მთავრობის კანცელარიამ, ფაქტობრივად, დააკმაყოფილა ჩვენი საჩივარი, თუმცა, პარადოქსი ის იყო, რომ, 2006 წლის 26 დეკემბერს №332 განკარგულებით, პრემიერ-მინისტრმა გამოსცა აქტი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, რომელშიც მითითებული იყო: „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას უარი ეთქვას 2006 წლის 7 დეკემბრის №გ-05/36-06 ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე“. ამრიგად, პრემიერ-მინისტრის ზემოაღნიშნული აქტით, უარი გვეთქვა იმ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, რომელიც რეალურად უკვე დაკმაყოფილებული იყო. პრემიერ-მინისტრის აღნიშნული აქტის კანონიერების საკითხი განიხილა თბილისის საქალაქო სასამართლომ და დავა საიას სასარგებლოდ გადაწყვიტა.

გარდა ზემოაღნიშნული შემთხვევისა, ჩამოთვლილ განკარგულებებთან დაკავშირებით საჯარო ინფორმაცია გამოვითხოვეთ² შინაგან საქმეთა სამინისტროდანაც. ვითხოვდით ინფორმაციას მთავრობის 2006 წლის №474 და 545 განკარგულებების თაობაზე.

შინაგან საქმეთა სამინისტროდან მთავრობის №474 განკარგულების თაობაზე ნაწილობრივი ინფორმაცია მივიღეთ. კერძოდ, შსს-ს საჯარო ინფორმაციის გაცემის ბიუროს უფროსის შორენა ჯანხოთელის 2006 წლის 12 დეკემბრის №7/7-5690 წერილის თანახმად, ზემოაღნიშნული განკარგულების ფარგლებში გამოყოფილი 11,8 მილიონი ლარი შემდეგ ღონისძიებებს მოხმარდა:

ზემო აფხაზეთში საზოგადოებრივი უსაფრთხოების და მართლწესრიგის უზრუნველსაყოფად დისლოცირებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს დანაყოფების მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა - 6,409,800 ლარი;

შესაბამისი დასაბუთება, თუ რატომ არ მოხდა ამ ხარჯების გათვალისწინება ბიუჯეტის დაგეგმვისას, შსს-ს არ მოუწოდებია. გარდა ამისა, შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე პასუხისმგებელ პირს საერთოდ არანაირი ინფორმაცია არ მოუწოდებია მთავრობის 2006 წლის №545 განკარგულების თაობაზე, რომლის თანახმად, შსს-ს იმავე მიზნისათვის - „შეუფერხებელი ფუნქციონირება“ - დამატებით გამოეყო 3,300,000 ლარი. ინფორმაციის მისაღებად ამჯერად საქალაქო სასამართლოს მივმართეთ ადმინისტრაციული სარჩელით და მოვითხოვეთ, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჩვენთვის მოეწოდებინა შემდეგი ინფორმაცია:

სასამართლომ 2007 წლის 21 მაისს დააკმაყოფილა ჩვენი მოთხოვნა და დაავალა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჩვენ მიერ გამოთხოვნილი ინფორმაციის მოწოდება, თუმცა, გადაწყვეტილება დღემდე არ აღსრულებულა.

აღსანიშნავია, რომ წლევანდელი წელი ერთადერთი არ არის, როდესაც მთავრობის სარეზერვო ფონდის ძირითადი ნაწილი შინაგან საქმეთა სამინისტროს „შეუფერხებელ ფუნქციონირებას“ ხმარდება. მთავრობის სარეზერვო ფონდმა, თავისი ორწლიანი არსებობის მანძილზე, ამ ხარჯებს გვერდი ვერც ერთხელ აუარა და ფონდიდან ყველაზე მოცულობითი თანხები სწორედ შსს-ს „შეუფერხებელი ფუნქციონირებისათვის“ მიემართებოდა.

2005 წლის განმავლობაში მთავრობის №361 განკარგულებით შსს-ს გამოეყო 8,200,000 ლარი, ისევ და ისევ „შეუფერხებელი ფუნქციონირებისათვის“, ხოლო მთავრობის №482 განკარგულებით - 9,800,000 ლარი იმავე მიზნისათვის.

ინფორმაცია აღნიშნული თანხების უფრო კონკრეტული დანიშნულებისა და ხარჯვის შესახებ ჩვენ გასულ წელსაც გამოვითხოვეთ,³ მაგრამ პასუხი, წლევანდელის მსგავსად, იყო შემდეგი - „კანცელარიას აღნიშნული ინფორმაცია არ გააჩნია“.

მთავრობის კანცელარიას არც 2005 წელს გააჩნდა ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რისთვის მისცა შსს-ს ორთვიანი შუალედით 18 მილიონი ლარი, ამიტომ კითხვით თავად შსს-ს მივმართეთ. პასუხად მხოლოდ თანხის გამოყოფის ფაქტი დაგვიდასტურეს და ამ თანხის სამინისტროს ასიგნებებში გადანაწილების შესახებ გვამცნეს.

ამრიგად, 2005-2006 წლებში მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან შინაგან საქმეთა სამინისტროს 35,600,000 ლარი გამოეყო. დაინტერესებული პირებისათვის შესაბამისი დასაბუთების და კონკრეტული ინფორმაციის მოპოვება სამინისტროს „შეუფერხებელი ფუნქციონირების“ არსის შესახებ თითქმის შეუძლებელი აღმოჩნდა. სავარაუდოდ, შინაგან საქმეთა სამინისტროს, განმავლობაში, ყოველგვარი დასაბუთების და კონკრეტული გაწერის გარეშე გამოეყოფა ფული ფონდიდან, რომელიც ისეთი „სახელმწიფო მნიშვნელობის საგანგებო შემთხვევებისა“ და „გაუთვალისწინებელი სახელმწიფოებრივი ვალდებულებების“ დასაფინანსებლად არსებობს, როგორიცაა „ბუნებრივი და სხვა სახის კატასტროფები“.

_______________

1. საიას 2006 წლის 12 ოქტომბრის №გ-04/365-06 განცხადება.

2. 2006 წლის 1 დეკემბრის №გ-04/484-06 განცხადება

3. 2005 წლის №4-1292 განცხადება საჯარო ინფორმაციის გამოთხოვნის თაობაზე.

სარეზერვო ფონდებიდან ბუნებრივი კატასტროფების ლიკვიდაციის დაფინანსების განხილვამდე, კიდევ ერთხელ შეგახსენებთ, რომ „საბიუჯეტო სისტემების შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლში ერთადერთ კონკრეტულ ფრაზას „ბუნებრივი და სხვა სახის კატასტროფები“ წარმოადგენს. შესაბამისად, დარწმუნებით მხოლოდ ის შეგვიძლია განვაცხადოთ, რომ სარეზერვო ფონდიდან, უპირველეს ყოვლისა, ბუნებრივი და სხვა სახის კატასტროფების ლიკვიდაცია და ასეთი შემთხვევებით დაზარალებული მოსახლეობის დახმარება/რეაბილიტაცია უნდა ხორციელდებოდეს.

მთავრობის კანცელარიისა და გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს მონაცემების¹ თანახმად, 2006 წლის განმავლობაში, საქართველოს მოსახლეობას არაერთხელ მოუწია ბუნებრივ კატასტროფებთან გამკლავება. მაგალითად, 2006 წელს, მარტო მაისის თვეში, ქვეყნის ფარგლებში შემდეგი კატასტროფები დაფიქსირდა (სრული ჩამონათვალი იხილეთ №1 დანართში):

სტიქიური უბედურებები 2006 წელს მრავლად იყო. საინტერესოა, რა ზარალი მიადგა ქვეყანას ბუნებრივი კატასტროფებისაგან და რა თანხა უნდა გამოყოფილიყო სარეზერვო ფონდებიდან?

დასმული კითხვა მნიშვნელოვანია, თუმცა, პასუხის მიღება ჩვენს რეალობაში შეუძლებელია, ვინაიდან საქართველოში არც ის უწყება არსებობს, რომელიც პასუხისმგებელია სტიქიისაგან მიყენებული ზარალის ოდენობის დათვლაზე და არც ზემოაღნიშნული მოვალეობის მარეგულირებელი აქტი მოიპოვება.

ზემოთ დასმულ კითხვაზე პასუხის მისაღებად განცხადებით მივმართეთ გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და მთავრობის კანცელარიას² და მოვითხოვეთ ინფორმაცია, თუ „რომელი ორგანოა, ცენტრალური თუ ადგილობრივი, ვალდებული, შეაფასოს სტიქიური უბედურებით მიყენებული მატერიალური ზიანის ოდენობა კონკრეტული რეგიონისა და ქვეყნის მასშტაბით“.

გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს ინფორმაციით,³ „გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო არ წარმოადგენს წერილში მითითებული სტატუსის მქონე დაწესებულებას.“

განსხვავებული პასუხი არც პრეზიდენტის ადმინისტრაციას აღმოაჩნდა.

რაც შეეხება საქართველოს მთავრობის კანცელარიას, რეგიონულ საკითხთა დეპარტამენტმა გვაცნობა,⁴ რომ „როგორც წესი, სტიქიური უბედურების დროს, შესაბამისი რაიონის გამგეობა ან საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულის სამხარეო ადმინისტრაცია საქართველოს პრემიერ-მინისტრს ან მთავრობის კანცელარიის რეგიონულ საკითხთა დეპარტამენტს აწოდებს ინფორმაციას მიყენებული ზარალის შესახებ, მათ მიერ კომისიური წესით შედგენილ აქტებზე დაყრდნობით.

საავტომობილო გზების დეპარტამენტის და გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს სპეციალისტები სტიქიის შედეგებს ეცნობიან ადგილზე. შემდგომ საქართველოს მთავრობა იღებს შესაბამის გადაწყვეტილებას. მონიტორინგს სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციო სამუშაოებზე განახორციელებს შესაბამისი სამხარეო ადმინისტრაცია.

სტიქიით გამოწვეული ზარალის შეფასების პროცედურების მარეგულირებელი სპეციალური ნორმატიული აქტი არ არსებობს.“

შედეგად მივიღეთ, რომ ქვეყანაში ბუნებრივი კატასტროფებისგან მიყენებული ზიანის დათვლაზე პასუხისმგებელი უწყება არ არსებობს და მხოლოდ ზეგანაკვეთური შრომისა და კეთილი ნების არსებობის შემთხვევაშია შესაძლებელი ცალკეული მონაცემების მოპოვება.

მიუხედავად ამგვარი თავისუფალი რეჟიმისა, ცალკეული მონაცემების მოძიება მაინც მოვახერხეთ:

როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, 2006 წლის განმავლობაში პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან 38 მილიონ ლარზე მეტი დაიხარჯა, მთავრობის ფონდიდან კი 62 მილიონ ლარზე მეტი. ვინაიდან, კანონმდებლობის თანახმად, სარეზერვო ფონდებიდან, უპირველეს ყოვლისა, სწორედ სტიქიური უბედურებების ლიკვიდაცია უნდა ფინანსდებოდეს, განვიხილოთ, წლის განმავლობაში რა ოდენობის თანხა იქნა გამოყოფილი ამ მიზნისათვის თითოეული ფონდიდან.

პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი

2006 წლის განმავლობაში პრეზიდენტის 30 მილიონიანი სარეზერვო ფონდიდან (რომლიდანაც რეალურად 38 მილიონზე მეტი დაიხარჯა) ბუნებრივი კატასტროფების შედეგების სალიკვიდაციოდ თანხა არ გამოყოფილა:

დიაგრამა №11

მთავრობის სარეზერვო ფონდი

მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 2006 წელს 62 მილიონ ლარზე მეტი დაიხარჯა.

2006 წლის განმავლობაში სტიქიური უბედურებების სალიკვიდაციოდ მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან დაფინანსდა შემდეგი ღონისძიებები

2006 წელს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან სტიქიური მოვლენებით განოწვეული ზიანის სულ გამოიყო 1,265,255 ლარი, რაც სარეზერვო ფონდიდან რეალურად გამოყოფილი თანხის მხოლოდ 2 პროცენტია.

დიაგრამა №12

ბუნებრივი კატასტროფების სალიკვიდაციო ღონისძიებების დაფინანსების შედარება წლების მიხედვით

სტიქიური უბედურებების ლიკვიდაცია და დაზარალებულთა დახმარება, სარეზერვო ფონდებიდან, გასულ წლებშიც ყველაზე იშვიათად ფინანსდებოდა.

პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან, 2006 წლის მსგავსად, გასულ წლებშიც თითქმის არაფერი გამოყოფილა:

დიაგრამა №13

ერთადერთი განკარგულება, რომელიც შედეგად გარდაცვლილთა ოჯახების დასახმარებლად პრეზიდენტმა გამოსცა (ბოლო სამი წლის განმავლობაში პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან 113,100,000 ლარზე მეტი დახარჯა), სტიქიის შედეგად გარდაცვლილთა ოჯახების დასახმარებლად 4,000 ლარის გამოყოფას ითვალისწინებდა.

დიაგრამა №14

მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 2005 წლის განმავლობაში ბუნებრივი კატასტროფების ლიკვიდაციას 7,5 მილიონ ლარამდე მოხმარდა, 2006 წელს კი 6-ჯერ ნაკლები - 1,2 მილიონი ლარი:

დიაგრამა №15

ამასთან, მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან ბუნებრივი კატასტროფების დაფინანსების მონიტორინგით, მივიღეთ შემდეგი შედეგი: