საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
31 დეკემბრის რადიოინტერვიუ

- დღეს წლის ბოლო რადიოინტერვიუა. რამდენიმე საათში საქართველო 2002 წლის შემობრძანებას იზეიმებს. რას ეტყოდ დით ახალი წლის დამდეგს საქართველოს მოსახლეობას? - ჟურნალისტის ნატო ონიანის ამ შეკითხვის პასუხად საქართველ ლოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ თავის ტრადიციულ ორშაბათის რადიოინტერვიუში განაცხადა:

დღეს, თუ შეიძლება ასე ითქვას, წლის შემაჯამებელი რადიოინტერვიუა. ამდენად, მინდა, შეძლებისდაგვარად, მოკლედ შევეხო ძირითად ტენდენციებსა და მოვლენებს, რამაც გასული წლის შინაარსი განაპირობა.

მაგრამ, უწინარესად, მინდა სრულიად საქართველოს შობა-ახალი წლის მოახლოვება მივულოცო.

ისტორიაში გადადის ХХI საუკუნის პირველი წელიწადი. დგება 2002 წელი მაცხოვრის დაბადებიდან.

გილოცავთ ყველას, მთელ საქართველოსა და საქრისტიან ნოს, მთელ კაცობრიობას ამ დიდებულ დღესასწაულს.

ვუსურვებ ყველა ოჯახს, ყველა მშობელს, ერის ყველა ღირსეულ შვილს, ყველა ქრისტესმიერ ძმასა და დას, ყველა მოქალაქეს ბედნიერებას, ჯანმრთელობას, გამარჯვებას, წინსვლას, სიხარულს, კეთილდღეობას, სანუკვარ ოცნებათა ასრულებას, ქორწილებსა და ძეობებს.

გასული წელი ХХI საუკუნის საქართველოს ისტორიაში შევა, როგორც ქრისტეს აქეთ მესამე ათასწლეულისა და ХХI საუკუნის ათვლის პირველი წელიწადი.

სამიათასწლოვანი ისტორიის ქართულ სახელმწიფოს ჰქონ ნია უფრო ბედნიერი წლებიც. ისტორია სავსეა ოპტიმიზმითა და ტრაგიზმით, წარმატებებითა და წარუმატებლობით, მაგრამ მარ რად უტეხი იყო ქართული სული, ქართული კაცთმოყვარეობა, ქართველი ხალხის მხნეობა, ეროვნული ხასიათისა და ოჯახის სიმტკიცე. მამულიშვილთა გმირობა, სიბრძნე, მოთმინება, ჭირის ატანის - „ჭირსა შიგან გამაგრების“ საოცარი უნარი.

ახალი წლის დამდეგს, გავლილი წლის მიწურულს, სათქმელი ბევრია, სასიხარულო - თითქმის შედარებით ცოტა, მაგრამ ღრმად ჩავიხედოთ ერის ყოფიერებაში და მცდარი დასკვნები არ გავაკეთოთ.

როგორც უნდა იყოს (დადებითი თუ უარყოფითი) სტატისტიკა, ოფიციალური კონცეფციები და პოსტულატები, ყოველი მოქალაქე და ოჯახი ახალი წლის ღამეს თავის სუფრაზე, თავისი ოჯახის კეთილდღეობის ფონზე ჭვრეტს კეთილდღეობის (წარმატებისა და წარუმატებლობის) კონკრეტულ და რეალურ სურათს.

წუხილი და თანადგომა ერთია, მაგრამ მე კარგად მესმის, რომ ხალხი გაუსაძლისს უძლებს და მთავრობისაგან, ხელის სუფლებისაგან, პირადად პრეზიდენტისაგან რეალურ საქმეს მოითხოვს. ჩვენი ვალიც ის გახლავთ, რომ არა მარტო შორეულ პერსპექტივაში, არამედ უკვე უახლოეს 2-3 წელიწადში მოხდეს დიდი გარდატეხა, დიდი გარდაქმნა, უწინარესად, ადამიანთა კეთილდღეობაში, ჩვენი სახელმწიფოს უმთავრესი მიზნების განხორციელებაში.

- რაც შეეხება ეკონომიკას და სოციალურ პრობლემებს: რა ვითარებაა ამ თვალსაზრისით წლის მიწურულს და წლის შედეგ გების გათვალისწინებით?

- მინდა, ვისარგებლო შემთხვევით და უდიდესი მადლობა მოვახსენო ჩვენს მეგობრებს, რომლებმაც წლის დამლევს, შეიძლება ითქვას, მხარდაჭერისა და თანადგომის ძმური ხელი გამოუწოდეს საქართველოს. სულ რამდენიმე დღის წინათ (ხუთშაბათს) მსოფლიო ბანკმა მიიღო გადაწყვეტილება, საქართველოსათვის სტრუქტურული გარდაქმნის კრედიტის მესამე ტრანშისა და ენერგეტიკის სტრუქტურული გარდაქმნის პროგრამათა ფარგლებში შესაბამისი ფინანსური დახმარების გამოყოფის თაობაზე. მთლიანობაში ეს არის 30 მილიონი ამერიკული დოლარი. 10 მილიონი დამატებით იქნა გამოყოფილი ეროვნული ბანკის რეზერვის შესავსებად.

აღნიშნული თანხა მიემართება ბიუჯეტში და იხარჯება საახალწლოდ მოსახლეობის სოციალური პრობლემების გადასაწყვეტად. არ ვიცი, მოვასწრებთ თუ არა ყველგან, თუ დაგვაგვიანდება, ახალი წლის პირველ დღეებში გაიცემა ხელფასები და დახმარებები.

დაკონკრეტებისაგან თავს შევიკავებ, მაგრამ დარწმუნებით შეიძლება ითქვას: ამ დახმარებამ სერიოზულად შეგვიმსუბუქა პრობლემათა ტვირთი - როგორც მოსახლეობისადმი დავალია ანების, ასევე სახელმწიფოს სუვერენული (საგარეო) ვალის მომსახურების თვალსაზრისით. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა გაზის შესაძენი ხარჯების დასაფარავად 10 მილიონი დოლარი გამოყო.

კიდევ ერთხელ უღრმესი მადლობა ამისათვის ჩვენს მეგობ ბრებს. მათ შორის მე დავასახელებდი, აგრეთვე, რუსეთის ფედერაციას, სომხეთის რესპუბლიკას, რომლებმაც ყოველგვარი შეფერხების გარეშე მოგვაწოდეს, გვაწოდებენ კიდევაც ელექტროენერგიას ურთიერთხელსაყრელი პირობებით. ამ ფაქტორის მნიშვნელობაზე კი საუბარიც ზედმეტია.

მართალია „სულზე მოგვისწრო“ ფინანსურმა დახმარებამ. საკუთარ სიმძლავრეთა აღდგენაში ძალიან სერიოზულად გვეხმარება მოძმე აზერბაიჯანი.

დიდი სამუშაო გასწია ფინანსთა სამინისტრომ.

როგორც ზემოთ აღვნიშნე, ხელფასებისა და დახმარებების გაცემა ახალი წლის პირველ დღეებში გაგრძელდება - იმ შემთხვევაში, თუ ყველაფერს ვერ მოვასწრებთ.

ჩვენ გვაქვს ეკონომიკის აღმავლობისა და სიღარიბის დაძლევის ეტაპობრივი სახელმწიფო პროგრამა, რომელიც ხორციელდება ჩვენი მეგობრების თანადგომით.

მინდა გამოვაქვეყნო უმთავრესი მონაცემი, რომელიც (ყველა სირთულის მიუხედავად) ქვეყნის ეკონომიკის გამოცოცხლებას ადასტურებს „ბოლო ცნობებით, გასულ წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი დაახლოებით 5 პროცენტით გაიზარდა. ეს არ არის ცოტა.

ჩვენ მივიღეთ მტკიცე გადაწყვეტილება, განვახორციელოთ უმკაცრესი ზომები კორუფციისა და ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ. შეიქმნა არა მხოლოდ ანტიკორუფციული პროგრამა, არამედ შესაბამისი ქმედითი სისტემა, რათა ვებრძოლოთ კონტრაბანდას, ფალსიფიკაციასა და გადასახადების დამალვას. მნიშვნელოვანი ძვრებია მრეწველობასა და სოფლის მეურნეობაში.

გადაუჭარბებლად ვამბობ, საქართველოში მშენებლობის ბუმია, მაგრამ აქ უნდა გამოირიცხოს უკანონობა. წესიერი გზით ნაშოვნი ფულით ახალი სახლები, ქუჩები, მოედნები უნდა ვაშენოთ და დავამშვენოთ და ასეც იქნება.

უწინარესად, აღვნიშნავ, რომ დასასრულს უახლოვდება წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის მშენებლობა. ეს იქნება მიმდინარე საუკუნის, იქნებ, ათასწლეულისაც, ღირსშესანიშნავი მოვლენა, კათალიკოს-პატრიარქთან ილია მეორესთან ერთად, სამების ტაძარი ჩემი ერთ-ერთი უმთავრესი საზრუნავია და ოცნებაც.

არ არის შემთხვევითი, რომ საქართველოს უდიდეს სახელმწიფოებრივ მოღვაწეთა აღმშენებლობითი საქმიანობის აღსანიშნავად, უპირველესად, მათი ძალისხმევითა და ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის ლოცვა-კურთხევით დაფუძნებულ ტაძრებს იხსენიებენ.

მაგალითად, ბაგრატის ტაძარი, ნიკორწმინდა, სვეტიცხოველი, გელათი და მრავალი სხვა.

ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებით მიზიდავს გიორგი ბრწყინვალეს ეპოქა, როდესაც უამრავი ახალი ტაძარი აშენდა, ხოლო განადგურებული, თითქმის მიწასთან გასწორებული საქართველო ღვთის შეწევნით ფეხზე წამოიმართა.

ახალი საწარმოები ამოქმედდა დედაქალაქში, ისევე როგორც კვლავ მუშაობს ჭიათურის, ქუთაისის, ბათუმის, მარნეულის, რუსთავის სამრეწველო კომპლექსთა ობიექტები. ქვეყანამ უდავოდ შეიძინა ინერცია, რომელსაც არაფრის დიდებით აღარ დაკარგავს.

- ბოლო დროს ბევრს ლაპარაკობენ ხელფასების, განსაკუთრებით, პედაგოგების ანაზღაურების გაზრდის თაობაზე. თქვენც არაერთხელ გითქვამთ ამის შესახებ, რამდენად რეალურია და არის თუ არა იმის გარანტია, რომ მომავალი წლის დამდეგს თუ არა, მეორე ნახევარში მაინც დაიწყოს პედაგოგების პენსიებისა და ხელფასების ზრდა?

- ეს საკითხი საკმაოდ აქტიურად იხილება ჩვენს საზოგადოებაშიც და მთავრობაშიც.

ჯერ ერთი, მინდა გითხრათ, რომ მომავალ წელს მთლიანად დაიფარება დავალიანებები პედაგოგების ხელფასებში. წლეულს საშუალოდ დაიფარა 7 თვის დავალიანება.

მეორე საკითხი: ხელფასების ზრდის, მათ შორის, პედაგოგების შრომის ანაზღაურების, პენსიების მომატებისათვის გარკვეული რეზერვი არსებობს. ასევე აუცილებლად მიმაჩნია ქვეყნის განვითარების ფონდის შექმნა, ესე იგი საინვესტიციო ფონდის შექმნა, თუნდაც პატარა პროექტების დასაფინანსებლად, მცირე ბიზნესის განვითარებისათვის. მაგრამ, ამასთან ერთად, მომავალი წლის ბიუჯეტის პარამეტრების ფარგლებში ამ პრობლემების გადაწყვეტა შეუძლებელია, ხოლო თუ გვსურს, მოვაგვაროთ ეს პრობლემები, მაშინ უნდა შევთანხმდეთ, გაიზარდოს ზოგიერთი სახის პროდუქციის (მაგალითად, სიგარეტის) დაბეგვრის დონე. სრულიად ამოვიღოთ ნავთობპროდუქტების რეალიზაციიდან მიღებული თანხები. იგივე ითქმის, მაგალითად, ფქვილზეც. დიდი რაოდენობის კონტრაბანდული ფქვილი და სხვა პროდუქტი შემოდის საქართველოში. ბოლო მოეღოს წარ რმოებული პროდუქციის აღურიცხაობას, ფალსიფიკაციას, დავძლიოთ კორუფცია. ყოველივე ეს რეალური რეზერვია. თუ ჩვენ ამას შევძლებთ, ეს იმას ნიშნავს, რომ ბიუჯეტში დამატებით 30-40 პროცენტზე მეტი თანხა შემოვა, ვიდრე ახლა ვიღებთ.

ვიმეორებ, ყველაფერი ეს უნდა მოხდეს შემოთავაზებული ბიუჯეტის პარამეტრების ზევით, იქნება, უფრო სწორი იყოს, სპეციალური, ბიუჯეტგარეშე ფონდების შექმნა ან იქნებ სხვა ფორმა მოიძებნოს.

მე ერთ-ერთი აქტიური მომხრე ვარ ხელფასების, პენსიების, დახმარებების ზრდისა, როგორც მოგახსენეთ, ასეთი რეზერვი სახელმწიფოში არსებობს. როგორც იტყვიან, მთელი ქვეყანა უნდა დადგეს ფეხზე კორუფციის დასამარცხებლად, დაწესებული გადასახადების ამოსაღებად და ეჭვი არ მეპარება, დასახულ მიზანს მივაღწევთ.

როცა გადასახადების ამოღებაზე ვლაპარაკობ, რა თქმა უნდა, მხედველობაში მაქვს ელექტროენერგიის ხარჯთან დაკავ ვშირებული გადასახადები. ჩვენ უმძიმესი ზამთარი გველის, თუ ეს საკითხი არ მოვაგვარეთ ისე, როგორც ეს თითქმის ყველა ქვეყანაშია მოგვარებული.

ასეთი წინადადებაც არის, რომ შეიქმნას პედაგოგთა ხელფასების მატების, საერთო საარსებო მინიმუმის უზრუნველყოფის 2-3-წლიანი საპრეზიდენტო პროგრამა. პრინციპში, სიღარიბის დაძლევის პროგრამა ჩვენ უკვე შემუშავებული გვაქვს და სავალუტო ფონდის მიერ მოწონებულია.

მთელ ამ საქმიანობას უხელმძღვანელებს და წარმართავს სახელმწიფო მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე, რომელსაც ამ სფეროებში მოღვაწეობის დიდი გამოცდილება აქვს. გადაწყვეტილებები უნდა მივიღოთ, მაგრამ მივიღოთ მხოლოდ და მხოლოდ ის გადაწყვეტილება, რომელიც რეალური იქნება.

- ბოლო ათწლეული მსოფლიოსათვის მრავალი ისტორიული მნიშვნელობის ფაქტით იყო მდიდარი. საქართველოშიც მნიშვნელოვანი პერიპეტიები მოხდა. თუმცა, ალბათ, ყველაზე მნიშვნელოვანი ის იყო, რომ ბოლო ათასწლეულში საქართველომ დამოუკიდებლობა აღიდგინა. ათი წელი შესრულდა 2001 წელს მას შემდეგ, რაც საქართველომ ხელახლა მოიპოვა დამოუკიდებლობა. რას მიიჩნევდით ამ ბოლო ათწლეულის უმთავრეს მიღწევებად?

- უწინარესად, ყოველივე ჩვენგანის, სრულიად საქართველოს გამარჯვებაა დამოუკიდებელი, დემოკრატიული ქართული სახელმწიფოს დაფუძნება. მისი სამართლებრივი და სოციალური ინსტიტუტების ფორმირება, დემოკრატიული კონსტიტუციის მიღება.

ხელისუფლების სამი შტოს ჩამოყალიბება და მათი კონსტიტუციური ფუნქციონირება.

ღია, სამოქალაქო საზოგადოების შექმნა. ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლების დამკვიდრება.

თავისუფალი ეკონომიკის ფორმირება.

მუნიციპალური ხელისუფლების (ე.წ. ადგილობრივი დემოკრატიის) განვითარება (თუმცა ყველა კანონი ჯერ კიდევ არ არის მიღებული). მმართველობისა და თვითმმართველობის სისტემათა რეფორმის დაწყება.

პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური სტაბილურობისა და ეროვნული უშიშროების განმტკიცება. კრიმინოგენური სიტუაციის გაჯანსაღება - კრიმინალთა თარეშის მნიშვნელოვნად აღკვეთა.

რა თქმა უნდა, მხედველობაში მაქვს სასამართლო რეფორმა, და წლეულს ჩვენ გველოდება ძალიან სერიოზული გამოცდა, ეს არის ჩვენი სამართალდამცველების, ძალოვანი სტრუქტურების სრული რეფორმირება.

სამთავრობო კრიზისმა და მღელვარე მოვლენებმა განვლილ წელიწადს თავისი კვალი დაამჩნია, მაგრამ ისიც დადასტურდა, რომ საქართველოს უკვე შესწევს ძალა, კონსტიტუციური მექანიზმის ამოქმედებით, მათ შორის პრეზიდენტის ფაქტორის გათვალისწინებით, გადაჭრას ურთულესი პრობლემები.

ისტორიული გადაწყვეტილებები და ურთულესი ნაბიჯები ეროვნული თანხმობის აღსადგენად, უმეცართა მიერ გახლეჩილი ეროვნული ცნობიერების გასამთლიანებლად.

აქვე კვლავ დავუბრუნდები ეროვნული მოძრაობის თემას. მისი პირველი ეტაპია ბრძოლა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს დაფუძნებისათვის, მეორე ეტაპზე კი მიმდინარეობს ეროვნული სახელმწიფოს ინსტიტუციური მშენებლობა.

ამჟამინდელი პრობლემები გარდამავალი ეპოქის, ერთი წყობილების მეორე წყობილებით შეცვლის პრობლემებია და ჩვენ მათ წარმატებით დავძლევთ ერის ნებითა და მეგობარი ქვეყნების დახმარებით.

ახალი წლის დამდეგს მივესალმები ჩვენი ქვეყნის გულს, დედაქალაქს - თბილისს, საქართველოს ყველა მხარის, აჭარის, აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონთა მოსახლეობას. მომავალ წელს ჩვენ უეჭველად მივიღებთ მტკიცე გადაწყვეტილებებს, რათა მივუახლოვდეთ ისტორიულ კომპრომისს აფხაზ და ოს ხალხებთან, რომლებიც საქართველოში ცხოვრობენ და აღვადგინოთ ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობა.

მივესალმები ყველა ადამინს, ვინც საქართველოს აშენებს, ჩვენი სამშობლოს წინსვლისა და ძლიერებისათვის ზრუნავს.

მომავალი წელი უნდა გახდეს და გახდება კიდევ არა მარტო ეკონომიკის, არამედ მეცნიერების, განათლების, ლიტერატურის, ხელოვნების, პრესის, რადიოს, ტელევიზიის, მთელი კულტურის, სპორტის შემდგომი აღმავლობის წელი.

- გასული წელი, სხვა ყველაფერთან ერთად, მსოფლიოს ისტორიაში შევა, როგორც 11 სექტემბრის საზარელი ტრაგედიის წელი, რომელმაც ბიძგი მისცა მსჯელობას თემაზე - ხომ არ არის ХХI საუკუნე ტერორიზმთან ბრძოლის ნიშნით აღბეჭდილი საუკუნე?

- მე მივესალმები წერილები გავუგზავნო მეგობარი და პარტნიორული სახელმწიფოების მეთაურებს, ანტიტერორისტული კოალიციის თითქმის ყველა სახელმწიფოს ხელმძღვანელს. მათში გამოვთქვი რწმენა, რომ პლანეტაზე იწყება ჭეშმარიტად ახალი ერა, როდესაც კაცობრიობა გაერთიანდა ტერორიზმის, აგრესიული ნაციონალიზმის, სეპარატიზმისა და ექსტრემიზმის ყოველგვარი გამოვლინების წინააღმდეგ.

ჩემი ქვეყნის სახელით ახალ წელს ვულოცავ მსოფლიოს ყველა კონტინენტის, ყველა ქვეყნის პრეზიდენტებს, პარლამენტარებს, მთავრობებს, ხალხებს, ვუსურვებ მათ წარმატებასა და წინსვლას. განსაკუთრებით მივესალმები საქართველოს მეგობარ ქვეყნებს, - ამერიკის შეერთებულ შტატებს, გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკას, საფრანგეთს, დიდ ბრიტანეთს. ეს ის ქვეყნებია, რომლებიც გვეხმარებიან აფხაზეთში კონფლიქტის მოწესრიგებაში; საქართველოს მეზობელ ქვეყნებს - რუსეთს, თურქეთს, აზერბაიჯანს, სომხეთსა და სხვებს.

დაე, 2002 წელი მშვიდობის, კონსტრუქციული თანამშრომლობის, კულტურათა და ცივილიზაციათა დიალოგის წელი იყოს. მივესალმები საქართველოში აკრედიტებულ დიპლომატიურ კორპუსს, არ შეიძლება არ აღინიშნოს მათი როლი და დამსახურება საქართველოს დამოუკიდებელი სახელმწიფოს მშენებლობის პროცესში.

კიდევ ერთხელ ვულოცავ საქართველოს მოქალაქეებს ახალ წელს. გისურვებთ წარმატებებს. ბედნიერი იყოს საქართველოსათვის არა მხოლოდ 2002 წელი, არამედ ХХI საუკუნე და ქრისტეს მესამე ათასწლეული.

- თქვენ აფხაზეთი ახსენეთ და გასულ კვირას თქვენ შეხვდით აფხაზეთიდან დევნილ ახალგაზრდებს. რას ეტყვით მათ ახალი წლის დამდეგს?

- მე აღფრთოვანებული ვარ იმ შეხვედრით. ყოველგვარი გადაჭარბების გარეშე ვიტყვი, რომ ეს ახალგაზრდები თავიანთი მაღალი პატრიოტული შეგნებით, სულიერი სისპეტაკით, ნიჭითა და ინტელექტით საქართველოსა და ქართველი ერის ოქროს ფონდია მართლაც.

მათ, უპირველეს ყოვლისა, ვუსურვებ იმ წმინდა და ნათელი ოცნების ასრულებას, რაც ყველა ჩვენგანს გვაერთიანებს და ჩვენს არსებობას, შემდგომ ბრძოლასა და შრომას აზრს ანიჭებს.

და რადგან სიტყვამ მოიტანა, მე ახლაც და ძველადაც არაერთხელ შევხვედრივარ ჩვენს ახალგაზრდობას, სხვადასხვა დროში და სხვადასხვა სიტუაციაში. ყოველგვარი გადაჭარბების გარეშე მოგახსენებთ, ბედნიერია ერი, რომელსაც ასეთი შვილები ეზრდება. ისინი დაფრთიანდებიან და თავიანთი სათაყვანებელი სამშობლოს ნამდვილი ბატონ-პატრონი გახდებიან. ყოველ მათგანს ვულოცავ და ვეამბორები.

საქართველოს სახელმწიფო საინფორმაციო
სამსახური - საქინფორმისამსახური საქინფორმი

„ამჟამინდელი პრობლემები გარდამავალი ეპოქის, ერთი წყობილების მეორე წყობილებით შეცვლის პრობლემებია და ჩვენ მათ წარმატებით დავძლევთ ერის ნებითა და მეგობარი ქვეყნების დახმარებით“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 1 იანვარი. - №1-2 (4061). - 1,2 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
მილოცვა. 2001 წლის 31 დეკემბერი

ძვირფასო თანამემამულენო, მეგობრებო,

მიიწურა 2001 წელი - პირველი ნიშნული ახალი საუკუნის და მესამე ათასწლეულისა.

საქართველოს რადიოსათვის დილით საშუალება მქონდა დაწვრილებით მესაუბრა გასული წლის უმთავრესი შედეგებისა და ტენდენციების თაობაზე. ამჟამად ნება მიბოძეთ, გაგიზიაროთ რამდენიმე ზოგადი მოსაზრება იმის შესახებ, თუ რა ადგილს იმკვიდრებს 2001 წელი ჩვენი ქვეყნის ისტორიული განვითარების მდინარებაში.

საქართველოში ყველა წელი, ყოველივე ეპოქა, ჩვენი ერის სულიერი მამის ილია ჭავჭავაძის მარად აქტუალური, საჭირბოროტო, საწუთისოფლო კითხვითა და აზრით აღსავსეა.

დღეს ჩემი მილოცვაც ამ სულისკვეთებიდან გამომდინარეობს: რა იყო ჩვენთვის გასული წელი, განვლილი პერიოდი და რა გვიქმნის სამომავლო რწმენის, უჭკნობი იმედის საფუძველს - რა უნდა იქცეს უმთავრეს ორიენტირად, რომელიც არ დაგვაკარგვინებს ქართული სახელმწიფოებრიობის ისტორიულ გეზს იმ უკანასკნელი ნავსაყუდელისაკენ, როგორადაც ჩვენი ქვეყნისათვის უეჭველად იქცევა ევროპის გაერთიანება - ევროკავშირი. უპირველესად ის, რომ ილია ჭავჭავაძის პატრიოტული გენიით შობილი ეროვნული მოძრაობა საქართველოში გრძელდება, ცოცხლობს, ვითარდება - ახალ შინაარსსა და მისწრაფებას იძენს.

სულ რაღაც ათი წლის განმავლობაში მან მიაღწია ეროვნული სახელმწიფოებრიობის დაფუძნებას.

ხოლო როდესაც ამ ძალზე რთულსა და მტკივნეულ პროცესში ბუნებრივად წარმოშობილ პრობლემებზე ვსაუბრობთ, ნურც ამას დავივიწყებთ: განა რა არის ათი წელი საქართველოს მრავალათასწლოვან ისტორიასთან შედარებით? იმ მრავალსაუკუნოვანი ოცნების გათვალისწინებით, რომელიც დამოუკიდებელი, თავისუფალი ქვეყნის დაფუძნებას შენატროდა?

ახალი წლის დამდეგს, ისევ და ისევ საქართველოს ისტორიული საზრისიდან გამომდინარე, მე მინდა ჩემს სამშობლოს, უპირველეს ყოვლისა, მშვიდობა მივულოცო და მშვიდობა, სტაბილურობა ვუსურვო.

მშვიდობა, როგორც ქვეყნის გადარჩენის, მისი შემდგომი აღმშენებლობისა და გაძლიერების უმთავრესი პირობა.

მშვიდობიანი, ანუ ძლიერი საქართველო აუცილებლად შეძლებს, მეგობრებისა და მოკავშირეების მხარდაჭერით, უმთავრესი ჭრილობის მოშუშებას - ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენას და ასიათასობით გაწამებული თანამემამულის მშობლიურ კერებზე დაბრუნებას.

დღეს ქვეყანას ეძლევა მართლაც უნიკალური შანსი - დგება გარდამტეხი ჟამი, როდესაც მთელი მსოფლიო გაერთიანდა ანტიადამიანური ექსტრემიზმისა და უმოწყალობის ძალადობის დასათრგუნად. 11 სექტემბრის მოვლენებს ვგულისხმობ.

მტკიცედ მწამს, რომ ჩვენი ქვეყანა, საქართველო ღირსეულ წვლილს შეიტანს გლობალურ ბრძოლაში ბოროტების წინააღმდეგ.

ბოროტი დამარცხდება და სიკეთე უდავოდ იზეიმებს. საქართველო კვლავაც სიკეთისა და სამართლიანობის ბანაკშია, რასაც მსოფლიო აღიარებს.

გასული, მრავალი თვალსაზრისით რთული და ბევრი გამოცდის შემცველი წლის მიწურულს მინდა, ჩემი მხრივ, საქართველოს სახელით დიდი მადლობა ვუთხრა მეგობარ ქვეყნებს, მსოფლიო ბანკს, რომლებმაც, განსაკუთრებით ბოლო რამდენიმე დღის განმავლობაში უდიდესი დახმარება გაუწიეს ჩვენს სამშობლოს. ეს დახმარება თითქმის ყველა მოქალაქემდე, თითოეულ ოჯახამდე მიაღწევს. იგი კიდევ ერთხელ ადასტურებს არჩეული გეზის მართებულობას: ვეძებოთ და ვიპოვოთ მეგობრები მთელ მსოფლიოში.

და უმთავრესი, რაც ახალი წლის დამდეგს მინდა გავუზიარო სრულიად საქართველოს :

ჩვენი ეროვნული მოძრაობის ახალი შინაარსის ძალა ის არის, რომ იგი პიროვნების ინტერესებს, პიროვნულ მისწრაფებებს, მის კეთილდღეობასა და ბედნიერებას დაეფუძნება.

კაცობრიობის (მათ შორის, საქართველოს) ისტორიამ დაადასტურა, რომ გამარჯვება არ უწერია მოძრაობას, თუ იგი პიროვნებას თრგუნავს, მისი ბედნიერების და ადამიანური სიხარულის ჩაგვრით ცდილობს აბსტრაქტული იდეის განხორციელებასა და დამკვიდრებას.

და ამის საპირისპიროდ: უძლეველია მოძრაობა, როდესაც ის პიროვნულ მისწრაფებათა ერთობას ეფუძნება და სრულად ითვალისწინებს ადამიანის ბუნებრივ, კეთილშობილურ სწრაფვას სრულფასოვან სიცოცხლეს, თავისუფლებისა და ბედნიერებისაკენ.

მინდა თითოეულ თქვენთაგანს გისურვოთ და, ამავე დროს, მოგიწოდოთ კიდეც: მომავალ წელს, ცხოვრებისა და შემოქმედებითი შრომის ყველა ასპარეზზე, წარმატებით იზრუნოთ საკუთარ იდეალთა, პიროვნული სწრაფვისა და ნატვრის განსახორციელებლად.

ამით თქვენს ოჯახს, შვილებს, ანუ სრულიად საქართველოს, ჩვენს სახელმწიფოს გააძლიერებთ.

თქვენი სიხარული და ბედნიერება საქართველოს გამარჯვებაა!

მშვიდობა და სიხარული თქვენს ოჯახებს! გამარჯვება - სრულიად საქართველოს!

მრავალჟამიერ!

თქვენი სიხარული და ბედნიერება საქართველოს გამარჯვებაა // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 1 იანვარი. - №1-2 (4061). - 1 გვ.

უდიდესი გულისტკივილით შევიტყვე ბატონი ბადრის ტრაგიკული გარდაცვალების ამბავი. კიდევ ერთი გამორჩეული მოღვაწე ქართულ ჟურნალისტიკაში, ღირსეული მოქალაქე, ჭეშმარიტი ინტელიგენტი და თავისი ქვეყნის ინტერესებისათვის თავგამოდებული მებრძოლი დააკლდა საქართველოს. იგი ყოველთვის იყო ქართული მწერლობის, ქართული ხელოვნების უანგარო მხარდამჭერი და თაყვანისმცემელი. მის მიერ დაარსებულმა ტელეკომპანია „რიონმა“ მნიშვნელოვნად განაპირობა იმერეთის ღია სამოქალაქო საზოგადოების და ახალი, ძლიერი ჟურნალისტთა კორპუსის ჩამოყალიბება.

მიიღეთ ჩემი გულწრფელი სამძიმარი.
ედუარდ შევარდნაძე

ბადრი კაპეტივაძის ოჯახს // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 1 იანვარი. - №1-2 (4061). - 2 გვ.

გილოცავთ ახალ, 2002 წელს, გისურვებთ ჯანმრთელობას და დიდ სიკეთეს.

მშვიდობისა და კეთილდღეობის წელიწადი ყოფილიყოს თქვენთვის და სრულიად საქართველოსათვის.

ედუარდ შევარდნაძე

გაზეთ „საქართველოს რესპუბლიკის“ რედაქციას // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 1 იანვარი. - №1-2 (4061). - 1 გვ.

ქართულ სასოფლო გაზეთს 80 წელი შეუსრულდა.

ეს წლები ჩვენი ქვეყნის უახლოესი ისტორიაა და იუბილარი გაზეთიც ამ ისტორიის ერთი მნიშვნელოვანი ფურცელი.

ეს არის მთელი გზა კავის გუთნიდან დაწყებული და დღევანდელი საბაზრო ეკონომიკით დამთავრებული.

„სოფლის ცხოვრება“ მუდამ ერთგულად ედგა მხარში მხვნელსა და მთესველს, მეხილესა და მეციტრუსეს, მეცხოველესა და სოფლის მეურნეობისათვის თავგამოდებულ მეცნიერს.

ნამდვილად სახალხო იყო ეს გაზეთი და მის პოპულარიზაციაში უდავოდ დიდია შესანიშნავი რედაქტორის მიხეილ დავითაშვილისა და მისი სახელოვანი კოლექტივის ღვაწლი. ბევრი მათგანი დღესაც აგრძელებს შრომას ახალი საქართველოს, მისი სოფლის აღორძინებისათვის.

დიდი მადლობა გაზეთის კოლექტივის თითოეულ წევრს, რომ გაჭირვების ჟამს არ ღალატობთ თქვენს საქმეს. დიდ წარმ მატებებს გისურვებთ, გილოცავთ ახალ წელს და გთხოვთ, მიიღოთ ჩემი გულწრფელი მოლოცვა და კეთილი სურვილები.

პატივისცემით,
ედუარდ შევარდნაძე.

გაზეთ „სოფლის ცხოვრების“ კოლექტივს // საქართველოს რესპუბლიკა . - თბილ ლისი, 2002. - 3 იანვარი. - №3(4062). - 1 გვ.

ჩემო თამაზ,

დაბადების დღეს გილოცავ, სამოც წელს, მეტად მნიშვნელოვან ასაკს, როდესაც ადამიანი პირუთვნელად აფასებს განვლილ გზას და სამომავლო გეგმებსაც თამამად სახავს.

ეს თარიღი იმითაცაა საინტერესო, რომ ძალზე გამოკვეთილად არც „იქით“ არის და არც „აქეთ“. თუმცა შენი ხასიათის კაცი, ალბათ, ვერ იქნება „იქითაც“ და „აქეთაც“, რადგან შენ ყოველთვის „აქეთ“ ხარ.

კარგა ხანია, ნაწერებით გიცნობ, როგორც საკუთარი ხედვის, საკუთარი პრინციპებისა და საკუთარი სტილის შეურიგებელ პუბლიცისტსა და კრიტიკოსს. ზოგჯერ გეთანხმებიან, ზოგჯერ - არა, მაგრამ ვიცი, მკითხველს გულგრილს არასდროს სტოვებენ.

არ დამვიწყებია, რომ დაგპირდი, კვახჭირში ჩამოვალ და დაბადების დღეს მოგილოცავ-მეთქი. მაქვს ასეთი პირობა მოცემული. სხვა პირობაც მოგეცი, მაგრამ რა ვქნა, არც დრო მაქვს და არც შეძლება-დანაპირების შესრულებისა. ამიტომ ისევ აქ, თბილისში, გილოცავ.

ვიცი, უარი თქვი საღამოს გამართვაზე, ჯილდოზეც, მაგრამ ქართველმა მწერლებმა გურამ ფანჯიკიძის მერე რომ მოგანდეს მათი კავშირის ხელმძღვანელობა, ეს, ალაბთ, ყოველგვარ ჯილდოს აღემატება.

მართალია, როგორც კრიტიკოსი და პუბლიცისტი შეურიგებელი და დაუნდობელი ხარ, მე მაინც ვისურვებდი, როგორც მწერალთა ორგანიოზაციის თავმჯდომარეს, ყველა მწერალი კავშირის გარშემო შემოგეკრიბოს, რაც ძნელია, მაგრამ, ალბათ, ადვილიც, თუკი მწერლები დარწმუნდებიან, რომ მათ სიყვარულითა და მონატრებით დახვდებიან კავშირში.

საქართველოს გამთლიანების პროცესი მწერალთა კავშირიდან უნდა დაიწყოს.

შენთან ერთად ქართულ მწერლობას მინდა ვუსურვო ღირსეულად გადაეტანოს ეს ძნელი წლები. საზოგადოებაში კვლავ დაბრუნებულიყოს ქართული მწერლობის კულტი და ქართველი მწერალი და ქართული მწერლობა კვლავ ყოფილიყოს მაგალითი ზნეობრიობისა, სულიერებისა და ინტელექტუალური სიმაღლისა.

დარწმუნებული ვარ, რომ ასეც იქნება, რადგან დიდ ქართულ მწერლობას ჩვენს ცხოვრებაში ვერაფერი ჩაენაცვლება. იგი ხომ არა მარტო ასახავს ქართულ ხასიათს, არამედ კიდეც აყალიბებს მას და იცავს მის თვითმყოფადობას.

ასე რომ, წინ დიდი ბრძოლებია გადასატანი და დიდი ომებია მოსაგები.

კიდევ ერთხელ გილოცავ.

პატივისცემით,

ედუარდ შევარდნაძე

თამაზ წივწივაძეს დაბადების სამოც წელთან დაკავშირებით // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 4 იანვარი. - №4 (4063). - 1,2 გვ.

ბატონო ბორის, უღრმესი პატივისცემით გილოცავთ დაბადების დღეს. თქვენ გიცნობენ როგორც სახელოვან მეცნიერსა და საზოგადო მოღვაწეს, მოზარდი თაობის ღირსეულ აღმზრდელს, საქართველოში პარაზიტოლოგიის დარგის ერთ-ერთ ფუძემდებელს, რამდენიმე მონოგრაფიისა და სახელმძღვანელოს ავტორს; თვალსაჩინოა თქვენი წვლილი ზოოლოგიის ინსტიტუტის ნაყოფიერ საქმიანობაში.

გამოვლილი გაქვთ 1941-1945 წლების მეორე მსოფლიო ომის ქარცეცხლიანი დღეები, რაც სათანადო ჯილდოებით არის აღნიშნული. ამრიგად, გასაკვირი როდია, რომ წლების მან ნძილზე აქტიურად ხართ ჩაბმული ჩვენი ქვეყნის ვეტერანთა მოძრაობაში, დღემდე ასრულებთ საქართველოს ომის, შრომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანთა საბჭოს თავმჯდომარის პასუხსაგებ მოვალეობას.

დიდი მადლობა თქვენ მრავალმხრივი მოღვაწეობისათვის.

გისურვებთ ჯანმრთელობას, ხანგრძლივ სიცოცხლეს, ოჯახურ ბედნიერებას, წარმატებებს საზოგადოებრივ საქმიანობაში.

საუკეთესო სურვილებით,

ედუარდ შევარდნაძე

ბორის ყურაშვილის დაბადების 90 წლისთავისადმი // საქართველოს რესპ პუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 12 იანვარი. - №10(4069). - 1 გვ.

ბატონო გოგი

დაბადების დღეს გილოცავ შესანიშნავ ხელოვანსა და პედაგოგს, ქართველ მხატვართა და მოქანდაკეთა დიდი ოჯახის თავკაცს, ოჩიაურების გვარის ღირსეულ წარმომადგენელს.

დიდი მადლობა მინდა გითხრათ, რომ ამ ძნელ დროს მხატვართა კავშირის თავმჯდომარეობა ითავეთ და ვწუხვარ, რომ ქვეყანა და პირადად მეც დიდ ვალში ვართ პირადად თქვენი და თქვენი კავშირის წინაშე.

მინდა იცოდეთ, რომ მე თქვენი ხელოვნების დიდი თაყვან ნისმცემელი ვარ.

პატივისცემით,

ედუარდ შევარდნაძე

ბატონ გოგი ოჩიაურს დაბადების 75 წელთან დაკავშირებით // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 13 იანვარი. - №11(4070). - 1გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
2002 წლის 14 იანვრის ბრიფინგი

საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხი, „მოამბე“: ბატონო პრეზიდენტო, კონკრეტულად, რა ფორმით შეიცვლება კონფლიქტის ზონაში მშვიდობისმყოფელთა მანდატი და როდის დაიწყებს შეცვლილი ფორმატი მოქმედებას?

- ჯერჯერობით უნდა შევთანხმდეთ, მიმდინარეობს მოლაპარკება რუსეთის მხარესთან, გაიმართა საუბარი რუსეთის პრეზიდენტთან ვლადიმერ პუტინთან და მის წარმომადგენელთან - დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის აღმასრულებელ მდივანთან. როგორც შევთახმდით, რაიმე განსაკუთრებული პრობლემები არ უნდა შეიქმნას, მაგრამ უდავოდ წარმოიშვა პრობლემები აფხაზეთთან. ლაპარაკია მშვიდობისმყოფელთა მოქმედების გაფართოებაზე სოხუმის მიმართულებით. ბუნებრივია, ამ ფაქტს აფხაზები დიდი აღფრთოვანებით არ შეხვდებიან, მაგრამ, ვფიქრობ, საერთო ვითარების გათვალისწინებით, შესაძლებელია შეთანხმების მიღწევა. მეორე მხრივ, აუცილებელია დაბრუნებული მოსახლეობისათვის უსაფრთხოების გარანტიების შექმნა, ჯერ საკონტროლო ზონაში და თუ საკონტროლო ზონა გაფართოვდება, მაშინ ახალ ზონაშიც. ეს არის ორი ძირითადი მომენტი.

ჯერჯერობით ხელი არ მომიწერია მშვიდობისმყოფელთა მანდატის გაგრძელებაზე, მიმდინარეობს მოლაპარაკება.

ტელეკომპანია „რუსთავი-2“: დაუსაბუთებელი ქონების შესახებ კანონპროექტის ერთ-ერთი ავტორი აცხადებს, რომ ამ კანონპროექტის მიღება თქვენი ხელშეწყობით დაიბლოკა. თქვენი კომენტარი...

- არ ვიცი, ამას რომელი ავტორი აცხადებს, მაგრამ როგორ უნდა მოხდეს კანონპროექტის პრეზიდენტის ხელშეწყობით დაბლოკვა? ფრაქცია „მოქალაქეთა კავშირის“, რომელიც ჩემი დასაყრდენი იყო (როგორც ცნობილია, მე ამ პარტიის თავმჯდომარე აღარ ვარ), წარმომადგენლები უფრო ხშირად ოპოზიციაში არიან, ვიდრე მხარს მიჭერენ. ფრაქცია „თანადგომას“ კი პარლამენტში 10-15 კაცი წარმოადგენს და ისინი ვერ დაბლოკავენ, გამორიცხულია. მგონი, აქ უფრო სერიოზული მიზეზია, ვიდრე პრეზიდენტის მხარდაჭერა თუ წინააღმდეგობა.

პირადად მე მქონდა მოსაზრება, რომ მთავრობამ უნდა შეიტანოს ალტერნატიული ვარიანტი. სამწუხაროდ, ჯერჯერობით ასეთი ვარიანტი მზად არ არის. იუსტიციის სამინისტროს მიცემული აქვს დავალება. ეს ძალიან რთული საკითხია, ასეც არ არის: პარლამენტმა გადაწყვიტა, რომ ამა თუ იმ პიროვნებებს ჩამოერთვათ სახლები და ხვალ დაიწყება მასობრივი ლაშქრობა მათს ჩამოსართმევად. ეს ეტაპები გაიარა საქართველომ საბჭოთა ხელისუფლებისა და იმპერატორის დროს, დიდი სიმწარეც ნახა ბევრმა ოჯახმა. ჩემი აზრით, ამ საკითხთან დაკავშირებით მეტი სიფრთხილე უნდა გამოიჩინონ, თუმცა ხელს არ ვუშლი, პარლამენტზე მე არ მაქვს ისეთი გავლენა.

ტელეკომპანია „მე-9 არხი“: დღეს მოსკოვში გაემგზავრა უშიშროების მინისტრი ვალერი ხაბურძანია, იგი რუსეთის უშიშროების მინისტრს შეხვდა. გავრცელდა ინფორმაცია, რომ საუბრის მთავარი თემა პანკისის ხეობაში შექმნილი ვითარება იქნება. გასულ კვირას ჩვენი ტელეკომპანიის წარმომადგენელთან საუბრისას, ხაბრუძანიამ აღნიშნა, რომ ქართული მხარე პანკისში სიტუაციას ვერ აკონტროლებს. რამდენად შეესაბამება სიმართლეს ეს ინფორმაცია და თუ იგეგმება რუსეთის მხარესთან ერთობლივ ღონისძიებათა განხორციელება?

- ერთობლივი ღონისძიებანი ნამდვილად არ იგეგმება, ყოველ შემთხვევაში, უშიშროების მინისტრს ამგვარი დირექტივა ჩემგან არა აქვს. ეს იქნება ჩვეულებრივი სამუშაო, პირველი საქმიანი შეხვედრა რუსეთის უშიშროების მინისტრთან. სალაპარაკო კი რუსეთის მხარესთან საკმაოდ ბევრი გვაქვს: უწინარესად, აფხაზეთში არსებული მდგომარეობა და პრობლემები. ასევე ტერორიზმისა და საერთაშორისო დანაშაულობათა წინააღმდეგ ბრძოლის, ანტიტერორისტულ ცენტრებს შორის კოორდინაციის საკითხები. როგორც ჩემთვის არის ცნობილი, შემდეგი ანალოგიური ფორმატის შეხვედრა კოლეგებს შორის თბილისში გაიმართება. ცოტა მოგვიანებით ბატონი კობა ნარჩემაშვილი გაემგზავრება მოსკოვში. ასევე დაგეგმილია შეხვედრები დასავლელ კოლეგებთან. დამნაშავეობამ ინტერნაციონალური ფორმა მიიღო, მათთვის არ არსებობს საზღვარი, ამიტომაც სახელმწიფოები უფრო მეტი პრობლემის წინაშე დგანან და მათ მეტი ძალისხმევა უნდა გამოიჩინონ ამის აღსაკვეთად.

ტელეკომპანია „მე-9 არხი“: როგორ აფასებთ მდგომარეობ ბას პანკისის ხეობაში?

- მიმაჩნია, რომ ცოტა დრამატიზებულად ხატავენ იქ არს სებულ სურათს. გუშინ პანკისის ხეობაში იმყოფებოდა შინაგან საქმეთა მინისტრი, იგი დუისშიც იყო. შეხვდა იქაურ მოსახლეობას. როგორც ჩემთვის არის ცნობილი, კობა ნარჩემაშვილი აპირებს ზოგიერთი ორგანიზაციული სახის ღონისძიების განხორციელებას. თავად ქისტი მოსახლეობა პრობლემებს არ ქმნის, ყველაზე მეტ პრობლემას ქმნიან საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან იქ ჩამოსული და მიტმასნილი კრიმინალები. სადღეისოდ უმთავრესი ამოცანაა მათი მოქმედების ლოკალიზება და იზოლირება. სხვათა შორის, ამოძრავდნენ ავღანეთში ნაბრძოლებიც. ჩემთვის გასაგებია და მივესალმები მათს სურვილს, რომ ხელი შეუწყონ წესრიგის დამყარებას არა მარტო პანკისის ხეობაში, არამედ სხვა რეგიონებშიც. აქტიურობს ადგილობრივი მოსახლეობაც.

რუსეთის ტელეკომპანია „ნტვ“: შექმნილი გარემოებიდან გამომდინარე, რჩება შთაბეჭდილება, რომ თქვენ კონფლიქტის ზონაში მყოფ სამშვიდობოებს მანდატს გაუგრძელებთ. ასევე თქვენ არაერთხელ მიუთითეთ იმ საშიშროების შესახებ, რაც შეიძლება მოჰყვეს მშვიდობისმყოფელთა გაყვანას. დევნილები კონფლიქტის ზონაში სამშვიდობოთა ყოფნის სერიოზული წინააღმდეგი არიან, ანალოგიური პოზიცია აქვს საქართველოს პარლამენტსაც. გაითვალისწინებთ თუ არა ამ გარემოებებს გადაწყვეტილების მიღებისას და რეალურად თუ არსებობს იმის გარანტია, რომ რუსეთი დათანხმდეს საქართველოს მიერ წარმოდგენილ ვარიანტს ცისფერჩაფხუტიანთა მანდატის ფორმატის და მოქმედების ფორმის შეცვლის შესახებ? მოელით თუ არა რაიმე გართულებას?

- პრეზიდენტ პუტინთან შეხვედრისას გამოიკვეთა, რომ რუს სეთი ამჟამად არსებული მანდატის ფორმატის შეცვლისადმი კეთილგანწყობას ამჟღავნებს. გასაწევია მთელი რიგი შესაბამისი სამუშაოები აფხაზურ მხარესთან. ვფიქრობ, ამ ეტაპზე მშვიდობ ბისმყოფელთა გასვლა, დელიკატურად რომ ვთქვათ, წინააღმდეგობრივი საკითხია, პირადად კატეგორიული წინააღმდეგი ვარ. პარლამენტის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შემდეგ ბევრი რამ შეიცვალა, მათ შორის გასათვალისწინებელია რუსეთის პრეზიდენტთან შეხვედრისას გამართული სერიოზული დიალოგი აფხაზეთის კონფლიქტის მოგვარების თაობაზე. არის ერთი გარემოებაც, ყველა ჩვენი მეგობარი ქვეყანა, გაეროს მეგ გობარი ჯგუფის წარმომადგენლები კატეგორიულად არ გვირჩევენ რუსეთის სამშვიდობოთა გაყვანის საკითხის დაყენებას. რადგან ამ ეტაპზე გაერო არ არის მზად მიიღოს გადაწყვეტილება სამშვიდობოთა ალტერნატიული ძალით ჩანაცვლების შესახებ.

აფხაზეთის ტელევიზია: გასული წლის ბოლოს რადიოინტერვიუში აფხაზეთის პრობლემის მოგვარების თვალსაზრისით ერთი საინტერესო დეტალი გამოკვეთეთ. კერძოდ, ისტორიული კომპრომისის თემა. ცნობილია, რომ თქვენ ამზადებთ მიმართვას აფხაზი და ქართველი ხალხებისადმი. თუ შეიძლება ამჟამად კიდევ რაიმე დეტალი დაამატოთ ისტორიული კომპრომისის თემას, იმის გათვალისწინებით, რომ აფხაზეთის სტატუსის შემუშავების საკითხი გადამწყვეტ ფაზაშია, ხომ არ არის უპრიანი საჯარო გახდეს ამ თემაზე მსჯელობა?

- გაეროს წარმომადგენელთა მონაწილეობით შემუშავებული დოკუმენტის განხილვა, რომლის მიღებას გაეროს უშიშროების საბჭოში ხელს უშლიდა საკითხისადმი რუსეთის უარყოფითი პოზიცია, შესაძლებელია დაჩქარდეს. რუსეთის პრეზიდენტმა ჩემთან შეხვედრისას აღნიშნა, რომ რუსეთმა თანხმობა განაცხადა ამ დოკუმენტის მისაღებად. დოკუმენტის გაცნობის შემთხვევაში, დარწმუნებით, რომ აქ არის იმის ძირითადი კომპონენტები, რასაც მე ისტორიულ კომპრომისს ვუწოდებ. კერძოდ, აფხაზეთი შედის ერთიანი საქართველოს სახელმწიფოს შემადგენლობაში, აფხაზეთი ცნობს გაეროს მიერ აღიარებული ერთიანი საქართველოს საზღვრებს, დევნილები ყოველგვარი საფრთხის გარეშე უბრუნდებიან მშობლიურ კერ რებს და აფხაზეთი იღებს სახელმწიფოებრივი წარმოქმნისათვის დამახასიათებელ ზოგიერთ სუვერენულ მომენტს. ეს დაახლოებით ასე წარმომიდგენია: აფხაზეთი გარკვეული დროის განმავლობაში ინარჩუნებს ამჟამად იქ არსებულ კონსტიტუციას, ზოგიერთ სახელმწიფოებრივ თვისებას. პრინციპში, ვფიქრობ, სწორედ ეს არის ისტორიული კომპრომისი.

რაც შეეხება საზოგადოებრივ მხარდაჭერას, მსურს გამოვხატო დიდი სიხარული, რომ ქართულ საზოგადოებაში, ისევე, როგორც აფხაზეთში დაიწყო სერიოზული მოძრაობა იმისათვის, რომ აღდგეს ძველი, ტრადიციული კავშირ-ურთიერთობა. მიმაჩნია, რომ ეს მოძრაობა თანდათანობით კიდევ უფრო მეტი ინტენსივობით, შეუჩერებლად განვითარდება. მაგალითად, რუსეთში ათასობით ქართველი და აფხაზი ცხოვრობს ისე, როგორც ადრე ვცხოვრობდით. აქაც დაიწყო მოძრაობა, ჩამოდიან იქაური საზოგადოების წარმომადგენლები, როგორც მითხრეს, ახლა აფხაზეთში ქართული ფილმების დემონსტირება მიმდინარეობს. ეს არის პირველი, ძალიან იმედის მომცემი ნიშნები. მომავალი კი სწორედ ამგვარ ურთიერთობას აქვს.

რადიო „ბი-ბი-სი“: ხვალ მოსკოვში იწყება საქართველო-რუსეთის ახალი ხელშეკრულების შესახებ მოლაპარაკებათა მორიგი რაუნდი. აპირებს თუ არა საქართველო ხელშეკრულების ფარგლებში დაჟინებით მოითხოვოს სავიზო რეჟიმის გაუქმება და ამ შემთხვევაში სანაცვლოდ რა დათმობაზე შეიძლება წავიდეს იგი? თქვენი შეხედულება პანკისის ხეობის სიღრმეში ბლოკ-პოსტების გადაადგილების იდეის შესახებ, რამდენად არის ეს შესაძლებელი?

- სავიზო რეჟიმის გაუქმება ამ ეტაპზე არ გამოიწვევს განსაკუთრებულ პრობლემებს. ამით მხოლოდ საქართველოსა და რუსეთის მოქალაქეები ზარალდებიან. ორივე სახელმწიფო დაინტერესებული უნდა იყოს ამ დროებით რეჟიმის გაუქმების საკითხით. არა მგონია, რომ სავიზო რეჟიმის გაუქმების შემთხვევაში რუსეთმა საქართველოსაგან სანაცვლოდ რაიმე მოითხოვოს. პრეზიდენტი პუტინი მუდმივად აცხადებდა, რომ სავიზო რეჟიმი დროებითი მოვლენაა.

რაც შეეხება ბლოკ-პოსტების გადაადგილებას, ეს პრობლემა ამჟამად განიხილება. ჩემი აზრით, ეს საკითხი უმტკივნ ნეულოდ ჩაივლის, ბლოკ-პოსტების გადაადგილებით კი რეგიონში მცხოვრები მოსახლეობისათვის დამატებითი უსაფრთ თხოების გარანტიები შეიქმნება.

ტელეკომპანია „ტვ-6“: საქართველო-რუსეთის ახალი დიდი ხელშეკრულების ფარგლებში იქნება თუ არა გათვალისწინებული ორ ქვეყანას შორის სამხედრო თანამშრომლობის საკითხები? არის თუ არა საქართველოში რაღაც დროით რუსეთის სამხედრო ნაწილების დატოვების ვარაუდი?

- სახელმწიფოებს შორის ნებისმიერი თანამშრომლობა ხელშეკრულებით არის განსაზღვრული. რაც შეეხება საქართველო-რუსეთის დამოკიდებულებას, პრინციპულად მიგვაჩნია ახალი დიდი ხელშეკრულების ხელმოწერა. ახალი დიდი ხელშეკრულება ნიშნავს იმ უმთავრესი პრინციპების გამოკვეთას, რომლებიც ორ ქვეყანას შორის პრიორიტეტული მიმართულებით თანამშრომლობის საფუძველია. არ გამოირიცხება სამხედრო თანამშრომლობა. სამხედრო თანამშრომლობა კი მარტო სამხედრო ბაზების არსებობას როდი ნიშნავს. ეს არის თანამშრომლობა ფართო ფორმატით, რომელიც ითვალისწინებს ორმხრივ შეხვედრებს, კონსულტაციებს, კადრების გადამზადებას და სხვა. ამ მიმართულებით მიმდინარეობს მუშაობა. თუ ხელი მოეწერება ამგვარ ხელშეკრულებას, დაიწყება ნორმალიზაციისა და ორი ქვეყნის დაახლოების ეტაპი.

გაზეთი „ვრემია ნოვოსტეი“: ბატონო პრეზიდენტო, როდის დაიწყება საქართველოსა და რუსეთის პრეზიდენტების გადაწ წყვეტილების - საქართველოში მყოფი ჩეჩენი ლტოლვილების სამშობლოში დაბრუნების პროცესი?

- ჩვენ მოვილაპარაკეთ, რომ რუსეთის შესაბამის სტრუქტურათა წამომადგენლები უნდა ჩამოვიდნენ და შეხვდნენ თავიანთ მოსახლეობას. აქ არიან ქალები, მოხუცები, ბავშვები, არიან ომის მონაწილეებიც. ოფიციალური რუსეთის წარმომადგენლები მათ შესთავაზებენ დაბრუნებას ჩეჩნეთში. რამდენად ეფექტიანი იქნება საკითხისადმი ამგვარი დამოკიდებულება, რამდენად შედეგიანი იქნება ეს შეხვედრები, ძნელი სათქმელია. პანკისის ხეობაში ყოფნისას პირადად შევხვდი იქ მყოფ დევნილებს. ეგრეთ წოდებულ ჩვენს სტუმრებს, მათ სურთ რაც შეიძლება მოკლე დროში დაბრუნდნენ თავიანთ სახლებში. ამ პროცესის დასაჩქარებლად კი საჭიროა რუსეთიდან ჩამოვიდეს წარმომადგენლობითი დელეგაცია და გამართოს მოლაპარაკება დევნილებთან.

გაზეთი „თუთარჩელა“: სამეგრელოს რეგიონიდან, ალბათ, გაცნობეს, რომ თქვენს მკაცრ გამოსვლას მთავრობის სხდომაზე ლტოლვილთა თანხების დატაცების აღკვეთის შეს სახებ, მოსახლეობის დიდი რეზონანსი მოჰყვა და ლტოლვილებს გაუჩნდათ პრეზიდენტის დაცვისა და თანადგომის იმედი. ამ საქმეში ძალიან აქტიურად ჩაერთო გენერალური პროკურორი. მაგრამ ამას, მოჰყვა შემდეგი: დამნაშავეებმა იგრძნეს რა საფრთხე, გააძლიერეს ზემოქმედება რეგიონში მომუშავე იმ ჟურნალისტებზე, რომლებიც ეხმარებიან გამოძიებას. „საქართველოს რესპუბლიკამ“ ამ თემას შესანიშნავი პუბლიკაცია მიუძღვნა, იქ პროკურორის საგამოძიებო სამმართველოს ხელ ლმძღვანელი აცხადებს, რომ უმძიმესი ზემოქმედებისა და მუქარის ქვეშ იმყოფებიან. ჩემი სუბიექტური აზრით, ზემოქმედების ნიშნებს ვხედავ პრეზიდენტის პრესსამსახურისადმიც. ჯერ კიდევ ვახტანგ აბაშიძის პრესმდივნობის პერიოდიდან მოყოლებული სამეგრელოს რეგიონში კონტრაბანდის წინააღმდეგ მებრძოლი ჟურნალისტები ერთგვარ თავშესაფარს პოულობდნენ პრეზიდენტის პრესსამსახურში, იმ თვალსაზრისით, რომ ბატონი ვახტანგ აბაშიძე და კახა იმნაძე საოცრად გვეხმარებ ბოდნენ. პირადად ორჯერ მივმართე ბატონ ვახტანგს და პრეზიდენტამდე მიიტანა ეს საკითხი. კახა იმნაძემ კი თავად მომიგვარა ყველაფერი. როგორც ჩანს, იმ ლობისტებს, რომლებიც ამ საქმეში არიან გარკვეული, ეს ძალიან აწუხებთ, კერძოდ, თუ ინფორმაცია აქვს პრესსამსახურს, ესე იგი, ამ ინფორმაციას პრეზიდენტიც ფლობს. მსურს გავუსწრო მოვლენებს, სანამ აქ რაიმე მოხდება. მე შეგპირდით, რომ დაგისახელებთ, თუ ვინ მფარველობს ამ პროცესს. მე მზად ვარ თქვენი სურვილის შემთ თხვევაში გვარები გადმოგცეთ...

- ცოტა დაგვიანებულია რეაქცია ამ საკითხზე - სამართალ ლდაცვის ორგანოებს, პროკურატურის ჩათვლით უფრო ადრე უნდა გადაეწყვიტა ეს საკითხები. პრობლემები იქ მართლაც არს სებობს, ხალხის დიდი მასაა ამ საკითხებში ჩაბმული. მართლა მხოლოდ მკვდარი სულებით კი არ არის დაკომპლექტებული - რეგიონში მცხოვრებთაგან ზოგი ორ უწყისშია გაფორმებული. ბანკებზე აღარ ვლაპარაკობ. ყოველგვარი ვადა ამოიწურა, დაი იწყო სერიოზული მუშაობა და მსურს განვაცხადო, რომ ვერავინ ამ პროცესს ხელს ვერ შეუშლის. რეგიონში ვერ ვხედავ იმ ძალას, რომელიც პროკურატურაზე ზეგავლენას მოახდენს. მე თანახმა ვარ შეგხვდეთ.

საქინფორმი

„რუსეთ-საქართველოს შორის ახალი დიდი ხელშეკრულება ნიშნავს იმ უმთავრესი პრინციპების გამოკვეთას, რომლებიც ორი ქვეყნის პრიორიტეტული მიმართულებით თანამშრომლობის საფუძველია“: საქართველოს პრეზიდენტის ედუარ შევარდნაძის 2002 წლის 14 იანვრის ბრიფინგი // საქართველოს რესპ პუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 15 იანვარი. - №12 (4071). - 3 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
14 იანვრის რადიოინტერვიუ

- კონფლიქტის ზონაში მყოფ სამშვიდობო ძალებს ვადა უკვე ამოეწურათ. მიუხედავად ამისა, რაიმე გადაწყვეტილება ჯერჯერობით არ არის მიღებული. ხელისუფლების სხვადასხვა შტოს წარმომადგენლებმა, ფაქტობრივად, მოუწოდეს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, განაგრძოს ამ თემაზე დაწყებული მოლაპარაკება. როგორც ვიცით, ინფორმაცია ამის თაობაზე ეროვ ვნული უშიშროების საბჭომ რამდენიმე დღის წინათ მოისმინა. რა გადაწყვეტილებას მიიღებს საქართველოს პრეზიდენტი? - ჟურნალისტის ნატო ონიანის ამ შეკითხვის პასუხად საქართველ ლოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ თავის ტრადიციულ ორშაბათის რადიოინტერვიუში განაცხადა :

- უპირველეს ყოვლისა, აღვნიშნავ, რომ პარლამენტის ცნობილმა დადგენილებამ უდავოდ უაღრესად დადებითი როლი შეასრულა. შეიძლება ითქვას, გარკვეულწილად შეიცვალა როგორც რუსეთის ხელმძღვანელობის, ასევე გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დამოკიდებულება აფხაზეთის კონფლიქტის მიმართ.

მე ვთხოვე ქართულ საზოგადოებას, ამ საკითხზე მსჯელობისას მხედველობაში იქონიოს, რომ სწორედ პარლამენტის დადგენილების შემდეგ გაიმართა რამდენიმე, ძალზე გულწრფელი, გახსნილი საუბარი ჩემსა და ვლადიმერ პუტინს შორის. მათ შორის უმნიშვნელოვანესი შეხვედრა პირისპირ, რომლის შესახებაც საკმაოდ დეტალური ინფორმაცია მივაწოდე ჩვენს საზოგადოებას.

ერთ-ერთი უმთავრესი თემა, რა თქმა უნდა, გახლდათ აფხაზეთის პრობლემის გადაწყვეტა და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის უზრუნველსაყოფად ორი ქვეყნის თანამშრომლობაში ახალი მიდგომების აუცილებლობა. ვიმეორებ, ეს იყო პარლამენტის გადაწყვეტილების შემდეგ.

საგულისხმოა, რომ შეხვედრის შედეგად რუსეთის პრეზიდენტმა მიიღო გადაწყვეტილება, დანიშნოს თავისი პირადი წარმომადგენელი აფხაზეთის კონფლიქტის საკითხებში.

პრეზიდენტმა პუტინმა მაცნობა, აგრეთვე, ისიც, რომ წელიწადნახევრის ჭოჭმანისა და უარის შემდეგ, რუსეთმა თანხმობა განაცხადა იმ დოკუმენტის მიღებაზე, რომელიც საფუძვლად უნდა დაედოს ქართულ და აფხაზურ მხარეებს შორის მოლაპარაკებას.

ბუნებრივია, ამ მოლაპარაკების საკვანძო თემაც საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა იქნება - 1992 წლის აგვისტოსათვის, ანუ გაეროში საქართველოს გაწევრიანების მომენტისათვის საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში.

რასაკვირველია, აქ იგულისხმება აფხაზეთის შესაბამისი სტატუსის შემუშავება და ყველა დევნილის მშობლიურ სახლებში დაბრუნების უზრუნველყოფა.

გარდა ამისა, მე არ შემიძლია მივიღო გადაწყვეტილება სამშვიდობო ჯარების გაყვანის თაობაზე იმ ვითარებაში, როცა ჯერ კიდევ არ არის გარკვეული მათი ჩანაცვლების საკითხი. ეს კი მხოლოდ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის პრეროგატივაა.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში 11 სექტემბერს ცნობილი მოვლენებისა და ტერორიზმის წინააღმდეგ ტოტალური შეტევის დაწყების შემდეგ, არარეალურია, გაერომ, ყოველ შემთხვევაში, ამ ეტაპზე, გამოძებნოს საშუალება აფხაზეთში სამშვიდობო ოპერაციის განსახორციელებლად.

ცალკეული ქვეყნების დაინტერესების შემთხვევაშიც კი აუცილებელია გაეროს უშიშროების საბჭოს გადაწყვეტილება.

შეგახსენებთ, რომ მცირე ხნის წინათ თბილისში საგანგებო ვიზიტად იმყოფებოდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის აღმასრულებელი მდივანი იური იაროვი, რომელმაც კონსულტაციები გამართა სამშვიდობო ძალთა მანდატის გადასინჯვის, საკონტროლო ტერიტორიის გაფართოვებისა და დაბრუნებული მოსახლეობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის თაობაზე. ეს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხია, რომელსაც დიდი ძალისხმევა დასჭირდება.

პირდაპირ უნდა გითხრათ: ჩვენი მეგობრები, ვგულისხმობ „მეგობარ ქვეყნებს“, რომლებმაც ძალიან ბევრი გააკეთეს საქართველოს დასახმარებლად, ანუ ამერიკის შეერთებული შტატები, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, რუსეთზე რომ აღარაფერი ვთქვათ - გაუმართლებლად მიიჩნევენ ასეთ ვითარ რებაში კონფლიქტის ზონიდან რუსეთის სამშვიდობო ძალთა გაყვანას.

მანამ, სანამ არსებობს ომის განახლების თუნდაც თეორიული საფრთხე, მეც კატეგორიულად შევეწინააღმდეგები ისეთი გადაწყვეტილების მიღებას, რაც ახალი სისხლისღვრის, განსაკუთრებით, გალელი მოსახლეობის მორიგი დაწიოკების შესაძლებლობას ქმნის.

როგორც უნდა გამაკრიტიკონ ზოგიერთებმა, მაინც ვიტყვი: ცოცხალი თავით არ დავუშვებ ახალ ომსა და უბედურებას აფხაზეთსა და მთელ საქართველოში.

ამჟამად მუშავდება კონფლიქტის მოწესრიგების დამატებით ღონისძიებათა პროგრამა, რომელმაც საშუალება უნდა მოგვცეს მოვსინჯოთ ყველა ფორმა და მეთოდი, ქვეყნის დღევანდელ და ხვალინდელ შესაძლებლობათა გათვალისწინებით.

- ანუ საუბარია იქ მყოფი სამშვიდობო ძალების ფორმატის შეცვლაზე?

- უნდა შეიცვალოს. ყოველ შემთხვევაში, ჩვენ საკითხს ასე ვაყენებთ: თუ დარჩებიან, უნდა შეიცვალოს ფორმატი, მათი მიზანი და ამოცანები, მათ შორის საკონტროლო ტერიტორიის მოცულობა თვით ღალიძგამდე.

- რამდენად რეალურია რუსების მხრიდან ამ დათმობაზე წასვლა?

- ვფიქრობ, რუსები კი წავლენ ამ დათმობაზე, მაგრამ პრობლემა შეიქმნება აფხაზებთან. როგორმე აფხაზებს უნდა შევუთანხმდეთ - რუსების, „მეგობრების“, გაეროსა და სხვათა მონაწილეობით.

გავაგრძელებ დაწყებულ საუბარს: რისი იმედი უნდა გვქონდეს, უპირველეს ყოვლისა, მხედველობაში მაქვს ქართველთა და აფხაზთა დიალოგი, ორი ხალხის დაახლოება, რომელიც უკვე დაწყებულია, თუმცა მძიმე და ნელი ტემპებით, მათი შერიგება და, რა თქმა უნდა, ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა - აფხაზების უფლებათა საკითხის გადაწყვეტა უმაღლესი საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად.

კიდევ ერთხელ გავიმეორებ, რომ რუს კოლეგებთან საუბრის უმთავრესი თემა გახლდათ სამშვიდობო ძალთა მანდატში ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხების გათვალისწინება, როგორიცაა სოხუმის მიმართულებით საკონტროლო ზონის გაფართოება, დაბრუნებულთა უსაფრთხოება და სხვა პრობლემები, რასაც ისინი გაგებით ეკიდებიან.

აქვე შეგახსენებთ, რომ დაიწყო აქტიური მუშაობა საქართველოსა და რუსეთს შორის ყოვლისმომცველ ხელშეკრულებაზე, რომელიც უახლოეს დროში უნდა დასრულდეს. პირველი სრულმასშტაბიანი შეხვედრა უკვე გაიმართა თბილისში, შემდეგ, ჩემი აზრით, დამამთავრებელი შეხვედრა მოსკოვში გაიმართა. საგულისხმოა, რომ ხელშეკრულების მონაწილე ქვეყნების ტერიტორიული მთლიანობის აღიარება და პატივისცემა ამ დოკუმენტის ერთ-ერთი პრინციპი იქნება.

როგორც ხედავთ, პარლამენტის ცნობილი გადაწყვეტილების შემდეგ, ბევრი რამ შეიცვალა, პრეზიდენტიც ვალდებულია, გადაწყვეტილების მიღებისას გაითვალისწინოს ყველა დეტალი. ყველა სიახლე და აუცილებლად გაითვალისწინოს გაკვეთილები ჩვენი არცთუ შორეული ისტორიის გამოცდილებიდან. კარგად გვახსოვს, თუ რა ძვირად დაუჯდა საქართველოს ზოგიერთი ნაჩქარევი ნაბიჯი.

- მთავრობის სხდომაზე თქვენ ძალიან მძიმე განცხადებები გააკეთეთ. ისაუბრეთ კორუფციაზე, რომელიც ხელს უშლის შემოსავლის ზრდას. ამ კონტექსტით საინტერესოა თქვენი ბრძანებულებით შექმნილი საგანგებო კომისია, რომელმაც საგადასახადო კოდექსის რეფორმირებაზე უნდა იმუშაოს. გასულ კვირას კვლავ აქტიურად იყო ენერგეტიკის თემა. გაიმართა საქართველოს ენერგეტიკის სტრატეგიული განვითარების პროგრამის შემმუშავებელი სახელმწიფოს კომისიის სხდომა...

- ქართულმა საზოგადოებამ იცის, რომ რამდენიმე წელია აქტიურად ვმუშაობ საქართველოს ენეგრეტიკის განვითარების გრძელვადიან პროგრამაზე.

ბევრ ქვეყანაში ასეთი პროგრამის შემუშავებას რამდენიმე ათწლეულიც კი დასჭირდა. ეს ურთულესი საკითხია, რომელიც მჭიდროდ უკავშირდება ქვეყნის ეროვნულ-სახელმწიფოებრივ უშიშროებას. თათბირზე მე განვაცხადე, რომ დამოუკიდებელი ენერგეტიკის გარეშე. ძნელია საუბარი სახელმწიფოებრივ დამოუკიდებლობაზე.

მას შემდეგ, რაც საბოლოოდ გადაწყდა დიდი ნავთობს სადენისა და გაზსადენის საკითხი, შეიქმნა მყარი ბაზა, რათა გრძელვადიან პრესპექტივაში განვსაზღვროთ დეტალური პროგრამები. იგულისხმება ენერგეტიკული ბალანსის ყველა კომპონენტი. ბუნებრივია, უპირველეს ყოვლისა, მოსახლეობისა და სამრეწველო ობიექტების ელექტროენერგიით, აგრეთვე, სხვა საწვავით მომარაგების პრობლემა.

მაგრამ გრძელვადიანი პროგრამა მხოლოდ ამას როდი გულისხმობს. ენერგეტიკული თვალსაზრისით, საქართველოს უდიდესი პოტენციალი აქვს. რამდენიმე წლის შემდეგ, დარწმუნებული ვარ საუბარი იქნება არა მარტო ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის სრულ უზრუნველყოფაზე, არამედ, იქნებ, ვისაუბროთ ელექტროენერგიის ექსპორტზეც.

და თუ ვინმეს ამგვარი ოპტიმიზმი გადაჭარბებულად მოეჩვ ვენა, გაიხსენოს, რა განწყობილება არსებობდა 5-6 წლის წინათ თუნდაც იმავე დიდ ნავთობსადენთან, გაზსადენთან, „დიდ აბრეშუმის გზასთან“ დაკავშირებით. ბევრს მაშინ ეს პროექტები მხოლოდ „თეორიად“ და „პროპაგანდად“ მიაჩნდა.

ჩემი მოსაზრებით, მოვიდა დრო, სერიოზულად ვიფიქროთ სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების ერთიანი ენერგეტიკული სარტყლის შექმნაზე, კასპიის ზღვიდან შავი ზღვის ჩათვლით, რა თქმა უნდა, რუსეთის, უკრაინის, ბალკანეთის ქვეყნების, აზერბაიჯანის, თურქეთის, სომხეთის, მოლდოვას და სხვა უფრო შორეულ სახელმწიფოთა მონაწილეობითაც კი.

სხვათა შორის, ევროპულ სტრუქტურებში ეს თემა თეორიულ, საპროექტო განხილვის დონეზე მუშავდება. ვფიქრობ, თუ საქართველო ასეთი ინიციატივით გამოვა, მოგებული დავრჩებით.

საქართველო ერთ-ერთი ცენტრალური ქვეყანა იქნება, რომელიც სერიოზულ წვლილს შეიტანს ასეთი სისტემის ფორმირებაში.

თქვენ გახსოვთ, რომ საბჭოთა კავშირის დროს ასეთი სისტემა მუშაობდა უზარმაზარ სივრცეში და საქართველოც მისი შემადგენელი ნაწილიც გახლდათ.

თავისთავად ცხადია, ერთიანი ენერგეტიკული ბლოკი გულისხმობს კონფლიქტების დაძლევას და ქვეყნებს შორის მჭიდრო ურთიერთობას. ამ საკითხების განხილვასა და გადაწყვეტაში აქტიური თანამშრომლობა დავიწყეთ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, ჩვენს მასმედიასთან. ჩვენს პირველ შეხვედრას რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენელიც ესწრებოდა და საინტერესო მოსაზრებებიც წამოაყენეს.

როგორც მოგახსენეთ, შაბათს გაიმართა ძალიან საინტერესო საუბარი - კომისიის პირველი სხდომა, რომლის შემ დგენლობაში შედიან არა მარტო დარგის მესვეურები, არამედ შესანიშნავი, ღვაწლმოსილი მეცნიერები. ტრადიციულთან ერთად, არის ენერგიის არატრადიციულ წყაროთა გამოყენების კონკრეტული გეგმაც.

ასევე, ინტენსიურად ვმუშაობთ საგადასახადო კოდექსის სრულყოფის საკითხებზე. ეს პრობლემა ბუნებრივად დადგა დღის წესრიგში - ეკონომიკის განვითარების ამჟამინდელი დონის გათვალისწინებით. აუცილებელია გაგრძელდეს კონსულტაციები როგორც ბიზნესმენებთან, აგრეთვე, დონორი ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან, რათა საგადასახადო კანონმდებლობა საქართველოში უფრო სრულყოფილი გახდეს და რეალობას შეესატყვისებოდეს.

მთავრობის სხდომაზე მოვისმინეთ რამდენიმე მნიშვნელოვანი საკითხი. მათ შორის განვიხილეთ საქართველოში თამბაქოსა და ნავთობპროდუქტების აღრიცხვისა და დაბეგვრის მოწ წესრიგების ღონისძიებანი.

ნავთობპროდუქტებისა და თამბაქოს ნაწარმის კონტრაბანდა კვლავ უმწვავეს პრობლემად რჩება. დაბალია საბიუჯეტო შემოსავალი. არასრული დაბეგვრის შედეგად ირღვევა სამართლიანი კონკურენციის პრინციპი. ბიუჯეტს აკლდება მნიშვნელოვანი სახსრები, რაც საბოლოოდ გაუცემელ ხელფასებსა და პენსიებს ნიშნავს.

სიგარეტისა და ნავთობპროდუქტების ადგილობრივი წარმოება უდავოდ გამოცოცხლდა, მაგრამ მას ისევ და ისევ კონტრაბანდა ახრჩობს.

ჩემი დავალებით, სახელმწიფო მინისტრი ამჟამად ძალზე აქტიურად მუშაობს ამ საკითხებზე. იქმნება კონკრეტულ ღონიძიებათა გეგმა, რომლის განხორციელება უზრუნველყოფს ფართომასშტაბიანი კონტრაბანდის გამოვლენასა და სრულ დაბეგვრას.

მთავრობის სხდომაზე მოვისმინეთ ტურიზმის დეპარტამენტის ინფორმაცია მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის მუშაობაში საქართველოს დელეგაციის მონაწილეობის შესახებ.

ასამბლეაზე განსაკუთრებული ინტერესით შეხვდნენ ჩვენი ქვეყნის გადაწყვეტილებას საქართველოში 2002 წლის ტურიზმის წლად გამოცხადების შესახებ. მე მიმაჩნია, რომ უნდა გვქონდეს, ტურიზმის განვითარების ხუთ-ათწლიანი პროგრამა.

ერთმნიშვნელოვნად გამოითქვა სურვილი, მხარი დაუჭირონ საქართველოს, როგორც „დიდი აბრეშუმის გზის“ საკვანძო ქვეყანას. იქნებ გარკვეული წლების შემდეგ მოხერხდეს, ტურიზმის საკითხებთან დაკავშირებით რეგიონალური ან მსოფლიო მასშტაბის ფორუმის გამართვა უმაღლეს დონეზე.

არაერთგზის მითქვამს, რომ ეს დარგი საქართველოსათვის ერთ-ერთი ყველაზე პერსპექტიულია. რეალობა ამას უდავოდ ადასტურებს.

საკმარისია მოვიხმოთ, თუნდაც, ბაკურიანის მაგალითი. ბოლო წლების განმავლობაში, აქ ასობით ახალი სახლი აშენდა. ამჟამად ზამთრის კურორტს ათიათასობით დამსვენებლის მიღების საშუალება აქვს.

შედეგად, ერთიორად გაიზარდა შემოსავალი ცენტრალურ და განსაკუთრებით ადგილობრივ ბიუჯეტში.

ეს არის ერთგვარი მოდელი, და იგი ნათლად გვიჩვენებს, რა მომავალი აქვს ტურიზმს საქართველოში, თუ ამ საკითხსაც სახელმწიფოებრივად მივუდგებით.

- დაძაბული ვითარებაა პანკისთან. იქ იმყოფებოდნენ უშიშროებისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები, რომლებიც აქციის მონაწილე საქართველოს ავღანეთის კავშირის წევრებს შეხვდნენ...

- ვითარება პანკისის ხეობაში მუდმივად არის შესაბამის უწყებათა ყურადღების ცენტრში.

ხეობაში იმყოფებოდნენ უშიშროებისა და შინაგან საქმეთა მინისტრები ბატონები ვალერი ხაბურძანია და კობა ნარჩემაშვილი სხვა თანამშრომლებთან ერთად.

ადგილობრივ ქისტ მოსახლეობასთან არავითარი პრობლემა ხელისუფლებას არა აქვს. ისინი გაგებით ეკიდებიან იმ ღონიძიებებს, რომლებიც ამჟამად ხორციელდება.

ვითარება რთულია ცნობილი მიზეზების გამო, მაგრამ მე ვერ ვხედავ რაიმე ტრაგიკულ მოვლენათა განვითარების საშიშროებას. ყოველდღიურად ვარ მოვლენათა საქმის კურსში და სისტემატურად ვამუშავებთ გარკვეულ ღონიძიებებს.

თავისთავად ტრაგედიაა, რომ რამდენიმე თანამემამულე კვლავ კრიმინალურ ჯგუფთა ტყვეობაში იმყოფება, მაგრამ ეს პრობლემა ჩვენს თანამოძმე ქისტებს არანაკლებ აღელვებთ და აწუხებთ.

აქვე უნდა ითქვას, რომ უდიდესი უსამართლობაა მხოლოდ ქისტების დაკავშირება ამ დანაშაულობებთან. ხეობის მიდამოებში თავი მოიყარეს ავაზაკებმა საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან.

ჩვენ უდიდეს პატივს ვცემთ მაჰმადიანურ რელიგიას. დარწმუნებული ვარ, არც ერთი კეთილსინდისიერი ქისტი ხელს არ აღმართავდა ბერის სამოსის მატარებელ ადამიანზე. ავაზაკებს კი არც რწმენა გააჩნიათ და არც ეროვნება.

დღეს, როგორც კი მივლინებიდან დავბრუნდები, მექნება ამ საკითხთან დაკავშირებული სპეციალური შეკრება. მინდა დავარწმუნო ხეობის ყველა მოსახლე, მათ შორის ლტოლვილები, რომ იქ წესრიგი დამყარდება.

- დღეს 14 იანვარია - ქართული თეატრის დღე. თქვენ ქუთაისში მიემგზავრებით, სადაც საქართველოს თეატრალური საზოგადოება შეიკრიბება...

- ყველა ქართველმა კარგად იცის, რომ 14 იანვარი, ქართული თეატრის დღეა. იგი საგანგებოდ და ხაზგასმით აღინიშნება ქუთაისში. ეს მორიგეობითაა. ამას თავისი მიზეზი აქვს. შარშან გორში, გიორგი ერისთავის მშობლიურ ქალაქში აღვნიშნეთ ქართული პროფესიული თეატრის იუბილე.

ამჟამად ქუთაისში აღვნიშნავთ მის 152-ე წელს. აქ უკვე 1861 წლიდან იმართებოდა სცენისმოყვარეთა წარმომადგენლები, ხოლო 1880 წელს ჩამოყალიბდა მუდმივი პროფესიული დასი.

ქუთაისი იყო და რჩება ქართული კულტურის ერთ-ერთ უძველეს და უმძლავრეს კერად.

ვსარგებლობ შემთხვევით და დიდ ქართველ მსახიობს ბატონ ოთარ მეღვინეთუხუცესს ვულოცავ დაბადების დღეს. 16 იანვარს ბატონ ოთარი 70 წლის ხდება და რაოდენ საამაყოა მთელი ერისათვის, რომ კვლავინდებურად ელვარებს მისი ნიჭი ქართულ თუ უცხოურ სცენებზე.

მთელი საქართველო გაახარა ბატონი მეღვინეთუხუცესისა და გენიალური თეატრალური რეჟისორის რობერტ სტურუას, აგრეთვე, თემურ ჩხეიძის და სხვათა დამსახურებულმა აღიარებამ რუსეთში, ანუ იმ ქვეყანაში, რომელიც სამართლიანად ითვლებოდა თეატრალური სტილის კანონმდებლად. მაგრამ არა მარტო რუსეთში. ჩვენი თეატრების მრავალი გასტროლი გვახსოვს დასავლეთის ქვეყნებში, სადაც იგივე რეაქცია იყო.

ქუთაისში ბევრი სიახლეა ეკონომიკური თვალსაზრისითაც.

ჩვენც ხელდამშვენებული ვეწვევით საყვარელ ქალაქს, მხედველობაში მაქვს საგანგებო განკარგულება, რომელიც ქუთაისის შემდგომ განვითარებასა და აღმავლობას შეუწყობს ხელს. ეს განკარგულება თვით ქუთაისელების მონაწილეობით, მათთან ერთად მომზადდა. გათვალისწინებულ იქნა თემურ შაშიაშვილის მრავალი წინადადება. ეს არ იქნება პრეზიდენტის ის ბრძანებულება ან განკარგულება, რომელიც ქაღალდზე უნდა დარჩეს.

„როგორც უნდა გამაკრიტიკონ ზოგიერთებმა, მაინც ვიტყვი: ცოცხალი თავით არ დავუშვებ ახალ ომსა და უბედურებას აფხაზეთსა და მთელ საქართველოში“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 15 იანვარი. - №12(4071). - 1, 2 გვ.

ძვირფასო თანამემამულენო!

საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ განვლილ პერიოდში ჩვენ ყველას ბევრ ტკივილთან, სინანულთან და იმედგაცრუებასთან ერთად გვქონდა დიდი სიხარულისა და წარმატების მომენტები. კერძოდ, ჩვენი ქვეყნის სახელმწიფოებრიობის, დამოუკიდებლობისა და სუვერენიტეტის განმტკიცება. სწორედ ასეთ, კიდევ ერთ მნიშვნელოვან, ამაღლებულ მომენტთან ექნება საქმე თითოეულ ჩვენგანს ხვალიდან, როდესაც დაიწყება და რვა დღეს გასტანს ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში მოსახლეობის პირველი დამოუკიდებელი საყოველთაო აღწერა. ჩვენ ვალდებული ვართ, ღირსეულად ჩავატაროთ იგი, რათა ობიექტურად შევაფასოთ ახალი საუკუნის, ათასწლეულის დამდეგს ჩვენი ყველაზე მთავარი სიმდიდრე - ადამიანისეული პოტენციალი, მივიღოთ ქვეყნის ზუსტი დემოგრაფიული სურათი.

ძნელია მოიძებნოს საქართველოში ზრდადასრულებული ადამიანი, რომელმაც არ იცოდეს, თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერას ქვეყნის სოციალურ, ეკონომიკურ, დემოგრაფიულ განვითარებაში, სახელმწიფოებრივ აღმშენებლობაში. მოსახლეობის აღწერა ჩვენი ქვეყნის ბალავარში ჩადებული ის ქვაკუთხედია, რომელიც კიდევ უფრო ძლიერს ხდის ჩვენს სახელმწიფოებრიობას.

დამოუკიდებლობის ათი წელი ჩვენთვის არ ყოფილა იოლი - არც პოლიტიკურად, არც ეკონომიკურად, რის გამოც რამდენჯერმე მოგვიხდა მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის თარიღის გადატანა, რადგან ეს აღწერა იმდენად ძვირადღირებული ღონისძიებაა, რომ მისი ჩატარება ჩვენზე ეკონომიკურად განვით თარებულ და ძლიერ ქვეყნებსაც კი უჭირთ. მით უფრო აღსან ნიშნავია საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის კოლექტივის მრავალწლიანი ძალისხმევა, რომელმაც ორგანიზაციულად უზრუნველყო აღწერისათვის მზადება, თუმცა იგი ვერ შეძლებდა ამას, რომ არა სახელმწიფოებრივი მხარდაჭერა და, რაც მთავარია, დაფინანსება.

მივმართავ ჩემს რწმუნებულებს საქართველოს რეგიონებში, ქალაქების მერებს, რაიონების გამგებლებს, მმართველობისა და თვითმმართველობის ორგანოების წარმომადგენლებს - მაქსიმალური მხარდაჭერა აღმოუჩინონ აღმწერ პერსონალს და უზრუნველყონ ამოცანის წარმატებით შესრულება.

მოვუწოდებ ჩვენს მასობრივ ინფორმაციის საშუალებებს - დემოკრატიული საზოგადოების მშენებლობის ერთ-ერთ თვალსაჩინო მონაპოვარს - მაქსიმალურად გააშუქონ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მნიშვნელობა, აუცილებელი ინფორმაციული მხარდაჭერა აღმოუჩინონ აღწერის პროცესს სათანადო საზოგადოებრივი აზრის ფორმირებაში.

იმედს ვიტოვებ, რომ საქართველოს მთელი მოსახლეობა - უფროსი თაობის წარმომადგენლებიც და ახალგაზრდებიც - მთელი პასუხისმგებლობით აღიქვამენ სააღწერო კამპანიას და თავიანთ მოქალაქეობრივ მოვალეობას პირნათლად მოიხდიან ქვეყნისა და ისტორიის წინაშე აღმწერი პერსონალისათვის ზუსტი და ობიექტური ინფორმაციის მიწოდებით.

დიდი მადლობა ყურადღებისათვის და მოსახლეობის საყოველთაო აღწერაში თანამონაწილეობისათვის.

ედუარდ შევარდნაძე

პირნათლად მოვიხადოთ ჩვენი მოქალაქეობრივი მოვალეობა ქვეყნისა და ისტორიის წინაშე // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 16 იანვარი. - №13 (4072). - 1,2 გვ.

ოთარ მეღვინეთუხუცესი ჩემთვის არა მხოლოდ ბრწყინვალე მსახიობი და მარჯანიშვილელთა შესანიშნავი ხელმძღვანელია, არამედ გამორჩეული გვარის გამორჩეული წარმომადგენელი, პროფესიონალიზმითა და წესიერებით მართლაც სამაგალითო, წარმოსადეგი აღნაგობით, შესანიშნავი ოჯახითა და ჭეშმარიტად ვაჟკაცური ხიბლით. იგი სანატრელია ჭირშიცა და ლხინშიც. მან იცის ძნელი კითხვების დასმაც და პასუხის გაცემაც ძნელ კითხვებზე.

მე მომწონს მასში ის სიამაყე, ის პირდაპირობა, ქედმოუხრელობა, რომელიც მას, როგორც მოქალაქეს, სამაგალითოდ ხდის და ხშირად მიფიქრია, რომ მისი გმირებიც, ყოველდღიურ ერთფეროვნებაზე ამაღლებული გმირები, ფაქტობრივად, მისი სულის უკუფენაა.

მე მიყვარს ეს მსახიობი, მაგრამ ამ სიყვარულში ბევრი შემცილებელი მყავს, როგორც აქ საქართველოში, ისე მის გარეთ.

სულ ახლახან მას რუსეთში წლის საუკეთესო დრამატული როლის შესრულებისათვის თეატრალური პრემია „ჩაიკა“ მიანიჭეს, მე სიხარულით ვულოცავ მას ამ პრემიას.

ამ პრემიით რუსეთის კულტურის მოღვაწეებმა კიდევ ერთხელ დაგვიმტკიცეს, რომ ვუყვარვართ, პატივს გვცემენ და გვაღიარებენ, როგორც დიდი კულტურის ერს.

ოთარ მეღვინეთუხუცესის დაბადების 70 წელთან დაკავშირებით // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 16 იანვარი. - №13 (4072). - 1,2 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
21 იანვრის რადიოინტერვიუ

- გასულ კვირას, დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, საქართველოში პირველად დაიწყო მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა. რა მნიშვნელობას ანიჭებთ ამ მოვლენას? - ჟურნალისტ ნატო ონიანის ამ შეკითხვის პასუხად საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ თავის ტრადიციულ ორშაბათის რადიოინტერვიუში განაცხადა:

- მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა უდიდესი ეროვნულ-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ღონისძიებაა, მას განსაკუთრებული პოლიტიკური და საზოგადოებრივი დატვირთვა აქვს.

ბოლო აღწერა 1989 წლის დამდეგს ჩატარდა. მას შემდეგ საქართველოში ეპოქალური ცვლილებანი მოხდა: ქვეყანამ მოიპოვა დამოუკიდებლობა, ძირფესვიანად შეიცვალა სახელმწიფოს სოციალურ-ეკონომიკური წყობა, ჩამოყალიბდა სამოქალაქო საზოგადოება და სხვა.

ამდენად, ქვეყნის შემდგომი განვითარებისათვის აუცილებელია ყველა სოციალური პარამეტრის ზუსტი განსაზღვრა. სწორედ ამიტომ, ჩვენ ყოველმხრივ დავეხმარებით სტატისტიკის დეპარტამენტს, რათა აღწერა მაქსიმალური ორგანიზებულობით, შეუფერხებლად ჩატარდეს.

სახელმწიფო მინისტრი ბატონი ავთანდილ ჯორბენაძე პირადად კურირებს ამ საკითხს. საჭიროების შემთხვევაში, მეც მზადა ვარ ყოველმხრივი ხელშეწყობისათვის.

მთლიანად, აღწერის პროცესში ჩართულია 23 ათასზე მეტი სპეციალისტი. ისინი უზარმაზარი მოცულობის სამუშაოს ასრულებენ.

უნდა მოგახსენოთ, რომ აღწერა საკმაოდ ძვირადღირებული ღონისძიებაა და მისი ჩატარება ხშირად ჩვენზე ბევრად განვითარებულ და მდიდარ ქვეყნებსაც კი უჭირთ.

ძალიან დაგვეხმარა გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია, კერძოდ, გაეროს განვითარების პროგრამა მაქვს მხედველობაში.

მობილიზებულია ხელისუფლების ყველა რგოლი, როგორც ცენტრალურ, ასევე ადგილობრივ დონეზე.

ვიმედოვნებ, საქართველოს მთელი მოსახლეობა (უფროსი თაობის წარმომადგენლებიც და ახალგაზრდებიც) სრული პასუხისმგებლობით მოეკიდებიან სააღწერო კომპანიას და აღმწერი პერსონალისათვის ზუსტი ინფორმაციის მიწოდებით პირნათლად მოიხდიან თავიანთ მოქალაქეობრივ მოვალეობას ქვეყნისა და ისტორიის წინაშე.

ჩვენ ვალდებული ვართ, ღირსეულად ჩავატაროთ აღწერა, რათა ობიექტურად შევაფასოთ მესამე ათასწლეულის დამდეგს ქვეყნის ყველაზე მდიდარი სიმდიდრე - ადამიანური რესურსი, მივიღოთ ზუსტი დემოგრაფიული სურათი.

მოსახლეობის საყოველთაო აღწერას საგანგებო დატვირთვა აქვს სოციალურ-ეკონომიკური და დემოგრაფიული პროგრამების შესამუშავებლად.

ხაზგასმით აღვნიშნავ, რომ, რა თქმა უნდა, შედეგები აბსოლუტურად ღია იქნება და არაერთგზის გამოქვეყნდება. მივესალმები მასმედიის დიდ დაინტერესებასა და ყურადღებას აღწერის მიმართ.

- კვლავ დაძაბული ვითარებაა აფხაზეთში. დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ცისფერჩაფხუტიანთათვის მანდატის გაგრძელებას კონფლიქტის ზონაში არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა, ხოლო სოხუმის მიმართულებით ღალიძგამდე უსაფრთხოების 24-კილომეტრიანი ზოლის გადატანას არ ეთანხმება ეგრეთ წოდებული სოხუმის ხელისუფლება. ამასთან, დიდი რეზონანსი გამოიწვია წინასწარი ოქმის გაფორმებამ კოდორის ხეობიდან საქართველოს შეიარაღებულ ძალთა დამატებითი კონტინგენტის გამოყვანის შესახებ; ენგურის ხიდთან კი მიმდინარეობს ლტოლვილთა აქცია - სამშვიდობო ძალთა მოქმედების არეალისა და მანდატის გაფართოების მოთხოვნით. როგორია თქვენი პოზიცია ამ საკითხებთან დაკავშირებით?

- უპირველეს ყოვლისა, კოდორის ხეობასთან დაკავშირებით: ცოტა არ იყოს უცნაურია, რომ გაეროს წარმომადგენელთა ინიციატივით გაფორმებული ოქმი ზოგიერთმა აღიქვეს, როგორც კოდორის ხეობიდან ქართულ შეიარაღებულ ფორმირებათა გამოყვანის ვალდებულება.

პრეზიდენტი და უმაღლესი მთავარსარდალი ყველაფერს პირდაპირ ეთერში ვერ იტყვის, მაგრამ გამგები გაიგებს, რასაც ვგულისხმობ: კოდორის ხეობაში ქართული შეიარაღებული ფორმირებები უკვე რამდენიმე წელია იმყოფებიან და კვლავაც დარჩებიან.

შეიძლება შეიცვალოს ამჟამად არსებული ფორმა ან მეთოდი, მაგრამ მშვიდობიანი მოსახლეობის, ხეობის დაცვა კვლავ დღის წესრიგშია და გადასინჯვას არ ექვემდებარება.

- თუ შეიძლება კიდევ ერთხელ დავაზუსტოთ: ანუ ქართული საჯარისო ფორმირებები ხეობას არ დატოვებენ?

- არ დატოვებენ! რაც შეეხება დამატებით ძალებს, თავის დროზე ეს იყო აუცილებელი ღონისძიება. იქ ძალები ჩვენ ყოველთვის გვყავდა: პოლიციის, შინაგანი ჯარების ნაწილები და სხვა. მაგრამ ეს ხმაური და გაეროს რეაქცია გამოიწვია თავდაცვის სამინისტროს მიერ დამატებითი ძალების შეყვანამ. თუმცა, უნდა ითქვას, რომ ეს იყო აუცილებელი ღონისძიება.

კოდორის ხეობის დაბომბვამ (ჩვენ შესანიშნავად ვიცით, ვის ეკუთვნოდა ის თვითმფრინავები) მოსახლეობის დიდი ნაწილის ხეობიდან გამოსვლა განაპირობა. ჩვენ ვერ დავუშვებთ, რომ ხეობა ქართული მოსახლეობისაგან დაიცალოს.

ამჟამად ლაპარაკია ქართული მოსახლეობის უშიშროების არა ცალმხრივი, არამედ მრავალმხრივი გარანტიების შექმნაზე.

შეიძლება იცვლებოდეს მეთოდები - თავდაცვითი ზომები, მაგრამ ხეობის დაცულობის ხარისხს ეს არ დაეტყობა.

აღსანიშნავია, რომ კოდორის ხეობას სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს სხვა თვალსაზრისითაც: შეიარაღებული ნაწილების კიდევ ერთი სახელმწიფოებრივი ამოცანაა მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზის დაცვა, რომელიც საქართველოსა და რუსეთის ენეგროსისტემებს აკავშირებს.

რაც შეეხება სამშვიდობო ძალებს, მე ჯერ კიდევ არ მიმიღია საბოლოო გადაწყვეტილება.

ჩემი აზრით, აუცილებლად უნდა გაგრძელდეს მოლაპარაკება რუსეთთან, „მეგობართა ჯგუფის“ სხვა ქვეყნებთან, რათა ერთობლივად შევიმუშავოთ სამშვიდობო ოპერაციის ახალი ფორმატი.

მან უნდა იგულისხმოს საკონტროლო ზონის გაფართოვება და მშვიდობიანი მოსახლეობის უშიშროების უზრუნველყოფა.

ამ თვალსაზრისით ჩემი პოზიცია მთლიანად ემთხვევა ლტოლვილთა იმ ორგანიზაციების მოთხოვნებს, რომლებიც ენგურთან საპროტესტო აქციას მართავენ.

მიმდინარეობს ინტენსიური კონსულტაციები ყველა დაინტერესებულ მხარესთან. მთავარი პრობლემა მაინც აფხაზების თანხმობაა, მაგრამ ჩვენ ერთობლივად უნდა დავარწმუნოთ აფხაზეთის ამჟამინდელი ხელმძღვანელები, რომ ისინი თავად უნდა იყვნენ დაინტერესებული კონფლიქტის ზონაში სტაბილურობის შენარჩუნებით. საამისოდ კი, აუცილებელია სამშვიდობო ოპერაციის ახალი მოდელის შექმნა. თუ სამშვიდობო ოპერაცია ჩაიშალა, მაშინ დარწმუნებული უნდა ვიყოთ, რომ მივიღებთ კონფლიქტის განვითარების ისეთ ვარიანტს, რომელიც არც საქართველოსთვის იქნება მისაღები და, მით უმეტეს, საბოლოოდ დამღუპველი იქნება აფხაზებისათვის.

ამჟამინდელმა მოდელმა მთლიანობაში უზრუნველყო ფართომასშტაბიანი ომის თავიდან აცილება, მაგრამ დღეს უკვე საჭიროა მისი განვითარება.

ოღონდ აქ აჩქარება და ემოციური მოქმედება მხოლოდ დაგვაზარალებს. აუცილებელია თითოეული ნაბიჯის ზუსტად გათვლა და აწონ-დაწონა, იმ ადამიანთა აზრის გათვალისწინებაც, ვინც შესანიშნავად იცნობს აფხაზეთის პრობლემას და თავი არ დაუზოგავს ქვეყნის მთლიანობის შესანარჩუნებლად. მაგალითად, ისეთი მეომრისა და გენერლის (დღეს პარლამენტის ღირსეული წევრის), როგორიც ჩემი ახალგაზრდა თანამებრძოლი გია ყარყარაშვილი გახლავთ. როგორც ვიცი, აკაკი ასათიანიც საკმაოდ ფრთხილ პოზიციას გამოხატავს. მე მას ვუსმინე და მისი პოზიცია სავსებით მისაღებია.

აქვე კიდევ ერთ, ძალზე პრინციპულ საკითხს უნდა შევეხო: როცა ლაპარაკია აფხაზეთთან დაკავშირებით 1992 წლიდან დღემდე გაფორმებულ ხელშეკრულებათა დარღვევებზე, სავსებით გამართლებული იქნებოდა საერთაშორისო დონეზე განხორციელებულიყო კონფლიქტის პირველი დღეებიდანვე ხელმოწერილი დოკუმენტების ინვენტარიზაცია. თუ არ ვცდები, ჯაბა იოსელიანმა გამოთქვა ასეთი მოსაზრება.

1992 წლის 3 სექტემბერს, მოსკოვში, პრეზიდენტ ელცინთან, არძინბასთან და ჩრდილოეთ კავკასიელ ლიდერებთან ერთად ხელი მოვაწერეთ შეთანხმებას, რომელიც კონფლიქტის დამთავრებას გულისხმობდა. ფაქტობრივად, დაიწყო ჩვენი ჯარების გამოსვლა. ეს არის ასეთ უმაღლეს დონეზე ხელმოწერილი ერთადერთი დოკუმენტი, რომელმაც გლობალურად გადაწყვიტა საკითხი.

გახსოვთ, ალბათ, მთლიანად ქართული საზოგადოება, ყველა პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე მიესალმა ასეთი შეთანხმების გაფორმებას და ყველას მიაჩნდა, რომ ეს არის უნივერსალური ხელშეკრულება.

შეიძლება ითქვას, ფორმალურად მართლაც იდეალური დოკუმენტი იყო. მაგრამ ეს შეთანხმება მუხანათურად დაარღვიეს, რასაც კატასტროფული შედეგები მოჰყვა. იგივე შეიძლება ითქვას სხვა შეთანხმებებზეც.

ამიტომ, ნამდვილად კანონზომიერია ის შიში, რომელიც თუნდაც კოდორის ხეობის თაობაზე გაფორმებული შეთანხმების შესახებ გამოითქმის.

მაგრამ ახლა სხვა დროა.

მე მივესალმები პრინციპულ გადაწყვეტილებებს რუსეთის ხელმძღვანელობის მხრიდან, თუნდაც თანხმობას, კომპეტენციათა გამიჯვნის შესახებ დოკუმენტის მიღებაზე და ზოგიერთ სხვა საკითხში, რა თქმა უნდა, მხედველობაში მაქვს ერთიანი საქართველოს ფარგლებში აფხაზეთის სტატუსი და მისი ადგილი.

და, რაც მთავარია: დაუყოვნებლივ უნდა განახლდეს ქართულ-აფხაზური დიალოგი. სხვათა შორის, როდესაც რუსეთზე ვლაპარაკობ, არ შემიძლია არ აღვნიშნო, რომ პუტინმა შეასრულა თავის სიტყვა და გამოჰყო თავისი სპეციალური წარმომადგენელი აფხაზეთის კონფლიქტის მოგვარების საკითხებში და მიიღო ზოგიერთი სხვა მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებანიც.

შეთანხმებათა მიღწევა სავსებით შესაძლებელია ორივე მხარის კანონიერ ინტერესთა გათვალისწინებით. ჩვენ ამის მომხრე ვართ. ამავე დროს, მომხრე ვართ, რომ აფხაზების ინტერესები იყოს დაცული, მაგრამ უზენაესი ამოცანა ის გახლავთ, რომ ლტოლვილები დაბრუნდნენ და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა აღდგეს.

- რა მდგომარეობაა ამჟამად პანკისის ხეობაში? მოხერხდა თუ არა დაძაბულობის განმუხტვა?

- ბოლო დღეების განმავლობაში პანკისის ხეობასა და ხეო ობის გარშემო ძალზე საგულისხმო და მნიშვნელოვანი პროცესები განვითარდება.

მე დღეს ვაპირებდი პანკისში ჩასვლას, მაგრამ ამის აუცილებლობა ჯერჯერობით არ ჩანს. თუ საჭირო იქნება, რა თქმა უნდა, ჩავალ.

ქართულ სახელმწიფოს ყველა შესაძლებლობა აქვს, რომ ხეობაში წესრიგი დავამყაროთ.

დამნაშავეთა სამყაროს წარმომადგენლებს, რომელთაც ბერი ბასილი და მოქალაქე ხალილოვი გაიტაცეს, კატეგორიულად ვურჩევ და მოვითხოვ მათგან: ადამიანები დაუყოვნებლივ გაათავისუფლონ, თანაც ყოველგვარი ვაჭრობის გარეშე.

ყველა საკითხი, რაც პანკისთან არის დაკავშირებული, პრეზიდენტის მხედველობის არეშია.

ჯერჯერობით წარმატებით ხორციელდება ის გეგმა, რომელიც ეროვნული უშიშროების საბჭოზე შევიმუშავეთ, ეს არის ბლოკ-პოსტების გადაჯგუფება და სხვა.

ადამიანების გატაცება ტერორისტული აქტის ტოლფასი ქმედებაა. შესაბამისად, ხელისუფლებაც დაუნდობელი იქნება ამგვარი საზარელი დანაშაულის ჩამდენთა მიმართ.

ეს ყველამ გაითვალისწინოს: ადგილობრივებმაც და ლტოლვილებმაც, რომლებიც ჩვენ შევიფარეთ. ნურავინ შეეცდება ქართული სახელმწიფოს სულგრძელობა (ამა თუ იმ ეთნიკური ჯგუფების მიმართ) ბოროტად გამოიყენოს.

სხვათა შორის, იქ, ასე ვთქვათ, დამცველებლად გამოდიან სხვადასხვა რაიონისა თუ ჯგუფის წარმომადგენლები, მაგრამ ეს არ არის ეფექტიანი ღონისძიება. ცოტა ხნის წინათ მე შევხვდი „ავღანელებს“, რომლებმაც შემოიღეს მუდმივი მორიგეობა (ალავერდის ტაძართან არიან დაბანაკებულები), მე მათთვის ეს არ ამიკრძალავს. იყვნენ იქ, სანამ შეუძლიათ. თავისთავად ეს უკვე რაღაცას ნიშნავს, რომ ავღანეთში ნაბრძოლი ახალგაზრდობა მზად არის გვერდში დაუდგეს ხელისუფლებას წესრიგის დამყარებისათვის ბრძოლაში.

აქვე, „ავღანელები“ ვახსენეთ და არ შემიძლია დიდი გულისტკივილით არ განვაცხადო, რომ გარდაიცვალა ავღანეთში მებრძოლი სახელოვანი მეომარი და შესანიშნავი პიროვნება, ოთხი შვილის მამა, დეპუტატი გია ჯაყელი. სამძიმარს ვუცხადებ განსვენებულის ოჯახს, მის მეგობრებს. ამასთან, სახელმწიფო ყველაფერს იღონებს ასეთ ვითარებაში მყოფი ოჯახის დასახმარებლად და მხარდასაჭერად.

ძალოვანი სტრუქტურებისაგან მოვითხოვ, მუდმივ მზადყოფნაში იყვნენ. ეს მათი მოვალეობა და დანაშაულებაა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, პრეზიდენტი იმოქმედებს ისე, როგორც უნდა იმოქმედოს უმაღლესმა მთავარსარდალმა.

გუშინ თვით ქისტმა მოსახლეობამ, სამართალდამცველებთან ერთად, ძალზე მძიმე დანაშაულისათვის ძებნილი ადგილობრივი მცხოვრები დააკავა. სამწუხაროდ, ინციდენტს მძიმე შედეგი მოჰყვა. უკვე დადგენილმა ბოროტმოქმედმა ოპერაციის მონაწილე ორი ქისტი დაჭრა. ორივე თბილისშია, ვმკურნალობთ. ყველაფერს ვაკეთებთ იმისათვის, რომ მათ სიცოცხლეს საფრთხე არ დაემუქროს. ორივე მათგანი მთავრობის ჯილდოებით დაჯილდოვდებიან.

ყველამ იცოდეს, ქისტები არიან საქართველოს პატრიოტი ადამიანები, მათი აბსოლუტური უმრავლესობა სწორედ ასეთია და, ვფიქრობ, ეს ფაქტიც იმის გამოვლინებაა, რომ ეს ეთნიკური ჯგუფი, ათასობით ადამიანი საქართველოსა და მისი ხელის სუფლების ერთგულია.

- გასულ კვირას, საქართველოს პარლამენტმა, ცხარე დებატების შემდეგ პირველი მოსმენით მიიღო ქვეყნის ძირითადი ეკონომიკური კანონი - 2002 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი. ცალკეული სადეპუტატო ჯგუფები ხელფასებისა და პენსიების რამდენჯერმე გაზრდის საკითხს აყენებდნენ. როგორია თქვენი დამოკიდებულება?

- საბიუჯეტო პროცესი საქართველოში არცთუ უპრობლემოდ, მაგრამ მთლიანობაში მაინც ნორმალურად ვითარდება.

მინდა დიდი მადლობა ვუთხრა ყველა პარლამენტარს, სახელმწიფო მინისტრსა და მთავრობის წევრებს, რომლებმაც აქტიურად იმუშავეს დოკუმენტის დასახვეწად, განსხვავებული აზრისა და ცალკეულ სადეპუტატო ჯგუფთა მოთხოვნების გათვალისწინებით.

ბიუჯეტის განხილვა უაღრესად ცხარე დებატებში გადაიზარდა, გულისტკივილით უნდა აღვნიშნო, რომ ჩვეულებრივ, სავსებით მისაღებ კრიტიკასთან ერთად იყო ისეთი გამოსვლებიც, რომლებიც არც მათს ავტორებს ეკადრება და არც პრეზიდენტსა თუ ჩემს კოლეგებს.

თუმცა, ამაზე ლაპარაკი ამჟამად არ ღირს.

ძალიან ბევრი გააკეთა სახელმწიფო მინისტრმა ბატონმა ავთანდილ ჯორბენაძემ და ეს საგანგებოდ უნდა აღინიშნოს.

მაგრამ ერთი რამ აუცილებლად უნდა ითქვას: ბიუჯეტი ეკონომიკის სარკეა, იგი რეალობას ასახავს. ამდენად, დაუშვებელია საბიუჯეტო პროცესში მძლავრობდეს პოპულიზმი და სხვადასხვა სოციალური ჯგუფის თვალთახედვაში, ეგრეთ წოდებული, „ქულების დაწერის“ სურვილი.

არ შეიძლება ბიუჯეტისაგან მოითხოვო ის, რისი საშუალებაც ქვეყანას დღეს არა აქვს.

რასაკვირველია, სახელმწიფომ, უპირველეს ყოვლისა, უნდა დაფაროს წინა წლების დავალიანება. ამ ამოცანას, ძირითადად, ალბათ, გადავწყვეტთ, ვინაიდან საამისოდ რესურსი ქვეყანაში ნამდვილად არსებობს.

მთლიანობაში, მთავრობამ სერიოზული კომპრომისები დაუშვა და ძალიან დიდი პასუხისმგებლობაც იტვირთა. მით უმეტეს, რომ 3-4 თვის შემდეგ პარლამენტი კვლავ დაუბრუნდება ბიუჯეტის საკითხს და ეს ძალიან კარგია, რადგან ეს იქნება დამატებითი ღონისძიება მობილიზაციის თვალსაზრისით აღმასრულებელი ხელისუფლებისათვის.

- რამდენიმე დღის წინათ თქვენ ქუთაისში იმყოფებოდით, სადაც ქართული თეატრის დღესთან დაკავშირებული ღონისძიებანი გაიმართა. როგორია თქვენი შთაბეჭდილება?

- არაერთგზის მითქვამს, რომ საქართველოს უდიდესი სიმდიდრე კულტურაა, ქართული ხელოვნებაა. მათ შორის დიდი ქართული თეატრი. ჩვენ სამართლიანად ვამაყობთ საქართველოს შესანიშნავი თეატრალური ტრადიციებით, წარსულითაც და დღევანდელი დონითაც.

ბედნიერი ვარ, რომ მრავალი პრობლემის მიუხედავად, საქართველოში არც ერთი თეატრი არ დახურულა. ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში სახელმწიფოს მხარდაჭერით ცხრა ახალი თეატრი დაფუძნდა. ვგულისხმობ პროფესიულ თეატრებს, თორემ ზოგადად, გაცილებით მეტი თეატრიც შეიქმნა.

პროფესიულ თეატრთა შორის, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბათუმის ბავშვთა ოპერის უნიკალური თეატრი; რამდენიმე თეატრი აღორძინდა და შეიქმნა ქვეყნის სხვა რეგიონებშიც, მათ შორის, თბილისში - ხუთი, ქუთაისში - ოთხი, დმანისში მე თავად დავესწარი ახალი თეატრის გახსნას და ა.შ.

უდიდესი მისია აკისრია შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტს, სადაც ქართველ და სხვა ეროვნების თანატოლებთან ერთად უკვე სწავლობენ უნიჭიერესი აზერბაიჯანელი ახალგაზრდები.

შორს არ არის ის დრო, როდესაც თბილისში აზერბაიჯანული თეატრიც დაფუძნდება. ისევე, როგორც უკვე 50 წელია წარმატებით ფუნქციონირებდეს შესანიშნავი სომხური თეატრი.

განსაკუთრებით სასიხარულოა ახალგაზრდების დიდი ინტერესი. ისინი ღირსეულად აგრძელებენ ქართული სცენის კორიფეთა საქმეს. სანამ შესაძლებლობა მექნება, ძალ-ღონეს არ დავიშურებ, რათა დავეხმარო ქართულ თეატრს, ისევე, როგორც კინემატოგრაფს. ჩემი ერთ-ერთი უმთავრესი ამოცანაა კრიზისული ფაზიდან გამოვიყვანოთ ქართული კინოხელოვნება, რომელსაც ამჟამად ძალიან უჭირს. იმედი მაქვს ბიზნესმენები, რომლებიც აქტიურად თანამშრომლობენ პრეზიდენტთან, ხელისუფლებასთან (საჭირბოროტო საქვეყნო პრობლემათა გადასაწყვეტად), გამოეხმაურებიან ჩემს მოწოდებას, რათა ერთად შევეჭიდოთ ამ დიდ ეროვნულ საქმეს.

თეატრალებმა თხოვნით მომმართეს, რათა გადაწყდეს ჩვენი ეროვნული თეატრის ფუძემდებლის გიორგი ერისთავის მთაწმინდის პანთეონში გადასვენების საკითხი.

ერთმნიშვნელოვნად მხარს ვუჭერ ამ ინიციატივას. ვფიქრობ, ეს საკმაოდ კანონზომიერია ამ პიროვნების მოღვაწეობის გათვალისწინებით. პრეზიდენტთან არსებული საგანგებო კომისია განიხილავს ამ საკითხს და, დარწმუნებული ვარ, დადებითად გადაწყვეტს მას.

ეს ჩვენი თაობის ვალია ამ დიდი ადამიანებისა და ღვაწლმოსილი მამულიშვილის მიმართ.

- ქალბატონ დოდო წივწივაძის თაოსნობით გამოიცა ქართული საყმაწვილო ენციკლოპედიის პირველი წიგნი. გუშინ თქვენ მოგართვეს ერთი ეგზემპლარი. როგორია თქვენი შთა ბეჭდილება?

- გულწრფელად მოგახსნებთ, რომ აღფრთოვანების გრძობა დამეუფლა, როდესაც ჟურნალ „დილისა“ და „საყმაწვილო ენციკლოპედიის“ მთავარი რედაქტორის ქალბატონ დოდო წივწივაძის ინიციატივითა და ძალისხმევით გამოცემული ეს წიგნი გადავფურცლე. აბსოლუტურად ვეთანხმები ქალბატონ დოდოს, რომ ქვეყანა, რომელიც ასეთი ენციკლოპედიების გამოცემას ახერხებს უმაღლესი ევროპული სტანდარტების დონეზე, უფლისაგან განწირული არ არის!

ენციკლოპედია ჟურნალ „დილის“ 100 წლისთავს ეძღვნება. გამოცემულია, მართლაც, უმაღლეს პოლიგრაფიულ დონეზე და, რაც მთავარია, ბრწყინვალედ არის გაფორმებული. აქვე იმასაც დავამატებ, რომ, როგორ შემეძლო, ამ ბოლო წლების განმავლობაში ყოველთვის ვეხმარებოდი ამ ჟურნალს.

შინაარსობლივად კი იგი, დარწმუნებული ვარ, სამყაროს შეცნობის პირველწყაროდ იქცევა ჩვენი ქვეყნის პატარა მოქალაქეთათვის.

როგორც პრეზიდენტი, მთელი საზოგადოების სახელით, უდიდეს მადლობას მოვახსენებ ქალბატონ დოდო წივწივაძეს, მის კოლექტივს, ყველას, ვინც მას ხელი გაუმართა ამ საშვილიშვილო საქმეში.

დასასრულ მინდა ერთი უმნიშვნელოვანესი მოვლენის შესახებ მოგახსენოთ.

საქართველოში სრულ ფაზაში შევიდა კორუფციასთან ბრძოლის პროცესი, კონტრაბანდასთან ბრძოლა.

ყოველთვიურად გადასახადებისაგან თავის არიდების, თაღლითობის, ფალსიფიკაციის და კონტრაბანდის ათეულობით ფაქტი ვლინდება.

პრინციპული ბრძოლა დაიწყო საგადასახადო შემოსავლების სამინისტრომ, მისმა მინისტრმა ლევან ძნელაძემ (ეს შემოსავლების მოცულობასაც დაეტყო), იმედისმომცემია ის ღონისძიებანი, რომელთაც შინაგან საქმეთა სამინისტრო და, კერძოდ, კობა ნარჩემაშვილი ახორციელებენ. სერიოზულად ემზადებიან პროკურატურისა და უშიშროების ორგანოები. სამაგალითოდ აშუქებენ ამ ბრძოლის მიმდინარეობას „საქართველოს რესპუბლიკა“, „სვობოდნაია გრუზია“ და ზოგიერთი ტელეპროგრამა, განსაკუთრებით, პირველი არხი.

უნდა აღინიშნოს საქართველოს პრეზიდენტთან არსებული ანტიკორუფციული საკოორდინაციო საბჭოს გააზრებული საქმიანობა. მჯერა, ეს საბჭო კორუფციასთან ბრძოლის ნამდვილ შტაბად გადაიქცევა. მე გუშინ შევხვდი ანტიკორუფციული საბჭოს ხელმძღვანელს, შესანიშნავ ახალგაზრდას მირიან გოგიაშვილს, რომელმაც საქმის დიდი ცოდნითა და სიყვარულით მოკიდა ხელი ამ პრობლემას და საინტერესო მოსაზრებანიც წარმოადგინა. ვფიქრობ, ოთხშაბათის მთავრობის სხდომაზე საქართველოს ექნება საშუალება მოისმინოს მისი ძალზე პრინციპული გამოსვლა.

თებერვლის პირველ დეკადაში თქვენ საშუალება გექნებათ თვალყური ადევნოთ საერთოდ დამნაშავეობასთან ბრძოლის საკითხებზე თათბირის მიმდინარეობას და დარწმუნდებით, რომ დაიწყო დიდი ანტიკორუფციული მოძრაობა, რომელსაც პრეზიდენტი ყოველდღიურად ადევნებს თვალს.

შეგახსენებთ, შარშან ვამბობდი, რომ შარშანდელი წელი იყო კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის დაწყების წელი, ახლა, როგორც მოგახსენეთ, ეს ბრძოლა უკვე ძალიან ღრმა ფაზაში შევიდა და, დარწმუნებული ვარ, საქართველოს მოსახლეობა მხოლოდ მოიგებს ამ ბრძოლის წარმატებით დასრულებით.

„უზენაესი ამოცანა ის გახლავთ, რომ ლტოლვილები დაბრუნდნენ და საქარ რთველოს ტერიტორიული მთლიანობა აღდგეს“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 22 იანვარი. - №17 (4076). - 1,2 გვ.

მილოცვა

2002 წლის 24 იანვარს სრულდება ცნობილი საზოგადო და სახელმწიფო მოღვაწის ბატონ შალვა ლავრენტის ძე ჭანკოტაძის დაბადების 100 წლისთავი.

ბატონი შალვა ჭანკოტაძე მიეკუთვნება იმ ადამიანთა რიცხვს, რომლებმაც გადამწყვეტი როლი შეასრულეს ჩვენი ქვეყნ ნის ეკონომიკის ჩამოყალიბებისა და აღორძინების საქმეში.

იგი სიყრმის წლებიდანვე დაეუფლა იმ დროისათვის სრულიად ახალი დარგის - ავიაციის საფუძვლებს, განვლო გზა რიგითი მფრინავიდან უმაღლეს იერარქიულ საფეხურამდე და უდიდესი წვლილი შეიტანა საქართველოს ავიაციის განვითარების საქმეში.

ბატონი შალვა ჭანკოტაძე იყო საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის პირველი ხელმძღვანელი, მისი უშუალო ძალისხმევ ვით ქართველმა ავიატორებმა, საბჭოთა კავშირში ერთ-ერთმა პირველებმა, დაიწყეს რეაქტიული თვითმფრინავების ათვისება, რამაც სამოქალაქო ავიაციის განვითარების ახალ ერას დაუდო საფუძველი. მის სახელთანაა ასევე დაკავშირებული საქართველოში ახალი რეაქტიული ტიპის თვითმფრინავებისთვის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლების, აეროვაგზლის, საავიაციო-ტექნიკური ბაზის და სხვა ობიექტების მშენებლობა.

1941-1945 წლებში იგი მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში, ხელმძღვანელობდა საავიაციო პოლკს, დივიზიას; 1944 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება; დააჯილდოვეს მრავალი ორდენითა და მედლით, ასევე პოლონეთის ერთ-ერთი უმაღლესი ჯილდოთი და გრიუნვალდის ორდენით.

ბატონი შალვა ჭანკოტაძის მაგალითზე აღიზარდა ქართველ მფრინავთა მრავალი თაობა. მის ღვაწლსა და ამაგს დიდი მოწიწებითა და პატივისცემით იხსენებენ ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნების საავიაციო წრეებში, აღნიშნავენ მის დიდ გულისხმიერებას და შრომისმოყვარეობას, საქმისადმი მაღალ პასუხისმგებლობას, აზროვნების მასშტაბურობას.

ბატონი შალვა ჭანკოტაძის დაბადების 100 წლისთავს ვულოცავ საქართველოს ავიატორებს, ვეტერანებსა და ახალგაზრდებს, ყველას, ვისაც ღირსეული წვლილი შეაქვს ჩვენი ქვეყნის სტრატეგიულად ამ ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგის ფუნქციონირებისა და განვითარების საქმეში; ვულოცავ მის ოჯახს და ვიმედოვნებ, რომ მისი ღვაწლი და გაწეული საქმიანობა ყოველთვის იქნება სამაგალითო აღნიშვნის ღირსი.

ედუარდ შევარდნაძე

საქართველოს ავიატორებს: მილოცვა // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 23 იანვარი. - №18 (4077). - 1 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
სიტყვა მთავრობის სხდომაზე 2001 წლის 23 იანვარს
მოკლე ინფორმაცია რამდენიმე საკითხთან დაკავშირებით:

როგორც ცნობილია, პანკისის ხეობაში მოქმედებდა, როგორც ადგილობრივი, ისე საქართველოს სხვადასხვა რაიონებიდან ჩამოსული, ეგრეთ წოდებული, „გასტროლიორები“, დამნაშავეები. უშიშროების საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება ბლოკ-პოსტების გაძლიერებისა და ხეობის შიგნით მათი გადაადგილების შესახებ ოპერაცია განხორციელდა, მე ვიტყოდი, წარმატებით, უმტკივნეულოდ. ადგილობრივი მოსახლეობის, უწინარესად, მხედველობაში მყავს ქისტები, აგრეთვე ლტოლვილთა აქტიური მხარდაჭერით, არავითარი პრობლემა არ შექმნილა.

შინაგან საქმეთა და უშიშროების სამინისტროთა ერთობლივი ღონისძიებებით უკვე აღიკვეთა ბევრი დანაშაული, მაგრამ ეს მხოლოდ დასაწყისია. ხვალ და ზეგ, მომავალში გაცილებით მეტი იქნება გასაკეთებელი.

პანკისის ხეობაში ნორმალურად ფუნქციონირებენ საკრებულოები. სხვადასხვა სტრუქტურები, განსაკუთრებით უხუცესთა საბჭოები, მათთან მუდმივი კონტაქტები აქვთ ჩვენს მინისტრებს, რწმუნებულს კახეთის ზონაში. ამ უწყებათა მთელ პირად შემადგენლობას, მე მხედველობაში მყავს შინაგან საქმეთა, უშიშროების სამინისტროები, ვინც ამ ღონისძიებებში მონაწილეობდა, ვუცხადებ მადლობას. გთხოვთ, სათანადო დოკუმენტები გაფორმდეს ისე, როგორც საჭიროა.

განსაკუთრებული მადლიერების სიტყვებით მივმართავ ქისტებს (თქვენ იცით, ძალიან ბევრი ლაპარაკი, სპეკულაცია იყო იმასთან დაკავშირებით, რომ იქ ლამის არ ვრცელდება ჩვენი იურისდიქცია და ასე შემდეგ). რომლებმაც საქმით დაამტკიცეს და არა სიტყვით, რომ საქართველოს ერთგული მოქალაქენი არიან. არ ერიდებიან მომავალში მყოფ შეიარაღებულ ბანდიტ ტებთან შეტაკებებსაც კი. სამწუხაროდ, ერთ-ერთი ასეთი შეტაკების დროს მძიმედ დაიჭრნენ ძალიან კარგი ახალგაზრდები: ალიხან გუმაშვილი, რომელიც ცნობილი პოეტის, მწერლის გუმაშვილის შვილია. ეს კაცი წერს ქართულადაც და ჩეჩნურადაც. ჩვენ ვეხმარებით, რომ მზის სინათლე ენახა მის ნაწარმოებებს, იგი მართლაც დიდი პატრიოტია იმ კუთხისა და საქართველოსი. და მეორე ახალგაზრდა - ასლან კუშტანაშვილი, რომელიც ასევე მძიმედ დაშავდა. განსაკუთრებით ალიხან გუმაშვილმა მიიღო უმძიმესი ჭრილობა სახისა და თავის არეში. როგორც ვიცი, უმძ ძიმეს მდგომარეობაში მყოფნი გადმოიყვანეს დედაქალაქში. ბატონმა ბიძინა სონღულაშვილმა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ და სხვებმა ყველაფერი იღონეს იმისათვის, რომ დროულად გადმოეყვანათ დაჭრილები თბილისში. ერთ-ერთი მათგანი უგონო მდგომარეობაში იყო. მოათავსეს რესპუბლიკურ საავადმყოფოში. გაკეთდა ურთულესი ოპერაციები, უნდა გითხრათ, რომ ორივე ოპერაცია წარმატებით დამთავრდა, განსაკუთრებით უიმედოდ გამოიყურებოდა სწორედ გუმაშვილი. ჯანმრთელობის მინისტრის ამ დილის ინფორმაციით, მისი მდგომარეობა შედარებით დამაკმაყოფილებელია და გადარჩენა სავსებით შესაძლებელია. როგორც ამირან გამყრელიძემ განაცხადა, კვლავაც გაგრძელდა სათანადო ღონისძიებანი, რომ ყოველგვარი გართულება გამოირიცხოს. დღეს შეიძლება ითქვას, რომ მკურნალობა ხანგრძლივი იქნება, მაგრამ მთავარი ის არის, რომ სიცოცხლე შეუნარჩუნდეთ ამ ახალგაზრდებს. ამას დიდი მნიშვნელობა ექნება თვით ამ ოჯახებისათვის, ახალგაზრდებისათვის და მთლიანად ამ ხეობისათვის.

დაზარალებულ ოჯახებს გაეწევათ სათანადო მატერიალური და ფინანსური დახმარება, ამას ჩვენ გავაკეთებთ. ჩემი გადაწყვეტილებით ორივე ახალგაზრდა ალიხან გუმაშვილი და ასლან კუშტაშვილიც ბოროტმოქმედთა დაკავშირებისას გამოჩენილი მამაცობისა და თავგანწირვისათვის დაჯილდოვდ დნენ ღირსების ორდენებით. ამ ჯილდოებს მათ საქართველოს პრეზიდენტი ადგილზე გადასცემს, როცა ისინი გამოჯანმრთელდებიან. ვიმედოვნებ, რომ ეს ძალიან შორეულ მომავალში არ იქნება.

მე ვიწონებ შინაგან საქმეთა და უშიშროების სამინისტროების მიერ გუბერნატორთან, გამგებლებთან ერთად განხორციელებულ საკადრო ცვლილებებს და ვავალებ მათ არ შეჩერდნენ შუა გზაზე. ახლა სულ სხვა მდგომარეობაა. თქვენ იცით, რომ ხეობის ცენტრში არიან შესული შინაგანი ჯარები და მუშაობაც გაცილებით უფრო ეფექტიანი და შედეგიანი იქნება, თუკი პირადი შემადგენლობა თავის სიმაღლეზე აღმოჩნდება. მე ასევე გთხოვთ, წარმოადგინეთ მთავრობის ჯილდოებით აღსანიშნავად ის ჯარისკაცები, ოფიცრები, რომლებიც იქ საკმაოდ რთულ პირობებში იმყოფებიან, მათი დამსახურება სათანადოდ აღინიშნება.

როგორც მოგეხსენებათ, ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია ის, რომ არავითარი პრობლემა არც ქისტებს, არც ლტოლვილებს არ შეუქმნიათ. ამ ბოლო დროს იქ ძალიან ბევრი პოლიტიკოსი ჩავიდა. სხვადასხვა ჯგუფებს ხვდებოდნენ. თუმცა თვით ხეობაში შესვლა ბევრმა ვერ გაბედა, რომ შესულიყვნენ. კარგი იქნებოდა, დაინახავდნენ, რომ იქ ჩვეულებრივი ხალხია, საქართველოს პატრიოტები, ქართულად ლაპარაკობენ. ქართულად წერენ და საქართველო უყვართ.

მეორე საკითხი: ძალიან კარგად მესმის მოქალაქეთა შეშფოთება კოდორის ხეობასთან, იქ მცხოვრები მოსახლეობის ბედთან დაკავშირებით. გახმაურებული ძალები შევიყვანეთ, მათი ფუნქცია გახლავთ როგორც ხეობის მოსახლეობის უსაფრთხოების დაცვა, ისე კავკასიონის მაღალი ძაბვის ელექტროგ გადამცემი ხაზის დაცვა, რომლის მეშვეობითაც საქართველო და თურქეთი ელექტროენერგიას იღებენ რუსეთიდან. ეს ხაზი ერთხელ დაზიანდა. ახლა მუშაობს, აღდგენილია და ვფიქრობ, დედაქალაქიც და სხვა რეგიონებიც გრძნობენ, რომ 200-250 მეგავატი ელექტროენერგია შემოდის ყოველდღიურად ამ ხაზით. ასე რომ, ამ ხაზის დაცვას სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს.

მინდა ხაზგასმით აღვნიშნო ყველას გასაგონად: შიში იმის გამო, რომ ხეობა დაუცველი დარჩება, აბსოლუტურად უსაფუძვლოა. ხეობას ვიცავთ და კვლავაც დავიცავთ, ხოლო დამცველთა რაოდენობა იქ იმდენი იქნება, რამდენიც საჭიროა. ლაპარაკი შეიძლება იყოს მხოლოდ მათი იქ ყოფნის, სამსახურის ეფექტიანობის ამაღლებაზე და ხეობის მოსახლეობის აბსოლუტურ უსაფრთხოებაზე. მე უკვე ვთქვი, რომ ამ ღონისძიებათა განხორციელება აუცილებელი გახდა მას შემდეგ, რაც ხეობა დაიბომბა. ჩვენ შესანიშნავად ვიცით, ვინ დაბომბა. ვიცით ნომრებიც და ნიშნებიც, მაგრამ ცოტაოდენი დროა საჭირო იმისათვის, რომ ზოგიერთი რაღაც დაზუსტდეს, შემდეგ კი შესაბამისი ინფორმაცია მიეწოდება ყველას.

იმ მოქალაქეთა საყურადღებოდ, რომლებიც რუსეთის სამშვიდობო ჯარების გაყვანასთან დაკავშირებულ აქციებში მონაწილეობენ, მინდა განვაცხადო, რომ ამჟამად მიმდინარეობს ინტენსიური მოლაპარაკებანი სამშვიდობო ძალების მანდატის გადასინჯვის, ანუ საკონტროლო ზონის ღალიძგამდე გაფართოებისა და მოსახლეობის უსაფრთხოების სხვა აუცილებელ საკითხებზე. ეს მოლაპარაკება, უპირველეს ყოვლისა, საკმაოდ ნორმალურ ვითარებაში მიმდინარეობს რუსეთის შესაბამის უწყებებთან, მოლაპარაკებაში მონაწილეობენ და, ეს ძალიან მნიშნელოვანია, თანამეგობრობის სტრუქტურებიც. თქვენ მოგეხსენებათ, რომ რუსეთის ჯარები იქ იმყოფებიან თანამეგობრობის სახელმწიფოთა მეთაურების გადაწყვეტილების საფუძველზე და არა ერთი რომელიმე სახელმწიფოს სურვილით. მართალია, ერთი სახელმწიფოს ჯარებია, მაგრამ გადაწყვეტილება მიიღეს თანამეგობრობის წევრი ქვეყნების მეთაურებმა. ამასთან დაკავშირებით დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის აღმასრულებელი მდივანი ბატონი იური იაროვი იმყოფებოდა თბილისში და ჩვენ შევთანხმდით, რომ იგი პირადად რუსეთის სხვა წარმომადგენლებთან ერთად იმუშავებს მანდატის საკითხებზე, სწორედ იმ პრობლემების გადაწყვეტაზე, რომელთა შესახებაც მე ზემოთ მოგახსენეთ. თუ შეთანხმება მიღწეული ვერ იქნება, ესე იგი, მანდატი ისევე დარჩება, როგორც ახლა არის. ბუნებრივია, სამშვიდობოთა საკითხი გადაწყდება ისე, როგორც მე შეგპირდით თქვენც და აქ მოსულ ლტოლვილებს თავის დროზე, მაგრამ არსებული შანსი უნდა გამოვიყენოთ და თუკი მანდატის განახლებას და საკონტროლო ზონის გაფართოებას მივაღწევთ, მდგომარეობა, რა თქმა უნდა, რადიკალურად შეიცვლება. ჩვენი მიზანი ეს იყო. უკვე 2-3 წელია ამ თემაზე მოლაპარაკებას ვაწარმოებთ.

მინდა გითხრათ ისიც, რომ ეს საკითხი საკმაოდ დეტალურად იყო განხილული ჩემი და ბატონ ვლადიმერ პუტინის შეხვედრაზე და მისი დამოკიდებულებაც ასეთი იყო. გაგებით მოეკიდა იმ პრობლემებს, რომლებიც ჩვენ გვაწუხებს. როგორც ამას წინათ განვაცხადე, პარლამენტის დადგენილებამ და მოქალაქეთა აქციებმაც დადებითი როლი შეასრულეს და ახლა საქმე დიპლომატებზე და რუსეთთან, თანამეგობრობის სახელმწიფოებთან მოლაპარაკებაში მონაწილე მოღვაწეებზეა დამოკიდებული. უპირველეს ყოვლისა, ვგულისხმობ ბატონებს მალხაზ კაკაბაძეს, ირაკლი მენაღარიშვილს, რომელიც რამდენიმე დღეში დაბრუნდება საქართველოში და ჩაებმება მოლაპრაკებ ბის პროცესში. არ გამოვრიცხავ, შეიძლება ბატონ ავთანდილ ჯორბენაძესაც მოუხდეს ან გამგზავრება, ან აქ სტუმრების მიღება. ასევე, თქვენ იცით, რომ ბატონ ასლან აბაშიძესაც მივეცი ეს რწმუნება, რომელიც არის ჩემი პირადი წარმომადგენელი და მასაც აქვს საშუალება და უფლებაც ჩაერთოს მოლაპარაკების პროცესში. რა თქმა უნდა, საქმის კურსში უნდა იყვნენ მეგობარ რთა ჯგუფის წევრები. თქვენ იცით ეს ქვეყნები: ამერიკის შეერ რთებული შტატები, გერმანია, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, რუსეთი თავისთავად და თვით გაერო. ჩვენ ეს ძალიან რთული და ფილიგრანული სამუშაო ისე უნდა შევასრულოთ, რომ დამატებითი სირთულეები არ შევქმნათ და დღეს არსებული ყველა რეზერვი და რესურსი გამოვიყენოთ იმისათვის, რომ ლტოლვილები დაბრუნდნენ და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა აღდგეს.

თქვენ იცით, არის სხვა მოსაზრებაც, მე არასდროს არ გამიკრიტიკებია ბატონ თამაზ ნადარეიშვილი და სხვები, რომლებიც მოითხოვენ სხვაგვარად, სხვა გზით საკითხის მოგვარებას. მაგრამ მე მიმაჩნია, რომ დღეს საქართველო ამისათვის მზად არ არის. მე ერთხელ ვთქვი, რომ ძალის გამოყენების კატეგორიული წინააღმდეგი ვარ მანამ, სანამ ყველა საშუალება არ იქნება ამოწურული. თქვენ იცით, რა შედეგი მოჰყვება ძალის გამოყენებას საქართველოსათვის, ქართველთათვის. მე აღარ ვამბობ, რომ, საერთოდ, აფხაზეთის ყოფნა-არყოფნის საკითხი, ალბათ, დღის წესრიგში დადგება და ისინიც ჩვენი მოქალაქენი არიან, ჩვენი მოძმე ხალხია და გვირჩევნია პრობლემა ისე გადაწყვიტოთ, როგორც ეს ჩვენს ისტორიულ ტრადიციებს შეესაბამება.

დამატებით მინდა გაცნობოთ ისიც, რომ რუსეთის პრეზიდენტმა მიიღო გადაწყვეტილება დანიშნოს თავისი პირადი წარმომადგენელი აფხაზეთის კონფლიქტის საკითხებში. თქვენ ძალიან კარგად გახსოვთ, რომ ამ საკითხებში სხვადასხვა მოღვაწეები მონაწილეობდნენ, მათ შორის, ბორის პასტუხოვი, ამან შედეგი არ მოგვცა. ახლა სხვა პიროვნებაზეა ლაპარაკი, რომელთანაც მუშაობა გაცილებით უფრო წარმატებული შეიძლება გამოვიდეს. მას ფუნქციებიც მეტი ექნება, პასუხისმგებლობაც (მე გვარი მითხრეს, მაგრამ საბოლოოდ არ დამიზუსტებია, ამიტომ მის გვარს ახლა არ ვაცხადებ, თუმცა აქ არაფერი საიდუმლო არ არის). ამავე დროს, რუსეთის ხელმძღვანელობა მზადაა განსაზღვროს იმ მოხელეთა ჯგუფის შემადგენლობა, რომელიც მოლაპარაკებას გამართავს ჩეჩნეთიდან ლტოლვილ მოსახლეობასთან, მათს წარმომადგენლებთან სამშობლოში მათი ნებაყოფლობით დაბრუნების თვალსაზრისით, ჩვენ მათ არსად არ ვერეკებით. ისინი აქ, მე მგონი, საკმაოდ ნორმალურ პირობებში არიან, თუმცა მატერიალური და ფინანსური პრობლემები აქვთ, მაგრამ, რაც შეგვიძლია, ჩვენც და საერთაშორისო ორგანიზაციები მათ ვეხმარებით, ვიმეორებ, ეს იქნება მოლაპარაკება, შეხვედრა ამ ხალხთან სრული ნებაყოფლობის პრინციპის დაცვით. მე არ მინდა შეშფოთდნენ ისინი, რომ, აი, ახლა ჩამოვლენ, ვთქვათ, რუსეთის წარმომადგენლები და დაიწყება რაღაც. არაფერი არ დაიწყება, ვიმეორებ, ეს იქნება წმინდა წყლის მოლაპარაკება ამ სიტყვის სრული მნიშვნელობითა და ყველა ნიშნის დაცვით.

ორიოდე სიტყვა ბიუჯეტთან დაკავშირებით: უნდა განსაკუთრებული მადლიერება გამოვხატო, (მიუხედავად იმისა, რომ რადიოინტერვიუში ეს ვთქვი) აქ, უკვე მთავრობის სხდომაზე, პარლამენტის მისამართით. ეს ეხება ყველა ფრაქციას, მათ შორის, იმ ფრაქციებსაც, სადაც ბევრი მოწინააღმდეგეც იყო, მაგრამ, ბოლოს და ბოლოს, მე მგონი, მაინც საღმა აზრმა გაიმარჯვა და პირველი წაკითხვით ბიუჯეტი მიღებულია. უნდა მოგახსენოთ იმ განსაკუთრებით დაძაბულ მუშაობაზე, მხედველობაში მყავს ბატონი ავთანდილ ჯორბენაძე, ისევე, როგორც ჩვენი ფინანსთა მინისტრი.

ხანდახან ისეთ ეპითეტებს მოისმენ, რომ ძალიან ძნელია ნერვებმა არ გიმტყუნოს, მაგრამ, ბრძოლაა, ქვეყნის ინტერესები კი ყველაფერზე მაღლა დგას და, მე გთხოვთ, შევინარჩუნოთ იმედიანი განწყობილება. ვფიქრობ, მეორე, მესამე განხილვაც რთული იქნება, ზოგიერთი საკითხი, ალბათ, გადასაწყვეტი იქნება. მინდა ბატონ ზურაბს ვთხოვო, რომ იგი საკმაოდ მოქნილი აზროვნების კაცია და როცა საჭიროა ქვეყნისათვის, იგი გამოსავალს პოულობს. ალბათ, აქაც არ უნდა დარჩეს ისეთი საკითხები, რომლებმაც, შესაძლოა, ქვეყანას სერიოზული პრობ ბლემები შეუქმნას.

მინდა გაცნობოთ ისიც, რომ ძალიან იმედიანად დაიწყო იანვარი. მე მივმართავ უწინარესად ბატონ ლევანს, ბატონ ავთანდილს, რომელიც თითქმის ყოველდღიურად მუშაობს ამ საკითხებზე, მინისტრი, როგორც ლეგიონის რიგითი წევრი, ისე დადის საზღვრებზე, ხიდიდან ხიდამდე და ამ დღეებში შინაგან საქმეთა და უშიშროების სამინისტროების აქტიური მონაწილეობით გამოვლინდა კონტრაბანდის, დამალული გადასახადების უამრავი ფაქტი. წაკითხვასაც კი ვერ ვასწრებ, იმდენი ცნობა მოდის. მე არ მინდა ახლა ამ ფაქტებზე ვისაუბრო და დრო დავხარჯოთ. 8 და 9 თებერვალს დანიშნულია გასული წლის განმავლობაში ჩვენი საქმიანობის შეჯამება და თქვენ იქ მოისმენთ თუ რა კეთდება საქართველოში ანტიკორუფციული ბრძოლის თვალსაზრისით, რა კეთდება იმისათვის, რომ გადასახადების გადახდის პროცესი გაუმჯობესდეს და სახელმწიფომ მიიღოს ის, რაც მას ერგება და რაც მას ეკუთვნის. დარწმუნებული ვარ და ბატონი ავთანდილიც ასევე არის დარწმუნებული, რომ იანვრიდან დაწყებული გარდატეხვა სავსებით შესაძლებელია. გუშინ, მაგალითად, 4 მილიონი ლარი შემოვიდა, ასეთი რამ ბოლო წლების განმავლობაში არ ყოფილა. იყო დღე, როცა 2,5-3 მილიონი შემოვიდა და ასე შემდეგ. ეს იმას ნათელყოფს, რომ თუ ყველა მონდომებულია, და, რაც მთავარია, ძირითადი სისტემა - მთელი ამ საქმიანობის ძარღვი გამართულად და ერთგულად მუშაობს, ბევრის გაკეთება შეგვიძლია.

ჩვენ შეგვიძლია ზოგიერთი რამ შევპირდეთ ჩვენს მოსახლეობას წლის მეორე ნახევრისათვის, სექტემბრის პირველი რიცხვებიდან, როცა, დარწმუნებული ვარ, უკვე საქართველოს მოქმედი ბიუჯეტი სულ სხვა მასშტაბისა იქნება და ეს მოგვცემს საშუალებას ბევრი გადაუჭრელი პრობლემა გადავჭრათ, მათ შორის დავალიანებათა პრობლემაც.

აი, ამ განცხადებების გაკეთება მინდოდა. ამ ინფორმაციას გაწვდით იმისათვის და, ვთხოვ ტელევიზიასაც, გაითვალისწინოს ეს, მოსახლეობამ გაიგოს, იცოდეს.

მართალია, მძიმე დროში ვცხოვრობთ, მაგრამ უკვე გამოიკვეთა ის ტენდენციები, რომლებმაც საერთო გაჯანსაღებამდე უნდა მიგვიყვანოს. მხედველობაში მიიღეთ ის მზადყოფნა ჩვენი მეგობრების, საერთაშორისო ორგანიზაციების, მუდმივად რომ გვეხმარებოდნენ და ახლაც დაგვეხმარნენ წლის დამლევს. მე ვფიქრობ, სწორედ ეს აძლევს საშუალებას ფინანსთა სამინისტროს დაარიგოს 2 თვის ლტოლვილთა სარგოები, რაც ამ ბოლო თვეებში ვერ მივეცით, ხოლო შემდეგ გაგრძელდება ხელფასებისა და პენსიების გაცემის ჩვეულებრივი ნორმალური პროცესი. მინდა ასევე აპარატსაც, ყველა თქვენგანს, მინისტრებს, რომლებიც ამ საქმეში იყვნენ ჩართულნი, ყველას მადლობა გითხრათ და ერთ რამეს გთხოვთ, არავითარ შემთხვევაში არ შეანელოთ პარლამენტთან მუშაობა, ეს ყველას გეხებათ, რადგან ბიუჯეტის დამტკიცება მეორე წაკითხვით და მესამე წაკითხვითაც ეს არის უმთავრესი სახელმწიფოებრივი ამოცანა. თქვენ თვითონ დარწმუნდით, ყველასთან შეიძლება მუშაობა, იმ ადამიანებთანაც კი, რომლებიც თავიდან საკმაოდ უიმედოდ გამოიყურებოდნენ.

რა თქმა უნდა, მინდა ვთხოვო ქალაქის ხელმძღვანელობას, სამეგრელოს ზონის ხელმძღვანელებს და სხვებს, რომ ვიმუშაოთ მოსახლეობასთან, განვუმარტოთ მას, რას ვაპირებთ, არ უნდა შეიქმნას ისეთი შთაბეჭდილება, რომ ხალხი იძულებულია ქუჩაში გამოვიდეს იმიტომ, რომ მთავრობა არაფერს არ აკეთებს. აკეთებს! ძალიან ბევრს ვმუშაობთ და მთავრობას, მის წევრებს არავისზე ნაკლებ არ შეტკივა გული იმაზე, რაც ჩვენს მოსახლეობას აწუხებს.

და კიდევ ერთი: თქვენ იცით, რომ დაგეგმილია, ეს კონსტიტუციით არის გათვალისწინებული, პარლამენტში პრეზიდენტის ყოველწლიური გამოსვლა, ყოველწლიური მოხსენება. აქ არის ხალხი, უპირველეს ყოვლისა, ბატონი ვლადიმერ ალფენიძე, ბატონი პეტრე მამრაძე, ბატონი ავთანდილ ჯორბენაძე და სხვები, რომელიც მოხსენებისათვის მასალას მოამზადებს. ჩვენ ძალიან რთული წელიწადი გავიარეთ, მოხსენებამ ობიექტურად უნდა ასახოს ეს ვითარება და, ამავე დროს, უნდა ჩამოყალიბდეს ის ამოცანები, რომლებიც სახელმწიფომ უნდა გადაწყვიტოს მიმდინარე წელს. მე ვიცი, რომ ბატონ ავთანდილ ჯორბენაძესთან იყო შეხვედრა, უფრო ადრე ბატონი პეტრე მამრაძის ხელმძღვანელობით შეხვდნენ სამინისტროთა წარმომადგენლებს, მინისტრებს, სხვებს. სამწუხაროდ, არც ერთ სამინისტროს და უწყებას მასალები არ წარმოუდგენია თავის დროზე. ვალდებული კი იყვნენ ინფორმაცია წარმოედგინათ 2001 წლის 15-25 დეკემბერს, ბევრმა ერთი თვის დაგვიანებით წარმოადგინა და ზოგიერთს კი ახლაც არ გაუკეთებია. ფინანსთა სამინისტროს, ბატონ ზურაბ ნოღაიდელს მინდა ვუთხრა, რომ, საერთოდ, არავ ვითარი ინფორმაცია არ წარმოუდგენია. ბოლო 10 წლის განმავლობაში გაწეული მუშაობის ანგარიში არ წარმოუდგენიათ განათლების, კულტურის, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის, იუსტიციის სამინისტროებს, მთელ რიგ სხვა უწყებათა ხელმძღვანელებს, ბევრი გაქვთ სალაპარაკო, კარგი გეგმებითაც გაქვთ, რატომ უნდა მჭირდებოდეს ანგარიშის წარმოდგენის შეხსენება. ძალიან უხერხულად ვგრძნობ თავს, როცა ამ თემაზე ვსაუბრობ, საერთოდ ამ საკითხების გარჩევა სახელმწიფო კანცელარიის აპარატის კრებებზე უნდა ხდებოდეს. აპარატის კრებას ან სახელმწიფო მინისტრი ატარებს, ან თვითონ აპარატის ხელმძღვანელი. იქ ხანდახან შეიძლება მინისტრიც კი მოვიწვიოთ, ბოლო ათი წლის მუშაობის შემაჯამებელი ინფორმაციები არ წარმოუდგენიათ არც აჭარიდან, არც აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოდან, სათანადო მასალა არ წარმოუდგენიათ არც ქართულ-ოსური კონფლიქტის მოწესრიგების სახელმწიფო კომისიას, არც კონფლიქტების მოწესრიგების საკითხებში საქართველოს პრეზიდენტის პირად წარმომადგენელს, ქვემო ქართლის, იმერეთის, სამცხე-ჯავახეთის, რაჭა-ლეჩხუმ-ქვემო სვანეთის სამხარეო ადმინისტრაციებს, არც ერთ მერიას და არც ერთ საკრებულოს.

აღარ მინდა გავაგრძელო, უბრალოდ, უხერხულია ჩვენ აქ ან ელემენტარულ წესრიგსა და დისციპლინას დავამყარებთ, ან მართლაც ჩვენი ერთად მუშაობა - ზოგიერთი მინისტრი, დეპარტამენტის ხელმძღვანელი და სახელმწიფო მოხელე მყავს მხედველობაში - შეუძლებელი იქნება.

„მართალია, მძიმე დროში ვცხოვრობთ, მაგრამ უკვე გამოიკვეთა ის ტენდენციები, რომლებმაც საერთო გაჯანსაღებამდე უნდა მიგვიყვანოს“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 24 იანვარი. - №19(4078). - 1,2 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
28 იანვრის რადიოინტერვიუ

- გასულ კვირას კვლავ დაიძაბა ვითარება აფხაზეთთან დაკავშირებით. ვგულისხმობ აქციას ენგურის ხიდთან, რომლის მონაწილენიც კონფლიქტის ზონიდან სამშვიდობო ძალების გაყვანას მოითხოვენ, და კოფი ანანის განცხადებას, რომელიც კოდორის ხეობიდან საქართველოს საჯარისო ფორმირებათა გაყვანას ეხებოდა. გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მზადდება აფხაზეთიდან ლტოლვილთა მორიგი ყრილობა. რას უნდა ველოდოთ და როგორ განვითარდება მოვლენები აფხაზეთში და აფხაზეთთან დაკავშირებით? - ჟურნალისტის ნატო ონიანის ამ შეკითხვის პასუხად საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ თავის ტრადიციულ ორშაბათის რადიოინტერვიუში განაცხადა:

- ალბათ, არავის უნდა უკვირდეს, თუ აფხაზეთის პრობლემა ჩვენი ქვეყნისათვის მარად აქტუალურია. არაერთგზის მითქვამს, რომ აფხაზეთი საქართველოს ტკივილი და მოუშუშებელი ჭრილობაა. აქედან გამომდინარე, არც ის არის მოულოდნელი, თუ ზოგიერთები აშკარად ცდილობენ ადამიანური ტრაგედია, ასე ვთქვათ, „პრაგმატულად“ გამოიყენონ.

რამდენად ზნეობრივია ეს - სხვა საკითხია, მაგრამ მათთვის არაბუნებრივი ამაში არაფერია.

აბსოლუტურად მესმის ლტოლვილების, მათი ტკივილისა და გადაღლილობისა. ოღონდ ამ გულწრფელ ტკივილთან არაფერი აქვს საერთო იმ პოლიტიკანთა ამბიციას, ვინც ფოთში ერთს ლაპარაკობს, ბათუმში - მეორეს, სენაკში - მესამეს და ზუგდიდში - მეოთხეს, იმის მიხედვით, სად რა არგუმენტი გამოადგება. ასეთ ვითარებაში ყრილობა შეიძლება დროულიც კი გამოდგეს.

თუ ზოგადი სტაბილურობა და კეთილგანწყობა შევინარჩუნეთ, არ გამოვრიცხავ ყრილობაზე დასწრებას, სადაც კვლავ გავიმეორებ ჩემს პოზიციას ამ საკითხთან დაკავშირებით: სამშვიდობო ძალთა მანდატის გაგრძელება თუ მოხდება, მოხდება მხოლოდ მისი შინაარსობრივი ცვლილებისა და გაფართოების კონტექსტით, ანუ იმ პირობით, რომ ეს საკითხი დეტალურად განიხილება და შეძლებისდაგვარად მოკლე ვადაში გადაწყდება.

კოდორის ხეობის უსაფრთხოება - ახალს აქაც არაფერს ვიტყვი: - ყველა გადაწყვეტილება მხოლოდ და მხოლოდ მშვიდობიანი მოსახლეობის უშიშროების განმტკიცებას ისახავს მიზნად. ქართული შეიარაღებული ფორმირებები (ამა თუ იმ ფორმით, სტატუსითა და ოდენობით) სტაბილურობის საკმაოდ მტკიცე გარანტიებს ქმნიან. და ასე იქნება მანამ, სანამ საჭიროა.

ხოლო საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო ოფიციალური დამატებითი ქვედანაყოფები, რომლებიც გადაუდებელი აუცილებლობის გამო შევიყვანეთ ხეობაში, უეჭველად წარმოადგენდნენ არა ეგრეთ წოდებულ „თვითკმარ“, „თვითმიზნურ“ ფაქტორს, არამედ ზოგადი სტაბილურობისა და უშიშროების კომპონენტს კონკრეტულ დროსა და ვითარებაში.

სხვათა შორის, ბევრმა მიაქცია ყურადღება, რომ თავად კოდორის მოსახლეობა ამ საკითხს სრულებითაც არ აღიქვამს ისე დრამატულად, როგორც ის ხალხი, ვინც საერთოდ არ არის ნამყოფი ხეობაში და მასთან არავითარი კავშირი არ გააჩნია. ეს გარემოება ნათლად გამოჩნდა, მაგალითად, ემზარ კვიციანის განცხადებებში. რა თქმა უნდა, ვერავინ იტყვის, რომ მას კოდორის ხეობაზე გული არ შესტკივა.

რაც შეეხება მთლიანობაში აფხაზეთის ურთულესი, მრავ ვალკომპონენტიანი პრობლემის გადაწყვეტას, ჩვენ ყველაფერს ვაკეთებთ, რათა შევინარჩუნოთ და განვავითაროთ მშვიდობიანი დიალოგის პოტენციალი. ასეთი პოტენციალი ჯერ კიდევ არსებობს და ჩვენ ვალდებულნი ვართ ბოლომდე ამოვწუროთ ეს შესაძლებლობა.

საყოველთაოდ ცნობილია ჩემი გადაწყვეტილება, რომლითაც ბატონ ასლან აბაშიძეს მიეცა საშუალება და შეუზღუდავი მანდატი, რათა ყოფილიყო პრეზიდენტის და, საერთოდ, ქართული მხარის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი აფხაზებთან მოლაპარაკებაში. რა თქმა უნდა, თავის ფუნქციას ამავე დროს ასრულებენ და კვლავ შეასრულებენ ის უწყებები, რომლებიც აქამდეც მუშაობდნენ კონფლიქტის საკითხებზე. მხედველობაში მაქვს განსაკუთრებულ საქმეთა სამინისტრო, საგარეო საქმეთა სამინისტრო და სხვა უწყებები.

ეს გადაწყვეტილება არათუ უბრალოდ გამოვაქვეყნე, არამედ შესაბამისი მოწმობაც გავუგზავნე ბატონ ასლანს.

თუკი ლეგიტიმური ხელისუფლება ყრილობის მოწვევას გადაწყვეტს, ამაშიც ცუდი არაფერია.

დარწმუნებული ვარ, გაგრძელდება, აგრეთვე, ჩვენი დიალოგი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოსთან, მეგობარ ქვეყნებთან, გაეროს გენერალურ მდივანთან და მის პირად წარმომადგენელთან ბატონ დიტერ ბოდენთან, რომელმაც ძალიან დიდი შრომა გასწია ცნობილი დოკუმენტის შემუშავებაში აფხაზეთის სტატუსის, „თბილისსა და სოხუმს შორის უფლებამოსილებათა და კომპეტენციათა გამიჯვნის“ შესახებ. ეს, ფაქტობრივად, მის მიერ შექმნილი დოკუმენტია.

ჩემი შეხედულებით, ბატონი დიტერ ბოდენი ღირსეულად ასრულებს თავის მისიას და ასევე ღირსეულად წარმოადგენს როგორც უნივერსალურ საერთაშორისო ორგანიზაციას, ასევე თავის სახელმწიფოს, ჩვენი ქვეყნის დიდ მეგობარს - გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკას.

- ძალზე უსიამოვნო ინციდენტი მოხდა ახმეტის რაიონში, რომლის დროსაც ახმეტის სამი მკვიდრი დაიჭრა. ახმეტელები რაიონში პრეზიდენტის ჩასვლას ითხოვენ, რადგან მიაჩნიათ, რომ ამომწურავი ინფორმაცია სწორედ მათგან უნდა მიიღოთ. რა მდგომარეობაა ამჟამად პანკისის ხეობაში?

- ვითარება პანკისსა და მთლიანად, ახმეტის რაიონში, თუ ამ ინციდენტს არ მივიღებთ მხედველობაში, ამჟამად მეტ-ნაკ კლებად სტაბილურია. ამ ინციდენტის შემდეგ, ოპერატიული ჩარევის შემდეგ, მოხერხდა სერიოზული გართულების თავიდან აცილება. ახმეტასა და პანკისის ხეობაში იმყოფებოდა სახელმწიფო უშიშროების მინისტრი, მანამ კი შინაგან საქმეთა მინისტრი, რომელიც ახლაც იქ არის.

ვერ ვიტყვით, რომ ყველა პრობლემა გადაწყვეტილია და დაძაბულობა საერთოდ არ იგრძნობა, მაგრამ შესაბამისი ორგანოები ყველაფერს გააკეთებენ, რათა არ მოხდეს ის, რაც მხოლოდ ჩვენი ქვეყნის ავის მოსურნესა და მის მსტოვრებს გაახარებდათ. რაც შეეხება ჩემს ჩასვლას, რა თქმა უნდა, აქედან ვაკვირდები სიტუაციას და, თუ ჩემი ჩასვლა საჭირო იქნება, ეს არავითარი პრობლემა არ არის. მე ახმეტაშიც ვყოფილვარ, პანკისშიც და უფრო ზევითაც.

- გასულ კვირას პარლამენტში გაგრძელდა ბიუჯეტის პროექტის განხილვა. კვორუმის არარსებობის გამო საკითხი სამშაბათისათვის გადაიდო. როგორ ფიქრობთ, რა შემთხვევაში დააკმაყოფილებს პარლამენტი მთავრობის თხოვნას? ვგულისხმობ იმ გარემოებას, რომ საკმაოდ რთულად მიმდინარეობს ეს პროცესი...

- ბიუჯეტის თაობაზე რომ ცხარე დისკუსია მიმდინარეობს, ამაში მიუღებელი ან გასაკვირი არაფერია.

ბიუჯეტი ქვეყნის უმთავრესი ეკონომიკური კანონია და, რაღა თქმა უნდა, დეპუტატები სისხლხორცეულად არიან დაინტერესებული მისი სრულყოფით.

აქტიურად მუშაობს სახელმწიფო მინისტრი ბატონი ავთანდილ ჯორბენაძე, ფინანსთა მინისტრი და სხვები. მთელი მთავრობა, ფაქტობრივად, პარლამენტის სხდომაზე იმყოფება.

მეორე მოსმენისას მაქსიმალურად იქნება გათვალისწინებული ყველა პოზიტიური და რეალური (არაპოპულისტური) ინიციატივა.

ვიმედოვნებ, დეპუტატები, მთლიანად პარლამენტი, იმოქმედებს იმ მაღალი მისიის შესაბამისად, რომელიც ერისა და ქვეყნის წინაშე ეკისრება ქართული სახელმწიფოსათვის გარდამტეხ მომენტში. ბიუჯეტის მიუღებლობა ხელს შეუშლის იანვარში დაგეგმილს ზევით შემოსული თანხების განაწილებას, უწინარეს ყოვლისა, პენსიონერებისა და ლტოლვილებისათვის. ამიტომ დრო ძალიან საშურია და მეორე და მესამე წაკითხვა რაც შეიძლება შემჭიდროებულ ვადებში უნდა მოხდეს.

- შაბათს თქვენი თავმჯდომარეობით გაიმართა პრეზიდენტთან არსებული ანტიკორუფციული პოლიტიკის საკოორდინაციო საბჭოს სხდომა, რომელზეც თქვენ მიიღეთ საბჭოს რეკომენდაციები. მათში საუბარია, იმაზე, რომ კანცელარიის თანამშრომელთა რაოდენობა უნდა შემცირდეს, დადგა ასევე პარლამენტართა რაოდენობის შემცირების თემა. რომელ რეკომენდაციას გაითვალისწინებს საქართველოს პრეზიდენტი?

- უნდა მოგახსენოთ, რომ ნამდვილად კმაყოფილი ვარ პირველი ნაბიჯებით, რომლებიც ანტიკორუფციულმა საბჭომ გადადგა ამ ანტისახელმწიფოებრივი სენის დასამარცხებლად.

ძალიან კარგი ხალხია საბჭოს წევრები და ის ექსპერტები, რომლებიც მათ ჰყავთ მიწვეული. მათ შორის არიან ახალგაზრდები, რომლებმაც საკმაოდ კარგი გამოცდილება შეიძინეს.

საბჭო ძალზე აქტიურად მუშაობს. მან ერთგვარი იმუნიტეტიც გამოიმუშავა პოპულიზმის წინააღმდეგ. მე ამას განსაკუთრებით მივაქციე ყურადღება, როცა შევაჯამე ის წინადადებები, რომლებიც დაკავშირებულია კანონშემოქმედებითს საქმიანობასთან, საგადასახადო კოდექსის სრულყოფასთან და ზოგიერთ სხვა საკითხთან. ყველაფერი არის ძალზე სერიოზულად, სოლიდურად, ისე, რომ არავითარი ნიშანწყალი პოპულიზმისა არ არსებობს.

ყველა წინადადება საქმეზეა გათვლილი, ანუ შესანიშნავად არის დამუშავებული და განმტკიცებული სათანადო ექსპერტული ბაზით.

მაშასადამე, გამართულია როგორც იურიდიული ტექნიკის, ასევე ინსტიტუციური პროგნოზის თვალსაზრისით.

ამჯერადაც, საბჭოს ხელმძღვანელმა ბატონმა მირიან გოგიაშვილმა წარმოადგინა კონკრეტულ ღონისძიებათა გეგმა, წინადადებათა მთელი პაკეტი, რომელიც პრეზიდენტის განკარგულებებსა თუ სხვა დოკუმენტებში აისახება.

მათი მიზანია იმ ხვრელების ამოვსება, რომლებიც არაკეთილსინდისიერ ადამიანებს ჯერ კიდევ აძლევს სახელმწიფოსა და საზოგადოების ხარჯზე გამდიდრების საშუალებას.

ძალზე საყურადღებოა, რომ ანტიკორუფციული საბჭო ამ პრობლემას კომპლექსურად ეკიდება: კორუფცია მართლაც უდიდესი სახელმწიფოებრივი პრობლემაა, რომლის გადაჭრა მჭიდროდ უკავშირდება მთლიანად ეკონომიკის, სახელმწიფოებრივი მშენებლობის, სამოქალაქო საზოგადოების დაფუძნების, თვითმმართველობის საკითხებს. სხდომაზე მწვავედ განიხილებოდა, მაგალითად, თვითმმართველობის არჩევნების თემა.

ბატონმა გივი თარგამაძემ გამოთქვა არასამთავრობო ორგანიზაციათა აზრი, რომ აუცილებელია პარლამენტი დაუბრუნდეს კანონპროექტს „სიტყვის თავისუფლების შესახებ“, რათა ჩვენი საზოგადოების ერთ-ერთი უმთავრესი მონაპოვარი კანონმდებლობით იყო გარანტირებული.

ან კიდევ (მე არ შემიძლია არ დავეთანხმო კითხვას): „რატომ არ უნდა ჰქონდეს მოსახლეობას უფლება, გამოთქვას თავისი აზრი ქვეყნის განვითარების კარდინალურ საკითხებზე?!“ - უპირველესად ცნობილი და მსოფლიოში აპრობირებული მექანიზმია. ეს საკითხებიც არის დამუშავებული და ძალიან საინტერესო მოსაზრებები ჩამოყალიბდა.

ამრიგად, ანტიკორუფციული საბჭო ნაყოფიერად მუშაობს და დიდად მეხმარება საპრეზიდენტო პროგრამის იმ დებულებათა განხორციელებაში, რომლებიც სახელმწიფოებრივ სივრცეში კორუფციის არეალის შემცირებასა და მის სრულ აღმოფხვრას ისახავს მიზნად. ამ დოკუმენტების პრეზენტაცია მოხდება 8 თებერვალს, როდესაც, ფაქტობრივად, ჩვენ შევაჯამებთ გასული წლის მუშაობის შედეგებს, დაკავშირებულს ორგანიზებული დანაშაულის, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლასთან და სამართალდამცველთა და მათს თანამებრძოლთა მთელ ნამუშევარს. იქ ბატონი მირიანი გამოვა საკმაოდ ვრცლად და საინტერესო შეტყობინებით, რა საკითხები შეაქვთ და რა კანონპროექტებს ამზადებენ ახლა პარლამენტში და რა საკითხებზე იქნება აუცილებელი პრეზიდენტის განკარგულებებისა და ბრძანებულებების მიღება.

- გასულ კვირას, მთავრობის სხდომაზე თქვენ ძალიან მწვავე განცხადებები გააკეთეთ კორუფციის წინააღმდეგ. კონკრეტულად შევეხეთ ამერიკული კრედიტით შესყიდული ხორბლის საკითხს. თქვით ისიც, რომ ამ თემებზე უნდა ლაპარაკობდნენ სახელმწიფო მოღვაწეები და არა ის დემაგოგები, რომლებსაც ამაზე ლაპარაკის უფლება არა აქვთ. გარდა ამისა, გასულ კვირას თქვენ რამდენიმე ეკონომიკური ხასიათის შეხვედ დრა გქონდათ...

- უპირველეს ყოვლისა, ერთი ძალზე სასიხარულო ინფორმაცია: პრაქტიკული რეალიზაციის ფაზაში შედის საქართველოს ტერიტორიაზე „დიდი ნავთობსადენისა“ და „დიდი გაზსადენის“ მშენებლობა.

ნავთობის საერთაშორისო კორპორაციის ხელმძღვანელმა ბატონმა გიორგი ჭანტურიამ მაცნობა, რომ უახლოეს მომავალში დაიწყო კონკრეტულ ღონისძიებათა განხორციელება.

ამით, ყოველგვარი გადაჭარბების გარეშე, სრულიად ახალი ეტაპი იწყება საქართველოს ცხოვრებაში. ის, რაზეც ამდენი წელია ვსაუბრობთ, რეალობად იქცევა.

საქართველოს მოსახლეობა, თითოეული ოჯახი ისარგებლებს ამ სიკეთით.

ბუნებრივია, ყოველივე ეს არა მარტო „ღვთის წყალობაა“, არამედ ყოველდღიური, ჯოჯოხეთური შრომის, უძილო ღამეების შედეგი. ამას თვალისჩინივით უნდა გავუფრთხილდეთ, რათა მრავალწლიანი ძალისხმევა წყალში არ ჩაგვეყაროს და საქართველომ თავისი ავტორიტეტი შეინარჩუნოს.

უახლოეს მომავალში ხელს მოვაწერ ბრძანებულებას, რომლის ძალით საქართველოს პრეზიდენტის თავმჯდომარეობით, მეცნიერებათა აკადემიის ბაზაზე შეიქმნება სპეციალური სამეცნიერო კომისია. ვთხოვ ბატონ ალბერტ თავხელიძეს, რომ თვითონ და მისმა მოადგილეებმაც მიიღონ მონაწილეობა ამ კომისიის მუშაობაში.

კომისიის მიზანია აღნიშნული პროექტების შესწავლა, მუდმივი მონიტორინგი, ანალიზი, კომპეტენტური განხილვა, შეფასება, ექსპერტიზის განხორციელება, მოსახლეობის ინფორმირება, რათა „საუკუნის პროექტთა“ რეალიზაცია მოხდეს შეუფერხებლად. საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური ინტერესებისა და საერთაშორისო გარემოს დაცვითი, საინჟინრო-ტექნიკური და უსაფრთხოების სტანდარტების მოთხოვნათა სრული გარანტიებით.

კომისია წარმომიდგენს შესაბამის ანგარიშს გაწეული საქმიანობისა და დასკვნების თაობაზე.

აღსანიშნავია, რომ კომისიის მუშაობა დაფინანსდება საერთაშორისო წყაროებიდან.

კომისიაში გაწევრიანდებიან ქართველი მეცნიერები, ეკოლოგები, არქეოლოგები, ისტორიკოსები, მშენებლები, ეკონომისტები და იურისტები.

ეს არის, თუ შეიძლება ასე ითქვას, „პირველი აგური“ ამ დიდ მშენებლობაზე.

ახლა კი, შედარებით ნაკლებ სასიამოვნო, მაგრამ აუცილებელი ინფორმაცია: მთავრობის სხდომაზე მოვისმინეთ კონტროლის პალატისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოხსენებები სააქციო საზოგადოება „კახეთის პურში“ და სააქციო საზოგადოება „საქართველოს ელექტროკავშირში“ გამოვლენილი კორუფციის ფაქტებზე.

ლაპარაკია განსაკუთრებით დიდი ოდენობის თანხების მითვისებისა და გადასახადებისაგან თავის არიდებაზე.

„კახეთის პურის“ საქმე გაგზავნილია პროკურატურაში (პროკურორი, რა თქმა უნდა, ესწრებოდა ამ სხდომას), ხოლო „საქართველოს ელექტროკავშირის“ საქმეს შინაგან საქმეთა სამინისტრო იძიებს.

ჩვენი საზოგადოება სულ მალე დარწმუნდება, რამდენად თავხედურ, აღმაშფოთებელ დანაშაულთან გვაქვს საქმე. მით უმეტეს, როგორც უკვე აღნიშნეთ, ეს უკავშირდება იმ დახმარებას, რომელსაც ამერიკის შეერთებული შტატები გვიწევს და მარცვალს გვაძლევს ყოველწლიურად.

ყველას, ვისაც ჰგონია, რომ ხელისუფლება უკან დაიხევს, იმედი უნდა გავუცრუო: „ბობოლა“ კორუფციონერები თავად დარწმუნდებიან, რამდენად მტკიცეა ჩვენი გადაწყვეტილება, გავანადგუროთ კორუფცია - თუნდაც უმკაცრესი, ოღონდ კანონიერი რეპრესიების გზით.

მოვისმინეთ, აგრეთვე, ინფორმაცია დასავლეთ საქართველოში გვალვის შედეგთა ლიკვიდაციისათვის განხორციელებულ ღონისძიებათა შესახებ. შემუშავებულია სახელმწიფო პროგრამა, რომლის მიხედვითაც დაზარალებული რაიონების 150 ათასზე მეტ ოჯახს მნიშვნელოვან დახმარებას აღმოვუჩენთ საგაზაფხულო სამუშაოების დროს. ძირითადად ლაპარაკია სათესლე მასალასა და სასუქზე.

კვლავინდებურად გვეხმარებიან ჩვენი მეგობრები, ისევე როგორც შარშან, როდესაც ამ დახმარების შედეგად შევძელით, შეიძლება ითქვას, გადაგვერჩინა აღმოსავლეთ საქართველოს რამდენიმე რაიონი. განსაკუთრებით, კახეთი და შირაქის ველი.

არსებობდა საშიშროება, რომ მოსახლეობა რამდენიმე წლის განმავლობაში სარჩოს გარეშე დარჩენილიყო, თუ ვერ მოვახერხებდით დახმარების მიღებას მეგობრებისაგან.

წელსაც დავეხმარებით იმერეთს, აგრეთვე, რაჭა-ლეჩხუმს, სამეგრელოს, გურიას, რომლებიც გვალვით დაზარალდნენ.

და კიდევ ერთი, ძალზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილების შესახებ: როგორც მოგეხსენებათ, მე შევხვდი პედაგოგთა პროფკავშირების წარმომადგენლებს.

დღეს მასწავლებელთა საშუალო ხელფასი 40 ლარია. შესანიშნავად მესმის, რომ ეს თანხა სრულებითაც არ ასახავს მასწავლებლის ღვაწლს საზოგადოების წინაშე. ამიტომ, სერიოზული პრობლემების მიუხედავად, 2002 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში გამონახა სახსრები 2002-2003 სასწავლო წლისათვის ხელფასების 30 პროცენტით გაზრდისათვის.

ამავე დროს, გათვალისწინებულია პედაგოგთა მიმართ სახელფასო დავალიანების ნაწილობრივ დაფარვა. და ეს გრაფიკი წინასწარ იქნება გამოცხადებული.

ამ მიზნით 8 მილიონი ლარი გამოვძებნოთ.

ძალიან რთული იყო ამ სახსრების მოძიება, მაგრამ გადაწყვეტილების მიღება გაგვიადვილა ბოლოდროინდელმა უაღრესად სასიკეთო ტენდენციამ საგადასახადო შემოსავლების ზრდის თვალსაზრისით.

საგადასახადო შემოსავლების სამინისტრო, პირადად მინისტრი, ბატონი ლევან ძნელაძე, დღე და ღამეს ასწორებენ და შედეგიც თვალსაჩინოა: ყოველდღიურმა შემოსავალმა ბოლო დღეებში 3-4 მილიონ ლარს მიაღწია. ასეთი ოდენობა უმაგალითოა დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში. თუ ეს ტენდენცია შევინარჩუნეთ (აქაც ბევრი რამ სტაბილურობაზე, აგრეთვე, რუსეთიდან ენერგოშემცველთა გარანტირებულ მიღებაზე იქნება დამოკიდებული), სახელმწიფოს გაუჩნდება. საშუალება კვლავ დაუბრუნდეს ხელფასებისა და პენსიების შემდგომი ზრდის პრობლემას. როდესაც მოგახსენეთ, რომ სასურველია კანონი, მხედველობაში სწორედ შემოსავლების ზრდის ასეთი ტენდენცია მქონდა. თუ ბიუჯეტი დამტკიცებული არ იქნება, არ მოგვეცემა შესაძლებლობა ეს შემოსავლები გავუნაწილოთ პენსიონერებს, ლტოლვილებს, ვისაც ახლა ძალიან უჭირს. კიდევ ვიმეორებ, თუ ჩვენ ამ სისტემაში ასეთ სერიოზულ გარდატეხას მივაღწიეთ და ასეთი ტემპი დავამკვიდრეთ, ალბათ, გაისისათვის საშუალება გვექნება ძალიან ბევრ ფენას გავუწიოთ სერიოზული დახმარება. მხედველობაში მქავს ხელფასების მატება.

- დაბადების დღეს თქვენ კვლავ მოინახულეთ წმინდა სამების მშენებარე ტაძარი. რა სტადიაშია ამჟამად მშენებლობა?

- როგორც უნდა გვიჭირდეს, რა ეკონომიკური თუ სხვა სახის პრობლემებიც უნდა ჰქონდეს ქვეყანას, არასდროს არ უნდა დავივიწყოთ, რომ ერი არსებობს არა მხოლოდ დღევანდელობაში - იგი წარსულისა და მყოფადის ფენომენიცაა.

„უფლის წყალობას შეერთვის“ ჩვენი ხალხის, საქართველოს მთელი მოსახლეობის აღმშენებლობითი შრომა, რომლის მიზანია მშვიდობიანი, თავისუფალი, ღვთისმიერი ქვეყნის დაფუძნება. ბედნიერი ვარ, რომ ახალი საქართველოს მარადიული იდეალთა სიმბოლოდ იქცევა წმინდა სამების დიდი ტაძარი, რომლის დასრულება უახლოეს მომავალში იგულისხმება.

ესეც ძალზე ნიშანდობლივია: ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყანა, მრავალი პრობლემებისა და გაჭირვების მიუხედავად, ღვთის მადიდებელ ტაძარს აშენებს, რითაც კიდევ ერთხელ დასტურდება, რომ უმძიმესი ისტორიული ჯვრის მატარებელი ერი ნამდვილად ღირსია ახალ ეპოქაში ბედნიერი ცხოვრების და თავისუფლებისა. ბედნიერი ვარ იმითაც, რომ მე და მისი უწმინდესობა ვართ თანათავმჯდომარეები იმ კომისიისა, რომელიც ამ ისტორიულ საქმეს ხელმძღვანელობს.

ჩემთვის წარმოუდგენელია იმაზე მეტი ბედნიერება და სიხარული, ვიდრე ძალისხმევა წმინდა სამების ტაძრის გასასრულებლად. ახალა ისეთ ეტაპზე ვართ, რომ ის ადამიანები, ვისაც აქვს ამის შესაძლებლობა, უნდა წაგვეხმარონ. ყველაფერი ეს დარჩება ისტორიაში, და იმ დაფაზე, რომელიც დაიწერება, მათი გვარები ოქროს ასოებით იქნება აღნიშნული.

ეს გრანდიოზული, ულამაზესი ტაძარი ხომ ჩვენი სამშობლოს ერთიანობის და ძლიერების განსახიერებაც იქნება.

„როგორც უნდა გვიჭირდეს, რა ეკონომიკური თუ სხვა სახის პრობლემებიც უნდა ჰქონდეს ქვეყანას, არასდროს არ უნდა დავივიწყოთ, რომ ერი არსებობს არა მხოლოდ დღევანდელობით - იგი წარსულისა და მყოფადის ფენომენიცაა“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 29 იანვარი. - №23(4082). - 1,2 გვ.

ბატონო ნიკოლოზ,

უდიდეს სიამოვნებას მანიჭებს მოგილოცოთ დაბადებიდან 70-ე წლისთავი და გისურვოთ ყოველივე საუკეთესო.

მოხარული ვარ, რომ ისეთივე მხნე და ენერგიით აღსავსე ბრძანდებით, როგორც ჩვენი გაცნობის დროს.

თქვენი ხანგრძლივი და ესოდენ ნაყოფიერი მოღვაწეობა ყოველთვის იყო ხალხისა და ქვეყნის ერთგული სამსახურის საუკეთესო და ნათელი მაგალითი.

ყველა დარგს, სადაც კი გიწევდათ საქმიანობა, ეტყობოდა თქვენი ნიჭისა და უნარის კვალი.

იყავით ბედნიერი, ჯანმრთელი და დღეგრძელი.

დარწმუნებული ვარ, რომ კიდევ მრავლის გაკეთებას შესძლებთ ჩვენი სამშობლოსათვის.

პატივისცემით,

ედუარდ შევარდნაძე

ბატონ ნიკოლოზ ნეფედოვს // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 29 იანვარი. - №23(4082). - 1 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
2002 წლის 28 იანვრის ბრიფინგი

საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხი, „მოამბე“: ბატონო პრეზიდენტო, დღეს ენგურის ხიდთან აქციის მონაწილეების ულტიმატუმის ვადა გადის. მათი ძირითადი მოთხოვნაა, ვინმემ პასუხისმგებლობა იკისროს ამჟამად იქ მიმდინარე მოვლენებზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში იმუქრებიან, რომ დევნილებით დასახლებულ საქართველოს ტერიტორიაზე მასობრივი საპროტესტო აქციები გაიმართება. ვინ უნდა აგოს პასუხი ამ მოვლენებზე?

- პასუხისმგებლობა საქართველოს ხელისუფლებამ უნდა აიღოს, სხვანაირი ლოგიკა არ არსებობს. მაგრამ პარალელურად ჩვენ ვმუშაობთ რუსეთის მთავრობასთანაც, ბატონ პუტინთან მქონდა საუბარი ამ თემაზე. ამ დღეებში საქართველოს ეწვევა რუსეთის უშიშროების საბჭოს მდივანი ბატონი რუშაილო, მასთან გაგრძელდება ეს დიალოგი. მე ავუხსენი რუსეთის მხარეს, თუ რა სირთულეებთან არის დაკავშირებული ამ საკითხის მოგვარება, კერძოდ, პარლამენტის გადაწყვეტილების შესრულება. ვერ გეტყვით, რომ საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობა სამშვიდობოთა გაყვანის მომხრეა, რომ მოვაწყოთ გამოკითხვა, დარწმუნებული ვარ, ნახევარი მაინც რუსეთის ჯარის გაყვანის წინააღმდეგი იქნება. იმიტომ, რომ საომარი მოქმედების განახლების ძალიან დიდი საფრთხე არსებობს, ჩვენ რუსეთის ხელმძღვანელობას, ასევე თანამეგობრობის ქვეყნების პრეზიდენტებსაც უნდა ვთხოვოთ, რომ გადაისინჯოს მანდატის ფორმატი, საკონტროლო ზონა გაიზარდოს მდინარე ღალიძგამდე, ჩვენ, ყოველ შემთხვევაში, ამ ვარიანტს ვთავაზობთ, ასევე გაიზარდოს სამშვიდობოთა პასუხისმგებლობა მოსახლეობის დაცვის თვალსაზრისით. მართალია, სამშვიდობოთა კონფლიქტის ზონაში ყოფნის ვადა გასულია, ფაქტობრივად, მშვიდობისმყოფელები იურიდიული სტატუსის გარეშე იმყოფებიან, მაგრამ მე ვთხოვე ბატონ პუტინს, ნუ დაგვაჩქარებენ გადაწყვეტილების მიღებისას. ცოტა დრო კიდევ დასჭირდება ამ საკითხების დამუშავებას. შემდეგ კი შესაბამისი კონტაქტები გვექნება სახელმწიფოებთან. ჯერჯერობით გადაწყვეტილების მიღება სამშვიდობო ჯარების თაობაზე არასწორად მიმაჩნია. შემიძლია დღესვე მივიღო გადაწყვეტილება და რუსეთის პრეზიდენტიც მარწმუნებს, რომ ამ გადაწყვეტილებას შეასრულებს, მაგრამ რა შედეგი მოჰყვება ამ პროცესს, ვერც ერთი თქვენთაგანი ამაზე პასუხს ვერ გამცემს, ვერც ისინი, ვინც მიტინგებს მართავენ. ამ ორი წლის წინანდელი გალის ტრაგედია რომ განმეორდეს? ლამის საომარი მოქმედება განახლდეს? ის ადამიანები, დაახლოებით 55 ათასი კაცი იყო უკვე შესული გალში, ისინიც გამოყარეს. ამ ხალხის შენახვა, მათთვის ელემენტარული საყოფაცხოვრებო პირობებიც შექმნა დაახლოებით 12 მილიონი ლარი დაჯდა. ახლა სახელმწიფოს ამის საშუალება არა აქვს, ამიტომ ცოტა უნდა მოვითმინოთ და მეტი წინდახედულება გამოვიჩინოთ.

ტელეკომპანია „რუსთავი-2“: რამდენიმე ხნის წინათ თქვენ ასლან აბაშიძე აფხაზეთის კონფლიქტის მოგვარების საქმეში პრეზიდენტის პირად წარმომადგენლად დანიშნეთ. რამდენად კმაყოფილი ხართ მისი საქმიანობით, რამდენად აქტიურად მუშაობს იგი ამ პრობლემების მოგვარებაში, თითქოს არსად ჩანს მისი ინიციატივა?

- არც ველოდი, რომ ბატონი ასლანი, მისთვის ამ უფლებამოსილების მინიჭების შემდეგ, უცებ ჩაერთვებოდა საქმეში, ჩავიდოდა სოხუმში და ასე შემდეგ. ეს საკმაოდ რთული პროცესია, რვა წელიწადია მიმდინარეობს მოლაპარაკება, მეც შევხვედრივარ ბატონ არძინბას, მაგრამ სასურველი შედეგი ვერ მივიღეთ. არც ბატონი ასლანის მოღვაწეობიდან უნდა ველოდოთ სასწრაფო შედეგს. ეს არის ერთ-ერთი გზა: ბატონ ასლანს პატივს სცემენ აფხაზეთში, ენდობიან მას. ჩვენ არ შეიძლება შევასუსტოთ მუშაობა სხვა მიმართულებებით - საგარეო საქმეთა და განსაკუთრებულ საქმეთა სამინისტროები, პრეზიდენტის სამსახური და აპარატი შეიძლება დაეხმარონ ბატონ ასლანს ზოგიერთი პრობლემის მოგვარებაში.

რადიოინტერვიუში აღვნიშნე, რომ შესაძლებელია გაიმართოს დევნილთა ყრილობა და იქ დაისვას ეს საკითხი. ის, რომ ბატონი ასლანი არის საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენელი ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის საქმეში, პრეზიდენტის პირადი წარმომადგენელი, ეს საკითხი უკვე გადაწყვეტილია, შექმნილია სათანადო დოკუმენტი და თუ ამისთვის ყრილობის გამართვაა საჭირო, არ ვიცი. ყრილობის წინააღმდეგი არა ვარ, მაგრამ ეს საკითხი დევნილებთან ერთად ლეგიტიმურმა ხელისუფლებამ უნდა გადაწყვიტოს.

რუსეთის ტელეკომპანია „ტვ-6“: თქვენი კომენტარი ტელეკომპანია „ტვ-6-ის“ ლიკვიდაციის თაობაზე. ხვალ ოფიციალურ ვიზიტად ჩამოდის რუსეთის უშიშროების საბჭოს მდივანი ბატონი რუშაილო, რა საკითხები განიხილება და იმსჯელებთ თუ არა ჩეჩნეთის პრობლემაზე და პანკისის ხეობაში შექმნილ მდგომარეობაზე?

- ტელეკომპანია „ტვ-6-ის“ ირგვლივ შექმნილი სიტუაციის კომენტარებისაგან თავს შევიკავებ. რამდენად უკანონო იყო ეს გადაწყვეტილება, აქ თავისი სიტყვა რუსეთმა უნდა თქვას. ჩვენ ჯერჯერობით არ დაგვიხურავს ტელეარხები და ტელეგადაცემები, თუმცა ყველა პროგრამა პირადად პრეზიდენტისათვის, სხვებისათვის არ არის სასურველი. არც დავხურავთ, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება ქვეყნის კონსტიტუციას. რუსეთის პრეზიდენტმა უკეთ იცის, თუ რა გადაწყვეტილება შეესაბამება მათი ხალხის ინტერესებს, ჩემი კომენტარი და ჩარევა ამ საკითხში არ მიმაჩნია მართებულად.

რაც შეეხება რუშაილოს ვიზიტს, ეს არის საპასუხო ვიზიტი, რამდენიმე ხნის წინათ ბატონი ნუგზარ საჯაია იმყოფებოდა მოსკოვში, გაიმართა ორმხრივი მოლაპარაკება, მათ შორის საქართველოში მცხოვრები ჩეჩნეთიდან დევნილების თაობაზეც. რა თქმა უნდა, რუშაილოსთან გამართული შეხვედრებისას ვიმსჯელებთ საქართველო-რუსეთის სამართალდაცვის ორგანოების თანამშრომლობის სხვადასხვა ასპექტზე. რაც განაპირობებს ჩვენი ქვეყნების სტაბილურობისა და უსაფრთხოების ასპექტებს. შესაძლებელია განვიხილოთ ჩეჩნეთის პრობლემა. ამ დღეებში რუსეთის პრეზიდენტთან გამართული სატელეფონო საუბრისას, ჩვენ ვილაპარაკეთ ჩეჩნეთის პრობლემაზე. იგი მიიჩნევს, რომ საქართველოს ახლა არ შეუძლია განახორციელოს დიდი სამხედრო ოპერაცია. ეს პრობლემა თანდათანობით უნდა გადაწყდეს. რუსეთის პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ ახლო მომავალში აქ ჩამოვა საგანგებო ჯგუფი, რომელიც გამართავს შეხვედრებს დევნილებთან. ვფიქრობ, რუშაილოს ვიზიტი, რომელსაც პირადადაც შევხვდი, სასარგებლო იქნება მხარეებისათვის. იგი საკმაოდ კეთილგანწყობილია საქართველოსადმი.

გერმანიის რადიო „ა-ერ-დე“: ბატონო პრეზიდენტო, თქვენ ძლიერ გაფასებენ გერმანიაში. ათი წლის წინათ თქვენ შეძელით ქვეყანაში წერტილი დაგესვათ არეულობისა და ნაციონალური პოლიტიკისათვის, ამასთან, შეძელით სათავე დაგედოთ დემოკრატიისათვის. როგორ მოახერხა მაშინ სტაბილურობის დამყარება და ახლა რა გიშლით ხელს ეფექტიანად განახორციელოთ პოლიციის რეფორმა, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა და აფხაზეთის საკითხის მოგვარება?

- ჩვენ მივდივართ რეფორმების გზით, ვაშენებთ ახალ სახელმწიფოს, რომელიც პრინციპულად განსხვავდება საბჭოთა სისტემისაგან. ლაპარაკია ადამიანთა თანაცხოვრების ახალ წესებზე, ამ წესების დანერგვა რეფორმების გზით კი ძალიან რთულია. ეს პროცესი პრობლემებს უქმნის გარდამავალი ეტაპის თითქმის ყველა ქვეყანას. ჩვენს მდგომარეობას ართულებს ქვეყანაში არსებული კონფლიქტი, რომელიც საქართველოს განვითარების ერთ-ერთი ყველაზე ხელისშემშლელი ფაქტორია. ჩვენ აუცილებლად ავაშენებთ სამართლებრივ და სამოქალაქო საზოგადოებას.

გერმანიის რადიო: იმ შემთხვევაში, თუ რეფერენდუმით სათანადო ხმების რაოდენობა მოგროვდება, დაუშვებთ თუ არა საქართველოში ვადამდელი არჩევნების გამართვას? ხელისუფლების შეცვლის შემთხვევაში შეინარჩუნებს თუ არა ქვეყანა სტაბილურობას?

- ახლა დღის წესრიგში არ დგას რეფერენდუმის საკითხი. ვადამდელი არჩევნების გამართვისადმი პირადად ჩემი დამოკიდებულება უარყოფითია. ალბათ, უნდა ამოიწუროს ის ვადა, რომელიც აქვს ახლანდელ პარლამენტსა და პრეზიდენტს. აუცილებელია, რომ მომავალმა პარლამენტმა და პრეზიდენტმა ამ გამოცდილების გათვალისწინებით უფრო ეფექტიანად იმუშაოს.

აფხაზეთის ტელევიზია: ბატონო პრეზიდენტო, თქვენ უკვე ისაუბრეთ ენგურის ხიდთან მიმდინარე მოვლენებზე. რადგან აქციის მონაწილეები საკითხს საკმაოდ მწვავედ აყენებენ, ცხადია, რუსეთის სამშვიდობო ძალების გაყვანა მხოლოდ საქართველოს ხელისუფლებაზე არ არის დამოკიდებული. თქვენ რამდენად რეალურად მიგაჩნიათ რუსი სამშვიდობოებისათვის მანდატის ფორმატის ღალიძგამდე გაფართოება? კონკრეტულად, რას გულისხმობს მანდატის შეცვლა: რუს სამშვიდობოთა ღალიძგამდე გადაწევას თუ ამ მანდატის ენგურიდან ღალიძგამდე გაფართოებას?

- ეს ნიშნავს მანდატის გაფართოებას ენგურიდან ღალიძგამდე, სოხუმის მიმართულებით. ვფიქრობ, ამ წინადადებას მხარს დაუჭერს მარტის დამდეგს ალმა-ათაში გამართული სამიტი. მარტო რუსეთი არ წყვეტს ამ საკითხს, კონფლიქტის ზონაში სამშვიდობოთა განთავსების შესახებ გადაწყვეტილება მიღებულია სამიტზე ყველა პრეზიდენტის მონაწილეობით. შეიძლება გავმართოთ მიტინგები, მაგრამ მათს გაყვანაზე გადაწყვეტილებას კოლეგებთან მოლაპრაკების გარეშე ვერ მივიღებ. სამიტზე შესაძლებელია საკონტროლო ზონის გაფართოების შესახებ და ზოგიერთი სხვა კორექტივები შეიტანონ მანდატის ფორმატში, მაგრამ აფხაზური მხარე, რა თქმა უნდა, ამას გააპროტესტებს. ჩვენთვის მთავარია გვქონდეს საკონტროლო ტერიტორიის გაფართოების სამართლებრივი ბაზა. მოლაპარაკების ფარგლებში განისაზღვრება, რამდენად პრაქტიკულია მოიხსნას თუ არა ენგურზე სამშვიდობოთა მისია. შეიძლება მშვიდობისმყოფლები საჭირო იყვნენ ენგურზე, შეიძლება - არა. ეს მანდატის ერთ-ერთი ელემენტია.

რუსეთის ტელეკომპანია „ნტვ“: ბატონო პრეზიდენტო, რატომ დასჭირდა ოფიციალურ თბილისს აფხაზეთის საკითხთან დაკავშირებით მიღებული ყველა დოკუმენტის ინვენტარიზაცია? რას ნიშნავს ეს? რამდენად შეესაბამება სიმართლეს ბოლო დროს გავრცელებული ინფორმაცია, ხელისუფლების კრიზისის ვადად სახელდება თებერვალი-მარტი, ამ საკითხთან რამდენად არის დაკავშირებული მშვიდობისმყოფელთა პრობლემა. თქვენ აღნიშნეთ, რომ 1998 წელს გალის ტრაგედიის შედეგები სახელმწიფოს 12 მილიონი ლარი დაუჯდა. ყოველწლიურად საქართველო 60 მილიონ ლარს უხდის დევნილებს შემწეობის სახით. იმ შემთხვევაში, თუ აფხაზეთის კონფლიქტი მოგვარდება, ქვეყნის ბიუჯეტი 60 მილიონი ლარის ეკონომიას მიიღებს...

- რაც შეეხება მშვიდობისმყოფელთა საკითხს, ამაზე უკვე ვილაპარაკე, რუსეთის მხარესა და თანამეგობრობის ქვეყნების პრეზიდენტებს ჩამოვუყალიბეთ ჩვენი პოზიცია. სამშვიდობოთა საკითხი საკმაოდ მწვავეა, განსაკუთრებით მწვავდება ვითარება ზუგდიდის რეგიონში. რაც შეეხება ფინანსურ ხარჯს, 12 მილიონი ლარი დაახლოებითი ციფრი დავასახელე. რეალურად სახელმწიფომ შედარებით მეტი დახარჯა ამ პრობლემებზე. ეს ჩვენი მოქალაქეები არიან და ჩვენ ვალდებული ვიყავით ეს ხარჯი გაგვეწია. რაც შეეხება მომდევნო ეტაპს, მაგალითისათვის დავასახელებ მომდევნო წელს, თუკი დევნილები დაბრუნდებიან მშობლიურ სახლებში, გაცილებით მეტი თანხა იქნება საჭირო. მოგვიწევს ახალი სახლების აშენება. ამ მხარის რეაბილიტაცია დევნილთა დაბრუნების გათვალისწინებით საკმაოდ რთული პროცესი იქნება. ამ საკითხთან დაკავშირებით ძალიან დიდ იმედს ვამყარებ გაეროსა და ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის დაპირებაზე, რომ მაქსიმალურ დახმარებას გაგვიწევენ დევნილთა დაბრუნებისა და აფაზეთის რეაბილიტაციის საქმეში.

ტელეკომპანია „მე-7 არხი“: რადიოინტერვიუში თქვენ ისაუბრეთ ახმეტასა და პანკისის ხეობაში შექმნილ მდგომარეობაზე. თქვენი შეფასებით, რამდენად რთულია სადღეისოდ ამ რეგიონში შექმნილი ვითარება? მიმდინარეობს თუ არა მოლაპარაკება რუსეთის მხარესთან დევნილების დასაბრუნებლად? ჩეჩენი ლტოლვილების დაბრუნება მშობლიურ მხარეში რამდენად შეუწყობს ხელს პანკისში მდგომარეობის სტაბილიზაციას?

- დარწმუნებული ვარ, დევნილები დაბრუნდებიან, მაგრამ ამისათვის საჭიროა მინიმალური სტაბილურობა თავად ჩეჩნეთში. სხვათა შორის, მარტო საქართველოში არ არიან დევნილები. ათასჯერ მეტი დევნილია ინგუშეთისა და დაღესტნის ტერიტორიაზე, მათ ყველას სურს მშობლიურ კუთხეში დაბრუნება. რუსეთის ხელმძღვანელობა ძალიან სერიოზულად ფიქრობს, როგორ შეუწყოს ხელი იქიდან გამოსული მოსახლეობის დაბრუნებას. თავად მოსახლეობას გულწრფელად სურს დაბრუნება. რამდენიმე ასეული კაცი უკვე დაბრუნდა. ამ ეტაპზე ხეობაში განსაკუთრებული არაფერი ხდება, მაგრამ ვითარება აბსოლუტურად სტაბილური არ არის. სანამ იქნება დაპირისპირება მხარეებს შორის, სტაბილურობაზე ლაპარაკი ძნელია. თუმცა აღსანიშნავია, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა, ქისტები, ქართველები, ჩამოსულები, ყველანი გაგებით ეკიდებიან მოსაზრებას, რომ სტაბილურობა საერთო ინტერესებს შეესაბამება.

სააგენტო „ინტერ-ფაქსი“: ჩრდილოეთ ოსეთში გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში, წინასწარი მონაცემებით, ალექსანდრე ძასოხოვი ლიდერობს. რა მნიშვნელობას ანიჭებთ ამ არჩევნებს და ძასოხოვის ფაქტორს სამხრეთ ოსეთის პრობლემის მოგვარების საქმეში?

- თვალყურს ვადევნებდი ამ არჩევნებს და ვიცი, რომ ალექსანდრე ძასოხოვი ლიდერობდა. თუ მან გაიმარჯვა ამ არჩევნებში, ეს კარგი სიახლეა და ქართულ-ოსური კონფლიქტის მოგვარების ახალი დასაწყისი გახდება. ძასოხოვი არის ადამიანი, რომელიც მოვლენებს რეალურად აფასებს და დაინტერესებულია ამ საკითხის მოგვარებით. 1992 წელს, როცა სამხრეთ ოსეთში საომარი მოქმედება იყო, მე და ალექსანდრე ძასოხოვი ერთად ვიმყოფებოდით ცხინვალის რეგიონში და მან შეძლო ბევრი რამ გაეკეთებინა ხალხის დასამშვიდებლად, ქართულ-ოსური დიალოგის გასაღრმავებლად. მივესალმები არჩევნებში ძასოხოვის გამარჯვების ფაქტს, თუ ეს ასე არ იქნება, მაშინ ახალიდერთან ვითანამშრომლებთ.

გაზეთი „ახალი თაობა“: ბატონო პრეზიდენტო, რამდენად შეესაბამება სიმართლეს გავრცელებული ინფორმაცია, თითქოს ყოფილი შინაგან საქმეთა მინისტრი კახა თარგამაძე საქართველოს უშიშროების საბჭოს მდივნის ნუგზარ საჯაიას თანამდებობას დაიკავებს?

- ეს ფაქტი სინამდვილესთან ახლოსაც არ არის. დიდ პატივს ვცემ კახა თარგამაძეს. იგი მშრომელი კაცია, ძალიან განვიცდი, რომ ასე მოხდა. ალბათ, უნდა ვიფიქროთ, რომ მისი შრომა სათანადოდ დაფასდეს. რაც შეეხება ნუგზარ საჯაიას, სანამ მე პრეზიდენტი ვარ, მიმაჩნია, რომ, იგი შეუცვლელი კანდიდატურაა. იგი არის ზომიერი, მცოდნე, პროფესიონალი, შეუძლია სათანდო პრინციპების დაცვა და განხორციელება. ეს ის კაცია, რომელიც, როგორც იტყვიან, თავის ადგილზეა.

გაზეთი „ახალი თაობა“: თქვენი დაბადების დღე აღნიშნეთ სამების ტაძარში, რატომ?

- მე თავისუფალი ადამიანი ვარ და სად ავღნიშნავ დაბადების დღეს, ჩემი გადასაწყვეტია. სამების ტაძარში წასვლა იყო სიმბოლური ნაბიჯი. ძალიან მინდა, რომ ჩემი პრეზიდენტობის ვადაში დასრულდეს ამ ათასწლეულის ძეგლის მშენებლობა.

აფხაზეთის რადიო: ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის მოგვარების საქმეში წარმოადგინა თუ არა ვლადიმერ პუტინმა რუსეთის მხარის წარმომადგენლის კანდიდატურა? ცნობილია, რომ აფხაზურმა მხარემ უარი განაცხადა ცენტრსა და რეგიონს შორის კომპეტენციათა გამიჯვნის შესახებ დოკუმენტის მიღებაზე...

- ჯერჯერობით ვლადიმერ პუტინს არ დაუსახელებია კანდიდატურა. ვფიქრობ, ახლო მომავალში რუსეთი კონფლიქტის მოგვარების საქმეში საკუთარ წარმომადგენელს დანიშნავს.

ამ დოკუმენტის მიღება მარტო აფხაზურ მხარეზე არ იქნება დამოკიდებული. ეს დოკუმენტი გაეროს მეგობართა ჯგუფმა შეიმუშავა და იქ საკმაოდ სოლიდურად არის ჩამოყალიბებული ერთიანი საქართველოს ფარგლებში აფხაზეთის კომპეტენცია. ვფიქრობ, აფხაზთა მხარეს ჯერჯერობით არც უმუშავია ამ დოკუმენტზე, მასში ბევრია იმგვარი დებულება, რომელიც რამდენადმე მეტ უფლებას აძლევს აფხაზურ მხარეს, ვიდრე მას დღეს აქვს. ფაქტობრივად, როცა დღეს აფხაზეთი იზოლირებულია მსოფლიოსაგან, ამ დოკუმენტით გათვალისწინებული დებულებები ერთიანი საქართველოს ფარგლებში აფხაზეთის რეალურ სუვერენიტეტს განაპირობებს.

სააგენტო „ინტერ-პრესი“: გასული კვირის მთავარი თემა - აფხაზეთთან დაკავშირებული ყველა დოკუმენტის ინვენტარიზაციის საკითხი პასუხგაუცემელი დარჩა. იქნება, განავრცოთ ეს თემა?

- მე საგანგებოდ დავტოვე პასუხგაუცემელი იმიტომ, რომ შეკითხვა არ მივიჩნიე მართებულად. რა გასაკვირია, რომ საქართველოს პრეზიდენტს გაუჩნდეს სურვილი, გადახედოს აფხაზეთთან დაკავშირებულ დოკუმენტებს, გაარკვიოს, თუ რომელი ხელშეკრულება არ შესრულდა და ასე შემდეგ.

სააგენტო „ინტერ-პრესი“: სამშვიდობოთა მანდატის ახალი ფორმატით თუ იქნება გათვალისწინებული ის, რაც გაამარტივებს ჩვენს სვლას სოხუმისაკენ?

- რა თქმა უნდა, გაამარტივებს იმდენად, რომ ღალიძგა უფრო ახლოა სოხუმთან, ვიდრე ის ხაზი, რომელსაც ახლა აკონტროლებენ მშვიდობისმყოფლები. ჩანაწერი იქნება ზოგადი ხასიათის, კერძოდ, რომ დაჩქარდეს კონფლიქტის მოგვარება.

„ჩვენ მივდივართ რეფორმების გზით, ვაშენებთ ახალ სახელმწიფოს, რომელიც პრინციპულად განსხვავდება საბჭოთა სისტემისაგან“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 29 იანვარი. - №23(4082). - 3 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
4 თებერვლის რადიოინტერვიუ

- თავდაპირველად დავიწყებ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს რეზოლუციით, რომელიც 31 იანვარს მიიღეს აფხაზეთის თაობაზე. ფაქტობრივად, უნივერსალური საერთაშორისო ორგანიზაცია მოგვიწოდებს გავაგრძელოთ კონფლიქტის ზონაში სამშვიდობო ძალთა მანდატის ვადა. გუშინ თქვენ ენგურის აქციის მონაწილეებსაც შეხვდით, მანამდე კი თბილისში რუშაილო იმყოფებოდა. ახლოვდება დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სამიტი, სადაც მანდატის გაგრძელების წინადადება განიხილება. როგორი იქნება თქვენი გადაწყვეტილება? - ჟურნალისტის ნატო ონიანის ამ შეკითხვის პასუხად საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ თავის ტრადიციულ ორშაბათის რადიოინტერვიუში განაცხადა:

- შარშან, პარლამენტისა და ხალხისადმი მიმართვით საკანონმდებლო ორგანოში გამოსვლისას, განსაკუთრებით გავუსვი ხაზი იმ გარემოებას, რომ ბოლო წლების განმავლობაში არსებული გეოპოლიტიკური რეალობის გათვალისწინებით, ჩვენი პოლიტიკის უმთავრესი მიზანი იყო აფხაზეთის კონფლიქტის მშვიდობიანი მოწესრიგებისათვის აუცილებელი საერთაშორისო-სამართლებრივი ბაზის შექმნა.

სწორედ ამგვარ ბაზისად იქცა ის უეჭველი გარემოება, რომ დღეს მსოფლიოში არ არსებობს არც ერთი სახელმწიფო და ლეგიტიმური საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც არ აღიარებდეს აფხაზეთს საქართველოს განუყოფელ ნაწილად. ამას დიდი დრო დასჭირდა, მაგრამ ამის გარეშე ზედმეტი იქნებოდა ლაპარაკი აფხაზეთის დაბრუნებაზე.

ნურავის ეგონება, რომ ამ რეალობის შექმნა ადვილი საქმე იყო და, ასე ვთქვათ, თავისით მოვიდა.

მაგრამ ჩვენ სულაც არ მიგვაჩნდა ეს საკმარის პირობად პრობლემის გადასაწყვეტად.

ბოლო წელიწად-ნახევრის - ორი წლის განმავლობაში, მეგობარ ქვეყნებთან ერთად, აქტიურად ვმუშაობდით ძირითად დოკუმენტზე, რომელიც აფხაზეთის კონფლიქტის საბოლოო დასრულების წინაპირობად უნდა იქცეს, ვგულისხმობ თბილისსა და სოხუმს შორის კონსტიტუციურ უფლებამოსილებათა და კომპეტენციათა გამიჯვნის ანუ საქართველოს შემადგენლობაში აფხაზეთის სავარაუდო სტატუსის პროექტს.

ძირითადი პრინციპები ცნობილი იყო, მაგრამ, დასამალი არ არის, ბოლო დრომდე გაეროს უშიშროების საბჭოში მათს ოფიციალურ დადასტურებას რუსეთი აფერხებდა.

რუსეთის პრეზიდენტთან ბატონ ვლადიმერ პუტინთან მოსკოვში შეხვედრისას ჩვენ ეს საკითხი სრული გულწრფელობით, პრინციპულობით, დაწვრილებით განვიხილეთ.

შეგახსნებთ, რომ ჯერ კიდევ 2090 წლის ზაფხულში, იალტაში საუბრის დროს, როცა მე ჩემს კოლეგას ბატონ პუტინს შევატყობინე შექმნილი პრობლემის შესახებ, მან განცვიფრება გამოთქვა და უსაყვედურა კიდეც ერთ-ერთ თანაშემწეს: „თუ ჩვენ ვაღიარებთ საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას, მაშინ, რატომ ვუშლით ხელს საქართველოს შემადგენლობაში აფხაზეთის სტატუსის ზოგადი პრინციპების დადასტურებას?“

შემდეგ გავიდა დრო, მოქმედება კი არ ჩანდა, რუსეთის პოზიცია უცვლელი რჩებოდა.

მოსკოვში შეხვედრისას კი ბატონი ვლადიმერ პუტინი შემპირდა, რომ საგნობრივი განხილვის პროცესში რუსეთის დელეგაცია დოკუმენტის დამტკიცებას არათუ ხელს შეუშლიდა, არამედ ყოველმხრივ მხარს დაგვიჭერდა ამ საკითხში.

იოტისოდენად არ მეპარებოდა ეჭვი, რომ რუსეთის პრეზიდენტი სიტყვას შეასრულებდა. და ასეც მოხდა: უშიშროების საბჭოში რუსეთის მუდმივმა წარმომადგენლობამ, სხვა მეგობარ ქვეყნებთან ერთად, მხარი დაუჭირა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის და აფხაზეთის სტატუსის ფუძემდებლური პრინციპების ნათლად და მკაფიოდ ასახვას გაეროს რეზოლუციაში.

ამან კარდინალურად შეცვალა ჩემი დამოკიდებულება პარლამენტის ცნობილი დადგენილებისადმი სამშვიდობო ძალთა თაობაზე.

თუმცა, აქვე ვიმეორებ, რომ ამ დადგენილებამ თავის დროზე უაღრესად პოზიტიური როლი შეასრულა და ამისათვის კიდევ ერთხელ მადლობას ვუძღვნი პარლამენტსა და დეპუტატებს.

მაგრამ დადგენილება პრეზიდენტისადმი რეკომენდაციით სამშვიდობო ძალთა გაყვანის მიზანშეწონილობის თაობაზე კანონმდებლებმა მიიღეს მოსკოვში პრეზიდენტების შეხვედრამდე, ბატონ ვლადიმერ პუტინთან დიალოგმა კი ბევრი რამ არსებითად შეცვალა. ჩვენი საუბარი საათ-ნახევარი გაგრძელდა და აქედან ნახევარი საათი დავუთმე აფხაზეთის პრობლემებსა და კონფლიქტის მოგვარებისათვის საჭირო ერთობლივ ღონისძიებებს.

ახლა თვით რეზოლუციის თაობაზე. შესანიშნავად მესმის იმ ადამიანების სკეპტიციზმისა, რომლებიც აცხადებენ, რომ გაეროს აფხაზეთის თემაზე არაერთი რეზოლუცია აქვს მიღებული, შედეგი კი არ ჩანს. მაგრამ ამჟამინდელი დოკუმენტი ძალიან ბევრ თვისებრივ სიახლეს შეიცავს.

მასში ნახსენებია ეუთოს, ლისაბონისა და სტამბოლის სამიტთა გადაწყვეტილებანი. მართალია, ისინი წინა დოკუმენტებშიც იყო მოხსენებული, მაგრამ სხვა კონტექსტით. რადიომსმენელსა და მკითხველს ახსოვს, რამდენად პრინციპულ დებულებათა შემცველ რეზოლუციებს მივაღწიეთ ჩვენ მაშინ ევროპულ ფორუმებზე, - მათ შორის, ეთნიკური წმენდის, ანუ ქართველთა გენოციდის აღიარებით, რაც სოხუმის ხელისუფალთა რადიკალური ფრთის არაორაზროვანი გაფრთხილება იყო. ვგულისხმობ არა ჩვეულებრივ სამიტებს, არამედ სახელმწიფოს მეთაურთა შეხვედრებს. სამივე ფორუმზე აღიარეს, რომ აფხაზეთში განხორციელდა ქართველთა ეთნოწმენდა.

რეზოლუცია მიესალმება და მხარს უჭერს დოკუმენტს „თბილისსა და სოხუმს შორის კონსტიტუციური უფლებამოსილებების განაწილების ძირითადი პრინციპების“ შესახებ და ხაზს უსვამს, რომ (მიაქციეთ ყურადღება ფორმულირებას): ამ დოკუმენტის მიზანია საქართველოს სახელმწიფოს შემადგენლობაში აფხაზეთის სტატუსის განსაზღვრა, საზღვარიც არის მითითებული.

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭო დაჟინებით (ასეა დოკუმენტში), დაჟინებით მოუწოდებს მხარეებს, განსაკუთრებით კი აფხაზურ მხარეს, უახლოეს მომავალში ჩაიბაროს ეს დოკუმენტი და მისი თანხლები წერილი, მოახდინოს მისი სრული და ღია განხილვა და დაუყოვნებლივ ჩაერთოს კონსტრუქციულ მოლაპარაკებებში სტატუსის თაობაზე.

გარდა ამისა (დააკვირდით), მოუწოდებს სხვებს, ვისაც აქვს მხარეებზე ზეგავლენა, ხელი შეუწყონ ამ მიზნის მიღწევას. შეგახსენებთ, რომ ყველა დებულებას, წინა შეხვედრებიდან განსხვავებით, ხმას აძლევს რუსეთიც.

რეზოლუციით გაერო დაბეჯითებით მოუწოდებს მხარეებს უზრუნველყონ სამშვიდობო პროცესის საჭირო გამოცოცხლება და მოლაპარაკებათა განახლება საკოორდინაციო საბჭოს შემადგენლობაში.

გარდა ამისა, იგი კვლავ ადასტურებს კონფლიქტის შედეგად შექმნილი დემოგრაფიული ცვლილების მიუღებლობას, ლტოლვილების და იძულებით ადგილნაცვალ პირთა ხელშეუვალ უფლებას, ღირსეულად დაუბრუნდნენ მშობლიურ ადგილებს 1994 წლის 4 აპრილის ოთხმხრივი შეთანხმების პირობათა შესაბამისად. ეს ის ხელშეკრულებაა, რომელსაც ზოგჯერ აფხაზური ხელისუფლება ცალმხრივ, მხოლოდ თავისათვის სასარგებლოდ კითხულობს, არადა იგი მასაც ძალიან ბევრ რამეს ავალდებულებს, მოუწოდებს სოხუმის ადმინისტრაციას ხელი შეუწყოს დაბრუნებულ მოსახლეობას, მიიღოს განათლება მშობლიურ ენაზე.

ზემოთქმულის საფუძველზე გაერო ურჩევს ქართულ მხარეს მიიღოს საბოლოო გადაწყვეტილება დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სამშვიდობო ძალთა მანდატის ვადის გაგრძელების თაობაზე.

ფაქტობრივად, ეს არის პირველი დოკუმენტი, რომლითაც გაეროს უშიშროების საბჭო, მისი სახით მსოფლიო საზოგადოებრიობა, ესოდენ გამოკვეთილად ადასტურებს: აფხაზეთის პრობლემის გადაწყვეტის ერთადერთი შესაძლო გზა არის საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა და აფხაზეთის სტატუსის განსაზღვრა საქართველოს სახელმწიფოს შემადგენლობაში. ეს 29-ე რეზოლუციაა და არც ერთ რეზოლუციაში ამოცანები ასე ნათლად და გამოკვეთილად ჩამოყალიბებული არ ყოფილა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის და აფხაზეთის სტატუსის განსაზღვრის სასარგებლოდ.

ამასთანავე, ერთია - ევროპის სამიტზე მიღებული გადაწყვეტილება და შეფასებები, მეორე კი - უშიშროების საბჭოს გადაწყვეტილება. ეს ის ორგანოა, ის სტრუქტურაა, რომელიც პასუხს აგებს მშვიდობისათვის მთელ პლანეტაზე. ამიტომ უშიშროების საბჭოს სიტყვას, იქ ფორმულირებულ თითოეულ დებულებას და ფრაზას სულ სხვა წონა აქვს.

გავითვალისწინოთ, რომ ეს გადაწყვეტილება მსოფლიოს უდიდეს, ყველაზე გავლენიან სახელმწიფოთა პოზიციაა: გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები არიან ამერიკის შეერთებული შტატები, რუსეთის ფედერაცია, ჩინეთი, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი. „მეგობართა ჯგუფში“ კი აქტიურად მუშაობდა, აგრეთვე, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა, რომელიც ჯერჯერობით წევრი არ არის, მაგრამ წევრობის კანდიდატია. როგორც იცით, ჩვენ 1992 წლიდან მოვითხოვთ, რომ გერმანია გახდეს უშიშროების საბჭოს წევრი.

ბევრი რამ გააკეთა უკრაინამ: იგი სამი წლის განმავლობაში იყო უშიშროების საბჭოს წევრი, მისი ინიციატივით მოეწყო ყირიმში საკოორდინაციო საბჭოს შეხვედრა, ამ ბოლო დროს საქართველოში ორჯერ ჩამოვიდა უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი. ისინი ყოველთვის მზად არიან აქტიური მონაწილეობა მიიღონ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღსადგენად ყველა ღონისძიებაში.

განიხილა რა არსებული ვითარება, გაერომ გაიზიარა საქართველოს შეშფოთება კოდორის ხეობასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, რეზოლუცია კანონიერად ცნობს ქართული მხარის მისწრაფებას, საერთაშორისო გარანტიებით უზრუნველყოს ხეობის მშვიდობიანი მოსახლეობის უშიშროება.

გაერო თვითონაც იღებს გარკვეულ პასუხისმგებლობას ამ საკითხზე. გარდა ამისა, და მე ეს არაერთგზის მითქვამს, საქართველოს შეწევს უნარი, ჩვენს ხელთ არსებული საშუალებებით, სხვადასხვა ფორმით, უკვე მიღწეულ შეთანხმებათა ფარგლებში, თავადაც დაიცვას საკუთარი მოსახლეობის უშიშროება და დაიცავს კიდეც.

კოდორის ხეობის დაცვა ჩვენი სასიცოცხლო ამოცანაა და სწორედ ამ დებულებით იქნება განპირობებული ჩვენი ყველა მოქმედება. ჩემთვის ცნობილია, როგორ და რა ფორმით გავაკეთებთ ამას. ამის შესახებ წუხელ მქონდა საუბარი, მაგრამ ეს იქნება ისეთი გადაწყვეტილება, რომლითაც ჩვენ, ფაქტობრივად, დავიცავთ, მაგრამ ამით გაეროს მოთხოვნას არ დავარღვევთ.

დარწმუნებით შეიძლება ითქვას: არც ერთ უწინდელ რეზოლუციაში ასე ნათლად არ ყოფილა ჩამოყალიბებული ლტოლვილთა უპირობოდ დაბრუნების, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის, ერთიანი საქართველოს სახელმწიფოს შემადგენლობაში აფზახეთის სტატუსის განსაზღვრის მოთხოვნა.

მიაქციეთ ყურადღება: გაეროს უშიშროების საბჭომ აღიარა, რომ აფხაზეთის პრობლემა მისი კომპეტენციისა და პასუხისმგებლობის სფეროს განეკუთვნება ანუ გლობალური მნიშვნელობის პრობლემაა. დღემდე ითვლებოდა, რომ ამ საკითხით, ძირითადად, დაკავებულია დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა. ახლა გაეროს უშიშროების საბჭო აღიარებს, რომ აფხაზეთის პრობლემა შედის მის კომპეტენციაში და განეკუთვნება მისი პასუხისმგებლობის სფეროს.

ბუნებრივია, გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია ამ ეტაპზე მხარს უჭერს კონფლიქტის მშვიდობიან მოწესრიგებას.

სწორედ ამ აუცილებლობიდან გამომდინარეობს რეკომენდაცია სამშვიდობო ძალთა მანდატის გაგრძელების შესახებ.

არსებობს წინასწარი თანხმობა, რაც იმ მოსაზრებით იყო განპირობებული, რომ წინააღმდეგ შემთხვევაში, უშიშროების საბჭო ვერ მიიღებდა ამ რეზოლუციას, სადაც როგორც მოგახსენეთ, ძალიან მნიშვნელოვანი დებულებებია დადასტურებული საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის სასარგებლოდ. თუ ჩვენ არ დავთანხმდებოდით გარკვეული დროით ვადის გაგრძელებაზე, უშიშროების საბჭო საერთოდ იტყოდა უარს ამ რეზოლუციის მიღებაზე. მე ამის დაშვება არ შემეძლო, რადგან ეს არის სერიოზული შენაძენი აფხაზეთის კონფლიქტის მოგვარებისათვის ბრძოლაში.

ანუ ჩვენ, შეიძლება ითქვას, ვიდექით არჩევანის წინაშე: რა სჯობდა, გარკვეული ვადით გაგვეგრძელებინა მანდატის მოქმედება, თუ ხელიდან გაგვეშვა ამ ისტორიული რეზოლუციის მიღების შანსი. შემთხვევით არ ვამბობ და ვიმეორებ სიტყვა „ისტორიულს“, ეს მართლაც ისტორიული მოვლენაა.

გუშინ მე შევხვდი ლტოლვილთა წარმომადგენლებს. გაიმართა გულწრფელი საუბარი. შესანიშნავად მესმის მათი, მათთან ერთად ყველა ლტოლვილის, მთელი საქართველოს ემოცია და აბსოლუტურად ვეთანხმები, რომ მათ, როგორც თავად ამბობენ, ნამდვილად აქვთ აფხაზურ მხარესთან საერთო ენის გამონახვის საშუალება. ამ აქციის უმთავრესი დანიშნულება გამოიხატა იმაში, რომ აქციის მონაწილეებმა მიიღეს წერილი აფხაზი მოსახლეობის, აფხაზების მიმართ და გამოთქვეს შეხვედრების, ქართულ-აფხაზური დიალოგის პროცესში სურვილი (ქვეყნდება დღევანდელ ნომერში - რედ.) სამწუხაროდ, ჯერჯერობით ამ წერილს იქამდე არ მიუღწევია, ეს იოლი საქმე როდია. მაგრამ მე მიმაჩნია, რომ მათს გონივრულ, რაციონალურ დამოკიდებულებას ამ წერილის მიღებაც ადასტურებს.

მხოლოდ იმ აზრს ვერ გავიზიარებ, თითქოს სამშვიდობო ძალთა გაყვანის შემდეგ ომის განახლების საშიშროება არ იარსებებს.

სამწუხაროდ, ორივე მხარეს არიან პროვოკატორები და ისინი ყველაფერს იღონებენ, რათა საქართველო და აფხაზი ხალხი ახალ, სისხლისმღვრელ ომში ჩაითრიონ. ასეთი ხალხი არსებობს ჩვენი ქვეყნის ფარგლებს გარეთაც, როგორც ეს მოხდა აფხაზეთის ომის დროს. თქვენ კარგად გახსოვთ, რომელი ქვეყნების, რესპუბლიკების წარმომადგენლები, რა ძალები დაჯირითობდნენ აფხაზეთში. ომი წავაგეთ, რადგან მასში სწორედ ეს ძალები იყვნენ ჩართულნი. ახლაც ამოქმედდებიან იგივე ძალები. თუ ყველაფერს არ ავწონ-დავწონით, ჯარების გაყვანის შემთხვევაში, განმეორდება იგივე. პასუხისმგებლობის არავის ეშინია, მაგრამ ეს იქნება ტრაგედია ორივე ხალხისათვის.

ამდენად, დღევანდელ ეტაპზე სამშვიდობო ძალები სტაბილურობის გარკვეულ გარანტიასაც ქმნიან. თუმცა, ისიც ვიცი, რამდენია მსხვერპლი იმ რაიონებში, სადაც იმყოფებიან, ვიცი, ვიცი მათი მუშაობის ნაკლიც. მაგრამ, გარკვეული სტაბილურობის გარანტიას მაინც წარმოადგენენ.

მხედველობაში ვიქონიოთ, რომ ყველა მეგობარი სახელმწიფო - ამერიკის შეერთებული შტატები, დიდი ბრიტანეთი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა, საფრანგეთი, რუსეთზე რომ აღარაფერი ვთქვათ, ერთმნიშვნელოვნად და კატეგორიულადაც კი გვირჩევდა, ამ ეტაპზე უარი გვეთქვა სამშვიდობო ძალთა გაყვანაზე. თქვენ იცით, რას ნიშნავს ასეთი ერთსულოვანი, კატეგორიული რჩევა, თავად განსაჯეთ, ვართ თუ არა ვალდებული ანგარიში გავუწიოთ ჩვენი დიდი მეგობრების რჩევებს.

დღეს არ არსებობს სახელმწიფო, რომელსაც აქვს საშუალება თავისი სამშვიდობო ძალები შეაშველოს რუსეთის კონტინგენტს. გრძელდება გლობალური ანტიტერორისტული ოპერაცია და იგი უდიდეს სახსრებს, ძალთა არნახულ კონცენტრაციას მოითხოვს.

მაგრამ აქვე ყველას გასაგონად ვიტყვი იმასაც, რომ ჩვენი მოთმინება უსაზღვრო არ არის.

პირველ მარტს ალმა-ატაში დაგეგმილია თანამეგობრობის სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭოს სხდომა. საქართველო პრინციპულად დასვამს სამშვიდობო ძალთა მანდატის გაფართოების საკითხს. თუ ამ სამიტზე მივაღწევთ გარკვეულ პროგრესს, ვგულისხმობ, უპირველესად, საკონტროლო ზონის გაფართოებას მთელ გალის რაიონზე და ლტოლვილთა უშიშროების დამატებითი გარანტიების შექმნას, მაშინ კიდევ რამდენიმე თვე სავსებით შესაძლებელია დავუთმოთ მშვიდობიან მოლაპარაკებებს პრობლემის სრულმასშტაბიანი გადაწყვეტის უზრუნველსაყოფად. წინასწარი თანხმობა რუსეთის ხელმძღვანელობისაგან და სხვა ქვეყნებისაგან მანდატის ცვლილებასთან დაკავშირებით მიღებული გვაქვს. თუმცა, შესაძლოა, იყოს გარკვეული წინააღმდეგობანი, ამას ბრძოლა სჭირდება. რა თქმა უნდა, ამას ეწინააღმდეგებიან აფხაზები და ზოგიერთმა ქვეყანამ, შესაძლოა, ანგარიშიც გაუწიოს მათს პოზიციას, მაგრამ ჩვენ ამისათვის ვიბრძოლებთ.

გთხოვთ, ყურადღება მიაპყროთ ამ დებულებასაც: თუ აფხაზურმა მხარემ ამ საკითხში კვლავ სრული უკომპრომისობა გამოამჟღავნა, მაშინ ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ამჟამად მოქმედი მანდატის შესაბამისად, საქართველოს აქვს უფლება ნებისმიერ მომენტში შეწყვიტოს სამშვიდობო ოპერაცია. და ჩვენ ამ ნაბიჯს გადავდგამთ, როგორც კი ყველა მშვიდობიან შესაძლებლობას ამოწურულად ჩავთვლით. თქვენ გახსოვთ, რომ იმ მანდატში, რომელიც დაამტკიცეს თანამეგობრობის სახელმწიფოთა მეთაურებმა და რომლის საფუძველზეც იმყოფებიან ჩვენთან სამშვიდობო ძალები, ჩაწერილია: თუ რომელიმე მხარე გააკეთებს განცხადებას სამშვიდობო ძალების გადაყვანის თაობაზე, მაშინ რუსეთი ვალდებულია გაიყვანოს ისინი. ესე იგი, ჩვენ პრაქტიკულად არაფერს ვკარგავთ. ჩვენი მოთხოვნის შემთხვევაში, დღესვე გაიყვანენ. ჩვენ მივიღეთ ძალიან კარგი რეზოლუცია კარგი პრინციპებით, მოლაპარაკებათა წარმოებისათვის აუცილებელი მნიშვნელოვანი დებულებებით, მოკავშირედ გავიხადეთ პლანეტაზე უსაფრთხოების მთავარი სტრუქტურა - უშიშროების საბჭო, თან არც არაფერი დაგვიკარგავს: გაყვანის უფლება ყოველთვის გვაქვს.

მოვიგეთ ის, რომ საშუალება გვექნება, ვიმუშაოთ ალმა-ატაში ჩემს კოლეგებთან, მათ შორის, რუსეთის პრეზიდენტთან ერთად. იქნება შეხვედრები. დარწმუნებული ვარ, აფხაზეთის თემა ერთ-ერთი ცენტრალური იქნება და ვისაუბრებთ დამატებით შესაძლებლობებზე.

მე მაინც დიდი იმედი მაქვს, სამშვიდობო დიალოგი გაგრძელდება და მეგობრების ხელშეწყობით მივაღწიეთ ისტორიულ კომპრომისს.

მინდა მივმართო, შემდგომში, ალბათ, წერილსაც გავუგზავნი აფხაზეთის მოსახლეობას. თუმცა მიმაჩნია, რომ ჯერჯერობით ისინი საამისოდ არ არიან მზად. მინდა მივმართო მათ: არ შეუშალონ ხელი სამშვიდობო პროცესს, რადგან ისინი საბოლოოდ გაკოტრდებიან. ახლა ისინი, ფაქტობრივად, იზოლირებული არიან. აქამდე გაერო უშიშროების საბჭოში განხილვებისას მათს ინტერესებს გარკვეულწილად იცავდა. დამთავრდა ეს ამბავიც. ახლა რუსეთი შეუერთდა იმ ჯგუფს, რომელსაც საქართველოს მეგობრების ჯგუფი ჰქვია. ამ ჯგუფში იგი თავიდანვე იყო, მაგრამ სხვა პოზიცია ეკავა და სხვა პოლიტიკას ატარებდა.

დოკუმენტის მომზადებაში აქტიურად მონაწილეობდა მთელი ჩვენი დიპლომატიური კორპუსი, ვგულისხმობ საგარეო საქმეთა სამინისტროს და მის ხელმძღვანელს ირაკლი მენაღარიშვილს, მის მოადგილეებს, განსაკუთრებულ საქმეთა მინისტრს მალხაზ კაკაბაძეს, ჩვენი აპარატის მუშაკებს, ლონდერ ცაავას, რომელიც აქტიურად ჩაება ამ საქმიანობაში. განსაკუთრებით მინდა გამოვყო გაეროში ჩვენი მუდმივი წარმომადგენელის პეტრე ჩხეიძის როლი. უსამართლობა იქნება არ აღვნიშნო, რადგან სწორედ პეტრე ჩხეიძე იბრძოდა თითოეული სიტყვისათვის, ფრაზისათვის, დებულებებისათვის, რათა ეს ყველაფერი საქართველოს ინტერესების შესაბამისი ყოფილიყო.

- როდესაც გისმენდით, დამრჩა შთაბეჭდილება, რომ ეს დოკუმენტი არის აბსოლუტურად განსხვავებული წინამორბედებისაგან, ეუთოს, გაეროს და სხვათა გადაწყვეტილებებისაგან. ეს სულ სხვა ეტაპია და აფხაზეთთან დაკავშირებით მსგავსი დოკუმენტი ჯერ არ მიუღიათ. შეიძლება ითქვას, რომ ეს, მართლაც, თვისებრივად ახალი ეტაპია?

- ეს არის შედარებით პრინციპული დოკუმენტი შედარებით მკაცრი მოთხოვნებით. ასეთი დოკუმენტი გაეროს არ მიუღია. რაც შეეხება ეუთოს სამიტებს, იქ იყო ძალიან ძლიერი შეფასებები და მკაცრი მოთხოვნებიც, მაგრამ ხსენებული ბოლო დოკუმენტი უკვე სამუშაო დოკუმენტია, მოლაპარაკებებისა და საკითხების გადაწყვეტის საფუძველი. რა თქმა უნდა, გარკვეული დროის შემდეგ, გაერო მას დაუბრუნდება და თუ დარწმუნდება, რომ მისი რეკომენდაციები არ სრულდება, ეჭვი არ მეპარება, რომ მიიღებენ სულ სხვა გადაწყვეტილებებს. უშიშროების საბჭოს აქვს ძალის გამოყენების უფლება, იმ შემთხვევაში, თუ ეს საჭიროა მშვიდობის დაცვისათვის, მაშინ, თუ კონფლიქტი ემუქრება საერთაშორისო მშვიდობას.

თუ აფხაზებს სურთ საქმის აქამდე მიყვანა, ისინი ვერაფერს მოიგებენ. უშიშროების საბჭოს წინააღმდეგ გალაშქრებას მისი მუდმივი წევრებიც კი ვერ ბედავენ. უშიშროების საბჭო დიდი ინსტიტუტია, უმაღლესი ორგანო, რომელიც პასუხს აგებს პლანეტის მშვიდობისათვის.

- თქვენ საუბრობდით, რომ თუ სამშვიდობო ძალები დატოვებენ კონფლიქტის ზონას, ეს გამოიწვევს ძველი მოვლენების განმეორებას. კარგად გვახსოვს, აფხაზეთის ომის დროს რუსეთის როლი, ნაირ-ნაირი კონფედერაციები, სხვები, რომლებიც სპეციალურად აფხაზეთის კონფლიქტისათვის შეიქმნა. ეს ყველაფერი კარგად გვახსოვს. რა შეიცვალა რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობაში 1992 წლიდან 2002 წლამდე?

- 1992 წლის შემდეგ შეიცვალა ის, რომ ჩვენ გამოვედით საერთაშორისო იზოლაციიდან. გახსოვთ, როგორი იყო ომის დაწყებისთანავე გაკეთებული პირველი რეაქცია: ანდრეი სახაროვთან ერთად რუსეთში ბევრი სხვაც ასე ფიქრობდა.

ჩვენ გამოვედით საერთაშორისო იზოლაციიდან, შევიძინეთ უამრავი მეგობარი, მათ შორის, უშიშროების საბჭოს მუდმივი და არამუდმივი წევრები, უპირველეს ყოვლისა, ამერიკის შეერთებული შტატები, საფრანგეთი, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი. ამ ბოლო დროს მოხდა მნიშვნელოვანი მოვლენა - ჩემი და ვლადიმერ პუტინის შეხვედრა და ერთ-ერთ ყველაზე პრინციპულ საკითხებზე ჩვენი შეთანხმება იმის თაობაზე, რომ ამ დოკუმენტს რუსეთი ხმას მისცემს. განა ეს ცოტაა?

იმას აღარ ვამბობ, რომ ჩვენი მეგობრები მიიჩნევენ და არაერთგზის განუცხადებიათ, რომ თუ ხალხის დაბრუნება დაიწყება, აფხაზეთის რეაბილიტაციის საკითხს გულთან მიიტანენ და უკან დაბრუნებულთათვის დახმარების გასაწევად საკმაოდ დიდ თანხებსაც გვპირდებიან. ბუნებრივია, ჩვენც გამოვნახავთ საამისო საშუალებებს. გუშინ ჩემთან შესანიშნავი საუბარი გაიმართა, გულწრფელი, გრძნობების დაუფარავი გამოხატვით. ეს იყო ემოციური, ადამიანური, გულთბილი შეხვედრა. ვერ გეტყვით, რომ ჩვენ ერთმანეთს ყველაფერში დავეთანხმეთ, მაგრამ, მთავარია, იყო უნიკალური საუბარი. სტუმრად მოსულმა ერთმა დელეგატმა სავსებით სამართლიანად მითხრა, რომ აფხაზეთში დაბრუნებას აღარ მოისურვებს ის თაობა, რომელიც ომის შემდეგ დაიბადა, ან 1993 წელს ძალიან მცირე ასაკისა იყო. ეს საფრთხე ნამდვილად არსებობს, მაგრამ მე ზუსტად ვიცი მათი განწყობილება: ყველას სურს დაბრუნება. იმასაც ამბობენ, რომ ზოგმა მათგანმა მიწა ან სახლ-კარი შეიძინა, კარგად მოეწყვნენ და დაბინავდნენ სხვადასხვა რაიონში. მერე რა მოხდა, განა არ შეიძლება, რომ სახლი აფხაზეთში ჰქონდეს? ეს ჩვეულებრივი მოვლენა იქნება.

როცა კონფლიქტი მოგვარდება, ამ ხალხს ექნება სურვილი, რომ ზღვაზეც ჰქონდეს დასასვენებელი ადგილი, მოიყვანონ ციტრუსი, თამბაქო თუ ჩაი. ამასთანავე, ჰქონდეს სახლ-კარი საქართველოს სხვა ადგილასაც. დღევანდელი საბაზრო ეკონომიკის პრინციპები ამის საშუალებას იძლება. ასე რომ, დარწმუნ ნებული ვარ, ეს ხალხი აუცილებლად დაბრუნდება.

- გასულ კვირას საქართველოს პარლამენტმა მიიღო ბიუჯეტი. გარდა ამისა, საქართველოში იმყოფებოდა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მისია, მთავრობის სხდომამ კი განიხილა პრეზიდენტის ბრძანებულების პროექტი „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების და მართვის გაუმჯობესების ზოგიერთი ღონისძიებათა თაობაზე“...

- საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მისიამ უნდა შეაფასოს საქართველოს ეკონომიკაში, უპირველესად, ფისკალურ და საბიუჯეტო სფეროში არსებული ვითარება და განსაზღვროს პროგრამის შემდგომი გაგრძელების ზუსტი პარამეტრები. ჩვენი ურთიერთობა აღდგენილია, მაგრამ ცუდი მაჩვენებლების შემთ თხვევაში, იგი შესაძლოა, შეწყდეს.

მისიის მუშაობისათვის კეთილმყოფელი ფონი შექმნა პარლამენტის სახელმწიფოებრივი პასუხისმგებლობით აღსავსე გადაწყვეტილებამ ბიუჯეტის თაობაზე. ვისაც ეს პასუხისმგებლობა აღმოაჩნდა და ვინც მას ხმა მისცა, ყველას მადლობას მოვახსენებ. ისინი, ვინც ბიუჯეტს ხმა არ მისცა, არ არიან საქართველოს პატრიოტები. ქვეყანასთან, რომელსაც ბიუჯეტი არა აქვს, არც სავალუტო ფონდი, არც მსოფლიო ბანკი და არც ევროკავშირი არ ითანამშრომლებს. ეს ჩვენი დონორი ქვეყნებია, რომელთა შესახებ ცალკე შეიძლება საუბარი.

ძალიან აქტიურად იმუშავა სახელმწიფო მინისტრმა ბატონმა ავთანდილ ჯორბენაძემ, ფინანსთა მინისტრმა ბატონმა ზურაბ ნოღაიდელმა, სხვა უწყებათა ხელმძღვანელებმა. თვით პარლამენტშიც, ოპოზიციის დიდმა ნაწილმა კაცურად დაუჭირა მხარი ბიუჯეტს, რისთვისაც მადლობელი ვარ.

დამაიმედებელია გასულ წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის მიღწეული პარამეტრი, რომელიც 4,5 პროცენტს აღწევს.

ფულად გამოხატულებაში მთლიანი შიდა პროდუქტის მოცულობა ექვს-ნახევარი მილიარდი ლარია.

შენარჩუნებულია ინფლაციის დაბალი დონე: სულ რაღაც სამი - სამ-ნახევარი პროცენტი წლის განმავლობაში. მიღწეულია პროგრამით განსაზღვრული სხვა მონეტარული მაჩვენებლებიც.

განსაკუთრებით სასიხარულოა საგადასახადო შემოსავლების ზრდის ტენდეცია.

იანვარი, მოგეხსენებათ, ამ თვალსაზრისით ყოველთვის მძიმე თვე იყო, მაგრამ წელს, წინასწარი მონაცემებით, საბიუჯეტო შემოსავალმა 76.500 ათასი ლარი შეადგინა, ანუ განსაზღვრულ პარამეტრზე მილიონ-ნახევრით მეტი. მაშასადამე, საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს ახალმა ხელმძღვანელობამ კარგად დაიწყო და მათს პროფესიონალიზმზე, პატრიოტიზმსა და თავგანწირვაზე ძალიან ბევრი იქნება დამოკიდებული.

სახელმწიფომ მიიღო სავსებით სამართლიანი და მიზანშეწონილი გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად ბიუჯეტის სამი პროცენტი მოხმარდება საგადასახადო სფეროში დასაქმებულ მუშაკთა შრომის ანაზღაურებას მათი ძალისხმევით მობილიზებული შემოსავლების ოდენობის შესაბამისად. მეორე წელია, ამას კატეგორიულად მოვითხოვდი. პარლამენტმა მხარი არ დაგვიჭირა და ამიტომ, შარშან ვერ მოვახერხეთ მისი ბიუჯეტში ჩასმა. ამჟამად, პარლამენტის მხარდაჭერის შედეგად, ამ სფეროში დასაქმებული რამდენიმე ათასი ადამიანის შრომა ინება პრივილიგირებული: მეტს ამოიღებს და თვითონაც მეტს მიიღებს. თანხა, შესაძლოა, 600-700, 1000 ლარამდეც კი ავიდეს იმის მიხედვ ვით, თუ რამდენს ამოიღებს. თქვენ იცით, რომ შემოსავლების 35-40 პროცენტი იკარგება, ეს იმას ნიშნავს, რომ მათ ბაზა აქვთ.

პირველი შედეგები მოაქვს კორუფციის, მათ შორის, კონტრაბანდის, ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ გადადგმულ ნაბიჯებს. დარწმუნებული ვარ, შედეგი კიდევ უფრო თვალსაჩინო იქნება, როდესაც დაიწყება ანტიკორუფციული პოლიტიკის საკოორდინაციო ბიუროს ცნობილი გეგმის განხორციელება, რომლის პრეზენტაცია ამ დღეებში გაიმართება.

კვლავ და კვლავ მოვუწოდებ ყველა უწყებას, ყოველმხრივ შეუწყონ ხელი ბატონ ლევან ძნელაძესა და მის კოლეგებს, რომლებმაც საქმე კარგად დაიწყეს.

რადიომსმენელსა და მკითხველს ვთხოვ ყურადღება მიაქციონ ერთ გარემოებას: გასულ წელს, მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის ტემპი ყველაზე მაღალი იყო 1998 წლის კრიზისის შემდეგ. ხოლო ინფლაციის ტემპი, ყველაზე დაბალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოებრიობის მთელი პერიოდის განმავლობაში.

ეს ტენდენცია უდავოდ ნათელყოფს ეკონომიკის საერთო გაჯანსაღების დაწყებას. უახლოეს მომავალში იგი კიდევ უფრო გაძლიერდება, როდესაც დაიწყება ცნობილი „დიდი პროექტების“ განხორციელება, საქართველოსაკენ უკვე წელს დაიძვრება მილიონობით ტონა ტვირთი, შეიქმნება სამუშაო ადგილები და ასე შემდეგ. სწორედ ამ ტენდენციებმა მომცეს უფლება, ზოგიერთ დეპუტატთან ერთად გამომეჩინა ინიციატივა და მომეთხოვა პედაგოგთა ხელფასების გაზრდა 25 პროცენტის ფარგლებში. ეს შეეხება უმაღლეს სკოლებში მომუშავე მასწავლებლებსაც.

მთავრობის სხდომაზე განვიხილეთ ძალზე მნიშვნელოვანი ბრძანებულების პროექტი „სახელმწიფო ქონების პრივატიზებისა და მართვის გაუმჯობესების ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“. საკითხი მეტად აქტუალურია, ვინაიდან ისეთ მნიშვნელოვან პრობლემას ეხება, როგორიცაა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ საწარმოთა მართვა. სამწუხაროდ, სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით მოქმედ საწარმოთა ეფექტიანი მართვა ჯერ კიდევ ვერ ხორციელდება სრულყოფილად. აქედან გამომდინარე, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროში ქმედითი მექანიზმების ჩამოყალიბებას. მაგალითად, ასეთ მექანიზმად შეიძლება იქცეს სპეციალური ფონდი, რაც შეამცირებს ბიუროკრატიულ აპარატს და ერთგვარი ანტიკორუფციული ღონისძიებაც გახდება. რაც მთავარია, მართვის პროცესი აბსოლუტურად გამჭვირვალე უნდა იყოს და, იმავდროულად, უნდა უზრუნველყოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლების ზრდა, ისევე, როგორც საწარმოთა განვითარება.

რამდენიმე სიტყვა კვლავ დასავლეთ საქართველოს სოფლის მეურნეობისათვის გაწეული დახმარების თაობაზე. ამის შესახებ მე წინა გადაცემაშიც ვისაუბრე, მაგრამ ამ საკითხით ათიათასობით ოჯახია დაინტერესებული და არ შემიძლია, ისინი უყურადღებოდ დავტოვო. მოგეხსენებათ, 2001 წლის გვალვამ ჩვენი ქვეყნის ამ რეგიონს უდიდესი ზიანი მიაყენა. რამდენიმე რაიონში საშუალო მოსავლიანობამ ნორმის ჩვიდმეტი პროცენტი შეადგინა მხოლოდ.

სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს, პირადად მინისტრის ბატონ დავით კირვალიძის ძალისხმევით (ამ პროცესში მეც ვმონაწილეობდი) გაეროს ოფისთან თანამშრომლობით განხორციელდა ერთობლივი საგანგებო მისია, რომელმაც დაწვრილებით აღწერა ვითარება და სპეციალური ანგარიშიც მოამზადა დონორებისათვის. დახმარების საერთო ოდენობამ 2.700 ათასი ამერიკული დოლარი უნდა შეადგინოს.

დაზარალებულ რაიონთა ასორმოცდაათი ათასზე მეტი კომლი მიმდინარე წლის გაზაფხულზე მიიღებს დახმარებას ხვნა-თესვის სამუშაოთა ჩასატარებლად.

საყურადღებოა, რომ დახმარების პროგრამათა განხორციელებისას იგულისხმება შესაბამისი მასალების, მაგალითად, სიმინდის სათესლე მასალისა და სასუქის ადგილებზე შესყიდვის შესაძლებლობა, რაც უდავოდ წაახალისებს ჩვენს ფერმერებს, აგრეთვე შესაბამის საწარმოს და ორმაგი დახმარების ტოლფასი იქნება.

ამ პროგრამის პარალელურად, დასავლეთ საქართველოში იწყება ჩაის პლანტაციების სარეაბილიტაციო პროგრამის დამუშავება. განმარტებაც კი არ არის საჭირო, რამდენად მნიშვნელოვანია ეს ქვეყნის მოსახლეობისათვის.

- გასულ კვირას თქვენ მოინახულეთ ცნობილი მოქანდაკის გია ჯაფარიძის სახელოსნო, სადაც ძალზე საინტერესო საუბარი გქონდათ ქართული კულტურის მოღვაწეებთან. ეს საუბარი გასცდა კულტურის სფეროს და ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ და სხვა პროცესებსაც შეეხო...

- უპირველეს ყოვლისა, კიდევ ერთხელ გამოვხატავ ჩემს აღფრთოვანებას მოქანდაკე გია ჯაფარიძისა და მხატვარ მურაზ მურვანიძის ერთობლივი ნამუშევრით.

ეს გახლავთ გენიალური თეატრალური რეჟისორის, ჩვენი თანამემამულის გიორგი ტოსტონოგოვის უნიკალური ძეგლი, რომელიც პეტერბურგელთა თხოვნით შეიქმნა.

აღსანიშნავია საქართველოს ნავთობის საერთაშორისო კორპორაციის ხელმძღვანელის გია ჭანტურიას თანადგომა ამ დიდ საქმეში და მისი ინიციატივა.

იქვე გაიმართა ძალზე საინტერესო საუბარი ქართული კულტურის მოღვაწეებთან.

ეს იყო სრულიად ბუნებრივი, დაუგეგმავი, არაპროტოკოლური, მე ვიტყოდი, მეგობრული და კოლეგიური შეხვედრა და ისე მოხდა, რომ საქართველოს ტელევიზიამ იგი ჩაიწერა. ვიმეორებ: დაგეგმილი არ ყოფილა, მაგრამ იმდენად საინტერესო გამოვიდა, რომ, რამდენადაც ვიცი, სახელმწიფო ტელევიზია გეგმავს სპეციალური გადაცემაც კი მიუძღვნას ამ შეხვედრას, სადაც საუბარი იყო ჩვენი ქვეყნისათვის საარსებოდ მნიშვნელოვან პრობლემებზე.

მე ერთმნიშვნელოვნად მივესალმები ამგვარ ფორმას, რადგან საზოგადო მსჯელობა ქვეყნისათვის საჭირბოროტო საკითხებზე მუდმივად უნდა მიმდინარეობდეს.

მიმაჩნია, რომ ეს ერთადერთი არ უნდა იყოს. ეს ჩემი სტილია, ადამიანებთან ურთიერთობის ჩემეული ფორმაა, მზად ვარ მომავალშიც შევხვდე ყველას, მეცნიერებსა და მსახიობებს, რეჟისორებს, მეწარმეებს და სხვებს. მზად ვარ, ასევე გულახდილად და გულწრფელად ვისაუბროთ იმ თემებზე, რომლებიც აღელვებს დღეს ქვეყანას და აღელვებს თითოეულ მათგანს.

„არც ერთ უწინდელ რეზოლუციაში ასე ნათლად არ ყოფილა ჩამოყალიბებული ლტოლვილთა უპირობოდ დაბრუნების, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის, ერთიანი საქართველოს სახელმწიფოს შემადგენლობაში აფხაზეთის სტატუსის განსაზღვრის მოთხოვნა“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 5 თებერვალი. - №29 (4088). - 1,2 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
სიტყვა 6 თებერვლის მთავრობის სხდომაზე

იანვარში საკმაოდ დაძაბულად ვიმუშავეთ, უწინარესად, მხედველობაში მყავს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტრო, მისი სამსახურები, სამართალდაცვის ორგანოების წარმომადგენლები, რომლებიც თანამშრომლობდნენ მათთან და, რა თქმა უნდა, სახელმწიფო მინისტრი, რომელიც ყოველდღიურად ამ პრობლემებს იხილავდა, იღებდა აუცილებელ გადაწყვეტილებებს. ვფიქრობ, ეს იყო რთული გამოცდა იანვარში, რომელიც მინისტრმა და მთლიანად ამ აქტივმა წარმატებით ჩააბარეს.

არ მინდა ვისაუბრო მადლობებზე, დაჯილდოებებზე, ალბათ, ეს შემდგომში უნდა გავაკეთოთ იმის მიხედვით, თუ რამდენად სტაბილურია ის კურსი, რომელიც სამინისტრომ აიღო, რამდენად საიმედოა ყოველივე ის, რასაც ჩვენ ვაკეთებთ. იანვრის შედეგებს განვიხილავთ მთავრობის გაფართოებულ სხდომაზე, რომელიც ხვალ-ზეგ გაიმართება და იქ ბევრს ვილაპარაკებთ. და განა ეს ნორმალური მოვლენაა? ეს ავტომატური რეჟიმით, თავისთავად უნდა სრულდებოდეს და, ალბათ, ლაპარაკი მხოლოდ იმაზე უნდა იყოს, რა რეზერვებია გამოუყენებელი, რაშიც აუცილებელია მთავრობის, თუნდაც პრეზიდენტის ჩარევა. ჩვენ მხარი უნდა დაგიჭიროთ, მაგრამ მთელი სიმძიმე, რა თქმა უნდა, თქვენ უნდა იტვირთოთ.

ჩვენ, მართლაც, შეუძლებელი შევძელით. პედაგოგებს ხელფასები სიმბოლურად მოვუმატეთ. მხედველობაში მყავს საშუალო სკოლისა და უმაღლესი სასწავლებლების პედაგოგები. ეს ძალიან დიდი საქმის კარგი დასაწყისია. ვერ გეტყვით, რომ ყველა პედაგოგი კმაყოფილია, მაგრამ საქმე დაიძრა.

მეორე ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხი: ორი-სამი წელი ვიბრძოდი და ვერ ვახერხებდი, ბიუჯეტში ჩაგვესვა საგადასახადო სამინისტროს თანამშრომელთა ხელფასების საკითხი. ეს საკმაოდ დიდი კოლექტივია - ოთხი ათას კაცამდე, და მათი ხელფასების საკითხი უკვე სათუო აღარ არის. თითოეულ მათგანს თავისი მუშაობის შედეგების მიხედვით შეუძლია ყოველთვიურად გამოიმუშავოს 600-700, შეიძლება ათას ლარამდეც კი. ეს გააორმაგებს შემოსავლებს სახელმწიფო ბიუჯეტში. პრაქტიკულად, თქვენ მოსამართლეებთან ერთად პრივილეგირებული სამსახური ხართ. მიმაჩნია, რომ ისინი, რომლებიც შემთხვევით არიან მოხვედრილი თქვენთან, რაც შეიძლება, მალე უნდა დაითხოვოთ, სისტემა უნდა გაიწმინდოს, რადგან არის აქ ნაყოფიერი შრომის მოტივი - მიიღებთ ხელფასს და ქურდობა, ვიღაცასთან გარიგება არ დაგჭირდებათ. მოთხოვნილებას და მადას საზღვარი არა აქვს. მადა შეიძლება ათი ან ოცი ათასი იყოს. ამის შესაძლებლობაც არის, მაგრამ ყველამ უნდა დაინახოს, რომ ვინც იქ მუშაობს, იგი სახელმწიფოს განსაკუთრებული წარმომადგენელია - იგივე საგადასახადო ინსპექტორები, ხელმძღვანელები და სხვები.

მინდა ისიც გითხრათ, რომ განხორციელებულ ღონისძიებათა მიუხედავად, იქ ძალზე ბევრია ისეთი ხალხი, რომლებიც ან პარტიული პრინციპებით მოხვდნენ, ან ნათესაური კავშირებით. პარტიებშიც არის ღირსეული ხალხი და კი, ბატონო, მოვიდნენ, იმუშაონ, ოღონდ ის მოთხოვნები შეასრულონ, რომლებსაც ხელისუფლება უყენებს. ეს თანაბრად ეხება ყველა პარტიას, მრავალრიცხოვანია, თუ მცირერიცხოვანი. ვიდრე არ შესრულდება სისტემის გაწმენდისა და მისი კონდიციამდე მიყვანის სამუშაო, ლაპარაკი ზედმეტია იმაზე, რომ ანტიკორუფციული ბრძოლა თქვენთან აქტიურად მიმდინარეობს. ძალზე დიდი იმედი მაქვს მინისტრის ბატონ ლევან ძნელაძის, მისი მოადგილეების. და რა თქმა უნდა, ის კოორდინაცია, რომელსაც ახორციელებს სახელმწიფო კანცელარია, უწინარესად, სახელმწიფო მინისტრი, უდავოდ წარმატების საფუძველია.

ასევე მინდა კიდევ ერთხელ ვახსენო ორი გაზეთი - „საქართველოს რესპუბლიკა“ და „სვობოდნაია გრუზაია“. მე ყველაფერს ვკითხულობ. ეს გაზეთები პირველ გვერდზე აქვეყნებენ გადამხდელებისა და არაგადამხდელების გვარებს, მიზეზებს, თუ რატომ არ გადაიხადეს გადასახადი. დასახელებულია ის სამსახურები, რომლებმაც სათანადოდ არ იმუშავეს და გარკვეული ცოდვა დაუშვეს. ტელევიზიაშიც არის გამოცოცხლების სიმპტომები. საინტერესო იყო ამ თემაზე ერთი გადაცემა, მაგრამ ერთი გადაცემით ფონს ვერ გავალთ. ეს სისტემატურად უნდა ხდებოდეს. ყველამ უნდა იცოდეს, რომ თუ დღეს ინსპექტორი წესიერად იმუშავებს, ყველაზე მეტად უზრუნველყოფილი იქნება სახელმწიფოს მიერ. თუ თქვენ ამ პრინციპს განახორციელებთ, შეიძლება, მართლაც, სანიმუშო სამსახური შექმნათ. მხედველობაში მაქვს ისიც, რომ მოწესრიგდება აღრიცხვიანობა, დაინერგება თანამედროვე ტექნოლოგიები, განსაკუთრებით, საბაჟოზე. მინდა, რომ კოორდინაცია აქაც იყოს, ამ საკითხებში. რაც შეიძლება ნაკლები ხვრელი უნდა დარჩეს იმისათვის, რომ უსინდისო ადამიანებმა არ ისარგებლონ ამით.

ადგილობრივ ბიუჯეტებთან დაკავშირებით სავსებით ვეთანხმები ბატონ ავთანდილ ჯორბენაძის მკაცრ შეფასებებს და მინდა გთხოვოთ, მოიფიქრეთ, როგორ მოხდეს კოორდინირება ადგილობრივ ხელისუფლებასა და სამინისტროს წარმომადგენლებს შორის. არ მჯერა, რომ არის ისეთი ინსპექტორი, რომელსაც კვირაში ერთხელ მოიწვევენ გამგებელთან ან ქალაქის მერთან და იგი უარს ამბობს იქ მისვლაზე. როგორ შეიძლება გამგებელი გვერდზე იდგეს? წარმოუდგენელია!

დღეს ველოდები, რომ ბატონი ვანო ზოდელავა დაასახელებდა სამსახურიდან დათხოვნილი ერთი-ორი გამგებლის გვარს. დედაქალაქის რომელიმე რაიონი რომ არ ასრულებს შემოსავლების გეგმას, ეს იმას ნიშნავს, რომ იქ გამგებელი არა გვყავს. უნდა დავითხოვოთ ასეთი გამგებელი, ვინც უნდა იდგეს მის ზურგს უკან, თუნდაც შევარდნაძე. ვისაც მუშაობა უნდა, ისინი ამას ახერხებენ, ზოგი საქმიანი თვისებებით მოხვდა ამ პოსტზე, ზოგი - პროტექციით, ზოგიც - სხვა მონაცემებით, ზოგიერთი მათ თგანი მართლა მუშაობს. ზოგიერთი თავზეხელაღებულია, არაფ ფერს კითხულობს, რა ხდება რაიონში, მარტო ის აინტერესებს, დამატებით საიდან რა შემოვა მის ჯიბეში. მოვიდა დრო, გამგებლებსაც მოვკითხოთ.

არ ვაპატიე განერვიულების ნიადაგზე პატარა გადაცდომაც კი გიგლა ბარამიძეს, რომელიც უერთგულესი კაცია, ამ 6-7 წლის განმავლობაში იგი ერთგულად ემსახურებოდა სახელმწიფოს. არც ერთ გამგებელს, არც ერთ რწმუნებულს არ ვაპატიებ. ბიუჯეტი ეს არის ქვეყნისათვის ყოფნა-არყოფნის საკითხი. არა მარტო პენსიები, არამედ პედაგოგებისა და ყველა კატეგორიის მოსამსახურეთა ხელფასები, ყველაფერი ბიუჯეტზეა დამოკიდებული.

იფიქრეთ შეთანხმებულ მუშაობაზე, - მივმართავ ბატონ ლევან ძნელაძეს, არ ვეთანხმები თქვენს გამოთქმას: არა „შეხმატკბილებული“ მუშაობა (ეს ხანდახან სხვა ასოციაციას იწვევს), არამედ შეთანხმებული, კოორდინირებული მუშაობა. ვფიქრობ, ეს კარგი და დიდი რეზერვია იმისათვის, რომ თებერვლის გეგმის შესრულება სათუო არ გახდეს.

კიდევ ერთიც მინდა ვთქვა, რომ ძალიან დიდი იმედით ვუყურებ იმას, რაც ხდება ამ სამინისტროში, ოღონდ ტემპი არ უნდა შეანელოთ, გააგრძელეთ აღებული კურსი, და ბევრი რამ სასარგებლო გაკეთდება ჩვენი ქვეყნისათვის.

ბატონი პეტრე მამრაძე მაწვდის ცნობას, რომ ამერიკის შეერთებული შტატების ბიოგრაფიების ინსტიტუტმა, რომელიც ამ დარგში წამყვანი და ავტორიტეტული დაწესებულებაა, 2001 წლის ქალად დაასახელა ქალბატონი რუსუდან ბერიძე, მისი გამორჩეული მოღვაწეობისა და იმ კეთილშობილური მაგალითისათვის, რომელიც მან მისცა ხალხს და მთელ საზოგადოებას.

ეს შეფასება აბსოლუტურად ემთხვევა ჩვენს შეხედულებებს ქალბატონ რუსუდანზე, მისი ერთგულება, თავგანწირვა მართლაც სანიმუშოა. იგი ყოველთვის აკეთებს იმაზე მეტს, რისი გაკეთებაც ერთ ადამიანს შეუძლია.

გილოცავთ!

ბატონი თემურ მოსიაშვილი დავნიშნეთ სამცხე-ჯავახეთში საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწუნებულად. იგი კარგად მიიღეს. იგი მუშაობდა ასპინძაში, ახალციხეში, მას საკმაოდ კარგად იცნობენ, გამოცდილება ძალიან დიდი აქვს: ამდენი წლის განმავლობაში დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ხაზით მუშაობდა, მთავრობის სხდომებს ესწრებოდა, ყველა რწუნებულთან აქვს ურთიერთობა, უნარიანი კაცია და, მჯერა, ამ დიდ ნდობას გაამართლებს.

მასაც მინდა მივულოცო ეს ნდობა, რომელიც, უპირველეს ყოვლისა, მის მიმართ გამოიჩინა მოსახლეობამ, შემდეგ - ხელმძღვანელობამ.

ორიოდე სიტყვა ერთ მოვლენასთან დაკავშირებით.

თქვენ, ალბათ, გრძნობთ, რომ რამდენიმე თვეა, დაიწყო „პოლიტიკანების“, და არა პოლიტიკოსების, მასირებული შემოტევა. პოლიტიკოსებს, პოლიტიკურ პარტიებს შორის ბრძოლა ყოველთვის იყო და იქნება. ნამდვილ პოლიტიკურ ოპოზიციურ პარტიასთან მუშაობა სავსებით შესაძლებელია და ბატონმა ავთანდილ ჯორბენაძემ, სხვებმაც ეს დაადასტურეს, ისინი ბიუჯეტის ურთულეს საკითხებზე ერთად მუშაობდნენ, ოპოზიციიდან თითქმის უმრავლესობამ მხარი დაგვიჭირა. თუ ვინმემ არ დაგვიჭირა მხარი, ისევ ჩემს მიერ შექმნილი პარტიიდან. რატომ? ვერ გავიგე. ეს მათ სინდისზე იყოს. მაგრამ მარტო ბიუჯეტისათვის ხმის მიუცემლობაზე როდია ლაპარაკი. არის ადამიანების ერთი ჯგუფი, რომელთა მიმართ ნამდვილად არა მაქვს სიძულვილის განცდა, საერთოდ, არ მაქვს ეს თვისება. მზად ვარ, ხვალვე შევხვდე მათ, მოვუსმინო, თუ ქვეყნის ბედი აინტერესებთ, ერთად ვიმსჯელოთ, ერთად განვიხილოთ, მაგრამ ძალიან მაწუხებს ის, რომ მათ აიღეს კურსი ქვეყნის აბსოლუტურ პოლიტიზებაზე, უმაღლესი სასწავლებლების ყოვლად უწყინარ ბავშვებზე, ლამის სკოლების მოსწავლეებზეც კი და ცდილობენ, ბავშვები, სტუდენტები ერთმანეთს გადაჰკიდონ. მე მოვიწვიე ახალგაზრდათა ერთი ჯგუფი, დაახლოებით 27 კაცი იყო და ყველამ აღშფოთება გამოთქვა იმის გამო, რომ პირდაპირ ნადირობენ, რომელი პარტია გადაიბირებს მათ. ისინი მოესწრებიან, დაამთავრებენ სასწავლებლებს, სადაც თვითმმართველობები აქვთ. თვითმმართველობებზე სპეციალური გადაწყვეტილება უნდა მივიღოთ, მხარი დავუჭიროთ, ყოველმხრივ წავახალისოთ, რექტორებიც უნდა ვაიძულოთ, მეტად დაუჭირონ მხარი თვითმმართველობების მოძრაობას სასწავლებლებში. მაგრამ პარტიათა შეჭრა უმაღლეს თუ საშუალო სასწავლებლებში, ცუდი მოვლენაა და თუ ახლა ისინი ისმენენ, რასაც მე ვამბობ, მზად ვარ, მათთან ერთად და, თუ საჭიროა, ახალგაზრდობის წარმომადგენლებთან ერთად განვიხილოთ ეს საკითხები. მე მექნება საბჭოს სხდომა, ჩვენ მოვილაპარაკებთ, მე დაინტერესებული ვარ, მქონდეს იმ სტუდენტობასთან ისეთი ურთიერთობა, რომლის უმთავრესი მიზანია ცოდნის შეძენა და მომავალში ქვეყნის სამსახური. ჩვენ ამ სტუდენტობას დავუჭერთ მხარს და არა იმას, ვისაც უკეთესი ლაპარაკი შეუძლია ამა თუ იმ თემაზე ტრიბუნიდ დან. ჩვენ იმ სტუდენტებს დავუჭერთ მხარს, რომელთა შორის ბევრია სტიპენდიატი, გრანტის მფლობელი, ჩვენ ამ ბიუჯეტში გავაორმაგეთ მათი რაოდენობა.

მაგრამ არა მარტო სასწავლებელზეა ლაპარაკი. გუშინ მოვუსმინე ბატონ ამირან გამყრელიძეს, რომელიც ტელეკომპანია „რუსთავი-2“-ის ეთერში გამოდიოდა. ძალიან დამაჯერებელი, ძალიან კვალიფიციური, სერიოზული გამოსვლა იყო და მეამაყება, რომ ასეთი მინისტრები გვყავს, ვისაც შეუძლია არგუმენტირებულად, ფაქტებით, დოკუმენტებით, ტენდენციების ჩვენებით თავისი სიმართლე დაუმტკიცოს საზოგადოებას. მაგრამ ცალკე რომ შეკრიბო მხოლოდ ის ხალხი, რომლებიც სხვა მიზნებისათვის იბრძვიან, ეს კი ჩასაფიქრებელია. და თუ ისინი ექიმთა საზოგადოებასთან არიან - მით უფრო, თუ ქუჩიდან არის შესული, ესეც სხვა ამბავია. ვფიქრობ, ექიმთა საზოგადოება უნდა შეიკრიბოს და იმსჯელოს, თუ რა ხდება სისტემაში. ადრე ჩვენ ასეთ შეკრებებს ხშირად ვმართავდით, ვხვდებოდით და, სიმართლე გითხრათ, იქ შეკრებნილთა შორის ასობით ადამიანს ვიცნობ, რომლებმაც ურთულეს რეფორმას გაართვეს თავი და მაშინ დაგვიჭირეს მხარი, როცა ეს თითქმის შეუძლებელი იყო. ახლა ამ ხალხს იქ სიტყვაც კი არ მისცეს. ერთ-ერთი სამაგალითო რეფორმა სამედიცინო სფეროში საქართველოში განხორციელდა და რატომ არ უნდა შეიძლებოდეს ამაზე ლაპარაკი? კი, იყოს საწინააღმდეგო აზრი, კი, ბატონო, გამოთქვით, მაგრამ ჯოგური პრინციპით შევყაროთ ხალხი დარბაზში, მარტო ისინი, ვინც მე მეთანხმებიან ან ჩემს ოპონენტს ეთანხმებიან, არ ვარგა, ეს ცუდ შედეგამდე მიგვიყვანს.

მე ვიცი, ბევრს ძალზე დიდი იმედი ჰქონდა, რომ ვერ გამოვიზამთრებდით, არ იქნებოდა შუქი და ბევრს დაკვეთილიც ჰქონდა, სად უნდა შეეგროვებინათ გაცვეთილი საბურავები, რომელთა დაწვა შეიძლება პროსპექტებზე, და ასე მთელი ხალხი გამოეყვანათ ქუჩაში. მინდა ყველას მადლობა ვუთხრა, ვინც ხელი შეგვიწყო იმაში, რომ შუქის საკითხი, ავად თუ კარგად, არ ვამბობ, იდეალურად, მაგრამ მოაგვარა. ამას წინათ კულტურის მუშაკებს შევხვდი და ყველამ აღნიშნა, რომ თითქმის 24-საათიანი რეჟიმით იღებენ ელექტროენერგიას, სადაც არის გრაფიკი, იქ დაცულია. გასაკეთებელი კი ჯერ კიდევ ბევრია.

ძალიან დიდი იმედი ჰქონდათ, რომ რუსეთი არ მოგვაწვდიდა გაზს, ისევე, როგორც გასულ წელს, საახალწლოდ გამოგვითიშავდნენ. მუშაობდნენ კიდეც საამისოდ, ღონისძიებებს მართავდნენ, არც გვარს ვასახელებ ახლა და არც პარტიას, მაგრამ ასეთი ხალხი არის, ჩემზე უკეთ იცით. მოვა დრო, თვითონ დაასახელებთ მათს გვარებს.

და, კიდევ: პედაგოგების ხელფასებთან დაკავშირებით, მათ, ფაქტობრივად, ისინი გამოეცალათ და დარბოდნენ სკოლებში, რომ როგორმე პედაგოგებს შორის დასაყრდენი ძალა გაეჩინათ.

არ ვარგა ეს,პატარა ქვეყანა ვერ გაუძლებს ამდენ უბედურებად. ყველამ ერთნაირად უნდა ვიზრუნოთ ქვეყანაზე, მის ხვალინდელ დღეზე, კორუფციის აღმოფხვრაზე, ერთმანეთს მხარში ამოვუდგეთ, განსხვავებული აზრის მქონე ხალხიც ეროვნულ, სახელმწიფოებრივ საქმეებში უნდა გაერთიანდეს. მჯერა და მწამს ასეთი მრავალპარტიული, პლურალისტული საზოგად დოებისა, რომელსაც მხარს ვუჭერ და მომავალშიც დავუჭერ.

დღეს ეს საუბარი იმისათვის წამოვიწყე, რომ მინისტრები რამდენადმე უფრო აქტიურები უნდა იყვნენ თავიანთ სისტემ მებში და ასევე ტელევიზიასთან ურთიერთობაში. რასაც ვაკეთებთ, მოსახლეობამ უნდა იცოდეს. მოსახლეობა, უწინარესად, ამჩნევს იმას, რაც არ არის გაკეთებული. ასეთი, რაც შეიძლება ნაკლები უნდა იყოს. უპირველეს ყოვლისა, ჩვენ უნდა შევნიშნოთ გაკეთებულიცა და გასაკეთებელიც. მაგალითად, დღეს რომ შუქი მოვიდა და ყველამ გაიხარა, ეს ჩვეულებრივი მოვლენა უნდა იყოს. ეს არც უკვირთ სადმე. ამიტომ, ხანდახან უნდა შევახსენოთ თანამემამულეებს, რომ ეს ძნელი იყო, ეს დამოკიდებული იყო რუსეთთან ურთიერთობაზე, დაკავშირებული იყო განაწილების სისტემასთან, ტარიფებთან, იმასთან, რომ ამერიკის შეერთებულ შტატებს 10-12 მილიონი დოლარის დახმარება უნდა მოეცა ჩვენთვის, რომ 55 ათას ოჯახს, რომელსაც გადახდის საშუალება არა აქვს, დავხმარებოდით და მათთვის შუქი მიგვეცა. არიან ისეთებიც, რომლებიც არ იხდიან, თუმცა აქვთ გადახდის საშუალება.

ასე რომ, რასაც ვაკეთებთ, უნდა შეგვეძლოს ამაზე საუბარი და მოსახლეობამ ეს უნდა იცოდეს. მოსახლეობა არ უნდა ფიქრობდეს, რომ მას ისეთი მთავრობა ჰყავს, რომელსაც არაფერი აწუხებს. ჩვენ ვმუშაობთ, ყველა თქვენთაგანი შეუძლებელს აკეთებს და ეს უნდა იცოდეს ჩვენმა ხალხმა, უნდა იცოდეს, ვის მოუსმინოს, უფრო სწორად, ყველას უნდა მოუსმინოს, მაგრამ, ვის დაუჯეროს და ვის - არა, აი, ეს არის მთავარი.

„ხალხმა ყველას უნდა მოუსმინოს, მაგრამ ვის დაუჯეროს და ვის - არა, აი, ეს არის მთავარი“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 7 თებერვალი. - №31 (4090). - 1,3 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
11 თებერვლის რადიოინტერვიუ

- 8 თებერვალს საქართველოში ტრადიციულად დავით აღმაშენებლის ხსენებისა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსების დღე აღინიშნება. შეიძლება ითქვას, ეს დღესასწაული დამკვიდრდა ჩვენს ქვეყანაში და სახელმწიფოებრივი აღმშენებლობის სიმბოლოდაც იქცა... - ჟურნალისტის ნატო ონიანის თხოვნით ამ თემაზე საუბრით დაიწყო თავისი ტრადიციული ორშაბათის რადიოინტერვიუ საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ:

- 8 თებერვალი მართლაც დიდი დღეა სრულიად საქართელოსათვის.

ჩვენი ქვეყნის ერი და ბერი, მორწმუნე თუ ათეისტი, ქრისტიანი თუ სხვა რელიგიის აღმსარებელი, ქართველი და საქართველოს ყველა მოქალაქე, ეროვნების განურჩევლად, მოწიწებით აღნიშნავს საქართველოს დიდი მეფისა და მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანის, ქართული სახელმწიფოს აღმაშენებლის, დიდი რეფორმატორის დავით მეოთხე ბაგრატიონის ხსენების დღეს.

მსოფლიოსა და საქართველოს ისტორიამ მეფეთა ბევრი ზეწოდება იცის, მაგრამ აღმაშენებელი მხოლოდ დავით მეოთხეა. მან არა მხოლოდ ქართული სახელმწიფო აღაშენა, არამედ ქართული სულიც ააღორძინა. და თავადაც იქცა ჭეშმარიტად ქრისტიანული ღვთისმოშიშობის, თვითგვემის, იმავდროულად ლომგული რაინდობის საოცარ განსახიერებლად.

ათეულობით წელი დასჭირდა იანვარქმნილი ქვეყნის აღდგენას, გაერთიანებას, მაგრამ მან ბიბლიური იობის მოთმინებით აკეთა მისი დიდი საქვეყნო საკეთებელი.

საოცრად ნიშანდობლივია, რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სწორედ დავით აღმაშენებლის ხსენების დღეს დაფუძნდა.

ხშირად ამბობენ: „ეპოქა იცვლებაო“. რა თქმა უნდა, მე-12 საუკუნიდან დღემდე ბევრმა წყალმა ჩაიარა მტკვარშიც, ალაზანშიც და რიონშიც, მაგრამ სახელმწიფოებრივი სულისკვეთება, ანუ ის საფუძველი, რომელსაც ეროვნული სახელმწიფო ეყრდნობა, უცვლელი უნდა იყოს.

დავითი დღეს რომ, თუ შეიძლება ასე ითქვას, „წამოახედა“, ალბათ, ბევრ ქვეყნის ორგულსა და „მძარცველ-მეკობრეს“ მოუწევდა (როგორც ქართველი ჟამთააღმწერელი მოგვითხრობს) უმკაცრესი „წურთნა“, ანუ უმძიმესი სასჯელი სახელმწიფოებრივ ინტერესთა შელახვისათვის.

მე კვლავ ვადასტურებ, რომ ეპოქათა ცვალებადობის მიუხედავად, ჩვენ დავითისა და თამარის საქართველოს ვაშენებთ, ანუ - ღირსებითა და ზნეობით აღსავსე, თავისუფალ ქვეყანას, რომელსაც შეეძლება თანასწორად ითანამშრომლოს მსოფლიოს ყველა სახელმწიფოსთან.

ჩვენ ურთულეს პროცესში ვიმყოფებით, მაგრამ ეს ერთადერთი სწორი არჩევანია, რომელიც ჩვენმა ხალხმა და საქართველოს ხელისუფლებამ გააკეთა.

- შაბათ-კვირას გაიმართა მთავრობის გაფართოებული სხდომა, რომელზეც ორი ძირითადი საკითხი განიხილებოდა: კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა და გასული წლის ეკონომიკური შედეგების შეჯამება. როგორია თქვენი შთაბეჭდილება?

- მე მიმაჩნია, რომ ასეთი სხდომები, რომლებიც პერიოდულად იმართება (ჩვენ ამ ბოლო დროს ცოტა შევანელეთ ყურადღება მუშაობის ამ ფორმის მიმართ), უაღრესად სასარგებლოა, ვინაიდან ეს არის ერთგვარი ანგარიში ხელისუფლებისა - ხალხის წინაშე. და, თუნდაც, ერთგვარი სემინარი: მაღალი და საშუალო რგოლის ხელმძღვანელებმა გაიცნონ ის, რაც ხდება ქვეყანაში, თითოეულ რეგიონში, რაიონსა და ქალაქში.

შემთხვევითი არ გახლავთ ის დიდი ინტერესი, რომელსაც მასმედია ამჟღავნებს ასეთი სხდომების მიმართ. მინდა მადლობა ვუთხრა ყველას - ჩვენს პრესას, ტელევიზიას, განსაკუთრებით პირველ არხს იმ ყურადღებისათვის, რომელიც მათ დაუთმეს ორი დღის ძალიან სერიოზულ და საგნობრივ მსჯელობას ქვეყნის განვითარების საკითხებზე.

ეს რომ „ჩვეულებრივი რუტინა“ იყოს (როგორც ზოგიერთი ენაწყლიანი პოლიტიკანი და დემაგოგი ქილიკობს), მაშინ დამოუკიდებელი მედიის (ანუ საზოგადოების) ინტერესის ინსცენირება ძალიან ძნელი (ალბათ, შეუძლებელიც) იქნებოდა.

ამჯერადაც გაიმართა საინტერესო, საგნობრივი, პირუთვნელი საუბარი საქვეყნო პრობლემებზე.

ყველა იმ ადამიანისათვის, ვინც ქვეყნის გულშემატკივარია და სამშობლოს ინტერესებით, მისი გამარჯვების სიხარულითა და მარცხის მწუხარებით ცხოვრობს, ნამდვილად საინტერესოა იმ ტენდენციებზე მსჯელობა, რომლებიც საქართველოში იკვეთება ორი უმთავრესი მიმართულებით: ეს გახლავთ კორუფციის აღმოფხვრა (ანუ, ფაქტობრივად, სახელმწიფოებრიობის განმტკიცება) და ეკონომიკაში მიმდინარე პოზიტიური პროცესების გაძლიერება.

განსაკუთრებით მივაპყრობ მსმენელისა და მკითხველის ყურადღებას იმ გარემოებას, რომ კორუფციაზე მსჯელობა სულ უფრო საქმიანი, საგნობრივი და პერსონიფიცირებული ხდება.

სწორედ ამას მოვითხოვდი მე ყოველთვის ჩემი კოლეგებისაგან: კორუფციაზე ზოგადად ლაპარაკი ძალიან ადვილია, კონკრეტული გვარების დასახელება და კონკრეტულ კორუმპირებულ პირებთან დაპირისპირება კი გაცილებით უფრო ძნელი.

ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებით აღსანიშნავია პრეზიდენტთან არსებული ანტიკორუფციული პოლიტიკის საკოორდინაციო ბიუროს მდივნის ბატონ მირიან გოგიაშვილის გამოსვლა. რა თქმა უნდა, გენერალური პროკურორის ბატონ ნუგზარ გაბრიჩიძისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის ბატონ კობა ნარჩემაშვილის მოხსენებები, ასევე განსაკუთრებით ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო კონტროლის პალატის თავმჯდომარის სულხან მოლაშვილის გამოსვლა და მთლიანად კონტროლის პალატაში განხორციელებული რეფორმების მნიშვნელობა და სხვა მოხსენებები და გამოსვლები. ძალზე საჭირო, შინაარსიანი იყო საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის ბატონ ავთანდილ ჯორბენაძის სიტყვა თითქმის ყოვლისმომცველი ანალიზით.

კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, რომ ძალიან დიდი სამუშაო შეასრულა კონტროლის პალატამ და მათ მიერ შემოწმებული და გამოძიებული მასალები ძალიან ბევრი გადაწყვეტილების საფუძველი გახდა.

ძალიან ბევრი, ასევ ვთქვათ, „ბობოლა კორუფციონერი“ უკვე დაპატიმრებულია, მრავალი საქმეც ლოგიკურ დასასრულს უახლოვდება. მინდა შევახსენო რადიომსმენელებსა და მკითხველებს: მე არაერთხელ აღმინიშნავს, რომ ჩვენი წინსვლის დამაბრკოლებელი სწორედ კორუფცია და კორუმპირებულნი გახლავთ. თითქმის წელიწად-ნახევარი ვამზადებდით ჩვენს თავსაც და საქართველოს მოქალაქეებსაც კორუფციასთან ბრძოლაში ჩასაბმელად. გაიხსენეთ ეგრეთ წოდებული „შვიდკაცას“ მიერ შემუშავებული მართლაც შესანიშნავი პროგრამა, რომელიც მსოფლიოს ბევრი ქვეყნის წარმომადგენლებმა აღიარეს, როგორც სამაგალითო და მაღალი დონის პროგრამა, რომელიც მე დავამტკიცე, შემდეგ მთელი რიგი კონკრეტული პროგრამები მიმართულებებისა და დარგების მიხედვით, გაიხსენეთ სასამართლო რეფორმა და ბოლოს ჩემი ბრძანებულებით შექმნილი, პრეზიდენტთან არსებული ანტიკორუფციული საბჭო, რომელიც, ჩვენდა გასახარად, ასე აქტიურად ამოქმედდა. ეს არის მთელი კომპლექსი, რომელიც ითვალისწინებდა კორუფციასთან ბრძოლის საფუძვლების მომზადებას და ახლა უკვე შეიძლება გარკვეულ შედეგებზეც ვილაპარაკოთ.

სამომავლოდ იმით უნდა ვიხელმძღვანელოთ, რომ ვინც უნდა იყოს, რა წარსული დამსახურებაც უნდა მიუძღოდეს, პიროვნულად როგორი დამოკიდებულებაც უნდა მქონდეს მე პირადად, რა გავლენითაც უნდა სარგებლობდეს, თუ მინისტრი, სხვა მაღალი თანამდებობის პირი, რწმუნებული ან გამგებელი ამ უმძიმეს პერიოდში დროის მოთხოვნას ვერ აცნობიერებს, მან პასუხი უნდა აგოს საზოგადოების, სახელმწიფოსა და პრეზიდენტის წინაშე.

ჩემთვის, მაგალითად, ძალიან მძიმე იყო, მიმეღო გადაწყვეტილება ბატონ კობა ბუჩუკურის შესახებ. თქვენ ყველამ იცით, როგორია ჩემი ურთიერთობა რწმუნებულთან, მათ შორის, ბატონ კობასთან. მე მას ვერც გაკეთებულს დავუკარგავ, მაგრამ, როცა არის ფაქტები (ლაპარაკი ბევრზეა, მაგრამ მე არ შემიძლია ფაქტებისა და მტკიცებულებების გარეშე გადაწყვეტილება მივიღო), მაშინ პრეზიდენტმა თავის თავს უნდა აჯობოს და მიიღოს ის გადაწყვეტილება, რომელიც ქვეყნისათვის აუცილებელია.

სხვათა შორის, ბატონმა ბადრი ხატიძემ თავის სიტყვაში დაასახელა ათზე მეტი გამგებელი, ადგილობრივი ხელმძღვანელები, რომლებიც თავს ვერ ართმევენ მოვალეობას, ვერ ასრულებენ საგადასახადო შემოსავლების გეგმებს და ამ რაიონებში კორუფციასთან ბრძოლა, ფაქტობრივად, არ მიმდინარეობს. მან პირდაპირ განაცხადა, რომ იგი მოამზადებს მასალებს, რათა პრეზიდენტმა მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. რეზერვი ჩვენ უკვე გვყავს, ხალხი არის. როცა ვხედავთ, რომ საქმე ზარალობს და ხალხის ინტერესებს ზიანი ადგება, პრეზიდენტმა გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს.

კორუფციის წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლა კიდევ უფრო გააძლიერებს თვალსაჩინო დადებით ტენდენციას ქვეყნის ეკონომიკაში.

თქვენ კარგად მოგეხსენებათ, რომ პრობლემები და ნაკლოვანებანი არასდროს მიგვიჩქმალავს. მაგრამ, როდესაც ნამდვილად არსებობს სასიკეთო ტენდნეცია, ამასაც სიხარულით ვამცნობ თანამემამულეთ, რათა საქართველოს ყველა მოქალაქეს, მრავალი ტკივილის, გაჭირვების მიუხედავად, მომავლის რწმენა და მხნეობა შევმატო.

მე უკვე დავასახელე გუშინაც და გუშინწინაც რამდენიმე თვალსაჩინო მაგალითი, კიდეც გავაცანი შეკრების მონაწილეებს რუსთავის ქარხანა „აზოტის“ დირექტორის წერილი, რომელმაც მოახსენა თათბირს, რომ ქარხანა ამუშავდა, 3500 ადამიანი დასაქმებულია, ხელფასი მაღალია და ქვეყნის სასუქებით მომარაგების საკითხი უკვე გადაწყვეტილია. პროდუქცია უკვე გადის საერთაშორისო ბაზარზე, დიდია მოთხოვნილება აზოტზე როგორც მეზობელ, ასევე ცენტრალური აზიის ქვეყნებში. შემდგომში ამუშავდება სხვა საამქროებიც. ასევე, შეიძლება ჩამოვთვალოთ ქუთაისის საავტომობილო, ცემენტის, რუსთავის ქარხნები და მრავალი სხვა, რომლებიც მთელი დატვირთვით მუშაობენ.

მე არ შემიძლია, არ მივესალმო ცალკეული სამინისტროების ინიციატივებს - აქ არის მაგალითები, რომლებიც დაკავშირებულია განვითარების მაღალ ტემპთან. ასეთი ტემპით ხასიათდება კავშირგაბმულობა, ტრანსპორტი და ზოგიერთი სხვა დარგები, მაგრამ მინდა მივესალმო ისეთ თითქოს მოულოდნელ ინიციატივებს, რომლებიც ფინანსთა მინისტრისაგან მიმდინარეობს. უკვე გახმაურებულია ქარხანა „ავიამშენებლის“ გაცოცხლების საკითხი ახალი დაკვეთების უზრუნველყოფათა და ფინანსთა მინისტრის ხელშეწყობით. იქ ათასობით ადამიანი მუშაობს. საავიაციო ქარხანა ახლა მოქმედებს.

მეორე კონკრეტული მაგალითი მინდა მოვიყვანო. ასევე, ფინანსთა მინისტრის დახმარებით გაცოცხლდა აგარის შაქრის კომბინატი და ეს იმას ნიშნავს, რომ ადგილობრივ ბიუჯეტში 580 ათასი ლარი შევა, ფონდებში - 500 ათასი ლარი, ცენტრალურ ბიუჯეტში - მილიონ-ნახევარი, სავარაუდოდ პროგრამა გადაჭარბებით შესრულდება და თუ ჩვენ დღეს ბიუჯეტისგან დროებით უნდა გამოვყოთ 12 მილიონი ლარი, სანაცვლოდ უკვე ქვეყანას დაუბრუნდება 20 მილიონი ლარი და ა.შ. სხვა სამინისტროებშიც ძალიან ბევრია ასეთი მაგალითები. ჩვენს შეკრებაზე ამაზე იყო სერიოზული საუბარი.

მე უკვე ვილაპარაკე იმის შესახებ, რომ ცალკეულ დარგებში ზრდის ტემპი შენელდა, მაგრამ ისიც არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ, ამასთანავე თვით ეკონომიკის ზრდა განუხრელად გრძელდებოდა.

ამ მხრივაც, 2001 წელი გარდამტეხად შეიძლება ჩაითვალოს. მთლიანი შიდა პროდუქტი გასულ წელს 4,5 პროცენტით გაიზარდა, რაც თითქმის ორი პროცენტული პუნქტით აღემატება წინა სამი წლის საშუალო მაჩვენებელს.

არც ის არის შემთხვევითი, რომ წინა წლებთან შედარებით დაფიქსირდა ინფლაციის ყველაზე დაბალი დონე: სულ რაღაც 3-3,5 პროცენტი.

ასეთი დაბალი ინფლაცია თვით ყველაზე მაღალგანვითარებულ ქვეყნებსაც კი შეშურდებოდა.

1996 წელთან შედარებით მთლიანი შიდა პროდუქტი თითქმის 25 პროცენტით გაიზარდა.

ვითარდება ვაჭრობა, ტრანსპორტისა და კავშირგაბმულობის დარგები.

ზოგიერთი სირთულის მიუხედავად, მთლიანობაში დადებითი ტენდენციები სჭარბობს, აგრეთვე, სოფლის მეურნეობასა და მრეწველობაში, დიდწილად წესრიგი დამყარდება ფისკალურ სფეროში, იზრდება საბიუჯეტო შემოსავლები, დაიწყო დავალიანებათა დაფარვა და მრავალი სხვა.

აბსოლუტურად დარწმუნებული ვარ: თუ, ერთი მხრივ, გავტეხავთ (გააფთრებული წინააღმდეგობის მიუხედავად) კორუფციას, მათ შორის, კონტრაბანდასა და ფალსიფიკაციას, ხოლო, მეორე მხრივ, შევინარჩუნებთ პოლიტიკურ სტაბილურობას, უახლოეს მომავალში განვითარების ეს ტემპიც კი საკმაოდ დაბალი მოგვეჩვენება, როდესაც დაიწყება ცნობილი „დიდი პროექტების“ განხორციელება, ანუ ქვეყანა ამ მიმართულებით მრავალწლიანი შრომის შედეგს მოიმკის.

დღეს მაქვს სავალუტო ფონდის მისიასთან შეხვედრა, რომელსაც დიდ მნიშვნელობას ვანიჭებ. მინდა გითხრათ, რომ სავალუტო ფონდის მისიამ ამჯერადაც კეთილგანწყობით იმუშავა საქართველოში. არ დარჩენიათ არც ერთი დარგი თუ სფერო, რომლისთვისაც ყურადღება არ მიექციოთ. მათ ძალიან დიდი სტიმული მოგვცეს იმისათვის, რომ ჩვენი მუშაობის ტემპი კიდევ უფრო გაძლიერდეს.

- თქვენ საუბრობდით საკადრო ცვლილებებზე. რამდენადაც ჩვენთვის ცნობილია, ქალაქ ფოთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი შეიცვალა, რასთან იყო ეს დაკავშირებული?

- ქალაქ ფოთში განსაკუთრებული არაფერი ხდება. ქალაქი, განსაკუთრებით კი ნავსადგური, ვითარდება, იზრდება, მაგრამ ეს ტემპი უკვე საკმარისი აღარ არის. ბატონი აკაკი დარჯანია, რომელიც აქამდე ქალაქის მერად მუშაოდბა, რამდენიმე თვის წინათ მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მისი გადასვლა თუ გათავისუფლება აუცილებელია. არავითარი პრეტენზია მისი პატიოსნების მიმართ არა გვაქვს. იგი წესიერი, მართლაც პატიოსანი კაცია, მაგრამ მივედით იმ დასკვნამდე, რომ, ალბათ, დღეს ფოთში სხვა ტემპი და სხვა მასშტაბია საჭირო.

- და, როგორც ჩანს, მართლაც გამორჩეული ადამიანია, ვინაიდან საქართველოში თანამდებობიდან ნებით არავინ მიდის...

- ხანდახან არის გამონაკლისებიც. ფოთის სოცაილურ-ეკონომიკური განვითარების ძირეულ საკითხებზე მივიღებთ სერიოზულ გადაწყვეტილებას. ფოთს, ისევე როგროც მთელ სამეგრელოსა და საქართველოს სხვა რეგიონებს, ქალაქებს დიდი მომავალი აქვს, მაგრამ ფოთი განსაკუთრებით გამორჩეულია. ფოთის განვითარება უკავშირდება ევრაზიის დერეფნის პერსპექტივებს. სახელმწიფო კომისია ავთანდილ ჯორბენაძის ხელმძღვანელობით იმუშავებს ამ საკითხებზე და ჩვენ გვექნება ძალიან სერიოზული მხჯელობა. ამის გათვალისწინებით ასეთი არჩევანი გავაკეთეთ: ბატონი დავით ქანთარია დავნიშნეთ ქალაქ ფოთის მერად. მას საზოგადოება კარგად იცნობს. იგი ურთულეს დროს, ურთულეს პირობებში მივიდა წალენჯიხაში სამუშაოდ, და უნდა გითხრათ, რომ გამოიჩინა დიდი შრომისმოყვარეობა, თავდადება, თავგანწირვა. მას, მართლაც, რამდენიმე წელიწადი დასჭირდა, მაგრამ რაიონმა, როგორც იტყვიან, თვალში გამოიხედა. ბევრი რამ აშენდა, მათ შორის, ცნობილი ხიდი, რომელიც მე გავხსენი. ხალხის განწყობილებაც დიდად გამოირჩევა იმისაგან, რაც იმ მძიმე წლებისაგან მივიღეთ მემკვიდრეობად.

მინდა აქვე გითხრათ, რომ ცვლილებები იქნება გამგებელთა კორპუსშიც, რა თქმა უნდა, ეს ყველაფერი გაკეთდება საჯაროდ, სახალხო და ქვეყნის მოსახლეობა, მოქალაქენი ამის შესახებ ინფორმაციას მიიღებენ.

- გასულ კვირას თათბირებზე ითქვა აფხაზეთის თემის თაობაზეც. დღეს უკვე ლაპარაკია იმის შესახებ, რომ უახლოეს მომავალში დევნილთა ყრილობაც გაიმართება. როგორ აფასებთ თქვენ ამ ყველაფერს?

- ჩემამდე მოვიდა ინფორმაცია, რომ ასეთი მოძრაობა დაიწყო. როგორ შეიძლება, მე რაიმე თავყრილობის წინააღმდეგი ვიყო, მაგრამ თვით მიზანი, რომელსაც ორგანიზატორები ასახელებენ, რამდენადმე გაუგებარია. მათ უნდათ, გამოხატონ სურვილი, მხარი დაუჭირონ ბატონ ასლან აბაშიძეს, რათა მან შეასრულოს საქართველოს პრეზიდენტის სპეციალური წარმომადგენლის ფუნქცია. ეს გადაწყვეტილება მე უკვე მივიღე. შესაბამისად, გაზეთში ცნობაც გამოქვეყნდა და ბატონი ასლანი მოსკოვში იმყოფება. როცა მე მას წასვლის წინ ველაპარაკე, მისთვისაც ცოტა მოულოდნელი იყო თვით ამ ყრილობის გამართვის იდეა. მას მიაჩნია, რომ თუ დევნილებს სურთ გამოხატონ თავიანთი კეთილი დამოკიდებულება, ნდობა, შეიძლებოდა ეს შეკრებები რაიონებში, ქალაქებში გამართულიყო. არა მგონია, ამასთან დაკავშირებით საქართველოში ვინმეს უნდობლობის სინდრომი აწუხებდეს.

როგორც მე ბატონი ასლანის ინფორმაციით ვიცი, მოსკოვში მან ნაყოფიერად იმუშავა. იგი ამ დღეებში დაბრუნდება. ამიტომ, ვფიქრობ, ამ საკითხთან დაკავშირებით თავყრილობები, რომლებიც არც ისე იაფი ჯდება და უფრო მეტი ძალა და ენერგია მიაქვს, არ უნდა იყოს აუცილებელი. უნდა ვადროოთ, ბატონმა ასლანმაც იმუშაოს, მეც უნდა ვიმუშავო. ბატონი ავთანდილ ჯორბენაძე აპირებს სოხუმში ჯერგენიასთან და სხვა ხელმძღვანელებთან შეხვედრას. ასევე მუშაობენ მალხაზ კაკაბაძეც და დანარჩენი სხვებიც. ბატონ ასლანს შეიძლება ცოტა სხვა გზები აქვს, სხვა ხერხები და მეთოდები, სხვა რეზერვები იმისათვის, რომ ჩვენს საერთო ეროვნულ ტკივილს წაადგეს და სასარგებლო საქმე გააკეთოს.

- და, ბოლოს, კიდევ ერთი ასეთი თემა: ქართველი ინტელიგენციის წარმომადგენლებთან შეხვედრისას თქვენ აღნიშნეთ, რომ გასული წლის კულტურულ მიღწევათა შორის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი წარმატება იყო ანსამბლ „ერისიონის“ წარმატება და მისი გასტროლები საფრანგეთში...

- მე აუღელვებლად არ შემიძლია ამის შესახებ საუბარი. მე მუდმივად თვალს ვადევნებდი, როგორ მიმდინარეობდა ანსამბლის მოღვაწეობა. უწინარესად, უნდა გითხრათ, რომ გასტროლებიც საოცარად იყო ორგანიზებული. ის უცხოელი მეგობრები კი, რომლებიც ანსამბლს ეხმარებოდნენ, მართლაც უმაღლესი რანგის პროფესიონალები არიან. ის შთაბეჭდილებები, რომლებიც ანსამბლმა ჩამოიტანა საფრანგეთიდან, მართლაც წარუშლელია. ჩვენ ერთხელ კიდევ უნდა დავინახოთ, თუ რა სიმდიდრე გვაქვს ჩვენი ეროვნული კულტურის (იქნება ეს ფოლკლორი, ხალხური ცეკვები და სხვა მრავალი) სახით.

ეს მართლაც დაუვიწყარი დღეები იყო, ალბათ, თვით ამ კოლექტივის წევრებისათვის. ყველაფერი ეს, ვფიქრობ, აღბეჭდილი იქნება ფირზე და ჩვენს მაყურებელს ექნება საშუალება, ნახოს, ყოველგვარი გადაჭარბების გარეშე ვიტყოდი, ამ უნიკალური კოლექტივის ზღაპრული წარმატება ბატონი ჯემალ ჭკუასელის მეთაურობით, რომელიც ჩვენი დროის დიდი მოღვაწეა. მინდა მასაც მივესალმო. თუ ანსამბლის ხელმძღვანელები და წარმომადგენლები მოისურვებენ, მე ამ დღეებში გამოვძებნი დროს, აუცილებლად შევხვდები და ორიოდე თბილ სიტყვას ვეტყვი ჩემი ხალხის და პირადად ჩემი სახელით.

„ჩვენ დავითისა და თამარის საქართველოს ვაშენებთ, ანუ - ღირსებითა და ზნეობით აღსავსე თავისუფალ საქართველოს, რომელსაც შეეძლება თანასწორად ითანამშრომლოს მსოფლიოს ყველა სახელმწიფოსთან“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 12 თებერვალი. - №35 (4094). - 1,2 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
სიტყვა მთავრობის გაფართოებულ სხდომაზე
2002 წლის 9 თებერვალს

მინდა ყველა თქვენგანს მივესალმო, განსაკუთრებით ჩვენს სტუმრებს, მხედველობაში მყვანან ჩვენი საზოგადოების ცნობილი მოღვაწეები კულტურის სფეროდან, მწერლები, ბიზნესმენები, სხვები, რომლებიც მონაწილეობას იღებენ ამ ძალზე სერიოზულ მსჯელობაში. ასევე მივესალმები პრესის, ტელევიზიის წარმომადგენლებს. გვჯერა, ისინი შეეცდებიან, რაც შეიძლება ობიექტურად, მაგრამ მწვავედ გააშუქონ ის საკითხები, რომელთა შესახებ დღეს ვსაუბრობთ.

ნება მომეცით, ვისარგებლო იმ მასალით, რომელიც ჩემს თანაშემწეებთან ერთად მოვამზადეთ, მხედველობაში მაქვს ის მომენტი, რომ დღევანდელი შეხვედრა არ უნდა იყოს ჩვეულებრივი, ისე როგორც აქამდე ვხვდებოდით. ქალბატონმა ნინო ბურჯანაძემ აღნიშნა, რომ დიდი იყო აღშფოთება იმ დარღვევების გამო, რაც რეალურად ხდება ქვეყანაში და რამაც, ფაქტობრივად, დააკნინა, სახელმწიფო. თუ დღევანდელი შეხვედრაც ჩვეულებრივად ჩაივლის, ისე როგორც სხვა შეხვედრები, მაშინ ამ საუბარს აზრი არა აქვს. მაგრამ ვიმედოვნებ, დღევანდელი შეხვედრა მაინც სხვა ხასიათისაა, რადგან გარკვეული საფუძველი გაგვაჩნია იმისათვის, რომ რაც მიზნად დავისახეთ, ის განვახორციელოთ.

ჩვენი ბოლო შეხვედრა 2000 წლის იანვარში გაიმართა ასეთივე მასშტაბური შემადგენლობით. მაგრამ, როგორც მოგახსენეთ, დღევანდელი სხდომის მნიშვნელობას განაპირობებს არა ქრონოლოგიური მომენტი, არამედ, გადაუჭარბებლად მინდა ვთქვა, ახალი ეტაპის პოლიტიკური შინაარსი.

ახლის შინაარსი და სამომავლო ამოცანები კი გასული პერიოდის შედეგებითა და ამჟამინდელი ძირეული პრობლემებით განისაზღვრება.

დამოუკიდებელი, დემოკრატიული და თავისუფალი საქართველოს მშენებლობის სამართლებრივ-პოლიტიკური საფუძველი 1995 წლის კონსტიტუცია გახლავთ. ამიტომ გაწეული მუშაობის შეფასება და სამომავლო ამოცანებიც მხოლოდ კონსტიტუციური მიზნებიდან უნდა გამომდინარეობდეს.

დღეს უკვე ფაქტია, რომ უაღრესად რთული საგარეო პირობების მიუხედავად შევძელით სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის რეალური საფუძვლის შექმნა. იყო დრო, როცა დამოუკიდებლობის შესაძლებლობა ან მხოლოდ პოლიტიკური რომანტიზმით და გადაჭარბებული ოპტიმიზმით საზრდოობდა, ან ზედმეტი პრაგმატიზმით და უიმედობის გამო თითქმის გამოირიცხებოდა. ორივე მათგანი სინამდვილის რეალური, მაგრამ ცალმხრივი ასახვა იყო.

შეიძლება ითქვას, რომ ფაქტობრივად მიღწეულია მათი პრაქტიკული სინთეზირება, ყოველ შემთხვევაში, იმ გეოპოლიტიკურ გარემოში, რომელიც ისტორიულად ჩვენი ქვეყნის უმძიმესი ხვედრის განმსაზღვრელია. ამჟამად დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში ერთ-ერთი ურთულესი ეტაპია. თუ ხატოვნად ვიტყვით, ახლა ჩვენ ვაბარებთ დამოუკიდებლობის ნებისა და უნარის სერიოზულ გამოცდას.

უხალოეს მომავალში მოხსენებით უნდა წარვდგე პარლამენტის წინაშე. ამიტომ ქვეყანაში შექმნილი პოლიტიკური სიტუაციის ვრცელ ანალიზზე დღეს იმდენად არ შევჩერდებით.

ცივილიზაციის საფეხურებზე აღმასვლა მხოლოდ იმ ერებმა შეძლეს, რომლებმაც ბოლომდე გამოავლინეს დამოუკიდებლობის რწმენა და უნარი. ყოველ მათგანს ჰქონდა სხვადასხვაგვარი დეპრესიების ეტაპები, მაგრამ არჩეული კურსი სათუო არასდროს გაუხდიათ. დღევანდელი ვითარება გვავალდებულებს რთული, მაგრამ აუცილებელი ეტაპის ღირსეულ გავლას.

დღეიდან დამოუკიდებლობის მოპოვებისას საქართველო არაერთხელ დამდგარა ურთულესი და საპასუხისმგებლო გადაწყვეტილებათა წინაშე. თქვენ ეს შესანიშნავად იცით, ბევრმა თქვენგანმა აღნიშნა ეს, მაგრამ, უბრალოდ, მინდა შეგახსენოთ ამის შესახებ: ფულის რეფორმა (ახლა ეს ეტაპი გავლილია და სხვათა შორის ვლაპარაკობთ, მაგრამ ეს ურთულესი და უძნელესი ეტაპი იყო), ასევეა ფასების ლიბერალიზაცია, სამართლებრივი რეფორმა. მინდა დავადასტურო ბატონი ლადო ჭანტურიას შეფასებები საქართველოში განხორციელებული სამართლებრივი რეფორმებისა, სასამართლო რეფორმისა და აღვნიშნო მისი განსაკუთრებული წვლილი ზოგიერთ მის თანამოაზრესთან ერთად.

ძალზე დიდი საქმე, წინგადადგმული სერიოზული ნაბიჯი იყო „დიდი აბრეშუმის გზის“ აღდგენის იდეის განხორციელება. ახლა ამ იდეასაც შევეჩვიეთ, მაგრამ ერთ-ორ წელიწადში ქვეყანა იგრძნობს, თუ რა მნიშვნელობა აქვს ამ პროექტებს საქართველოსათვის, მისი დამოუკიდებლობის განმტკიცებისათვის.

ისტორიული მოვლენაა რუსეთის სამხედრო ბაზების გაყვანის პროცესის დაწყება და სხვა მრავალი, რომლებიც სწორედ იმ გადაწყვეტილებათა რიცხვს მიეკუთვნებოდა, რომლებიც ქმნიდა ჩვენს დამოუკიდებლობას და რომელთა მიღება უნდა ეტვირთა ნამდვილად დამოუკიდებელ საქართველოს ხელისუფლებას.

როდესაც ამგვარი ამოცანების წინაშე ვიდექით, აქაც და ქვეყნის გარეთაც ბევრს ეგონა, რომ ვერ შევძლებდით საკუთარი ძალებით ესოდენ რთული და სარისკო ამოცანების განხორციელებას. მე ყველას ვთხოვ, იოლად ნუ წამოკრავთ ხელს ხელისუფლებას, პრეზიდენტს, მთავრობას, პარლამენტს და ა.შ. ყოველივე ეს მონაპოვარია, დამოუკიდებელი ქვეყნის ატრიბუტია. მე არაერთხელ შევხმიანებივარ ტელემაყურებლებს, რადიომსმენელებს და ხშირად ვიხსენებ ჩემს ჩამოსვლას საქართველოში ათი წლის წინათ, რა იყო მაშინდელი ან 1995 წლამდე საქართველო. მართალია, დიდი რევოლუციები არ მოგვიხდენია, მაგრამ მერე როგორ ნაბიჯ-ნაბიჯ გახდა ქვეყანა დამოუკიდებელი, რადგან სწორი გზა, სწორი ორიენტირები ავირჩიეთ. ვფიქრობ, ეს მაინც მონაპოვარია და ამას ნუ გავაუფასურებთ.

დათმობების, სუვერენიტეტის შეზღუდვის ხარჯზე ბევრი კონფორმისტულ გარიგებებს გვირჩევდა, მაგრამ, გაჭირვებისა და სიდუხჭირის მიუხედავად, ჩვენ შევძელით დამოუკიდებელი ქვეყნის მყარი საძირკვლის შექმნა.

უკვე გვაქვს გამოცდილება და ვიცით, რომ თავისუფალი და ერთიანი საქართველოსკენ სვლა გარდაუვალს ხდის საკუთარი ძალებით იმ სიძნელეების გადალახვას, ურომლისოდაც შეუძლებელია შემდგომი წინსვლა.

დამოუკიდებლობისა და დემოკრატიისაკენ სვლის ეს გარდუვალობა განაპირობებს კიდეც საქართველოს საზოგადოებრივი, სახელმწიფოებრივი მდგრადობის აუცილებლობას. მისი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პირობაა დემოკრატიული სამართლისა და სამართლიანობის პრაქტიკული დამკვიდრება, თავისუფლებისა და პასუხისმგებლობის ერთიანობა, კანონის უზენაესობა და სამართლებრივი სახელმწიფოს შექმნა.

ფაქტია, რომ ჩვენი რეალობა შორსაა სასურველისაგან. სამართლისა და კანონის უგულვებელყოფა, ფარული ზონები და უკანონო შეღავათების მქონე კლანები, დაუსჯელობისა და უპასუხისმგებლობის სინდრომი, კორუფციისა და კონტრაბანდის, ნარკობიზნესის მასშტაბი თუ სხვა მსგავსი რამ, ჩვენი საზოგადოების სამართლიან გულისწყრომას იწვევს.

ახლა მომაწოდეს ინფორმაცია, რომ ენგურის ხიდზე გამართული აქციის მონაწილეებმა შეწყვიტეს აქცია, მას შემდეგ რაც მათ შეხვდნენ ჩვენი წარმომადგენლები. ვფიქრობ, სასიამოვნო და სასარგებლო მოვლენაა. მინდა მადლობა ვუთხრა ამ აქციის ყველა მონაწილეს და აქედან მივმართო, რომ ამ აქციამაც შეასრულა როლი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს იმ რეზოლუციის მიღებაში, რომელიც შეიძლება გარკვეული შემობრუნების წერტილი გახდეს აფხაზეთის დაბრუნებისათვის ბრძოლაში.

მთავრობის გაფართოებული სხდომა ჩემი ინიციატივით იქნა მოწვეული. მიზნად არ ვისახავდით არც პესიმიზმის დამკვიდრებას და არც, თუნდაც, იმ მიღწევების გადაჭარბებით შეფასებას, რომელიც ამჯერად, ასე თუ ისე, გვაქვს.

უწინარეს ყოვლისა, ველოდი არსებული მდგომარეობის გამომწვევი მიზეზების ზუსტ ანალიზს და მოსაზრებებს მათი დაძლევის შესახებ. უნდა ითქვას, რომ გამომსვლელთა დიდმა ნაწილმა საგულისხმო და საინტერესო წინადადებები წარმოადგინა.

ამ თათბირის შედეგი უნდა იყოს მდგომარეობის რადიკალური შეცვლის დაწყება.

დემოკრატია არ ნიშნავს უკანონობასა და უპასუხისმგებლობას, პირიქით, იგი სამართლისა და კანონის უმკაცრეს, უპირობო და საყოველთაო დაცვას მოითხოვს.

ახლა მოვიდა ის დრო, როცა ჩვენ ეს პრობლემა უნდა დავაყენოთ დღის წესრიგში და დავიწყოთ რეალური მოძრაობა და ბრძოლა ამისათვის. მაგრამ არსებული მდგომარეობის დაძლევის უმთავრესი პირობაა ჯერ იმ სტრუქტურების სრულიად ახალ პრინციპებზე გარდაქმნა, რომელთა უშუალო დანიშნულებაა მართლწესრიგის დაცვა, კანონის უზენაესობის დამკვიდრება. ნაწილობრივ ამას ქალბატონი ნინო ბურჯანაძე შეეხო, სხვებიც, მაგრამ ზოგიერთ მოსაზრებას მაინც ჩამოვაყალიბებ.

სამართალდაცვის ორგანოებში რეფორმებისადმი ჩემი ფრთხილი დამოკიდებულება და განსაკუთრებული მოთმინება, ვფიქრობ, გამართლებული იყო. თუმცა საერთო ფონის კონცეპტუალური პროგრამების მომზადების და პოზიციების შეჯერების პროცესმა არცთუ მცირე დრო წაიღო.

ჩვენ ხშირად აღშფოთებული ვართ იმით, რომ არის გამომ მძალველობის, მექრთამეობის ამდენი ფაქტი, კიდევ სხვა მრავალი და რატომ აგვიანებს საქართველოს პრეზიდენტი, რატომ აგვიანებს საქართველოს მთავრობა. პირდაპირ გეტყვით, ყველა დიდ ისტორიულ შემობრუნებას, რომლის შესახებაც მოგახსენ ნებთ, და ეს ისტორიული შემობრუნება გახლავთ ჩვენი ხალხის ცხოვრებაში, სჭირდება ძალიან სერიოზული თეორიული და პრაქტიკული მომზადება. მახსოვს, ბატონი ლადო ჭანტურიას მეთაურობით ექვსი თვე დასჭირდათ იმისათვის, რომ ანტიკორუფციული პროგრამა დამუშავებულიყო, ჯერ თეორიული, შემდეგ პრაქტიკული ასპექტები. შემდეგ პრეზიდენტის ბრძანებულება მივიღეთ და მივედით იმ დრომდე, რომ დღეს ვისაუბროთ ამ საშინელი სენის დასაძლევად რეალური საყოველთაო მოძრაობის დაწყებაზე.

დღეს, ნამდვილად შეიძლება ითქვას, რომ უმოკლეს დროში შევძელით ახალ საზოგადოებრივ ურთიერთობათა შესატყვისი არა მარტო სამართლებრივი ბაზის მომზადება, არამედ სასამართლო სისტემის შესაბამის პრინციპებზე გადაყვანაც.

ეს კარგია, მაგრამ ჯერ კიდევ არ არის საკმარისი, რადგან ძალზე მცირეა ახალი სისტემის მარგი ქმედების კოეფიციენტი.

რა თქმა უნდა, რაც იყო, იმასთან შედარებით ძალიან დიდი ნაბიჯი გადავდგათ, მხედველობაში მაქვს სასამართლო რეფორმა, მოსამართლეთა ახალი კორპუსი გამოცდილი ადამიანების ჩათვლით, მაგრამ ეს მაინც საკმარისი არ არის.

უაღრესად მცირე და ცალკეული გამონაკლისები ვერ ცვლის სისტემისადმი მოსახლეობის საერთო ნეგატიურ დამოკიდებულებას. საზოგადოების ცნობიერებაში სამართალი და სასამართლო სისტემა ჯერ კიდევ შორსაა სამართლიანობისა და ობიექტურობისაგან. ალბათ, გარკვეული დრო გვჭირდება, რომ თქვენთან ერთად ეს გზა გავიაროთ.

სამართლებრივი სისტემის რეფორმის განვითარება და მისი პოზიტიური შედეგები პირდაპირ უკავშირდება სამართალდაცვის სისტემის სრულ გარდაქმნას. ამ ეტაპის, სასამართლო რეფორმის შემდეგ, ლაპარაკი უნდა იყოს სამართალდაცვის სისტემის სრულ გარდაქმნაზე. ალბათ, დამეთანხმებიან ჩემი კოლეგები, შინაგან საქმეთა და სახელმწიფო უშიშროების მინისტრები, დაზვერვის დეპარტამენტის თავმჯდომარე, ეს ის სისტემაა, რომელიც ჩვენ საბჭოთა კავშირისაგან მივიღეთ, ვერ გეტყვით, რომ რაღაც, დიდი ცვლილებები მოხდა. კანონები, ზოგიერთი პრინციპები შეიცვალა, მაგრამ თვით სისტემა, სტრუქტურები მემკვიდრეობით არის მიღებული და დღეს სერიოზულად უნდა ვილაპარაკოთ იმ რეფორმებზე და რეფორმის ტოლფას იმ ღონისძიებებზე, რომლებიც სასამართლოების ხაზით განვახორციელეთ.

ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობა, მოკვლევა და წინასწარი გამოძიება, პროკურატურის ორგანოების მიერ მოკვლევის ზედამხედველობა და გამოძიების პროცესუალური ხელმძღვანელობა ურთიერთდაკავშირებულ, ერთიან უწყვეტ პროცესს წარმოადგენს. ამან სამართალდაცვის ორგანოების ერთიანი ინსტიტუციური რეფორმის აუცილებლობა გამოიწვია. სწორედ ამ მიზნით გასული წლის 6 დეკემბერს ეროვნული უშიშროების საბჭოსთან შევქმენი საუწყებათაშორისო კომისია, რომელსაც ხელმძღვანელობს ბატონი ლადო ჭანტურია. კომისიის მუშაობაში მონაწილეობენ ჩვენი ქვეყნის გამოჩენილი პრაქტიკოსი იურისტები და მეცნიერები. ბევრი მათგანი დღეს ამ დარბაზში არის და მადლობას მოვახსენებ აქ მობრძანებისათვის. კომისიას ამოცანად დაესახა შეისწავლოს და გააანალიზოს უშიშროებისა და სამართალდაცვის ორგანოების ორგანიზებული და ფუნქციური საქმიანობის თვალსაზრისით სხვა ქვეყნების გამოცდილება. ამასთან გაითვალისწინონ ევროპის საბჭოში საქართველოს წევრად მიღებასთან დაკავშირებით ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეისა და მინისტრთა საბჭოს საგანგებო რეზოლუციის მოთხოვნები. ვიმედოვნებ, დათქმულ დროში, აპრილის დამლევს წარმოდგენილი იქნება უშიშროებისა და სამართალდაცვის სისტემის ორგანოების ინტიტუციური მოწყობის კონცეპტუალური მოდელი. უფრო მეტიც, გვპირდებიან ძირითადი საკანონმდებლო აქტების პროექტების წარმოდგენასაც და მე მივესალმები ქალბატონ ნინო ბურჯანაძის განცხადებას იმის შესახებ, რომ ამიერიდან ყველა დოკუმენტი, რომელიც პარლამენტში შევა პრეზიდენტის ინიციატივით, განხილული იქნება მთელი პასუხისმგებლობით და რაც შეიძლება ოპერატიულად, როგორც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი პრობლემის ამსახველი დოკუმენტია.

გარდაქმნის შინაარსი და ტემპი, თუ გნებავთ, თანმიმდევრულობა, მაქსიმალურად უნდა ითვალისწინებდეს რეალურ ვითარებასა და ქვეყნის ფაქტობრივ პოტენციალს. ჩვენთან ძალიან დიდია ცდუნება - რაც შეიძლება ჩქარა განხორციელდეს რეფორმა და თუ იგი განხორციელდა, მიგვაჩნია, რომ გავიმარჯვეთ. მთლად ასე არ არის. მაგალითად, გულახდილად გეტყვით, ჩვენ ცოტა ვიჩქარეთ პენიტენციალური სისტემის იუსტიციის სისტემაში გადაცემა. შეიძლებოდა ერთი-ორი წელი მოგვეცადა, რადგან შინაგან საქმეთა სამინისტროს გაცილებით მეტი საშუალებები ჰქონდა ქვეყნის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, ეს მსჯავრდადებულთა გაქცევები და სხვა, აღკვეთილი იქნებოდა. ალბათ, ორი-სამი წელი უნდა დაგვეთმო იმისათვის, რომ კარგად მოვმზადებულიყავით ფინანსურად, მატერიალური ბაზის თვალსაზრისით, ტექნიკურად, პროფესიულად, ეს ურთულესი პრობლემა იყო. ცოტა ვიჩქარეთ, მაგრამ, ახლა უკან დახევა აღარ ვარგა და საქმე ბოლომდე უნდა მივიყვანოთ.

მე ხშირად მაქვს კონსულტაციები ბატონ ლადო ჭანტურიასთან, საქმის კურსში ვარ, თუ როგორ მიმდინარეობს მუშაობა და როგორც კი კომისია დაამთავრებს თავის საქმიანობას უშიშროებისა და სამართალდაცვის ორგანოების ერთიანი ინსტიტუციური რეფორმის პროექტზე, მაისის დამლევს შევიკრიბებით ამავე დარბაზში და განვიხილავთ მას. ამ პროგრამის პროექტის განხილვა უნდა მოხდეს შესაბამის უწყებებში, იურისტთა გაერთიანებებში, რა თქმა უნდა, უმაღლეს სასწავლებლებში, კათედრებზე, მეცნიერებათა აკადემიაში, არასამთავრობო ორგანიზაციებში და ამას განსაკუთრებით ვუსვამ ხაზს, იმ ვარაუდით, რომ ივნისის დამლევს უნდა გვქონდეს პროგრამის პროექტის საბოლოო ვარიანტი. ივლისში ფინანსთა სამინისტრომ ამ უწყებათა ხელმძღვანელებთან ერთად უნდა შეიმუშავოს და ეროვნული უშიშროების საბჭოს სხდომაზე წარმოადგინოს პროგრამის ფინანსური უზრუნველყოფის პარამეტრები, რომელიც გათვალისწინებული იქნება მომავალი წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში. თუ ხელი არ შევაშველეთ ამ რეფორმებს, თუ ფინანსურად არ გავამაგრეთ ჩვენი წამოწყებები, გარწმუნებთ, იმ რეფორმებისაგან შეიძლება ძალიან მძიმე შედეგი მივიღოთ. ახლა, ცუდია თუ კარგი, უფროს-უმცროსობის რაღაც ტრადიცია მაინც არსებობს. ჩვენ უნდა შევქმნათ ახალი სისტემა, რომლის ფორმირება არავითარ შემთხვევაში არ მოხდება, თუ სახელმწიფომ არ გამოძებნა გარკვეული საშუალებანი ფინანსური, მატერიალური და ტექნიკური დახმარების გასაწევად.

კიდევ ერთხელ ვადასტურებ მტკიცე პოლიტიკურ ნებას, რომ მომავალ წელს დამთავრდეს უშიშროებისა და სამართალდაცვის ორგანოების ძირეული რეფორმები, ხოლო მიმდინარე წელი უნდა გახდეს ამ რეფორმების კონცეფციის საბოლოო ვარიანტის დამტკიცების წელი. წელსავე უნდა განხორციელდეს ის ღონისძიებანი, რომლებიც დამატებით ფინანსურ დანახარჯებთან არ იქნება დაკავშირებული. თქვენ თვითონ გააკეთებთ დასკვნას, რას ნიშნავს სამართალდაცვის სტრუქტურების რეფორმა, თუ იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ ჩვენი თავდაცვის კონცეფცია შემუშავებულია. უახლოეს ორ-სამ კვირაში შეხვედრა მექნება ჩვენს სამხედროებთან. რეფორმა მზად არის, ფაქტობრივად, ხორციელდება და ეს იმას ნიშნავს, რომ სახელმწიფო აპარატის სამი მეოთხედი, თუ მეტი არა, რეფორმების პროცესში იქნება. ეს უკვე ახალი სახელმწიფოა, ეს უკვე ახალი მიდგომების მანიშნებელია.

* * *

ახლა, ნება მიბოძეთ, მოკლედ შევეხო რამდენიმე კონკრეტულ საკითხს, რომლებიც მიმდინარე წელს უშიშროებისა და სამართალდაცვის ორგანოებს პრიორიტეტულად უნდა განესაზღვროთ. მიუხედავად იმისა, რომ კორუფციის, კონტრაბანდისა და ნარკობიზნესის მასშტაბმა იმ ზღვარს მიაღწია (აქ გამომსვლელებმაც აღნიშნეს), რომ შეიძლება სათუო გახდეს ქვეყნის უშიშროების საკითხი, ამას შემთხვევით არ ვამბობ და არც საფრთხის შეფასებაში გადამიჭარბებია. უშიშროებისა და სამართალდაცვის ორგანოების ბრძოლა კორუფციის, კონტრაბანდის, ნარკობიზნესის, საერთოდ, ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ეფექტიანი ვერ იქნება, სანამ ამ უწყებათა ხელმძღვანელები არ დაარწმუნებენ საზოგადოებას, რომ ისინი ამ ბრძოლას, უპირველეს ყოვლისა, საკუთარ უწყებებში იწყებენ.

კორუფციის, კონტრაბანდის, ნარკობიზნესის მასშტაბი სამწუხარო, მაგრამ ობიექტური დასკვნის გამოტანის აუცილებლობას გვიკარნახებს. ასეთი დანაშაულებრივ მოქმედებაში თვით ამ უწყებათა თანამშრომლებიც მონაწილეობენ და არა მარტო რიგითი თანამშრომლები. მე ასე გახსნილად არ მილაპარ რაკია. ახლა, ახალი ხელმძღვანელები ხართ, ახალი ლიდერები, ახალი შეხედულებებით და, ვფიქრობ, თქვენ უკვე მზად ხართ იმისათვის, რომ ამ ჩვენი ცხოვრების მანკიერებას თვალი გაუსწოროთ, ახლებმაც და ძველებმაც. უწინარეს ყოვლისა, თქვენ უნდა გათავისუფლდეთ ასეთი თანამშრომლობისაგან, ამხილოთ და დასაჯოთ კანონის მთელი სიმკაცრით. სიმართლე გითხრათ, დღევანდელ თქვენს გამოსვლებში ვერ დავინახეთ ამის მაგალითები. აქ უკვე აღინიშნა ეს და შემდეგი შეხვედრა უნდა იყოს, ასე ვთქვათ, იმის დემონსტრირება, რომ თქვენ გაქვთ ნება, უნარი იბრძოლოთ ამ მავნე სენისა და სახელმწიფოებრივად საშიში დიდი საფრთხის წინააღმდეგ.

2001 წლის განმავლობაში სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობაში მიეცა 57 პოლიციელი, მათ შორის მექრთამეობისათვის - მხოლოდ ოთხი. მე მაქვს ცნობა, რომელიც არ იქნება თქვენთვის აღმოჩენა, ეს არის გამოკვლევა მცირე ბიზნესის განვითარების ზოგიერთ საკითხთან დაკავშირებით, სოციალური პრობლემები და სხვა. მარტო იმ საკითხებზე შევჩერდები, რაც უშუალოდ სამართალდაცვისა და საგადასახადო სამსახურებს ეხება. ბიზნესმენებს ყველაზე ხშირად აკითხავენ საგადასახადო ინსპექციიდან. ძალიან ძნელია ბატონ მამუკა ხაზარაძესთან იარონ, რადგან ავტორიტეტი, სახელი აქვს, და ცოტა ეშინიათ კიდეც. ასევე, ალბათ, ზოგიერთ სხვასთან, მაგრამ, საერთოდ, ბიზნესმენები გაწამებული არიან - გამოკითხულთა 83 პროცენტი ასე თვლის. 28 პროცენტმა აღნიშნა უბნის ინსპექტორი, 17 პროცენტმა - რაიონული პოლიციის აპარატი. მეგობრებო, გაითვალისწინეთ ეს ციფრები, თქვენც შეგიძლიათ ჩაატაროთ ასეთი გამოკვლევები და გქონდეთ ნათელი სურათი, თუ რას წარმოადგენს თქვენი სტრუქტურები რაიონებში, ქალაქებში და ცენტრში. ქალაქის მერია დაასახელა გამოკითხულთა 12 პროცენტმა. ეკოლოგიური პოლიცია - 15 პროცენტმა, რაიონული გამგეობები - 12 პროცენტმა, კრიმინალები - 11 პროცენტმა, სანიტარული და სხვა სამსახურები - 8 პროცენტმა. ბიზნესმენებმა ერთდროულად დაასახელეს რამდენიმე ორგანიზაცია, ამიტომ მე ყველას აღარ ჩამოვთვლი, სურათი ნათელია. ეს არის რამდენჯერმე ჩატარებული გამოკითხვა ჩვენი ექსპერტების, სპეციალისტების, ქალბატონი დოდო ყარაულაშვილის ხელმძღვანელობით, მაგრამ არა მარტო ჩვენი სპეციალისტების, უცხოელი ექსპერტების მონაწილეობითაც. გამოკითხულ ბიზნესმენთა 38 პროცენტმა აღნიშნა, რომ კორუფციული მიზნებით მათ, ძირითადად, საგადასახადო ინსპექციების წარმომადგენლები აკითხავენ. 21 პროცენტმა აღნიშნა რაიონული პოლიციის წარმომადგენლები, 8 პროცენტმა - კრიმინალები და ა.შ. აღარ გავაგრძელებ ამის ჩამოთვლას. ვფიქრობ, ამ სურათმა ჩვენში დიდი შეშფოთება უნდა გამოიწვიოს. თუ ეს სურათი არ შეიცვალა, თუ პოლიციელის ან საგადასახადო ინსპექტორის დამოკიდებულება არ შეიცვალა იმ ადამიანებისადმი, რომლებიც ქვეყანაში ქმნიან მატერიალურ დოვლათს, სულიერ დოვლათს და ა.შ., მაშინ ყოველგვარი რეფ ფორმა ჩაშლისათვის არის განწირული და მხოლოდ სახელმწიფოს კომპრომეტაციის მანიშნებელი იქნება.

ჩვენ ამავე შემადგენლობით შევაჯამებთ ნახევარი წლის შედეგებსაც მთავრობის გაფართოებულ სხდომაზე, რომელიც ძირითადად ამ პრობლემას მიეძღვნება. მივმართავ ბატონ ვალერი ხაბურძანიას, ბატონ კობა ნარჩემაშვილს, ბატონ ნუგზარ გაბრიჩიძეს, ბატონ როლანდ გილიგაშვილს: გეძლევათ შანსი ქვეყნის ხელისუფლება და საზოგადოება დაარწმუნოთ, რომ თქვენ შეგწევთ ამ კუთხით მტკიცე, მკაცრი და უკომპრომისო მოქმედების უნარი. პირადად ჩემთვის თქვენი მუშაობის შეფასების ძირითადი კრიტერიუმი სწორედ ეს იქნება. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ დაველოდოთ ივლისს, ყოველ თვეს მოგიწევთ უშიშროების საბჭოსათვის მიმდინარე მუშაობის ანგარიშის ჩაბარება. ამასთან დაკავშირებით, დღემდე, ასეთი პირდაპირობით და გულახდილობით ამ სფეროში ამოცანები თქვენს წინაშე არ დამიყენებია. დღეს უკან დასახევი გზა აღარ გვაქვს, ან დამოუკიდებლობა, ან წესრიგი ამ სფეროში! მე უკვე ვთქვი, რომ იმ რეფორმებთან ერთად გარკვეული ნაბიჯები უნდა გადავდგათ ხელფასების ზრდისათვის, პირობების შექმნისათვის, მორალური და მატერიალური მხარდაჭერისათვის, მხედველობაში მაქვს პოლიციაც, პროკურატურაც და სხვებიც.

ამასთან დაკავშირებით, დღეიდან გამორიცხულია, რომ გავამართლო მინისტრი ან მთავრობის რომელიმე სხვა წევრი, რომელიც უწყების წარუმატებლობის მიზეზად თავის უწყებაში არსებულ უდისციპლინობას დაასახელებს. თქვენ გაქვთ სათანადო ბერკეტები იმისათვის, რომ დისციპლინა და წესრიგი დაამყარონ. ჩივილი ხელქვეითთა უდისციპლინობისა და უწესრიგობის გამო საკუთარი უუნარობის პირდაპირი აღიარებაა. თავის მოტყუებაა ამგვარ მიზეზთა აღმოფხვრისათვის სტრუქტურული რეფორმების მოთხოვნა. ეს მუშაობა ახლა უნდა დაიწყოს და რეფორმები უნდა განხორციელდეს უკვე გაჯანსაღებული სისტემების ფონზე. სადამდე უნდა ვკვებოთ მოსახლეობა სუბიექტური თუ ობიექტური ფაქტორების მნიშვნელობაზე გაუთავებელი საუბრით? ნებისმიერი სტრუქტურულ სისტემაში სახელმწიფო პირს, მით უმეტეს, მინისტრს, რწმუნებულს, გამგებელს ევალება წესრიგისა და პასუხისმგებლობის მორალური და ზნეობრივი პრინციპების დაცვა და დამკვიდრება.

მე არ მინდა რეაგირების გარეშე დავტოვო ბატონ მირიან გოგიაშვილის - ანტიკორუფციული პოლიტიკის საკოორდინაციო საბჭოს მდივნის გამოსვლა. მან ყველა გვარი არ დაასახელა, ამოარჩია ყველაზე უფრო ყურადღებამისაქცევი პიროვნება ბატონი კობა ბუჩუკური. ახლა არავის ვარწმუნებ იმაში, რომ ზერელედ არ გადავწყვეტ ადამიანის ბედს, მაგრამ თუ ვხედავ, რომ გადაწყვეტილება მისაღებია, ვერაფერი შემაჩერებს. კობა, თუ ის ბრალდება, რაც დღეს შენ წამოგიყენეს, მართალია, სახელმწიფოს დაუმალე ის, რაც არ უნდა დაგემალა და შეითავსე რაღაც კერძო საწარმოები და სხვა, ჩვენ ერთად ვერ ვიმუშავებთ. ამას, რა თქმა უნდა, ჩვენ გამოვიძიებთ, როგორც საჭიროა, ბატონ მირიან გოგიაშვილთან, სხვებთან ერთად.

ახლა ზოგიერთს უკვირს, რატომ ვლაპარაკობ გიგლა ბარამიძეზე კარგს. იმიტომ ვლაპარაკობ, რომ ექვს წელიწადს გვემსახურა კაცი და არაფერი დაუშავებია ახლა მოუვიდა რაღაც, უბედური შემთხვევა, საქმე აღძრულია, გამოიძიებენ, და თუ საჭიროა, წავა ციხეში, ვერ ვუშველი, მეც ვერაფერს გავუკეთებ. ასეთი პიროვნება გავათავისუფლე და არ მინდა იგივე ბედი გეწიოს შენც, რადგან ჩვენ განსაკუთრებული ურთიერთობა გვაქვს რაიონთანაც, ხელმძღვანელობასთანაც, შენს ოჯახთან, მაგრამ ამ ეტაპზე, როცა იწყება რეალური ბრძოლა კორუფციის წინააღმდეგ, აქ ან ჩვენ უნდა ვიყოთ მაგალითის მაჩვენებელი, ანდა ჩვენ არ უნდა ვიყოთ იქ, სადაც ვართ. ღმერთმა ქნას, ტყუილი იყოს, მაგრამ მე ისიც მინდა გითხრათ, რომ ბატონი მირიანი, ახალგაზრდა კაცი, პატიოსნებით და პრინციპულობით აღსავსე, არც ისეთი პიროვნებაა, რომ ასე იოლად წამოკრას ხელი კაცს. მე მას შესვენების დროს ვკითხე და მან მითხრა, რომ ყოველივე ეს არსებობს. ეს ერთი ფაქტია და კიდევ მრავალი ასეთი ფაქტის ჩამოთვლა შეიძლება.

კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის გაძლიერებაზე არაერთხელ მისაუბრია. სწორედ ამ მიზნით შეიქმნა ანტიკორუფციული პოლიტიკის საკორდინაციო საბჭო, სადაც ძალიან კარგი ხალხია თავმოყრილი, არა მარტო საბჭოს წევრები, არამედ ექსპერტები. ამ ანტიკორუფციულ საბჭოს ჩვენ კი არ ვაფინანსებთ, არამედ სოროსის ფონდი, ამერიკის შეერთებული შტატები და სხვები. ისინი სისხლხორცეულად არიან დაინტერესებულნი, რომ საქართველომ გაიმარჯვოს ანტიკორუფციულ ბრძოლაში. რა თქმა უნდა, ეს ყველაფერი შეწყდება, თუ ჩვენ პრაქტიკული შედეგები არ გვექნება.

ამ გეგმით გათვალისწინებულ ღონისძიებათა შესრულებას უმკაცრესი კონტროლი დაუწესდება, რომელსაც განახორციელებენ სახელმწიფო მინისტრი ბატონი ავთანდილ ჯორბენაძე და ანტიკორუფციული პოლიტიკის საკოორდინაციო საბჭო, რომელიც პრეზიდენტთან არსებობს.

მინდა მივესალმო ბატონ სულხან მოლაშვილის გამოსვლას, რომელიც ძალიან კონკრეტული იყო რაიონების გამგებლების დასახელებით. ეს არ არის იოლი საქმე. მან ეს გააკეთა ძალიან კარგად, კვალიფიციურად და, უნდა გითხრათ, რომ, თუ სადმე კარგად განხორციელდა რეფორმა, სათანადო შედეგების გათვალისწინებით, სწორედ კონტროლის პალატაში და მის სისტემაში განხორციელდა.

კორუფციას, კონტრაბანდას, ნარკოდანაშაულს კონკრეტული მიზეზები და სპეციფიკა აქვს, მაგრამ მათი საერთო დამ მახასიათებელი ნიშანია ის, რომ უკანონობითა და კანონდაუმორჩილებლობით საზრდოობენ. თათბირზე წარმოდგენილი მასალებიც სწორედ ამას მოწმობს. არადა, ეს იმდენად აშკარაა, რომ ციფრები რაიმე განსაკუთრებულის მთქმელის ვერც იქნება. ჩვენ სტატისტიკური მონაცემების ტყვეები ვართ და გვსიამოვნებს, კრიტიკულად არ ვუყურებთ, როცა მოგვახსენებენ ან სტატისტიკურ მონაცემებს, იქ საგანგაშო თითქოს არაფერია, ხოლო როცა ღრმად ჩაიხედავ, ძალიან ბევრი რამ არის ისეთი, რაც ჩვენს სერიოზულ შეშფოთებას უნდა იწვევდეს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე ხელისუფლებისა და თვით სამართალდაცვის სტრუქტურებისათვის სრულიად გასაგები უნდა იყოს ამ სახის მიდგომებისა და მექანიზმების ამოქმედების მნიშვნელობაცა და აუცილებლობაც.

არსებული ვითარების ანალიზი არა მარტო კონკრეტული ამოცანების განსაზღვრის, არამედ მრავალი საგულისხმო ფაქტის განზოგადების საშუალებას იძლევა. სამართალდაცვის ორგანოების მიერ არა ერთი დაპირებისა და დაიმედების მიუხედავად ბოლო სამი წლის განმავლობაში საწვავისა და სიგარეტის მსხვილი კონტრაბანდის არც ერთი ფაქტი, არც ერთი დანაშაულებრივი ორგანიზებული ჯგუფი და მათი მფარველები არ ყოფილან მხილებულნი. უნდა ამხილოთ, ვინც უნდა იყოს, ვისი ნათესავი ან შთამომავალი. უნდა ვამხილოთ, ვინც სახელმწიფოს ძარცვავს და გამოვიყვანოთ დღის სინათლეზე. ამ დროს კი, კომპეტენტური უცხოელი და ქართველი ექსპერტების მონაცემებით, 2000-2001 წლებში საქართველოში სულ ცოტა 350 ათასი ტონა კონტრაბანდული ბენზინი იქნა შემოტანილი და რეალიზებული, ხოლო კონტრაბანდის წინააღმდეგ მებრძოლი ორგანოების მიერ მხოლოდ 146 ტონა ბენზინის კონტრაბანდის ფაქტია დადასტურებული. შეადარეთ ეს ციფრები - 350 ათასი და 146 ტონა ბენზინი. ყოველივე ეს სახელმწიფოს საკუთრება იყო, სახელმწიფოს ბიუჯეტში უნდა შემოსულიყო და ჩვენი ბიუჯეტი სულ სხვა იქნებოდა, სულ სხვა რეზერვები გვექნებოდა ხელფასების, პენსიების მატებისათვის და ზოგიერთი სხვა სოციალური პრობლემების გადასაწყვეტად. ამ მხრივ მდგომარეობა საგანგაშოა - აღძრულია სულ 8 სისხლის სამართლის საქმე. ეს მონაცემები საშუალებას გვაძლევს დავასკვნათ, რომ საწვავის კონტრაბანდას, ფაქტობრივად, სისხლის სამართლის წესით არცკი ვებრძვით იმ პირობებში, როცა სისხლის სამართლის კოდექსით საწვავის კონტრაბანდა სისხლის სამართლის დასჯად მოქმედებად ცხადდება. ლოგიკურია დავასკვნათ, რომ სწორედ ზემოაღნიშნული ციფრების მიღმა იმალება კორუფციის ფაქტებიც. კიდევ უფრო რთული მდგომარეობაა სიგარეტის კონტრაბანდის ფაქტების გამოვლენაში. ამგვარი საქმეები ბოლო სამი წლის განმავლობაში სასამართლო ორგანოებისათვის თითქმის უცნობია, წვრილმანების გამო აღძრული კი, - რამდენიც გნებავთ.

ბატონმა ლადო ჭანტურიამ ამის შესახებ ისაუბრა. ეს დრო უნდა დამთავრდეს და თუ ბრძოლაა - ბრძოლა უნდა იყოს!

პარლამენტმა ჩვენ მხარი დაგვიჭირა ისეთ არაორდინარულ ღონისძიებაში, როგორიც არის, ვთქვათ, კონტრაბანდული გზით შემოტანილი სიგარეტის განადგურება. თუ დადასტურდება, რომ ის კონტრაბანდული გზით არის შემოტანილი, უნდა განადგურდეს. ამასაც არ ვაკეთებთ. ჩემს ხელთ არსებული ინფორმაციით, მცირე გამონაკლისის გარდა, დაახლოებით 10-15 პროცენტი კონტრაბანდული ტვირთები მართლაც არ ფიქსირდება. ეს იმიტომ ხდება, რომ არსებობს მხოლოდ სახელისუფლო სტრუქტურების მაღალჩინოსნებს შორის გადანაწილებული და კარგად ორგანიზებული ე.წ. პატრონიანი ტვირთები. მხოლოდ ასეთ ტვირთებს შეუძლიათ დაუბრკოლებლად გადალახოს ქვეყნის სახელმწიფო საზღვრები, გვერდი აუარონ მესაზღვრეებს, საბაჟო გამტარ პუნქტებს და მოხვდეს შიდა ბაზარზე. როგორი ტვირთები და ვისი ტვირთებია სამართალდამცველთა სამიზნე, თავისთავად გასაგები უნდა იყოს. ამიტომ ვამბობ, რომ კონტრაბანდა და კორუფცია ურთიერთგანპირობებული დანაშაულია. საზოგადოება დაიღალა ამ ფაქტის კონსტატაციით, სახელმწიფო უშიშროებისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროების, მათი სამხარეო რგოლების, შემოსავლების სამინისტროს, საბაჟო დეპარტამენტის, საგანგებო ლეგიონის ხელმძღვანელთა უმოქმედობით.

მინდა ისიც აღვნიშნო, რომ ამ ბოლო დროს იგრძნობა გარკვეული გამოცოცხლება, მეტი პასუხისმგებლობა ეტყობა ხელმძღვანელებს, განსაკუთრებით, პირველ პირებს. სერიოზული ძვრებია საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროში. უნდა ვთქვა, რომ ახალი მინისტრი მართლა ახლებურად შეუდგა მუშაობას და ჯერჯერობით შედეგებიც თვალსაჩინოა, მაგრამ ეს არ იძლევა იმის უფლებას, რომ თავი დავიმშვიდოთ. ვავალებ სახელმწიფო უშიშროების მინისტრს ვალერი ხაბურძანიას განიხილოს ქვემო ქართლისა და შიდა ქართლის უშიშროების სამხარეო სამმართველოების უფროსების დათუაშვილისა და ჩხიკვაძის პასუხისმგებლობის საკითხი, რომლებსაც ბოლო ორი წლის განმავლობაში სამრეწველო კონტრაბანდის არც ერთი დანაშაული არ გამოუვლენიათ და არც ერთი საქმე არ აღძრულა, მაშინ, როცა ორივე მხარის ტერიტორიაზე, მათზე გამავალი ტრასები კონტრაბანდის პოლიგონად არის ქცეული.

საგანგებოდ მინდა შევეხო გასულ წლებში მთავრობის გაფართოებულ სხდომებზე უწყებათა ხელმძღვანელების მიერ სხვადასხვა დროს გაკეთებულ ხმაურიან ე.წ. რეზონანსული საქმეები. მაპატიეთ, თუ დეტალებზე ზედმეტად შევაჩერებ თქვენს ყურადღებას, მაგრამ დეტალების გარეშე დიდი საქმე არ გამოდის.

შინაგან საქმეთა სამინისტრო იძიებდა სისხლის სამართლის საქმეს შპს ჯი-ეფ-თი-ს გენერალური დირექტორისა და მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის უფროსის მოადგილის მიმართ, მათ მიერ ბიუჯეტისათვის 4 მილიონ 532 ათასი ლარის დამალვისა და დატაცების ბრალდებით. თუ არ ვცდები, თქვენც დაასახელეთ ეს ფაქტი. სასამართლომ ერთხელ მიიღო გადაწყვეტილება საქმ მის დამატებით გამოძიებაში დაბრუნების თაობაზე. საბოლოო შედეგების მიხედვით სასამართლომ საქმის განხილვისას მხოლოდ ერთი პირის მიმართ მიიჩნია ბრალი დადასტურებულად და ისიც მხოლოდ თანხის ნაწილში. ფაქტობრივად, მოხდილი საპატიმრო ვადა ჩაუთვალა განსასჯელს და განაჩენი დაადგინა - თავისუფლების აღკვეთა 2 წლითა და 7 თვით. 4 მილიონი ლარის დატაცების ნაწილში კვლავ იქნება მიღებული გადაწყვეტილება მისი დამატებით გამოძიებაში დაბრუნების შესახებ, რომელსაც ახლაც იძიებენ, და კიდევ 10 წელიწადს გაგრძელდება ეს გამოძიება.

პროკურატურა იძიებდა კულტურის სამინისტროდან დოკუმენტების გაყალბების გზით 788 ათასი ლარის დატაცებისა და სამსახურებრივი მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების ბრალდებით აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეს 3 პირის მიმართ. პასუხისმგებლობაში იქნა მიცემული კულტურის მინისტრის მოადგილეც. საქმის საბოლოო შედეგით ერთი პირის მიმართ საქმე გამოიყო, წარიმართა სასამართლოში და მას შეუფარდა პირობითი მსჯავრი. ერთ მილიონამდე თანხის მითვისებაზეა ლაპარაკი და, ფაქტობრივად, აქაც აბსოლუტურად არავითარი რეალური კონკრეტული შედეგი არ არის.

ასევე პროკურატურის წარმოებაში იყო „თბილსრესში“ (ამას მინდა განსაკუთრებით მივაქციო ყურადღება) 1996-97 წლებში 4 ათასი 500 ტონა მაზუთისა და 5 მილიონ 700 ათასი ლარის ღირებულების გაზისჩამოწერის ფაქტის გამო აღძრული სისხლის სამართლის საქმე. ამ ხნის განმავლობაში საქმე სამჯერ შეწყდა და ამდენჯერვე განახლდა. საბოლოოდ იგი შეწყვეტილია დანაშაულის შემადგენლობის არარსებობის გამო და 5-6 მილიონი გაქრა. არაფერიც არ გამქრალა, წავიდა ვიღაცეების ჯიბეში.

საქართველოს პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილი 1999 წლიდან იძიებს საკითხს, ქვეყანაში სპირტის გაყიდვა-რეალიზაციასთან დაკავშირებით. ლაპარაკია 60 მილიონ დოლარზე, რომელიც ასევე აორთქლდა. თქვენ შესანიშნავად იცით, თუ რა არის საქართველოს ბიუჯეტი, რამდენია, და რომ 60 მილიონ დოლარზე მხოლოდ შეგვიძლია ვიოცნებოთ, რომ სადღაციდან, ან მსოფლიო ბანკიდან, ან სავალუტო ფონდიდან მივიღოთ 60 მილიონი დოლარი! მაშ, რატომ ვართ, ასეთნაირად მოშვებული და აბსოლუტურად გულგრილი, ვითომ ლაპარაკი იყოს არა შენს სახელმწიფოზე, არამედ რომელიღაც, სადღაც აფრიკაში თუ ჩრდილოეთ პოლუსზე მდებარე რომელიღაც წარმოებაზე?

სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო თითქმის 7 წელიწადს იძიებდა სხვადასხვა სახელმწიფო და კომერციული ბანკებიდან 4 მილიონი დოლარის დატაცების საქმეს. პასუხისგებაში მისცეს ვინმე გოლუბჩიკოვა, რომელიც გამოძიების მოთხოვნით ინტერპოლის საქართველოს ბიუროს მიერ იძებნებოდა. დიდი ძალისხმევით იგი დააკავეს და ჩამოიყვანეს საქართველოში 1999 წლის ნოემბერში, სატელევიზიო ეთერიც კი დაეთმო ამ მოვლენის აღნიშვნას. მისი ექსტრადიციიდან სამი თვის შემდეგ გამოძიებისათვის წარდგენილ იქნა გაერთიანებული ქართული ბანკის მიერ გაცემული ცნობა იმის თაობაზე, რომ გოლუბჩიკოვს დაფარული ჰქონდა ბანკის ვალი 1999 წლისათვის და სისხლის სამართლის ნიშნების არარსებობის გამო. აქ მართლა თეთრი ძაფით არის ნაკერი და მრცხვენია, რომ ქვეყნის პრეზიდენტი, სახელმწიფოს მეთაური ვასახელებ ისეთ ფაქტებს, რომლებიც შეუძლებელია მოხდეს რომელიც გნებავთ ნორმალურ ქვეყანაში.

ასევე ხმაურით ამცნეს საზოგადოებას საქართველოს ინვალიდთა ლიგის იმ ხელმძღვანელების მიმართ აღძრული საქმე, რომლებმაც ოფშორული ფირმისა და ყალბი დოკუმენტების გამოყენებით 1998-1999 წლებში ხაზინის სპეციალური ანგარიშიდან მიზნობრივი დაფინანსების სახით გამოყოფილი თანხებიდან მიითვისეს ერთი მილიონ 700 ათასი დოლარი. საქმე დღემდე დამთავრებული არ არის, 3 წელი გავიდა. როდემდე შეიძლება ვილაპარაკოთ?! მე გთხოვთ, თქვენს სპეციალისტებს, გამომძიებლებს, ოპერატიულ მუშაკებს, თუ სასამართლოზეა ლაპარაკი - სასამართლოებს, ბატონ ლადო ჭანტურიას ვთხოვ, ვიცი მისი პრინციპულობა, ისევე, როგორც სხვების, გაერკვეთ, რაშია საქმე. თუ დამნაშავე ვართ ჩვენ და ბოდიში უნდა მოვუხადოთ ამ კაცს, მოვუხადოთ ბოდიში. მე მზად ვარ ამისათვის. თუ არ ვართ დამნაშავე და დამნაშავეს ვფარავთ, მაშინ ხალხსა და სახელმწიფოს უნდა ვუთხრათ, რომ ჩვენ არ გვაქვს ძალა, ენერგია და არც გამოცდილება არ გვყოფნის იმისათვის, რომ დანაშაულს ვებრძოლოთ.

მე არ ვარ უფლებამოსილი სამართლებრივი შეფასება მივცე ამ ფაქტებს. ერთი რამ ცხადია, უსაშველოდ ჭიანურდება გამოძიების პროცესი, რის შედეგადაც ხელოვნურად ფუჭდება საქმეები, ხოლო სასამართლოს ზოგიერთი გადაწყვეტილება შეუსაბამოა. ამასაც არ უნდა ვამბობდე, მაგრამ მე ერთგვარი მორალური უფლება მაქვს, რადგან ყველა მოსამართლე ჩემს მიერ, ქვეყნის პრეზიდენტის მიერ არის დამტკიცებული და მე მათგან მივიღე ფიცი. მასში ისეთი სიტყვებია, რომ უცრემლოდ ვერ მოისმენ კაცი. თუ მართლა გულწრფელი ვიყავით მაშინ, ახლა რატომ ხდება ეს ამბები?

არ მინდა ვიდავო მოსამართლეებთან, ეს არ არის ჩემი ფუნქცია, მათ საქმეში მე არ უნდა ჩავერიო, მაგრამ, როცა ქვეყანაში განუკითხაობაა, მაშინ არც იმის უფლება მაქვს, რომ ჩუმად ვიყო.

ჩამოთვლილ საქმეთა ზერელე ანალიზიდანაც ჩანს, რომ დღეს გამოძიება საჭიროებს აუცილებელ, გადაუდებელ რეფორმირებას. დოკუმენტების ფორმალურად შედგენისა და ტომებად დაგროვების სტადიიდან იგი უნდა იქცეს რეალურ ოპერატიულ და ეფექტიან პროცესად. ვფიქრობ, საგანგებო ინსტიტუციური ცვლილებებისათვის შექმნილი ეროვნული უშიშროების საბჭოს საუწყებათაშორისო კომისია კვალიფიციურ შრომას გასწევს ამ თვალსაზრისით. კატეგორიულად მოვითხოვ სამართალდაცვის უწყებათა ხელმძღვანელებისაგან, შეცვალონ მიდგომა გაწეული საქმიანობის შედეგების წარმოჩენისადმი. მთავრობისათვის წარმოდგენილი მონაცემები ორიენტირებული უნდა იყოს მხოლოდ და მხოლოდ დასრულებულ საქმეებზე და არა იმაზე, თუ რამდენი გადაეცა გამოძიებას, გამოძიებიდან - სასამართლოს და მერე რამდენიმე აორთქლდა საერთოდ. ასე ერთმანეთის მოტყუება არ შეიძლება. დაუყოვნებლივ უნდა გადაწყდეს დანაშაულის ერთიანი სტატისტიკის სისტემის შექმნის საკითხი. კონკრეტული სახის დანაშაულთან კავშირში ეს პრობლემა ადრეც იდგა, მაგრამ არაფერი გაკეთებულა. აქ მხოლოდ ერთი დასკვნის გამოტანა შეიძლება, როგორც ჩანს, უწყებათა ხელმძღვანელებს ხელს აძლევს რეალური სტატისტიკა. ამ ბოლო დროს ვატყობ, რომ იცვლება დამოკიდებულება და უფრო ზუსტ მონაცემებს ვიღებ, მაგრამ ეს ძველი სენი, რომელიც საბჭოთა პერიოდიდან მოდის, ჯერ კიდევ არსებობს.

კონტრაბანდის წინააღმდეგ ეფექტიან და ოპტიმალურ ღონისძიებათა განხორციელებაში გარკვეული გარდაქმნების განხორციელება აუცილებელია სასაზღვრო ძალებშიც. სამწუხაროდ, ბატონი ვალერი ჩხაიძე დღეს არ გვესწრება, მაგრამ წარმომადგენლები აქ არიან და, ვფიქრობ, ისინი თვითონ მოძებნიან ადგილს ამ საშვილიშვილო და სახელმწიფოებრივ საქმეში. ჩვენი ქვეყნის გეოპოლიტიკური დანიშნულების, ტრანსკავკასიის მაგისტრალებისა და გლობალური პროგრამების განხორციელების შესაძლებლობათა გათვალისწინებით ხომ არ გვეფიქრა ამ საკითხზე უფრო კონკრეტულად და შეიძლება ჩემთანაც განვიხილოთ. მე გთხოვთ წარმოადგინოთ წინადადებები.

კიდევ უფრო პრობლემურია, არ შემიძლია ამის შესახებ არა ვთქვა, ნარკოსიტუაცია. ისიც კონტრაბანდასთანაა მიბმული, რადგან საქართველოში უკანონო მიმოქცევაში არსებული ყველა სახის ნარკოტიკული საშუალება სწორედ კონტრაბანდის შედეგია. გადამოწმებული მონაცემებით საქართველოში, ასეთ პატარა ქვეყანაში, წლიურად მოიხმარენ ერთ ტონამდე ჰეროინუმს, არაფერს ვამბობ სხვა სახის ნარკოტიკულ ნივთიერებებზე. 1999-200 წლების განმავლობაში ამოღებული ჰეროინუმისა და ოპიუმის რაოდენობა კი სულ 3,5კგ-ით განისაზღვრება. მეცნიერული გაანგარიშებით ჩვენთან მოიხმარენ, უფრო სწორად, ხმარობენ ერთ ტონამდე ამ საწამლავს და საქმეები აღძრულია სულ 3,5 კგ-ზე. ესეც ჩვენი ბრძოლა ნარკობიზნესის და ნარკოტიკების წინააღმდეგ! ნარკომანიის წინააღმდეგ ბრძოლის ამსახველი მასალის ანალიზისას შთაბეჭდილება გვრჩება, რომ ღონისძიებები დაუგეგმავ, სპონტანურ და კამპანიურ ხასიათს ატარებს. აქ სრულებით არ ჩანს სახელმწიფოს სისხლის სამართლებრივი პოლიტიკა, არ შეიმჩნევა არც ერთი, რამდენადმე ორგანიზებულად განხორციელებული სპეციალური ოპერაცია. მხოლოდ ამ დღეებში იყო რამდენიმე ისეთი ღონისძიება, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას.

ბოლო სამი წლის განმავლობაში არ გამოვლენილა ნარკოტიკების კონტრაბანდის არც ერთი ფაქტი, მაშინ როცა კონტრაბანდაა სწორედ ის გზა, ის საშუალება, რომლის მეშვეობითაც ნარკოტიკები შემოდის ქვეყანაში. 1996 წლიდან მოყოლებული დაიწერა ნარკომანიასთან ბრძოლის მრავალი სახელმწიფო პროგრამა, მაგრამ უშედეგოდ. წლების განმავლობაში ნარკომანთა აღრიცხვიანობის სისტემის შექმნაც ვერ მოხერხდა. შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტოს ნარკოლოგიური ცენტრის მონაცემებით, საქართველოში რეგისტრირებულია 12 ათასი ნარკომანი და ნარკოტიკების მომხმარებელი. როგორც უცხოელი სპეციალისტები მეუბნებიან, ამ სენით დაავადებულთა რეალური რიცხვი 106-120 ათას კაცს აღემატება, წარმოგიდგენიათ, რა გვჭირს? 120 ათასი კაცი პატარა, სულ 6-მილიონიან ქვეყანაში და ესეც, ალბათ, სრულიად არ ასახავს არსებულ მდგომარეობას.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემებით, ნარკოდანაშაულთა დაკავშირებით გასული წლის განმავლობაში აღიძრა 1668 საქმე, 1990-2000 წლებში კი სამინისტროს საგამოძიებო ქვედანაყოფის ქვემდებარეობაში იყო 2317 საქმე. მინდა გითხრათ, რომ დანაშაულის სტატისტიკა ხშირ შემთხვევაში სამართლებრივი მანიპულირების კარგი საშუალება ხდება და ამ სენისგანაც უნდა განვიკურნოთ. რამდენად უცნაურადაც უნდა ჟღერდეს, მოქმედი კანონმდებლობის უპირატესი დამსახურების გამო, სისხლის სამართლის საქმეთა სტატისტიკაში ცალკე არ არის გამოყოფილი მონაცემები ნარკოტიკების რეალიზაციის საქმეთა შესახებ. ასეთი ვითარება განაპირობა იმ მდგომარეობამ, რომ ნარკოტიკების რეალიზაცია და მოხმარება, ისევე, როგორც მათი შენახვა, გადატანა და სხვა მოქმედებები გაერ რთიანდა სისხლის სამართლის კოდექსის ერთ მუხლში, ერთ შემადგენლობაში და ამის გამო ისეთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი, როგორიც ნარკოტიკების რეალიზაცია გახლავთ, დაიკარგა. თითოეული საქმის ცალ-ცალკე განხილვის ანალიზით კი ასეთ საქმეთა რაოდენობა ნარკოტიკებთან დაკავშირებულ დანაშაულთა შორის ყველაზე გაზრდილი მაჩვენებლით არ აღემატება 5 პროცენტს. სამართლებრივი ხრიკებით მანიპულირების დრო უნდა დასრულდეს!

საგანგებოდ უნდა შევეხო ამასთან დაკავშირებით სასჯელის ზომას, თავისუფლების აღკვეთას 6 თვიდან 10 წლამდე ვადით, მხედველობაში მყავს ნარკო-ბიზნესმენები, ნარკოტიკების გამავრცელებლები, რეალიზატორები. დღეს საქართველოში მოსამართლის შეხედულების ასეთი ზღვარდაუდებელი თავისუფლების დრო ნამდვილად არ არის. სახელმწიფომ უნდა გამოხატოს თავისი სისხლის სამართლებრივი პოლიტიკა საზოგადოების ამ უმძიმესი სენისა და დანაშაულისადმი. ასეთი სახის დანაშაულთა გამო სანქცია უნდა იყოს მაქსიმალურად განსაზღვრული, ამხელა სხვაობა სასჯელის ზომაში კორუფციის კანონიერ წყაროდაც შეიძლება იქცეს და, ალბათ, სინამდვილეში ასეც არის.

მინდა ვთხოვო უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეს (მე მის საქმეებში ვერ ვერევი, ისევე, როგორც მოსამართლეების საქმეებში, მაგრამ ჩვენი კეთილი ურთიერთობა და თანამ მოაზრეობა მაძლევს ამის უფლებას), ბატონ ლადო ჭანტურიას, საგანგებოდ შეისწავლოს ნარკოდანაშაულის საქმეთა გამო სასჯელის გამოყენების პრაქტიკა. ჩემი ინფორმაციით, განაჩენები ამ კატეგორიის საქმეთა გამო, მკაცრი სანქციები თითქმის არ ყოფილა გამოყენებული. სრულიად არადამაკმაყოფილებელია ამ კუთხით თბილისის, ქვემო ქართლია, კახეთის, შიდა ქართლის სამხარეო პოლიციის ხელმძღვანელთა: ბატონების ბაკურაძის, გოგიას, ტუშურის, დალაქიშვილის საქმიანობა. მიუხედავად ამისა, რომ ნარკოტიკები სწორედ ამ ტერიტორიებიდან შემოედინება, მთელი წლის განმავლობაში თბილისში რეალიზაციის მხოლოდ 30 ფაქტია გამოვლენილი. აღარ ჩამოვთვლი ამ ფაქტებს, ეს მართლაც აღმაშფოთებელია. ალბათ, რაღაც გამოქვეყნდება პრესაში, ვისაც აინტერესებს, ნახავს, რა მდგომარეობაში ვართ.

მივმართავ ბატონ კობა ნარჩემაშვილს, გადადგით გაბედული ნაბიჯი და გვერდში დაგიდგებათ არა მარტო ხელის სუფლება, არამედ მთელი საზოგადოება. სხვათა შორის, იმ დროს, როცა ნარკომანიაზე ლაპარაკი საერთოდ აკრძალული იყო, საქართველომ მაშინ დაიწყო ბრძოლა ნარკომანიის წინააღმდეგ და მთელმა საბჭოთა კავშირმა სწორედ საქართველოს მაგალითზე აღიარა, რომ თურმე მთელი ქვეყანა ყოფილა დაავადებული ამით. ჩვენ გვაქვს გამოცდილება, არის გარკვეული ავტორიტეტი, იქნება მხარდაჭერა, მათ შორის პრეზიდენტისაგან, პარლამენტისაგან, მხოლოდ საჭიროა მეტი ინიციატივა.

ასეთივე სიტყვებით მივმართავ სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს და სამართალდაცვის სხვა სტრუქტურებს. გამომდინარე გეოპოლიტიკური მდებარეობიდან, საქართველომ უნდა იტვირთოს ამიერკავკასიაში ნარკობიზნესის წინააღმდეგ საბრძოლო ცენტრის ფუნქცია. გვინდა თუ არა ეს, ასე იქნება და ჩვენი მეგობრები კიდეც გვთავაზობენ, რომ ვიფიქროთ ამაზე სერიოზულად, მით უმეტეს, რომ ამგვარ მიდგომას მხარს უჭერენ ანტიკორუფციული პროგრამის დაგეგმვისა და განხორციელების საერთაშორისო ორგანიზაციებიც.

რამდენიმე დღის წინათ მე ხელი მოვაწერე ბრძანებულებას უშიშროების საბჭოსთან ნარკომანიისა და ნარკობიზნესის წინ ნააღმდეგ ბრძოლის კომისიის ახალი შემადგენლობის დამტკიცების შესახებ.

ვთხოვ ბატონ ავთანდილ ჯორბენაძეს უშიშროების საბჭოს აპარატთან ერთად მოამზადოს კომისიის პირველი სხდომა, რომლის მუშაობაში მეც მივიღებ მონაწილეობას.

ცალკე და განსაკუთრებით მინდა გამოვყო ტერორიზმის საკითხი. მოკლედ ვიტყვი ამის შესახებ, რადგან ადრე ბევრი გვაქვს ნათქვამი. ტერორიზმი განსაკუთრებული მსჯელობის საგანია და საჭიროა მის წინააღმდეგ ბრძოლის პროგრამა. ამჯერად ზედმეტად მიმაჩნია ამ საშინელი საფრთხის, ბარბაროსული ხასიათის და ფორმირების აღწერა, მისი სიმძიმე დღესაც მტკივნეულად აწევს საქართველოს. ზუსტად 4 წლის წინათ, 9 თებერვალს საკუთარ თავზე გამოვცადე ტერორის საშინელება. იგივე განცდები დაგვეუფლა 11 სექტემბერს, პირდაპირ გეტყვით, 11 სექტემბრის შემდეგაც. ჩვენი თათბირის დანიშნულება და მიზანი არც იმის საშუალებას იძლევა, რომ დეტალურად განვიხილოთ ტერორიზმის მასაზრდოებელი გარემო, მიზეზები, სახეები და თავისებურებანი. მე მაქვს მიწერ-მოწერა მსოფლიოს სხვადასხვა ლიდერთან ტერორიზმის წინააღმდეგ გაშლილ ბრძოლასთან დაკავშირებით და ყოველთვის ვამახვილებ ყურადღებას, რომ არა მარტო უშუალო გამოვლინებაზე უნდა იყოს მიქცეული ყურადღება, უშუალოდ ტერორისტის წინააღმდეგ, არამედ იმ გარემოებაზე, რომელიც ფაქტობრივად, ტერორიზმის წარმოშობის მკვებავ წყაროს წარმოადგენს. ეს გახლავთ აგრესიული ნაციონალიზმი. აგრესიული სეპარატიზმი და ის დაავადებები, რომლებიც ჩვენთვის ძალიან კარგად არის ცნობილი. სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ახალმა ხელმძღვანელობამ მაქსიმალურად უნდა შეუწყოს ხელი მისდამი დაქვემდებარებული ანტიტერორისტული ცენტრის მუშაობის გააქტიურებას. ალბათ, ამ საქმეშიც მოგვიწევს თანამედროვე სტანდარტებთან მიახლოებისათვის საჭირო ცვლილებათა განხორციელება.

თქვენ იცით, რომ ჩვენი მეგობრების დახმარებით საქართველოში არსებობს და ფუნქციონირებს ანტიტერორისტული ცენტრი. საქართველოს ბიუჯეტი მის საქმიანობაზე არაფერს ხარჯავს. ეს შემთხვევითი არ არის. მე შემთხვევით არ ვახსენე ის, რომ საქართველომ ანტიტერორისტულ ღონისძიებათა გამტარებელი ქვეყნის ცენტრის ფუნქცია უნდა შეიძინოს. ათეულობით სახელმწიფოს ინტერესების სისტემაში საქართველოს ფუნქციური ჩაბმა გვავალდებულებს ევრაზიის მაგისტრალის ჩვენს მონაკვეთზე მაქსიმალური და მრავალმხრივი სტაბილურობის უზრუნველყოფას. ეს პასუხისმგებლობა გახდა იმის უპირველესი ფაქტორი, რომ მილსადენების დაცვის ფუნქცია სახელმწიფო სპეცსამსახურს დაევალება. აღნიშნული სამსახურის პროფესიული დონის ამაღლებაში, როგორც უკვე გითხარით, ფასდაუდებელ სამსახურს გვიწევენ ჩვენი მეგობრები. ამ რამდენიმე თვეში დაიწყება ჩვენი მილების გადმოტვირთვა ფოთიდან, ბათუმიდან, ტრანსპორტირება რკინიგზით, მანქანებით, ზოგჯერ თვითმფრინავებით. ეს არის ათასობით, 70 ათასამდე ადამიანის დასაქმება 2-3 წლის განმავლობაში და შემდეგ მთელი ინფრასტრუქტურის შექმნაში მათი მონაწილეობა. ამიტომ სიფრთხილეა საჭირო. აქ კარგად ითქვა, რომ საკითხები, რომლებსაც დღეს ვიხილავთ, ეს არის ჩვენი საერთაშორისო პრესტიჟის, საერთაშორისო ავტორიტეტის საკითხები. თუ კვლავ გვინდა, რომ გვენდონ და ინვესტორები უფრო გაბედულად, უფრო დიდი მასშტაბით შემოვიდნენ საქართველოში, მაშინ ქვეყნის ავტორიტეტი უნდა ამაღლდეს.

ამგვარი განცხადება ბოლო ათი წლის განმავლობაში მართლაც არ გამიკეთებია. მაქსიმალურად ვითვალისწინებდი სახელმწიფოებრივ და საზოგადოებრივ მოდერნიზაციის უმძიმეს ობიექტურ წინააღმდეგობებსა და საქართველოს სპეციფიკასაც. ჩვენ შევძელით ამ პერიოდის ყველა ურთულესი ეტაპის გავლა. შესაძლოა, ზოგიერთ შემთხვევაში ზედმეტად ლმობიერიც ვიყავით, მაგრამ მოთმინებით ველოდი სახელმწიფოებრივი წესრიგისა და კანონიერების აუცილებელი საფუძვლებისა და მექანიზმების მომზადებას. ამ საფუძვლების შემდგომი განვითარებისა და ამოქმედების გარდაუვალობა განსაზღვრავს კიდეც სრულიად განსხვავებული დამოუკიდებლობისა და პასუხისმგებლობის აუცილებლობას. ჩვენს საზოგადოებაში ცხოვრობენ, ალბათ, მომავალშიც იცხოვრებენ მდიდრები, ნაკლებად მდიდრები, მაგრამ სიმდიდრე და სიღარიბეც სამართლიანობის პრინციპის უპირობო დაცვისა და მოქალაქეთა შესაძლებლობის გამოვლენისათვის თანასწორი პირობების შექმნას უნდა ემყარებოდეს. ხელისუფლების უპირველესი მოვალეობაა ამ პირობების უზრუნველყოფა. მინდა დავეთანხმო მამუკა ხაზარაძეს, სახელმწიფო უნდა იყოს პირველი მზრუნველი ბიზნესმენებზე, ბანკირებზე, ყველაფერზე, რაც შეადგენს საბაზრო ეკონომიკის შემადგენელ ნაწილს. მხოლოდ ეს არის ჩვენი ხსნის გზა. ვინც საქვეყნო და სამომავლო ინტერესებით ხელმძღვანელობს, დარწმუნებული ვარ, სწორედ გაიგებს იმას, რომ ხელისუფლება უნდა იყოს უფრო მკაცრი, პრეზიდენტი უნდა იყოს უფრო მკაცრი. პირდაპირ უნდა გითხრათ, ალბათ, ბევრი დრო არ დარჩა იმისათვის, რომ საქართველომ დაიმკვიდროს სტაბილური და ნორმალური ქვეყნის სახელი. ამის შესახებაც იყო აქ საუბარი. ძალიან გთხოვთ, ყველანი შევეგუოთ იმ ზარს, რომ როდესაც ასეთ ფაქტებსა და მაგალითებზე იქნება ლაპარაკი, როდესაც ასე აშკარად ძარცვავენ ქვეყანას, პრეზიდენტი ვერ დარჩება გულგრილი, ისევე, როგორც სამართალდაცვის სტრუქტურები. ერთი არ იმუშავებს, მეორეს მოვიყვანთ. ახლა უკვე მოვიდა ის დრო, როცა მეტის დაყოვნება არის ქვეყნის ღალატი. ან გავაკეთებთ ამას, ანდა მაშინ თვითონ ხალხი გამოგვიტანს განაჩებს.

ისევე რეფორმებს მივუბრუნდები. რეფორმების ზემოაღნიშნულ პირობებთან თანაბარმნიშნელოვანია ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებათა დაცვა. ჩვენი ყოველდღიური საზრუნავი (ყველაფერში ვეთანხმები ქალბატონ ნანა დევდარიანს და სხვა გამომსვლელებს, რომლებმაც ეს საკითხი წამოჭრეს), სამართალდაცვის სტრუქტურების გარდაქმნის არსი და მიზანი უნდა იყოს ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებათა უპირობო და ფაქტობრივი დაცვა. არსებულ შესაძლებლობათა გათვალისწინებით ამ მხრივ საქართველოში არცთუ ცოტა რამ გაკეთდა. ქალბატონი ნანა დევდარიანი ძალიან აქტიურად მუშაობს, იგი კონფლიქტურად არ არის განწყობილი ხელისუფლების მიმართ, მათ შორის, პარლამენტის მიმართ და, რაც შეგვიძლია, ჩვენგანაც აქტიური მხარდაჭერა აქვს. არ მინდა ვთქვა, რომ ეს მარტო მისი საქმეა, ადამიანის უფლებათა დაცვა ყველა ჩვენგანის საქმეა, რომელი ეროვნების ადამიანიც უნდა იყოს, ეს ჩვენი გადაუდებელი ამოცანაა.

საქართველოში ადამიანის უფლებათა დაცვის საკითხში დიდი მნიშნელობა ენიჭება სახალხო დამცველის ინსტიტუტის ეფექტიან საქმიანობას. ყველა სახელმწიფო სტრუქტურისა და მოხელისათვის ცხადი უნდა იყოს, რომ სახალხო დამცველის სამართლიანი მოთხოვნებისა და რეკომენდაციების შესრულება აუცილებელია. ლიტონი სიტყვები რომ არ გამოვიდეს, დავიწყებ ჩემით. სახალხო დამცველის ბოლო ანგარიშის საფუძველზე საქართველოს პრეზიდენტმა მიიღო განკარგულება, რომელშიც ჩამოყალიბებულია კონკრეტული, დროში გაწერილი დავალებები დაინტერესებულ უწყებათა მიმართ. მე ვთხოვ ამ უწყებათა ხელმძღვანელებს შეუდგნენ დავალებათა შესრულებას.

რამდენიმე შენიშვნა გამოსვლებთან დაკავშირებით: იმუნიტეტის შესახებ. დიდი ხანია ვითხოვ ამ საკითხის მთელი პრინციპულობით დაყენებას, მათ შორის, თუნდაც, პრეზიდენტის. არ არის ქვეყანა, რომლის პრეზიდენტსაც იმუნიტეტის რაღაც, ნორმები არ ჰქონდეს, მაგრამ პრეზიდენტიდან, პარლამენტიდან დავიწყოთ. ის, რაც ახლა ხშირად ხდება, მიუღებელია, ზოგიერთები აშკარად ბოროტად სარგებლობენ იმით, რომ კანონში ეს ჩანაწერი გვაქვს. შევთანხმდეთ, ჩვენც, პარლამენტმაც, ერთად ვიმუშავოთ იმისათვის, რომ საქართველოში დეპუტატის, პრეზიდენტის, მინისტრისა თუ გამომძიებლის დაცვის ეს ფორმა პროგრესული იყოს და ამ მხრივ ვისარგებლოთ მოწინავე ქვეყნების გამოცდილებით.

მინდა მივმართო ბატონ დავით მირცხულავას, რომელმაც ბევრი გააკეთა იმისათვის, რომ ეს ზამთარი გადაგვეტანა, მეც ვეხმარებოდი, მაგრამ ის ტკივილები, რაც იყო, ხომ ყველაფერი რჩება. ჩვენ ვხარჯავთ გაზს, ელექტროენერგიას და თანხას ვიღებთ ბიუჯეტიდან. შეეკითხეთ ბატონ ზურაბ ნოღაიდელს და გეტყვით, რომ კიდევ ერთხელ, კიდევ პატარა ნაბიჯის გადადგმა შეუძლია... და ამის შემდეგ ჩვენ უნდა შევეგუოთ იმ აზრს, რომ თბილისმა გაზი შეიძლება ვეღარ მიიღოს. მინდა პირდაპირ გითხრათ, რომ არ ყოფილიყო ბატონი პუტინის კეთილი ნება, რომელსაც ჩვენი შეხვედრის დროს ვთხოვე, ეს ზამთარი უნდა გადაგვატანინოთ-მეთქი, მან თქვა, თუ ფულს გადაიხდით, პრობლემა არც ელექტროენერგიასთან, არც გაზთან დაკავშირებით არ გექნებათო. იგი თავის სიტყვას ასრულებს. ახლა ჩვენც, ალბათ, ხელი უნდა გამოვიღოთ და გარკვეული წესრიგი დავამყაროთ. ის ფაქტები, რომლებიც ჩამოთვალეთ ენერგეტიკის სფეროსთან დაკავშირებით, მინისტრი რომ ხარ, შესაბამისი აპარატის დახმარებით უნდა მოაგვარო, შენ თვითონ უნდა იყო მოთავე იმ ბრძოლისა, რომელსაც ენერგეტიკის სისტემაში ანტიკორუფციული ბრძოლა ჰქვია. ის, რაც მოხდა, ალბათ, ძალიან უმნიშვნელოა იმასთან შედარებით, რაც შეიძლება მოხდეს ხვალ და ზეგ. ამიტომ ეს ბრძოლა უნდა დაიწყოს.

მადლობელი ვარ, რომ კონტროლის პალატა ასე კარგად შეუდგა მუშაობას, გაბედულად, ოღონდ მიღწეულით არ უნდა დავკმაყოფილდეთ.

რელიგიურ უმცირესობათა შესახებ. ამ საკითხზე პარლამენტმა, მთავრობამ, საზოგადოებამ, ეკლესიის წარმომად დგენლებმა ერთად უნდა ვიმუშავოთ. საქართველო, მართლაც, მრავალეროვნული ქვეყანაა. ჩვენთან სხვადასხვა რელიგიის მიმდევრები ცხოვრობენ, თუმცა მრავალრელიგიურობას რაიმე მძიმე შედეგი არ დაუტოვებია ათასწლეულების განმავლობაში. მაგრამ ახლა, ახალი მომენტები გაჩნდა. მე მესმის ბატონ გურამ შარაძის შეშფოთების საფუძველი, მაგრამ ჩვენ უნდა მივიღოთ ისეთი გადაწყვეტილება, რომელიც დღევანდელ, ცივილიზებულ ნორმებს არ ეწინააღმდეგება. თუ სხვანაირად მოვიქცევით და თვითნებურად მივიღებთ ისეთ გადაწყვეტილებას, რომელიც არ შეესაბამება დასავლეთ ევროპაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სხვაგან მოქმედ კანონმდებლობას, ჩვენ შეიძლება ძალიან მძიმე შედეგები მივიღოთ. ამიტომ განვიხილოთ ყველა ვარიანტი, მათ შორის, უკიდურესი ვარიანტებიც კი, მაგრამ მოვ ვძებნოთ ნორმალური გადაწყვეტილება.

ორიოდე სიტყვა პანკისის თემასთან დაკავშირებით. ეს, რა თქმა უნდა, ჩვენი სერიოზული ტკივილია, მაგრამ მე კვლავ გავიმეორებ იმას, რაც ადრე მითქვამს: ჩვენ არ გვქონდა უფლება, ის ხალხი არ შემოგვეშვა, ჯერ ერთი, არც ფიზიკურად არ შეგვეძლო, რადგან საზღვარი არ იყო დაცული. მე იმასაც არ გამოვრიცხავ, რომ იქნებ შემოყარეს კიდეც, გაუხსნეს დერეფანი და შემოუშვეს საქართველოში. მიზანი ის იყო, რომ საომარი მოქმედებები საქართველოს ტერიტორიაზეც განვითარებულიყო. ასეა თუ სხვაგვარად, ახლა ფაქტის წინაშე ვდგავართ. მინდა გაცნობოთ, რომ ამ ხალხის მოძრაობა დაიწყო - 2000-ზე მეტი ადამიანი უკვე დაბრუნდა ჩეჩნეთში. ბატონ პუტინთან შეთანხმების შესაბამისად, ჩამოვა სპეციალური ჯგუფი, რომელიც იმუშავებს ამ ადამიანებთან. აქ იქნება გათვალისწინებული მატერიალური სტიმულირება და უსაფრთხოების გარანტიები. მე მჯერა, რომ პანკისის ხეობაში, რომელიც მსოფლიოში ცნობილი გახდა ასეთი უსიამოვნო მოვლენების გამო, სულ მოკლე ხანში წესრიგი დამყარდება. შინაგან საქმეთა და სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროებმა ძალიან კარგად დაიწყეს ეს მუშაობა და მჯერა, რომ უახლოეს კვირების განმავლობაში ეს საკითხი მოგვარდება.

მძიმე ვითარების მიზეზები უნდა მოიხსნას, უპირველეს ყოვლისა, აქ, ხელისუფლების სივრცეში, ხოლო მისი შედეგები უნდა შეიმჩნეოდეს საზოგადოებაში და არა - პირიქით.

ვინც საქვეყნო და სამომავლო ინტერესებით ხელმძღვანელობს, დარწმუნებული ვარ, სწორად გაიგებს ამ განცხადების დანიშნულებასაც და მისი განხორციელებისათვის საჭირო ღონისძიებათა შედეგებსაც.

ნუ დაგვავიწყდება, ჯერჯერობით რაოდენ რთულ და დაძაბულ გეოპოლიტიკურ წინააღმდეგობაში ვინარჩუნებთ დამოუკიდებლობის დღევანდელ ხარისხს. მისი შემდგომი გაზრდისა და განმტკიცებისათვის საჭიროა ქვეყნის შესატყვისი შინაგანი მდგრადობა, მასზე იქნება დამოკიდებული საქართველოს ეროვნული ინტერესების დროულად და სრულად რეალიზება, საერთაშორისო ავტორიტეტი და ერთიანი საქართველოს შესაძლებლობანიც. სწორედ შინაგანი მდგრადობა არის ხელისუფლების პოლიტიკური ნების განხორციელების უმთავრესი პირობაც. უამისოდ ჩვენი ნების დეკლარირება მხოლოდ სურვილის გამოხატულება, ხოლო მოქმედება - ავანტიურიზმის ტოლფასი იქნება.

მინდა დავარწმუნო საზოგადოებაც და მთავრობის ყველა წევრიც, რომ ზემოაღნიშნული პირობების უზრუნველსაყოფად მაქსიმალურად გამოვიყენებ საპრეზიდენტო უფლებამოსილებასა და შესაძლებლობებს.

უაღრესად მნიშვნელოვან პირობას განეკუთვნება საზოგადოების მხრიდან სამართალდამცველთა ქმედითი მხარდაჭერა და თანადგომა. არსებული ვითარება კი უსასრულოდ დასაძლევია. ეს თანადგომა არამც და არამც არ გულისხმობს სამოქალაქო კონტროლზე უარის თქმას. პირიქით, ნეგატიური პროცესებისა და ფაქტების სისტემური გამოვლენა და მდგომარეობის დაძლევის მოთხოვნა არის სწორედ დემოკრატიის უმთავრესი ნიშანიც და სამართლებრივი სახელმწიფოს ჩამოყალიბების პირობაც. მაგრამ პოლიციისადმი მასობრივი და სისტემატური ზიზღისა და უნდობლობის დანერგვა მხოლოდ დამნაშავეთა სამყაროსთვის აღმოჩნდება სასარგებლო. სადღეისოდ მისი მომძლავრების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი ესეცაა.

ვფიქრობ, საზოგადოების მხრიდან გონიერი, სამართლიანი და მართლაც საქვეყნო ინტერესებით თანადგომა სამართალდაცვის სისტემის სრულყოფის ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი და მძლავრი ფაქტორი იქნება.

დემოკრატიული ღირებულებები სრულებითაც არ უკავშირდება ანტისამართლებრივი, ანტისაზოგადოებრივი, ამორალური და უზნეო ყოფისა და ქცევის კულტივირებას. ამას იმიტომ მოგახსენებთ, რომ ამ თვალსაზრისით, ვფიქრობ, არცთუ სასარგებლო გარემო შევქმენით. საკითხი სრულებითაც არ ეხება არც კრიტიკისა და არც სიტყვის თავისუფლების თუნდაც უმცირეს შეზღუდვას. ლაპარაკია საინფორმაციო საშუალებათა და მასობრივი კულტურის ერთ-ერთ არცთუ უმნიშვნელო ფუნქციაზე, რომელსაც აღმზრდელობით-საგანმანათლებლო დანიშნულება ეწოდება. ალბათ, სიახლისა და განსაკუთრებულობისაკენ ზღვარგადაცილებულმა სწრაფვამ ზოგიერთი პარამეტრით მიზნის საპირისპირო გარემოს შექმნას უფრო შეუწყო ხელი. ადვილი წარმოსადგენია, ახალგაზრდა თაობის ცნობიერებითი ჩამოყალიბებისათვის რაოდენ საზიანოა თითქმის წინასწარ განკუთვნილი გარემო, რომელშიც დომინირებს, ერთი მხრივ, კანონდაუმორჩილებლობის, ძალადობისა და დამნაშავეთა სამყაროს მორალის სტერეოტიპი, მეორე მხრივ, საერთო ვითარების გამძაფრებისა და ხელისუფლებისადმი ჯერ არნახული ნიჰილიზმის პროპაგანდა. ეს ყველაფერი, შესაძლოა, უნებლიეთ ხდება, მაგრამ გარემოს სურათი, რომელსაც ჩვენ ვუქმნით და რომელსაც ვაწვდით მკითხველს, მსმენელსა თუ მაყურებელს, უპირატესად ასეთია.

ჩემი ეს გულისტკივილი არც ხელისუფლებრივ ინტერესებს უკავშირდება და არც პლურალიზმისა და აზრის თავისუფლებას უპირისპირდება. ამ შემთხვევაში ვხელმძღვანელობ მხოლოდ და მხოლოდ სახელმწიფოებრივი, მოქალაქეობრივი და მომავლის ინტერესებით. თავიდან უნდა ავიცილოთ ნეოკომუნისტური სიტუაცია, როცა ოფიციალური ღირებულებანი და ფაქტობრივი გარემო ურთიერთწინააღმდეგობაში ექცევა.

კრიტიკის, განხილვისა და კამათის საგანი არც ისე ცოტა გვაქვს. მაგრამ მისი საფუძველი და მიზანი უთუოდ უნდა ემყარებოდეს ახალი პოლიტიკური, სამართლებრივი, მორალური თუ ზნეობრივი ღირებულებების პროპაგანდასა და ინიცირებას, მათი დამკვიდრების გზებისა და საშუალებების ძიებას. სამწუხაროდ, ამით თავმოსაწონი ჯერჯერობით ბევრი არაფერი გვაქვს.

რეფორმების ზემოთ აღნიშნულ პირობებთან თანაბარმნიშვნელოვანია ადამიანის ფუნდამენტური უფლებათა დაცვა.

ჩვენი ყოველდღიური საზრუნავი, სამართალდაცვის სტრუქტურების გარდაქმნის არსიცა და მიზანიც უნდა იყოს ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებათა უპირობო და ფაქტობრივი დაცვა.

არსებულ შესაძლებლობათა გათვალისწინებით, ამ მხრივ საქართველოში არცთუ ცოტა რამ კეთდება.

2002 წელი ამ თვალსაზრისით კიდევ ერთი წინგადადგმული ნაბიჯი უნდა იყოს. ამასთან დაკავშირებით გაგაცნობთ ზოგიერთ მოსაზრებას პრიორიტეტული ამოცანების შესახებ.

წინასაახალწლო დღეებში გამოვეხმაურე არასამთავრობო სექტორის ინიციატივას და საქართველო გამოვაცხადე წამებისაგან თავისუფალ ზონად. ვფიქრობ, უკვე მომწიფდა პირობები იმისათვის, რომ ამგვარი გადაწყვეტილება აღსრულებადი გახდეს. ამას ხელს უწყობს ისიც, რომ სამართალდაცვის ორგანოებში ძველი მენტალიტეტი თანდათანობით ადგილს უთმობს ახლებურ, ცივილიზებულ მიდგომას.

იმედი მაქვს, ჩემი ეს განცხადება გაზრდის სამართალდამცველტა პასუხისმგებლობას - დაძლიონ მათ მიმართ არსებული საზოგადოებრივი უნდობლობა და ყველაფერი იღონონ იმისათვის, რომ პრეზიდენტის დეკლარაცია რეალობად გადაიქცეს.

საქართველო უკვე მესამე წელია, ევროპის საბჭოს სრულუფლებიანი წევრია და შეუერთდა მრავალ უფლებადაცვით დოკუმენტს, რომლებიც მიღებულია ამ ორგანიზაციის ჩარჩოებში. მინდა სიამოვნებით აღვნიშნო, ჯერ კიდევ გასული წლის მიწურულს საქართველოს პარლამენტმა ევროპის ადამიანის უფლება და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ოქმის რატიფიცირება მოახდინა.

უნდა დაჩქარდეს შიდა სახელმწიფოებრივი პროცედურების განხორციელება ევროპის საბჭოს ისეთ დოკუმენტთან შესაერთებლად, როგორიცაა რეგიონულ და ეროვნულ უმცირესობათა ერების ქარტია და ევროპის სოციალური ქარტია. ვთხოვ აღმასრულებელი ხელისუფლების შესაბამისი ორგანოების ხელმძღვანელებს, მიიღონ ამისათვის ყველა საჭირო ზომა.

არაერთხელ და სიამაყით თქმულა ჩვენი ქვეყნის მრავალეროვნულობაზე, მაგრამ იგი საკმარისად არ ვლინდება ეროვნული თუ ეთნიკური უმცირესობების საქართველოს პოლიტიკურ, ეკონომიკურ თუ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მონაწილეობით. არადა, სხვაგვარად წარმოუდგენელია ის ინტეგრაციული პროცესები, რომლებიც ქვეყნის ძლიერების წინაპირობად უნდა იქცეს.

ბატონებო!

ახლა სერიოზულ მიჯნასთან ვდგავართ. დადგა მწვავე გადაწყვეტილებათა მიღების დრო. თუ აქამდე ქვეყანაში სტაბილიზაციის შენარჩუნების მიზნით გარკვეულ კომპრომისებზე მივდიოდით, ახლა კომპრომისების დრო აღარ დარჩა.

ჩემი სურვილი იყო, ამ დარბაზში შეკრებილიყვნენ ადამიანები, რომელთაც ჩვენი სამშობლოს გადარჩენისათვის გადამწყვეტ ბრძოლაში თავისი სიტყვის თქმის მოვალეობა აკისრიათ. მე ვფიქრობდი, რომ ამ დარბაზში ხმამაღლა უნდა თქმულიყო, რა გაკეთდა, რა ვერ ან არ გაკეთდა, რა გზით უნდა წავიდეთ მომავალში. ჩემი ჩანაფიქრით, ეს არ უნდა ყოფილიყო თათბირი მხოლოდ ხელისუფლების წარმომადგენლებისათვის. ამ ტრიბუნიდან მთელ საქართველოს უნდა მოესმინა და, რაც მთავარია, დაეჯერებინა, რომ ქვეყანაში რეალურად არის დაწყებული დიდი ანტიკორუფციული მოძრაობა, რომ ჩვენ არ შევურიგდებით გადასახადებისაგან თავის არიდების, თაღლითობას, ფალსიფიკაციასა და კონტრაბანდას. კანონის დარღვევების მიმართ მართლმსაჯულება მთელი ძალით ამოქმედდება. ამავე დროს ადამიანის უფლებების და ღირსებების დაცვა პრიორიტეტად დარჩება.

ჩემი ახალგაზრდა კოლეგები ასეთ თათბირებს საკმაოდ სკეპტიკურად უყურებენ. შეიძლება მათი აზრის გათვალისწინებითაც იყო, რომ ორი წელია, ასეთ შეკრებებზე უარი ვთქვით. დაგროვილმა პრობლემებმა, ხელისუფლების ყველა შტოსთან, საზოგადოებასთან ამ პრობლემების გადაწყვეტის გზების ძიების, ჩვენს მიღწევებსა თუ შეცდომებზე პირუთვნელი და ღია საუბრის აუცილებლობამ განაპირობა დღეს ჩვენი შეხვედრა. დღეს მიღებულ გადაწყვეტილებათა განხორციელების ეფექტიანობაზე არის დამოკიდებული, დაიბრუნებს თუ არა ხელისუფლება მოსახლეობის ნდობას, მოიპოვებს თუ არა მის მხარდაჭერას.

1992 წელს, როცა მე საქართველოში დავბრუნდი, ყოველდღე მესმოდა, რომ აუცილებელია „ძლიერი ხელი“. მაშინ ეს დიქტატურაზე მინიშნება იყო. მაშინ „ძლიერი ხელი“ სწორედაც დიქტატორული მმართველობის გაგრძელებას ნიშნავდა. მე და ჩემი თანამოაზრეები სხვა გზით წავედით. ტოტალიტარული სისტემის ნანგრევებზე დემოკრატიის, სიტყვის თავისუფლების, უმაღლესი ადამიანური ღირებულებების დამკვიდრების, სამოქალაქო საზოგადოების აშენების გზა ავირჩიეთ და ყველა თქვენგანი დამერწმუნება, რომ ამ გზაზე სერიოზულ წარმატებებს მივაღწიეთ.

მე ახლა მინდა განვაცხადო, რომ ვიმოქმედებ „ძლიერი ხელის“ პრინციპით. დღეს ეს პრინციპი საზოგადოების არსებული დონის, ჩვენი კონსტიტუციის, ჩვენი კანონმდებლობის გათვალისწინებით მხოლოდ კანონის და სამართლის უზენაესობის დამკვიდრებას მოემსახურება.

არ არის გამორიცხული, ხვალ გაზეთებში გამოჩნდეს სათაურები „შევარდნაძე დიქტატორულ სახელმწიფოს ქმნის“. მე დავეთანხმები ასეთ სათაურებს მცირეოდენი შესწორებით. დიახ, მე მინდა საქართველოში რეალურად დამკვიდრდეს კანონის დიქტატურა.

და, ბოლოს, დღეს აქ ბევრი საინტერესო წინადადება და მოსაზრება გამოითქვა. ყველაფერი ეს უნდა აისახოს იმ ბრძანებულების პროექტში, რომელიც მთავრობის წევრებს წინასწარ დაურიგდათ.

ვავალებ უშიშროების საბჭოს აპარატს, ერთი კვირის განმავლობაში წარმოადგინოს ხელმოსაწერად ბრძანებულების პროექტის საბოლოო ვარიანტი. ასევე ვთხოვ ბატონ ნუგზარ გაბრიჩიძეს, ვავალებ ბატონებს ვალერი ხაბურძანიას და კობა ნარჩემაშვილს მომავალ კვირას მოიწვიონ კოლეგიის სხდომები, იმსჯელონ იმ კონკრეტულ ფაქტებზე, რომლებიც დღეს აქ დასაბუთდა, მიიღონ მკაცრი, მაგრამ ობიექტური გადაწყვეტილებები და ეს ამცნონ საზოგადოებას.

აი, ის საკითხები, რომელთა შესახებ დღეს მინდოდა მესაუბრა თქვენთან. მტკიცედ მაქვს გადაწყვეტილი გამოვიყენო მთელი ჩემი ძალა, უფლება თუ გავლენა, ავტორიტეტი იმისათვის, რომ დღევანდელი ჩვენი საუბარი მარტო ლაპარაკად არ დარჩეს და მივაღწიოთ გარღვევას ყველაზე რთულ სფეროში.

„დემოკრატია არ ნიშნავს უკანონობასა და უპასუხისმგებლობას, პირიქით, იგი სამართლისა და კანონის უმკაცრეს, უპირობო და საყოველთაო დაცვას მოითხოვს“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 12 თებერვალი. - №35 (4094). - 1,3,4 გვ.

ქალბატონებო და ბატონებო,
ჩემო პატარა მეგობრებო,

თქვენი ჩამოსვლა თბილისში და ზემოაღნიშნულ ფესტივალში მონაწილეობა მეტად სასიხარულო და მნიშვნელოვანი ფაქტია. სასიხარულოა იმიტომ, რომ თქვენი სახით ამიერკავკასიის ქვეყნების ფოლკლორს, სიმღერასა და ცეკვას, ასეთი დამფასებელი და მემკვიდრე ჰყავს, ხოლო მნიშვნელოვანი იმიტომ, რომ თქვენ, თქვენი შემოქმედებით, ხელს უწყობთ ადამიანის ამაღლებას და არა მარტო ჩვენთან, არამედ ჩვენს გარშემოც მშვიდობის გამყარებას.

თქვენ ჩვენი წინაპრების მიერ საუკუნეების მანძილზე შეგროვებულ კულტურულ მემკვიდრეობას როცა ეზიარებით, ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო სულისკვეთებით იზრდებით, რაც საიმედო საფუძველია ჩვენს ერებს შორის ურთიერთპატივისცემისა და სიყვარულისა, ტრადიციების გაგრძელებისა, თაობათა შორის ურთიერთობათა გამდიდრებისა.

გილოცავთ ფესტივალის გახსნას და მრავალ წარმატებას გისურვებთ.

პატივისცემით,
ედუარდ შევარდნაძე

ამიერკავკასიის ქვეყნების ფოლკლორის ფესტივალის „იუნესკო“ და „ამიერკავ ვკასიის ბავშვები მშვიდობისა და ერთიანი მსოფლიოსათვის“ მონაწილეებს // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 14 თებერვალი. - №37(4096). - 1 გვ.

კიდევ ერთი თვალსაჩინო პიროვნება წავიდა ჩვენგან. გარდაიცვალა გამოჩენილი მეცნიერი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, გელათის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი ბატონი არჩილ კოსტავა.

ბატონი არჩილი გამორჩეული პიროვნება გახლდათ. მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის არა მარტო თანამედროვე მეცნიერების განვითარებაში, არამედ ჩვენი ქვეყნის საინჟინრო კადრების აღზრდასა და ჩამოყალიბებაში.

ბოლო წუთებამდე იგი დაუღალავად შრომობდა და ჩვენს მომავალ თაობაზე ზრუნავდა.

პირადად მე მასთან მრავალი წლის მანძილზე საქმიანი და კარგი ურთიერთობა მაკავშირებდა.

ბატონი არჩილის გარდაცვალება დიდი დანაკლისია არა მარტო მისი ოჯახისათვის, არამედ ქუთაისის ტექნიკური უნივერსიტეტის მთელი კოლექტივისა და ქართული მეცნიერებისათვის.

ედუარდ შევარდნაძე

არჩილ კოსტავას გარდაცვალების გამო // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 16 თებერვალი. - №39(4098). - 1 გვ.

ჩემო დიმა,

უდიდესი გულისტკივილით შევიტყვე ბატონი სერგოს გარდაცვალების შესახებ.

ჩვენგან წავიდა სამშობლოს წინაშე ბოლომდე ვალმოხდილი ადამიანი, რომელმაც მთელი თავისი ცხოვრება მომავალი თაობის აღზრდას მოახმარა. შესანიშნავი პედაგოგისა და ინტელიგენტის სერგო ჯაიანის ნათელი სახე მარად დარჩება მისი ახლობლებისა და მეგობრების გულში.

მიიღეთ ჩემი გულწრფელი სამძიმარი.

ედუარდ შევარდნაძე

ბატონ დიმიტრი ჯაიანს // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 17 თებერვალი. - №40(4099). - 1 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის 2992 წლის
18 თებერვლის ბრიფინგი

საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხი, „მოამბე“: ბატონო პრეზიდენტო, პანკისის ხეობაში განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით, იქ დამატებითი ძალები გაიგზავნა. თუ შესაძლებელია, მოგვაწოდოთ ბოლო ინფორმაცია, რა ხდება პანკისის ხეობაში?

- დაახლოებით ერთი საათის წინათ ვესაუბრე შინაგან საქმეთა მინისტრს კობა ნარჩემაშვილს, რომელიც ამჟამად პანკისის ხეობაში იმყოფება. რა თქმა უნდა, გავგზავნეთ დამატებითი ძალები და ყველაფერი კეთდება, რომ პანკისის ხეობაში სრული წესრიგი დამყარდეს. რაც გაკეთდა, მათ შორის, ცნობილი კრიმილანის - ნარკოტიკების რეალიზატორის ბაღაკაშვილის დაკავებაც, არის პოლიციის კანონიერი მოქმედება ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესების დასაცავად, რომ იქ მშვიდობა იყოს და აღიკვეთოს კრიმინალთა თარეში. ეს მუშაობა დაიწყო, რომელიც რამდენადმე მტკივნეულად მიმდინარეობს, მაგრამ, დარწმუნებული ვარ, აბსოლიტური უმრავლესობა, როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის, ისევე დევნილების, ამ ღონისძიებებს მხარს დაუჭერს. კრიმინალებს დაკავებული ჰყავთ რამდენიმე პოლიციელი, ეს ფაქტი არსებულ გარემოებას კიდევ უფრო ართულებს. მსურს მივმართო მათ: ამგვარი მოქმედება მიუღებელია და, შეიძლება, ძალიან მძიმე შედეგები მოჰყვეს.

„მოამბე“: დღეს „ნტვ-რუ“-მ გაავრცელა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის იგორ ივანოვის განცხადება. კერძოდ, იგი აცხადებს, რომ დასაშვებია ბინ ლადენის პანკისის ხეობაში ყოფნის ფაქტი. რაც შეეხება ტერორისტული ორგანიზაციის „ალ ქაიდის“ წევრებს, ისინი შესაძლებელია იყვნენ პანკისის ხეობაში, საიდანაც სავარაუდოდ კავშირს ამყარებენ „ხატაბთან“. „ნტვ-რუ“ ასევე ავრცელებს ბრიტანული გაზეთის „გარდიენის“ ინფორმაციას, ფილიპ რემლერთან ინტერვიუზე დაყრდნობით - თითქოსდა ვაშინგტონი თანახმაა, საქართველოში მომზადდეს კონტრტერორისტული ძალები, პანკისის ხეობაში საგანგებო ღონისძიების განსახორციელებლად. ასევე ბრიტანულ გაზეთში გამოქვეყნებულ სტატიაში ყურადღება გამახვილებულია, თითქოსდა რუსეთმა და ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა პოზიცია შეაჯერეს პანკისის ხეობასთან დაკავშირებით და განზრახული აქვთ აიძულონ საქართველოს პრეზიდენტი ედუარდ შევარდნაძე, დაიწყოს გარკვეული მოქმედება პანკისის ხეობაში. ამ ფაქტმა კი ოფციალური თბილისი იძულებული გახდა დაედასტურებინა პანკისში ბოევიკების შესაძლო არსებობა. თქვენი კომენტარი „ნტვ-რუ-ს“ ინფორმაციაზე...

- მაშინ არც იგორ ივანოვის განცხადება არსებობდა და არც ის ვარიანტები, რომელთაც ახლა „ნტვ-რუ“ ავრცელებს, როცა ჩვენ მივიღეთ საკმაოდ სერიოზული გადაწყვეტილება პანკისის ხეობის სიღრმეში ბლოკ-პოსტების გადანაცვლების შესახებ, მოგვეხდინა იზოლაცია ამ კუთხისათვის და მხოლოდ ის მანქანები შეგვეშვა იქ, რომლებიც არანაირ საფრთხეს არ წარმოადგენენ რეგიონისა და მშვიდობიანი მოსახლეობისათვის. ჩვენ შევიმუშავეთ გეგმა, რომლის მიხედვითაც ვმოქმედებთ. რაც შეეხება, მომავალში განსახორციელებელ შესაძლო ღონისძიებებს, ამერიკის შეერთებული შტატების სპეცსამსახურებთან ამ საკითხებს სისტემატურად არ განვიხილავთ. თუ საჭირო გახდება, ჩვენ დიალოგის მომხრე ვიყავით და ამ პოზიციას ვინარჩუნებთ. აღსანიშნავია, რომ არც რუსეთის ხელისუფლების წარმომადგენლებთან განვიხილავთ ხეობაში ერთობლივი სამხედრო ოპერაციის განხორციელების საკითხს. იმის მიუხედავად, რომ სამხედრო თვალსაზრისით საქართველო ჯერ კიდევ არ არის ძლიერი, ჩვენს ქვეყანას აქვს სათანადო რესურსი, რომ საკუთარ ტერიტორიაზე დაამყაროს წესრიგი.

რაც შეეხება რუსეთის საგარეო უწყების ხელმძღვანელის განცხადებას, რომელსაც საკმაოდ კარგად ვიცნობ, ჩემი გაკვირვ ვება გამოიწვია მისმა გამონათქვამმა, თითქოსდა ბინ ლადენი სადღაც ახმეტაში შეიძლება იმყოფებოდეს. ამას იმით ვხსნი, რომ ბატონ იგორ ივანოვის დედა წარმოშობით ახმეტელია, მას იქ დედისეული სახლი აქვს და შესაძლებელია იქ იმალებოდეს. იძულებული ვიქნებით, შევამოწმოთ.

ტელეკომპანია „რუსთავი-2“: გასულ კვირას გამართულ დევნილთა ყრილობაზე ასლან აბაშიძის თანაპარტიელებმა დაზვერვის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის ავთანდილ იოსელიანის თანამდებობიდან გათავისუფლების საკითხი დააყენეს იმ მოტივით, რომ თითქოს იგი ასლან აბაშიძის წინააღმდეგ დაგეგმილი ტერორისტული აქტის ერთ-ერთი ორგანიზატორი შეიძლება იყოს. თქვენი კომენტარი. რა შეფასებას მისცემთ ქართულ-აფხაზურ კონფლიქტის მოწესრიგების საქმეში თქვენი პირადი წარმომადგენლის ასლან აბაშიძის ვიზიტს მოსკოვში?

- ასლან აბაშიძის ვიზიტის შედეგებზე ჩვენ საუბარი არ გვქონია. რაც შეეხება დევნილთა ყრილობაზე გამოთქმულ ვერ რსიებს, რომ ავთო იოსელიანი ბოროტისმსურველია საქართველ ლოსათვის, აფხაზეთისათვის, ეს სიმართლესთან ახლოსაც არ არის. ავთო იოსელიანი არის კაცი, რომელიც, ვიდრე აფხაზეთში ბრძოლა შეიძლებოდა - იბრძოდა, ყველა მწვავე პოზიციაზე იმყოფებოდა. როცა იგი დაბრუნდა აფხაზეთიდან, არ შეუწყვეტია ზრუნვა აფხაზეთის დასაბრუნებლად, კონფლიქტის მოსაწესრიგებლად, მათ შორის დევნილების დაბრუნების თვალსაზრისითაც. ავთო იოსელიანი საკმაოდ მაღალი ავტორიტეტით სარგებლობს არა მარტო ხელისუფლებაში, არამედ ლტოლვილებშიც.

გერმანიის ტელევიზია „ა-ერ-დე“: გასულ კვირას ჩვენ მოვინახულეთ რუსთავის ერთ-ერთი საშუალო სკოლა, სადაც დაახლოებით 10 წელია გათბობის სისტემა მწყობრიდანაა გამოსული. თქვენი აზრით, როდის დადგება დრო, როცა მოსწავლეს სკოლაში შეშის მიტანა აღარ დასჭირდება? საქართველოში ყოფნისას, მოსახლეობის უმრავლესობასთან შეხვედრისას გამოიკვეთა აზრი, რომ ქვეყანაში უმთავრესი პრობლემა კორუფციის დაძლევაა. რა კონკრეტული მეთოდებით ებრძვის ხელის სუფლება კორუფციას?

- რუსთავის საშუალო სკოლასთან დაკავშირებულ პრობლემას შევისწავლით და დავალებას მივცემ შესაბამის უწყებას. ჩვენ ყველაფერი ვიღონეთ, რომ ყველა სკოლაში შეგვექმნა ელემენტარული გათბობის პირობა.

რაც შეეხება კორუფციის დაძლევას, თქვენ ახსენეთ, რომ ეს უმთავრესი პრობლემაა, ეს სიტყვები კი საქართველოს პრეზიდენტს ეკუთვნის. დაახლოებით ერთ წელიწადზე მეტია ჩვენ საერიოზულად ვემზადებით მოვლენების კარდინალურად შესაცვლელად. ამჟამად მიმდინარეობს კორუფციის წინააღმდეგ სერიოზული ბრძოლა, დარწმუნებული ვარ, გარკვეული დროის შემდეგ მოხდება სერიოზული გარდატეხა და რეალურ შედეგს მივაღწევთ. ეს ბოროტება დამახასიათებელია არა მარტო საქართველოსათვის, არამედ ზოგჯერ იგი განვითარებული ქვეყნების პრობლემაცაა. ზოგიერთი სახელმწიფო ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ებრძვის კორუფციას, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების გეგმის გათვალისწინებით კი ვაპირებთ დაახლოებით 2-3 წელიწადში ძირეულ გარდატეხას მივაღწიოთ, დავამარცხოთ კორუფცია.

„აფხაზეთის რადიო“: გასულ კვირას გამართულ აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს გაფართოებულ სესიაზე თამაზ ნადარეიშვილმა განაცხადა, რომ იმ შემთხვევაში თუ 31 ივლისამდე არ იქნება მიღწეული კარდინალური ცვლილება აფხაზეთის კონფლიქტის მოწესრიგების საქმეში, აფხაზეთის ლეგიტიმური ხელისუფლება დამოუკიდებლად დაიწყებს აფხაზეთის დაბრუნებას. თქვენი ცნობილი პოზიციის გათვალისწინებით, დაუჭერს თუ არა მხარს საქართველოს პრეზიდენტი ამ წინადადებას?

- ვერ გეტყვით, 31 ივლისი იქნება თუ არა განმსაზღვრელი თარიღი. თუმცა ძალიან კარგად მესმის ბატონი თამაზ ნადარეიშვილის, მას აქვს უფლება მოითხოვოს გადამჭრელი მოქმედება ხელისუფლებისაგან, პრეზიდენტისაგან, მხოლოდ თარიღის დასახელება ჯერჯერობით საფუძვლიანი არ არის. ალმა-ატის შეხვედრა საერთო ატმოსფეროს მაჩვენებელი იქნება, შემდეგ გაიმართება შეხვედრები ევროკავშირში, მეგობარი ქვეყ ყნების ჯგუფთან. ეს იქნება პროცესი, ვერ გეტყვით, რომ ბატონ ასლან აბაშიძის დანიშვნა ერთ თვეში აფხაზეთის კონფლიქტს მოაგვარებს. ჩვენ ვიწყებთ კომპლექსურ მუშაობას; პრობლემის მოსაგვარებლად იმუშავებს ყველა არსებული ინსტიტუტი, გამოყენებული იქნება საქართველოს პრეზიდენტის ყოველგვარი შესაძლებლობა საერთაშორისო ასპარეზზე, გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ მიღებული რეზოლუციები რეალიზაციისათვის. არ გამოვრიცხავ, რომ ბატონი თამაზ ნადარეიშვილი, პარტიზანებიც, შეეცდებიან იმ შემთხვევაში, თუ მშვიდობიანი მოლაპარაკებით კონკრეტულ შედეგს ვერ მივიღებთ, იმოქმედებენ, როგორც საჭიროდ მიაჩნიათ.

რუსეთის ტელეკომპანია „ტვ-6“: გასულ კვირას თბილისში გაიმართება პირველი მოლაპარაკება ჩეჩნეთიდან დევნილების მშობლიურ სახლებში დასაბრუნებლად. შემაჯამებელ პრესკონფერენციაზე მხარეებმა აღნიშნეს, რომ პანკისის ხეობაში იმყოფებიან ბოევიკთა დაჯგუფებები, ეს ფაქტი საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრმაც დაადასტურა. ამის პარალელურად რუსეთის მხარემ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ თითქოსდა ბენ ლადენი პანკისის ხეობაში იმყოფება. ხომ არ შეიძლება, რომ ჩეჩნეთიდან დევნილთა სამშობლოში დაბრუნების პროცესი პანკისის ხეობაში, იქ წესრიგის დამყარების მოტივით, რუსეთის მხარის მონაწილეობით სამხედრო ოპერაციის წინაპირობა გახდეს?

- რუსეთის მხარე არანაირ სამხედრო ოპერაციას არ განახორციელებს ხეობაში, ამის შესახებ ჩვენ შევთანხმდით რუსეთის პრეზიდენტთან ვლადიმერ პუტინთან შეხვედრისას. საქართველოს შესწევს ძალა, რეგიონის ინტერესების გათვალისწინებით, დამოუკიდებლად მიიღოს გადაწყვეტილება. დევნილების დაბრუნებასთან დაკავშირებით, ახლო მომავალში ჩამოვა საგანგებო ჯგუფი ჩეჩნეთიდან. ისინი გამართავენ კონსულტაციებს ლტოლვილებთან. ამ ღონისძიებათა პარალელურად აუცილებელია, პანკისის ხეობაში ჩეჩნეთიდან დევნილთა რეგისტრაცია განვახორციელოთ. ბოლო ერთი წლის განმავლობაში დაახლოებით 2 ათასამდე დევნილი დაბრუნდა ჩეჩნეთში. დარწმუნებული ვარ, რუსეთის წარმომადგენლები ლტოლვილებს შეუქმნიან სათანადო პირობებს სამშობლოში უსაფრთხოდ დასაბრუნებლად.

რუსეთის ტელეკომპანია „რტრ“: ბატონო პრეზიდენტო, 17 იანვარს ჭუბურხინჯში მიღწეული შეთანხმებით, საქრთველოს მხარემ აიღო ვალდებულება - გარკვეული გარანტიით კოდორის ხეობიდან ჯარის გაყვანის თაობაზე. შეასრულებს თუ არა საქართველოს მხარე ამ ვალდებულებას? 20 თებერვალს იწყება კოდორის ხეობის ერთობლივი პატრულირება, პროცესში მონაწილეობას მიიღებენ საქართველოს, აფხაზეთისა და გაეროს წარმომადგენლები. როგორ გესახებათ ხეობის ერთობლივი - ქართულ-აფხაზური პატრულირების პროცესი?

- ეს არის პრინციპული შეთანხმება და ცუდს ვერაფერს ვხედ დავ იმაში, თუ ჩვენ მონაწილეობას მივიღებთ ამგვარ პატრულირ რებაში, რომელიც მოიცავს ტერიტორიას კელასურამდე. მეორე მხრივ, ეს ღონისძიება გამიზნულია კოდორის ხეობაში უსაფრთ თხოების განმტკიცებისათვის. გასათვალისწინებელია, რომ ჩვენ ვიცავთ არა მარტო მოსახლეობას, არამედ მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემ ხაზსაც. არ გამოვრიცხავ კოდორის ხეობაში მესაზღვრეთა და სხვა საგანგებო შეიარაღებული ძალების წარ რმომადგენელთა საკმაოდ დიდი რაოდენობის მონაწილეობ ბას, რომლებიც დაიცავენ სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ობიექტებს, ასევე უსაფრთხოების გარანტიებს შეუქმნიან კოდორის ხეობის მოსახლეობას.

საქართველოს ტელევიზია „ვესტნიკი“: ახმეტის რაიონში ოთხი პოლიციელის გატაცების ფაქტი ხომ არ გამოიწვევს მორიგ არეულობას ხეობაში? თქვენი აზრით რატო აღმოჩნდნენ დაუცველნი სამართალდამცველები და თავად გახდნენ ბოროტმ მოქმედების მსხვერპლი?

- მიმდინარეობს გამოძიება. არ მინდოდა ამ სიტყვების გამოყ ყენება, მაგრამ ეს გარკვეულწილად პოლიციელთა უყურადღებობაა, მათი, ვინც წესრიგი უნდა დაამყაროს და მოსახლეობა დაიცვას. ვფიქრობ, ეს მწარე გაკვეთილია იქ მომუშავე ორგანოს წარმომადგენლებისათვის, საერთოდ, მთელი სამინისტროსა და ძალოვანი სტრუქტურების წარმომადგენლებისათვის.

გაზეთი „კულტურა“: ბოლო დროს საქართველო-რუსეთის ურთიერთობაში ნამდვილად გამოიკვეთა პოზიტიური ძვრები. რუსეთის სათათბიროს წევრები საქართველოს პარლამენტარ რებთან შეხვედრის სურვილს არაერთხელ ადასტურებენ. ორი ქვეყნის სხვადასხვა უწყებებს შორის მიმდინარეობს აქტიური კონსულტაციები. თქვენი აზრით, რა არის საქართველო-რუსეთის ურთიერთობაში ამგვარი დათბობის უმთავრესი მიზეზი?

- არაერთხელ აღმინიშნავს საქართველოსა და რუსეთის პრეზიდენტების მოსკოვში გამართული შეხვედრის მნიშვნელობა. შეხვედრას მივეცით შეფასება, რომ იგი უნდა გახდეს ორ ქვეყანას შორის თვისებრივად ახალი ურთიერთობის და ეტაპის დასაბამი. ჩვენ განვსაზღვრეთ, რომ მიღწეული შეთანხმებები თანმიმდევრულად განხორციელდა. იმის მიუხედავად, რომ ჩეჩნეთიდან დევნილთა პრობლემა ჯერ კიდევ არ არის მოგვარებული, ბოლო დროს ორმხრივ ურთიერთობაში მართლაც გაჩნდა იმედისმომცემი ნიშნები. ის, რომ ჩეჩნეთის ფაქტორი გამაღიზიანებლად არსებობს ჩვენს ქვეყნებს შორის, საქართველო არაფერ შუაშია. თუ რუსეთი მოაგვარებს ჩეჩნეთის პრობლემას, დღის წესრიგიდან ყველა საკითხი მოიხსნება, მათ შორის დევნილებიც დაბრუნდებიან სამშობლოში.

რაც შეეხება ორი ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანოების წარმომადგენელთა თანამშრომლობას, აქაც იგრძნობა, რომ კონტაქტები არის მუდმივი და მიზანმიმართული, შეხვედრები შედეგიანად მთავრდება. აღსანიშნავია, რომ ახლახან მიმდინ ნარეობდა მოლაპარაკება საქართველო-რუსეთს შორის ახალი ყოვლისმომცველი ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ, რომ მელშიც აისახება ორი ქვეყნის მომავალი თანამშრომლობის ძირითადი პრინციპები და მიმართულებანი. მოლაპარაკების ორი რაუნდი უკვე გაიმართა საქართველოს დელეგაციის წევრების, საგარეო საქმეთა მინისტრის ირაკლი მენაღარიშვილის ხელმძღვანელობით, რომლებიც გუშინ დაბრუნდნენ თბილისში, კმაყოფილი არიან მოლაპარაკების შედეგით. ვფიქრობ, დოკუმენტის საბოლოო ვარიანტის მიღება გახდება ახალი ურთიერთობისათვის სათანადო სამართლებრივი ბაზა და იგი უდავოდ განაპირობებს ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობის საბოლოო მოწესრიგებას.

მნიშვნელოვანია, რომ ტრადიციულად თანამშრომლობენ კულტურის, მეცნიერების, ხელოვნების მოღვაწენი.

გაზეთი „თუთარჩელა“: გასულ კვირას მთავრობის სხდომაზე სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში საქართველოს პრეზიდენტის რწმუნებულმა ბონდო ჯიქიამ განაცხადა, რომ სამეგრელოში დიდი არეულობა მზადდება. გივი ლომინაძემ კი პრესკონფერენციაზე იგივე განაცხადა. ორივე აღნიშნავს, რომ აქციაში გამოყენებული იქნებიან ლტოლვილები. ჩემი ინფორმაციით, ეს აქცია მისადაგებული იქნება ბატონ ზვიად გამსახურდიას დაბადებისა და გოჩა ესებუას გარდაცვალების დღეს. სამწუხაროდ, რეგიონში ამის წინააღმდეგ არავინ არაფერს აკეთ თებს. მე სამეგრელოდან ჩამოვიტანე 1200 ხელმოწერა, ისინი თხოვნით მიმართავენ პრეზიდენტს, რომ ადგილობრივი არჩევნ ნების გამართვამდე შეწყდეს ყოველგვარი აქციები, გამოიცეს პრეზიდენტის ან მთავრობის საგანგებო დადგენილება ამის შესახებ. ლტოლვილების ნაწილი ამბობს, რომ ენგურის ხიდზე მიმდინარე აქცია აფხაზეთის ლეგიტიმური ხელისუფლების მიერ ინსპირირებული აქცია იყო, სადაც არც ერთი გაჭირვებული ლტოლვილი არ მონაწილეობდა...

- არ შემიძლია იმის უგულებელყოფა, რასაც აცხადებს მხარის გუბერნატორი, რწმუნებული მოსალოდნელი აქციების შესახებ. მიმაჩნია, რომ სამეგრელო პრეზიდენტის დადგენილების, ხელისუფლების საგანგებო მიმართვის გარეშე აღარ დაუშვებს მასობრივი აქციების გამართვას. კანონი, რომელიც განსაზღვრავს როგორ და სად უნდა გაიმართოს აქციები, ამ პროცესებს აგვარებს.

გუშინ სახელმწიფო მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე რამდენიმე მინისტრთან ერთად სამეგრელოს რეგიონში, ზუგდიდში იმყოფებოდა. მთელი დღის განმავლობაში გაიმართა სამუშაო შეხვედრები ლტოლვილებთან, სამხარეო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელებთან. ავთანდილ ჯორბენაძე არ დაბრუნებულა იმ განწყობილებით, რომ სამეგრელოში მასობრივი გამოსვლები და აქციებია მოსალოდნელი.

შარშანდელი გვალვის გათვალისწინებით, ამ რეგიონისათვის, ისევე როგორც მთელი დასავლეთ საქართველოსათვის, უმთავრესი პრობლემაა სათესლე მასალის ნაკლებობა. მოსახლეობას შეიძლება მართლაც გაუჭირდეს. ეს პრობლემა ჩვენ გადავწყვიტეთ. მინდა იცოდნენ სამეგრელოში, გურიაში, იმერეთში - სათესლე მასალის პრობლემა მოგვარებულია, ყველა ოჯახი მიიღებს საკმარისი რაოდენობით სათესლე მასალას. თუ არიან ოჯახები, რომლებმაც გარკვეული მოსავალი მიიღეს, ჩვენ მათ ფულით ავუნაზღაურებთ სათესლე მასალის ღირებულებას. ახლავე უნდა ვიზრუნოთ, როგორ გავიტანთ თავს შემოდგომაზე და მომავალ ზამთარს. რაც შეეხება ექს-პრეზიდენტის დაბადების დღეს და დანარჩენ საფუძვლებს, ამგვარი მიზეზები შესაძლებელია სხვა რეგიონებშიც მოიძებნოს. დარწმუნებული ვარ, სადღეისოდ სამეგრელოში არ არის იმგვარი ვითარება, რომ ქვეყანას ახალი პრობლემები შეექმნას. ჩვენ მართლაც ფაქიზად ვეკიდებით ამ რეგიონს, მისდამი დამოკიდებულება არის განსაკუთრებული, ვიცით, რა შეცდომებიც იყო წინათ დაშვებული.

გურამ ბათიაშვილი: ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე მოვლენების ფონზე საინტერესოა ამ პროცესების თქვენეული შეფასება. ედუარდ შევარდნაძის სახვალიო პროგნოზი ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტის მოწესრიგების შესახებ?

- სადღეისოდ ახლო აღმოსავლეთში მართლაც დაძაბული ვითარებაა. თუკი რაიმე ძალა არსებობს მსოფლიოში, ამერიკის შეერთებული შტატები, ევროპის განვითარებული ქვეყნები ჩართული არიან ამ პროცესში და სურთ მდგომარეობის დროული განმუხტვა. მიმაჩნია, რომ ყველაფერი ორი მხარის დიალოგზე იქნება დამოკიდებული. იმის მიუხედავად, რომ მწვავე შეფასებები კეთდება არაფატისადმი, თავად არაფატი კიდევ უფრო მწვავედ გამოდის ისრაელის ხელისუფლების მისამართით, მიმაჩნია, რომ მათ შორის დაიწყება ნორმალური დიალოგი. საერთაშორისო ძალების დახმარებით, ადრე თუ გვიან იქ მშვიდობა და წესრიგი უნდა დამკვიდრდეს. კიდევ ერთხელ მსურს გამოვხატო აღფრთოვანება იმით, რაც ისრაელის მიწაზე მოხდა. ქვეყანა, რომელიც პერმანენტული ომის მდგომარეობაშია, ის ნაწილი, სადაც მშვიდობაა - აყვავებულია. ამ ხალხმა გამოიჩინა საოცარი გმირობა და თვისება - ერთი ხელით ომობს, მეორეთი მოსავალი მოჰყავს, კონკურენტუნარიან პროდუქციას ქმნის. ეს ერთ-ერთი საფუძველია იმისათვის, რომ ისრაელმა უფრო გაბედულად იმოქმედოს მშვიდობიანი მოლაპარაკების პროცესში.

ტელეკომპანია „მე-9 არხი“: ბოლო დროს საკმაოდ გააქტიურდნენ გარკვეული პოლიტიკური ძალები. ეს ხომ არ არის დაკავშირებული მოახლოებულ ადგილობრივ არჩევნებთან? რა შეფასებას მისცემთ ყოფილი პარლამენტის თავმჯდომარის ზურაბ ჟვანიასა და იუსტიციის ექსმინისტრის მიხეილ სააკაშვილის ვიზიტს ამერიკის შეერთებულ შტატებში? იყო თუ არა ეს ვიზიტი თქვენთან შეთანხმებული, რადგან ზურაბ ჟვანიამ ამერიკაში გამართული შეხვედრებისას თქვენდამი მხარდაჭერა გამოხატა...

- დარწმუნებული ვარ, ბატონი ზურაბ ჟვანია აქ დაბრუნების შემდეგაც გამოხატავს ჩემდამი მხარდაჭერას. ამერიკაში მხარდაჭერა ძნელი არ არის იქაური ატმოსფეროსა და ვითარების გათვალისწინებით.

სავსებით ნორმალურ მოვლენად მიმაჩნია, როცა ოპოზიციურად განწყობილი ძალების წარმომადგენლები მოგზაურობენ ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ევროპის ქვეყნებში, რუსეთში. ეს მოვლენა არ უნდა უკვირდეს ქვეყანას, რომელმაც აღიარა პოლიტიკური პლურალიზმი. ამგვარი ვიზიტები ოპოზიციურ ძალებს ეხმარება თვალსაწიერის გაფართოებაში, იმაში, რომ უფრო ნათელი წარმოდგენა შეექმნათ, რა არის მისაღები ჩვენი პარტნიორი ქვეყნებისათვის.

მათ, უწინარესად, საქართველოზე უნდა იფიქრონ, გაითვალისწინონ მისი რეალობა. თუ ქვეყნის მომავალზე ფიქრობ, ხელისუფლების სათავეში მოსვლის პრეტენზია გაქვს, დაუშვებელია არ გაითვალისწინო საერთაშორისო აზრი, საერთაშორისო მასშტაბის მოღვაწეთა დამოკიდებულება დღევანდელი საქართველოსადმი, მისი სატკივარისა და, საერთოდ, ყველაფრისადმი, რისი გაკეთებაც ჩვენმა ქვეყანამ შეძლო.

„თუ რუსეთი მოაგვარებს ჩეჩნეთის პრობლემას, დღის წესრიგიდან მოიხსნება ყველა საკითხი, მათ შორის დევნილებიც დაბრუნდებიან სამშობლოში“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 19 თებერვალი. - №41 (4100). - 1, 3 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
18 თებერვლის რადიოინტერვიუ

- გუშინ სახელმწიფო მინისტრი ზუგდიდში იმყოფებოდა. გასულ კვირას თბილისში გაიმართა აფხაზეთიდან ლტოლვილთა ყრილობა. რამდენად რეალურია ხელისუფლების დაპირებები აფხაზეთის პრობლემის დროულად მოწესრიგების თაობაზე ამჯერად, მით უფრო, რომ, როგორც ცნობილია, დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ალმა-ატის სამიტზე საბოლოოდ უნდა გადაწყდეს სამშვიდობო ძალების საკითხი?.. - ჟურნალისტ ნატო ონიანის ამ შეკითხვის პასუხად საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ თავის ტრადიციულ ორშაბათის რადიოინტერვიუში განაცხადა:

- ამ მოვლენის-დევნილთა ყრილობის-დეტალურ ანალიზს ამჯერად არ შევუდგები.

სავსებით ბუნებრივია ლტოლვილთა სურვილი, პერიოდულად შეიკრიბონ და ერთმანეთს, ისევე როგორც მთელ ქართულ საზოგადოებას, გაუზიარონ აზრი აფხაზეთის პრობლემის გადაწყვეტის შესაძლო გზათა თაობაზე.

ყრილობის მთავარი შედეგი, ჩემი თვალთახედვით, ის გახლავთ, რომ ლტოლვილებმა ერთსულოვნად დაუჭირეს მხარი პრეზიდენტის გადაწყვეტილებას ბატონ ასლან აბაშიძისთვის სათანადო უფლებამოსილებათა მინიჭების თაობაზე, რათა იგი აქტიურად ჩაებას სამშვიდობო პროცესში.

როგორც ცნობილია, ბატონი ასლანი ყრილობამდეც და ყრილობის დღესაც აწარმოებდა ინტენსიურ მოლაპარაკებას რუსეთის მაღალი რანგის წარმომადგენლებთან.

მას ჰქონდა და კვლავაც აქვს საქართველოს პრეზიდენტის სრული მანდატი.

რაც შეეხება რუსეთის სამშვიდობო ძალების შემდგომ ბედს:

როგორც მოგეხსენებათ, შარშან პარლამენტმა მომმართა რეკომენდაციით კონფლიქტის ზონიდან მათი გაყვანის შესახებ, მაგრამ ამ ეტაპზე მე მიზანშეწონილად მივიჩნიე თავი შემეკავებინა რადიკალური გადაწყვეტილებისაგან, ვინაიდან გაეროს უშიშროების საბჭოს ბოლო რეზოლუციამ, აგრეთვე, რუსეთის საკმაოდ პრინციპულმა პოზიციამ (საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და ლტოლვილთა დაბრუნების უფლების აღიარებით) სრულიად ახალი რეალობა შექმნა.

ჩვენ რომ აბსოლიტურად სწორი გადაწყვეტილება მივიღეთ, ეს ლტოლვილთა ყრილობამაც დაადასტურა: მათს მიერ მიღებულ დოკუმენტში ერთი სიტყვაც არ არის ნათქვამი იმის შესახებ, რომ რუსეთის სამშვიდობო ძალები გავიდნენ აფხაზეთის და, საერთოდ, საქართველოს ტერიტორიიდან.

უფრო მეტიც, ყრილობამ (ისევე როგორც პრეზიდენტმა) ნდობა გამოუცხადა ბატონ ასლან აბაშიძეს, რომლის პოზიცია სამშვიდობო ძალებთან დაკავშირებით საყოველთაოდ ცნობილ ლია: რამდენიმე დღის წინათ ბატონმა ასლანმა ერთმნიშვნელოვნად განაცხადა, რომ კატეგორიულად დაუშვებლად მიაჩნია კონფლიქტის ზონიდან სამშვიდობო ძალთა გაყვანა. შესაბამის სად, ჩვენ არ ვიჩქარებთ ამ ნაბიჯის გადადგმას, რაც თანამეგობრობის მეთაურთა მომავალი სამიტის გადაწყვეტილებაშიც აისახება - რაკი ნდობა გამოვუცხადეთ ამ ადამიანს, უნდა ვაცალოთ კიდეც, რომ შესაბამის გარემოსა და პირობებში წარმართოს მშვიდობიანი მოლაპარაკება.

რა თქმა უნდა, ძალაში რჩება დღემდე მოქმედი ყველა ინსტიტუტი. ამასთან, საქართველოს პრეზიდენტი შეეცდება კიდევ უფრო განამტკიცოს დღევანდელ დღემდე მოპოვებული პოზიციები, განსაკუთრებით, საერთაშორისო ასპარეზზე. ასევე იმუშავებენ სხვა ინსტიტუტები და, ვფიქრობ, ძალიან მნიშვნელოვანი იქნება ღონისძიებათა კოორდინირება. მხედველობაში მაქვს ბატონი ასლანის და სხვა ინსტიტუტების შესაძლებლობანი.

შესანიშნავად გამოვიდნენ ყრილობაზე აფხაზეთის ლეგიტიმური ხელისუფლების მესვეურები: ბატონი თამაზ ნადარეიშვილი და ბატონი ლონდერ ცაავა.

აღსანიშნავია, რომ საკოორდინაციო საბჭოსთან მათი აქტიური თანამშრომლობისა და ყოველმხრივი მხარდაჭერის გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა ყრილობის მომზადება და გამართვა. დადებითი როლი შეასრულეს, აგრეთვე, ადგილობრივმა ადმინისტრაციებმა.

მაგრამ ყრილობაზეც და ყრილობასთან დაკავშირებული ღონისძიებების დროსაც იგრძნობოდა ნაჩქარეობის, მოუთმენლობისა და ერთგვარი გაურკვევლობის სინდრომიც. ხშირად გამოითქმებოდა აბსოლიტურად ურთიერთსაწინააღმდეგო შეხედულებები, ერთმანეთის გამომრიცხავი აზრები კონფლიქტის გადაწყვეტის შესაძლო გზათა თაობაზე.

ყრილობაზეც და ყრილობის შემდეგაც ცალკეულ, ძალზე დამსახურებულ მოღვაწეთა მიმართ შეურაცხმყოფელი გამოსვლებიც, დაპირისპირების ცდა, რაც ნამდვილად არ შეუწყობს ხელს კონსოლიდირებასა და გაერთიანებას ჩვენი საერთო, საქვეყნო ტკივილის მოსაშუშებლად, ანუ აფხაზეთის დასაბრუნებლად.

იმას, რომ არ ვაპირებთ შევანელოთ ჩვენი ღონისძიებანი ლტოლვილთა დახმარებასთან, აგრეთვე მათს დაბრუნებასთან დაკავშირებით, თუნდაც გალის რაიონის ცალკეული სოფლების რეაბილიტაციის თვალსაზრისით, ადასტურებს ისიც, რომ გუშინვე სახელმწიფო მინისტრი და რამდენიმე მინისტრი იმყოფებოდნენ ზუგდიდში, სადაც ძალიან სერიოზული სამუშაო თათბირი გამართეს. ასე რომ, მუშაობა და ბრძოლა აფხაზეთის დაბრუნებისათის გაგრძელდება.

- გასულ კვირას თბილისში იმყოფებოდა რუსეთის საგანგებო სიტუაციათა სამინისტროს დელეგაცია იური ბრაჟნიკოვის ხელმძღვანელობით. ჩეჩენი ლტოლვილები ჯერჯერობით არ აპირებენ უკან დაბრუნებას და აცხადებენ, რომ არ ენდობიან რუსეთს. როგორ აფასებთ ამ ვიზიტის შედეგებს?

- ეს ვიზიტი გახლდათ იმ შეთანხმების რეალიზაცია, რომ მელსაც მე და ბატონმა ვლადიმერ პუტინმა მივაღწიეთ მოსკოვში მოლაპარაკებისას.

რუსეთის დელეგაციამ ნაყოფიერად იმუშავა და საკითხი საფუძვლიანად შეისწავლა.

ამჟამად, პანკისის ხეობაში რამდენიმე ათასი ჩეჩენი ლტოლვილი ცხოვრობს - ძირითადად, ქალები, ბავშვები და მოხუცები, თუმცა, იქ სხვებიც არიან.

2000 წლიდან დღემდე რუსეთში თითქმის ორი ათასამდე ადამიანი დაბრუნდა თავისი ნებით. ყოველგვარი ხელშეწყობისა და დახმარების გარეშე. მე მხედველობაში არ მაქვს ჩვენი დახმარება - ჩვენ ვეხმარებოდით.

სხვათა ნებაყოფლობითი (ამას ხაზს ვუსვამ - ნებაყოფლობითი) დაბრუნება უპირველესად დამოუკიდებელია ჩეჩნეთში არსებულ ვითარებაზე.

ადამიანები ითხოვენ სოციალურ და სხვა სახის (მათ შორის, იურიდიულ) გარანტიებს, რასაც რუსული მხარე სრული გაგებით მოეკიდა. მთლიანობაში, ეს მოლაპარაკება კონსტრუქციულად წარიმართა.

ძალიან კარგად იმუშავა საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტრომ, მინისტრმა ბატონმა ვალერი ვაშაკიძემ.

მარტში დაგეგმილია ჩეჩენ ლტოლვილთა აღწერა, რათა სრული წარმოდგენა გვქონდეს, რამდენი ლტოლვილი ცხოვრობს ამჟამად პანკისის ხეობასა და, საერთოდ, საქართველოში. ვიდრე ეს ადამიანები სამშობლოში დაბრუნებას შეძლებენ, ქართული სახელმწიფო მათ შეძლებისდაგვარად დაეხმარება.

ეს ჩვენი მორალური და ზნეობრივი ვალდებულებაა. ამავე დროს, მინდა ვთქვა, რომ ქისტი მოსახლეობა და ისინიც, ვინც იმ რეგიონში იმყოფებოდა, კანონს უნდა დაემორჩილონ და პრობლემებს არ უნდა უქმნიდნენ საქართველოს ხელისუფლებას, თუნდაც ეს ერთეული შემთხვევები იყოს.

- თქვენ პრობლემები ახსენეთ. გუშინ, როგორც ვიცით, პანკისში ადამიანების გატაცების მორიგი ფაქტი მოხდა...

- მე საქმის კურსში ვარ. წუხელ, გვიან ღამით მელაპარაკა შინაგან საქმეთა მინისტრი ბატონი კობა ნარჩემაშვილი. ჩემივე ბრძანებით იგი წუხელვე გაემგზავრა კახეთში. იქ ასეთი რამ მოხდა - ოპერატიულმა მუშაკებმა, რომლებიც ხეობაში, სოფლების სიღრმეში არიან შესული, დააკავეს ერთ-ერთი ცნობილი, რამდენჯერმე ნასამართლევი კრიმინალი. იგი, ძირითადად, ნარკოტიკების რეალიზაციაზე მუშაობდა და ადრევე იყო გაცემული ბრძანება მის დაპატიმრებაზე. იგი ახლა დაპატიმრებულია ყველა წესისა და კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად. ამას მოჰყვა კრიმინალთა ერთი ჯგუფის მიერ რამდენიმე პოლიციელის გატაცება და მოთხოვნების წამოყენება: გაათავისუფლეთ დაკავებული და პოლიციელებსაც გავათავისუფლებთ.

შინაგან საქმეთა მინისტრს მიცემული აქვს მითითება, წაუყენოს მათ ულტიმატუმი, უპირობო მოთხოვნა, რომ დაუყოვნებლივ გაათავისუფლონ არა მარტო პოლიციელები, არამედ ორი სხვა გატაცებულიც. რაც შეეხება ამ ბაღაკაშვილს, მან პასუხი უნდა აგოს. სისხლის სამართლის საქმე უკვე აღძრულია, როგორც ნარკოტიკების რეალიზატორის წინააღმდეგ. ეს საკმაოდ მძიმე დანაშაულია და გამოძიება ამ დილითვე დაიწყო. როგორც გითხარით, ადგილზეა მინისტრი და იგი მიიღებს საჭირო გადაწყვეტილებებს.

მე არაერთხელ მიმიმართავს ქისტებისათის და ისინი ყოვ ველთვის ანგარიშს უწევდნენ ჩემს მიმართვებს. ჩვენ ყველაფერი ვიღონეთ იმისათვის, რომ იქ სისხლი არ დაღვრილიყო და ნორმალურად გვეცხოვრა ერთად. მადლობელი ვარ იმისათვის, რომ უმტკივნეულოდ შევიდნენ შინაგანი ჯარები, პოლიციის ნაწილები და რომ აქამდე, ყოველ შემთხვევაში, მდგომარეობა სტაბილური იყო. მე ახლაც ვთხოვ უხუცესებს, რომ დაუყოვნებლივ, ვიმეორებ, დაუყოვნებლივ გადაწყვიტონ პოლიციელების გათავისუფლების საკითხი. წინააღმდეგ შემთხვევაში შინაგან საქმეთა მინისტრი მიიღებს იმ გადაწყვეტილებას, რომელსაც მიიჩნევს საჭიროდ. ისიც უნდა გითხრათ, რომ იმ რეგიონისაკენ გაიგზავნა საკმაოდ დიდი ძალები და შინაგანი ჯარის დამატებითი ძალები და სპეცდანიშნულების რაზმები. ასე რომ, წესრიგი უნდა აღდგეს.

- გასულ კვირას თქვენ შეხვდით სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრს ვარდენ ოსკანიანს, რომელიც საქართველოში იმყოფებოდა. მან განაცხადა, რომ სომხეთს საქართველოსთან საპრეტენზიო არაფერი აქვს და, თუკი რაიმე გაუგებრობა მოხდება, სომხეთი საერთაშორისო ორგანიზაციებს კი არ მიმართავს, არამედ ქართველ კოლეგებთან გაარკვევს ნებისმიერ პრობლემას.

ამ ვიზიტის პარალელურად, გასულ კვირას გარკვეული პირებისაგან ისევ გაისმა ახალი ავტონომიის შექმნის იდეა...

- თავდაპირველად - ვიზიტის შესახებ. ბატონ ვარდენ ოსკანიანის ვიზიტი ჩვენს ქვეყანაში, მართლაც, საკმაოდ წარმატებული იყო. დიალოგი წარიმართა სრული ურთიერთგაგებისა და ურთიერთპატივისცემის, საქმიანი თანამშრომლობის ატმოსფეროში.

საქართველოს საგარეო პოლიტიკის მნიშნელოვანი წარმატებაა, რომ ჩვენ არც ერთ მეზობელ ქვეყანასთან რაიმე ღრმა და გადაუჭრელი პრობლემა არა გვაქვს. მათ შორის, არც - სომხეთთან. ისევე, როგორც არაერთგზის გამომითქვამს ჩემი აზრი აზერბაიჯანთან მეგობრული თანამშრომლობის შესახებ.

სომხეთის პრეზიდენტმა ბატონმა რობერტ ქოჩარიანმა, ისევე, როგორც ამჟამად საგარეო საქმეთა მინისტრმა ბევრჯერ განაცხადა, რომ ჩვენს ქვეყანაში მცხოვრები ეთნიკური სომხები საქართველოს ღირსეული და პასუხისმგებლობით აღსავსე მოქალაქეები არიან და მე ამაში მათ სრულიად ვეთანხმები.

მათი აბსოლუტური უმრავლესობა (ჯავახეთის მოსახლეობის ჩათვლით) მხარს უჭერს საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფოებრივ კურსს, ჩვენს თვალთახედვას საქართველოს მომავალზე.

შესაძლოა, არსებობდეს განსხვავებული აზრი, ზოგჯერ (არც ამას გამოვრიცხავ) გაისმოდეს პროვოკაციული გამონათქვამებიც, მაგრამ ეს მაინც გამონაკლისია და ხშირ შემთხვევაში ასეთ ექსცესებს არა ადგილობრივი, არამედ თბილისელი პროვოკატორები და პოლიტიკანები უწყობენ ხელს. სწორედ ისინი აღმოაჩენენ ხოლმე ასეთ ერთეულ პიროვნებებს და მერე იწყება გამოსვლები სატელევიზიო პროგრამებში.

მათს გასაგონადაც ვიტყვი: ნუ დაგვავიწყდება, რომ საქართველოს მთავარი უბედურება, მთელი მისი ისტორიის განმავლობაში, დაქუცმაცებულობა და გათიშულობა იყო.

ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობა (ეთნიკური წარმომავლობის მიუხედავად) ქართველ ხალხთან ერთად აშენებს დემოკრატ ტიულ, თავისუფალ, დამოუკიდებელ ქვეყანას.

სტაბილურობისა და ეროვნული თანხმობის შენარჩუნების შემთხვევაში, თუ არ გადავუხვევთ არჩეულ კურსს, ვერავითარი ექსტრემისტული აზრი ვერ ჰპოვებს მხარდაჭერას ვერც ერთ რეგიონში.

- ბოლო დროს ბევრი მოვლენა ისე ემთხვევა ერთმანეთს, რომ ისევ ალაპარაკდნენ მოსალოდნელ არასტაბილურობაზე, მათ შორის, ეკონომიკურ არასტაბილურობაზე. რამდენად ეთანხმებით ამ მოსაზრებას და, თუ ეთანხმებით, როგორ ფიქრობთ, ვისგან, რომელი ძალებისაგან მოდის ის?

- რამდენიმე სიტყვით მოგახსენებთ, - ეს მართლაც ძალიან მწვავე საკითხია. კითხვა სავსებით მართებული და აქტუალურ რია. ერთ-ერთ ინტერვიუში მე მოგახსენეთ, რომ მიმდინარე წელს დაიწყო გარდატეხა, რომელიც უზრუნველყოფს კრიზისის საბოლოო დაძლევას.

საქართველომ განვლო ერთულესი პერიოდი, რომელიც, უპირველეს ყოვლისა, მსოფლიო ეკონომიკაში და მეზობელ ქვეყნებში მიმდინარე პროცესებს უკავშირდებოდა. თუმცა, დიდწილად განპირობებული იყო ყოვლისმომცველი კორუფციითაც.

გასული წლის მიწურულს ქვეყანამ, მართლაც, ბეწვის ხიდზე გაიარა: თითქმის თვე-ნახევრის განმავლობაში სახელმწიფოს არ ჰყავდა მთავრობა, გაურკვეველი ვითარება შეიქმნა პარლამენტში, მძლავრობდა, ეგრეთ წოდებული, „სამიტინგო სტიქია“ და ა.შ.

მაგრამ საქართველოს კონსტიტუციამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ იგი ჩვენი ქვეყნის, ჩვენი ეროვნული სახელმწიფოებრიობის საფუძველთა საფუძველია.

სწორედ კონსტიტუციურმა მექანიზმებმა აღჭურვეს პრეზიდენტი კრიზისულ ვითარებაში აუცილებელი უფლებამოსილებით, რამაც საშუალება მოგვცა შეგვენარჩუნებინა სტაბილურობა.

არადა, თქვენ იცით, რით დასრულდა ამგვარი პროცესები ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად, არგენტინაში, რომელიც საკმაოდ განვითარებული ქვეყანაა.

სულ ერთი კვირა აღმოჩნდა საკმარისი, რათა წყალში ჩაყრილიყო თხუთმეტწლიანი რეფორმის შედეგი.

დაიწყო ქაოსი, ნგრევა, დაარბიეს ბანკები, საწარმოები, რომ აღარაფერი ვთქვათ მაღაზიებსა და სახელმწიფო დაწესებულებებზე.

საბედნიეროდ, საქართველოში, ისევ და ისევ კონსტიტუციაზე დაყრდნობით, პრეზიდენტმა უზრუნველყო სახელმწიფოებრივ ინსიტუტთა ნორმალური ფუნქციონირება და მოსახლეობისაგან მიიღო სათანადო მხარდაჭერა.

თუმცა, საფრთხე რეალური იყო და იგი მთლიანად ნიველირებული, ალბათ, არც არასდროს იქნება, ვინაიდან ჩვენ პატარა ქვეყანა ვართ და ურთულეს რეგიონში გვიწევს ცხოვრება და განვითარება.

ამჟამად პოლიტიკურ სტაბილურობას შესაბამისი შედეგი მოაქვს ეკონომიკაშიც: გასული წელი, შეიძლება ითქვას, საკმაოდ წარმატებით დასრულდა - ეკონომიკურმა ზრდამ ოთხ-ნახ ხევარი პროცენტი შეადგინა, რაც საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელია, ინფლაცია მიზერულია. ეროვნული ვალუტის გაცვლითი კურსი დასაშვებ ფარგლებში.

სტაბილურად ფუნქციონირებენ ბანკები, რაც ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია. უფრო მეტიც: საქართველოს ბანკებმა მარალი ავტორიტეტი მოიპოვეს ქვეყანაში, რაც ანაბრების ზრდაში გამოიხატება.

და კიდევ ერთი საკითხი, რომელსაც თითქოს ვერავინ ამჩნევს. რამდენი ძალა და ენერგია, ხარჯი მოვახმარეთ იმას, რომ შედარებით ნორმალურად გამოგვეზამთრა. ჯერ კიდევ წინ არის ერთი-ორი თვე, ყველაფრისათვის მზად უნდა ვიყოთ, მაგრამ სათანადო რესურებიც გვაქვს და გაანგარიშებებიც. ჩემი აზრით, ბოლო წლების განმავლობაში, მათ შორის, კონკრეტულ ღონისძიებათა გეგმებით, და ეს მოძრაობა, ეს ბრძოლა საქართველოში რეალურად დაიწყო.

ამრიგად, დადებითი ტენდენციები თანდათან ძლიერდება. მთავარია, ქვეყანა დაზღვეული იყოს ავანტიურისტებისა და პოლიტიკანების მოქმედებისაგან.

მათ აღარ უნდა მიეცეთ საშუალება, ქვეყანა დაპირისპირების, ურთიერთსიძულვილის, გაუთავებელი პოლიტიკური ინტრიგების, ბოლოს, ალბათ, კვლავ შეხლა-შემოხლისა და ხელის სუფლების ძალით გადანაწილების მორევში ჩაითრიონ.

ასეთმა ძალებმა ამ ათი-თხუთმეტი წლის წინათ, სამწუხაროდ, ეს მოახერხეს და უდიდესი უბედურება და განსაცდელი დაატეხეს თავს საქართველოს.

დღეს ჩვენი ქვეყნის მთავარი სიმდიდრე სწორედ სტაბილურობაა და მხოლოდ მას შეუძლია აფხაზეთის პრობლემის საბოლოო გადაწყვეტის წინაპირობა შექმნას.

- რაც შეეხება ეკონომიკურ ბლოკს - რას გამოყოფდით გასული კვირის მთავარი მოვლენებიდან? ამ მხრივ ერთ-ერთი საინტერესო თემა რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის საკითხია. როგორც იცით, მისი ერთ-ერთი შესაძლო ინვესტორის მიმართ ამ ხნის მანძილზე მედიაში საკმაოდ მკაცრი განცხადებები კეთდებოდა...

- რა თქმა უნდა, რუსთავს შევეხები, მაგრამ მანამდე მინდა ორიოდე საკითხზე შევჩერდე. - მოსახლეობისა და ბიზნესმენებ ბისათვის ეს შეიძლება საინტერესო იყოს. უპირველეს ყოვლისა, იმ ბრძანებულების შესახებ, რომლის პროექტი „საქპატენტმა“ წარმოადგინა და მთავრობამ პრაქტიკულად მიიღო.

იგი მიზნად ისახავს ნაწარმის ადგილწარმოშობის დასახელებისა და გეოგრაფიული აღნიშვნის დაცვას.

ნურავის ეგონება, რომ ეს მეორეხარისხოვანი საკითხია.

პირიქით, სწორედ ამ პრობლემის მოგვარების გამო, ქვეყანა ყოველწლიურად ათეულობით მილიონი დოლარის შემოსავალს კარგავს.

დასახელებათა აღიარება საქართველოს საშუალებას აძლევს ვაჭრობის მსოფლიო ორგანიზაციისა და თანამეგობრობის ფარგლებში მოქმედი საერთაშორისო ხელშეკრულებების საფუძველზე დაიწყოს მოლაპარაკება სხვა ქვეყნებთან ამ დასახელებათა ურთიერთაღიარებისა და დაცვის შესახებ, რის შემდეგაც არა მარტო საქართველო ხდება უფლებამოსილი და ვალდებული დაიცვას თავისი პროდუქცია, არამედ სერიოზული უპასუხისმგებლობა ეკისრება ყველა იმ ქვეყანას, სადაც შესაბამისი ნაწარმი იყიდება. ანალოგიური ინსტიტუტი მოქმედებს ევროპის, პრაქტიკულად, ყველა ქვეყანაში და არა მხოლოდ ევროპაში.

ბრძანებულება ითვალისწინებს მინერალური წყლის, ღვინისა და ბრენდის ადგილწარმოშობის საკითხთა მოწესრიგებას.

იგულისხმება ღვინის 18, ღვინის ბრენდის 3 და მინერალური წყლის 13 (შემდეგ მეტი იქნება) ადგილწარმოშობის დასახელება.

ეს ხელს შეუწყობს, აგრეთვე, ფალსიფიკაციასთან ბრძოლას, რაც ურთულესი და მრავალგანზომილებიანი პრობლემაა. ფალსიფიკაციას უნდა ებრძოლოს არა მარტო საქართველო, რომელიც ახორციელებს ამა თუ იმ პროდუქციის ექსპორტს, არამედ ეს ბრძოლა ამიერიდან იმ ქვეყნების მოვალეობაც იქნება, სადაც ხდება ჩვენ მიერ გატანილი ღვინისა თუ სხვა პროდუქციის რეალიზაცია.

რამდენიმე სიტყვა მებაჟის პროფესიულ დღესასწაულთან დაკავშირებით: ჩვენ იშვიათად ვლაპარაკობთ მებაჟეებზე, უფრო მეტად ვაკრიტიკებთ მათ, ათასგვარ წმენდას ვაწყობთ და ა.შ.

მე კი მინდა ვთქვა, რომ საბაჟო ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სახელმწიფოებრივი ინსტიტუტია. იგი ისევე აუცილებელია დამოუკიდებელი ქვეყნისათვის, როგორც არმია, ეროვნული ვალუტა, სასაზღვრო უწყება და ა.შ.

გულწრფელად ვულოცავ ქართველ მებაჟეებს მათს პროფესიულ დღესასწაულს - ათი წლისთავს.

ნუ ვიქნებით უსამართლონი მათს მიმართ: ამ უწყებაში ძალიან ბევრი პატიოსანი პროფესიონალი შრომობს.

ბევრი რამ გაკეთდა სისტემის სტრუქტურისა და მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის სრულყოფისათვის. შეიქმნა შესაბამისი საკანონმდებლო ნორმატიული ბაზა. დიდი დახმარება გაგვიწიეს მეგობარმა ქვეყნებმა, უპირველეს ყოვლისა, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, დიდმა ბრიტანეთმა და სხვა სახელმწიფოებმა თუ საერთაშორისო ორგანიზაციებმა. დღეს თამამად შეიძლება ითქვას: დამოუკიდებელ საქართველოს აქვს სახელმწიფოებრიობის უმნიშვნელოვანესი ატრიბუტი, საკმაოდ გამართული, კარგად ორგანიზებული, მთლიანობაში ინსტიტუციურად სრულყოფილი საბაჟო უწყება.

ამის დასადასტურებლად მხოლოდ ერთ ციფრს დავასახელებ: თუ რამდენიმე წლის წინათ, როცა საბაჟო შექმნას ვიწყებდით, ბიუჯეტში სულ 2-3 მილიონი ლარი ირიცხებოდა წლის განმავლობაში, შარშან შემოსავალმა საბაჟოდან 290 მილიონ ლარს მიაღწია. ესე იგი, საბაჟოს გარეშე ცხოვრება უკვე წარმოუდგენელია და არც ბიუჯეტი არ იქნება. თუმცა, ეს მხოლოდ დასაწყისია: მებაჟეებმა შესანიშნავად იციან, რომ ამჟამად ქვეყნის პოტენციალი კიდევ უფრო მეტი შემოსავლის მობილიზების საშ შუალებას ქმნის.

ჩვენ ასევე ვიმსჯელეთ უკეთესი საინვესტიციო გარემოს შექმნის აუცილებლობაზე.

გასულ კვირას საერთაშორისო ორგანიზაციებმა (მათ შორის მსოფლიო ბანკის სამსახურებმა და საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციამ) წარმოადგინეს საქართველოში განხორციელებული კვლევის შედეგები იმის თაობაზე, თუ რა მდგომარეობაა ამჟამად საინვესტიციო სფეროში, რა ადმინისტრაციული ბარიერები უშლის ხელს ინვესტიციათა მოზიდვას.

მე ძალიან დიდი ყურადღებით შევისწავლე ეს დოკუმენტი.

ადრეც არაერთგზის განმიცხადებია; აუცილებელია ინვესტიციებთან დაკავშირებული ყველა საკანონმდებლო თუ ადმინისტრაციული ინსტიტუტის სრული ინვენტარიზაცია.

ამ პროცესში გადასაწყვეტია ძალიან პრინციპული საკითხები. მაგალითად, ჩემი აზრით, საქართველოს ჰაერივით სჭირდება შესაბამისი საინვესტიციო კლიმატის შექმნის ენერგეტიკის სფეროში. მათ შორის ვგულისხმობ შეღავათებსა და განსაკუთრებულ პირობებს, ვინაიდან ენერგეტიკის სწრაფი განვითარება მთლიანად ქვეყნის განვითარების უდიდესი სტიმული გახდება.

ჩვენ ეს ნაბიჯი გადავდგით ჯერ კიდევ 1994 წელს, როდესაც თითქმის ყველა უცხოელი ინვესტორი გავათავისუფლეთ გადასახადებისაგან. და სწორედ მაშინ დაიწყო ინვესტიციების მოზღვავება. მე არ გამოვრიცხავ, რომ, თუკი მოვახერხებთ შევუთანხმდებით საერთაშორისო ცენტრებს, რომლებიც გარკვეულად მონაწილეობენ ჩვენი საქმიანობის რეგლამენტირებაში, კეთილ რჩევებს მივიღებთ. დარწმუნებული ვარ, თუკი ასეთ კლიმატს შევქმნით, საქართველოში ენერგეტიკა სწრაფად გან ნვითარდება.

და ერთი საკითხიც, რომლის შესახებაც მკითხეთ და რომელიც საქართველოს სამრეწველო პოტენციალის გადარჩენასა და განვითარებას ეხება.

რადიომსმენელებმა და მკითხველმა იციან, რომ მომზადებულია რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის რეკონსტრუქციისა და განვითარების პროგრამა. უკვე რამდენიმე წელია აქტიურად ვმუშაობთ სხვადასხვა ქვეყნის ინვესტორებთან. პირველად დავიწყეთ გერმანელებიდან, მაგრამ, სამწუხაროდ, მათ არ აღმოაჩნდათ სათანადო ფინანსები. ქარხნის რეკონსტრუქცია და განახლება დაახლოებით ას მილიონზე მეტი ჯდება. ამ ბოლო დროს შესაძლო ინვესტორთა შორის გამოიკვეთა პროექტი, რომელიც დაკავშირებულია ამერიკულ-თურქულ კომპანიასთან. მათ წარმოადგინეს თავიანთი მოსაზრებანი. დაახლოებით 100-120 მილიონის ფარგლებში მოხდება ინვესტირება და ქარხანა დაიწყებს მუშაობას და რუსთავში ყველაფერი გაცოცხლდება.

აქვე ვიტყვი: ეს ქარხანა ლამის ცოცხალ არსებასავით მიყვარს. მასთან ძალიან ბევრი რამ მაკავშირებს. თავის დროზე ჩვენმა დიდმა თანამემამულემ მიიღო გადაწყვეტილება, მეტალურგიული ქარხანა დაეფუძნებინა საქართველოში, რათა ქვეყანას ინდუსტრიული ბაზა ჰქონოდა. ესეც უნდა გვახსოვდეს.

ხანგრძლივი ანალიზის, ყველა სხვა საშუალების მოსინჯვის შედეგად იმ დასკვნამდე მივედით, რომ ქარხნის გადასარჩენად აუცილებელია მნიშვნელოვანი ინვესტიციის მოზიდვა.

რუსეთში ყოფნისას პირადად ვთხოვე ჩემს კოლეგებს, კერძოდ, პრემიერ-მინისტრსა და მის პირველ მოადგილეს, დაინტერესებულიყვნენ ამ ქარხნით. მათ სრული მზადყოფნა გამოამჟღავნეს. მინდა ისიც გაცნობოთ, რომ რუსთავის მეტალურგიის საკითხებზე აქტიური დიალოგი მიმდინარეობს უკრაინასთანაც. არა მთლიანად მეტალურგიაზე, არამედ იქ არის ერთი დიდი ნაწილი - აგლოფაბრიკა, მილების წარმოების ნაწილი, რომლის მიმართაც უკრაინელები დიდ ინტერესს იჩენენ და მათთან პრაქტიკულად ვაღწევთ შეთანხმებას.

როგორც გითხარით, ამჟამად მიმდინარეობს მოლაპარაკების პროცესი, მაგრამ პრობლემები ისევ და ისევ შექმნეს უმეცარმა პოლიტიკანებმა, რომლებსაც არავითარი კავშირი არა აქვთ რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანასთან და მის შესანიშნავ კოლექტივთან - იმ ღვაწლმოსილ ადამიანებთან (მუშებთან, ინჟინრებთან, მეცნიერებთან), რომლებმაც ათწლეულების განმავლობაში საკუთარი ხელებით შექმნეს ქართული მეტალურგია.

ზოგიერთ მიტინგზე გაიჟღერა სრულიად დაუშვებელმა, უსაფუძვლო ბრალდებებმა. იყო რამდენიმე არაკომპეტენტური პუბლიკაცია.

ამას ბუნებრივად მოჰყვა თურქეთის შესაბამისი წრეების, მათ შორის, საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის სავსებით გასაგები, მტკივნეული რეაქცია. მხედველობაში მაქვს შესაბამ მისი განცხადება, რომელიც პრესაში გამოქვეყნდა.

მე პირადად ძალზე მტკივნეულად განვიცდი ამას და, თუ საჭიროა, ბოდიშსაც მოვუხდი თურქ ბიზნესმენებს, რომლებიც აქ მხოლოდ და მხოლოდ კეთილი სურვილებით შემოდიოდნენ. სხვათა შორის, ხელშეკრულებაში ისიც იყო გათვალისწინ ნებული, რომ სამუშაო ადგილების 95 პროცენტზე მეტს ადგილობრივი მოსახლეობა დაიკავებდა. მხოლოდ და მხოლოდ, რამდენიმე მენეჯერს შემოიყვანდნენ.

ვიმედოვნებ, ეს ხელს არ შეუშლის ამ სფეროში თანამშრომლობის განვითარებას.

თურქეთი ჩვენი მეზობელია, მას არაერთგზის გამოუწვდია საქართველოსათვის დახმარების ძმური ხელი. ჩვენ უკვე ავაშენეთ ახალი ურთიერთობა ორ უახლოეს მეზობელ სახელმწიფოს შორის.

საქართველო სისხლხორცეულად არის დაინტერესებული დემოკრატიულ თურქეთთან ყოველმხრივი თანამშრომლობის განვითარებით.

დარწმუნებული ვარ, რამდენიმე წლის შემდეგ თურქეთი ევროკავშირის სრულუფლებიანი და ღირსეული წევრი გახდება. მე აღარ ვლაპარაკობ თურქეთის როლზე ნატოში და ა.შ.

ყველას ვთხოვ, ასეთ საკითხებს მეტი სიფრთხილითა და სიფაქიზით მოვეპყრათ. არავის ჩვენზე ნაკლები არც ეროვნული ღირსება აქვს და არც ეროვნული თავმოყვარეობა.

რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის საინვესტიციო პროექტი იმის საწინდარი გახდა, რომ საქართველოში კვლავ ამოქმედდება ჩვენი ეროვნული მრეწველობის გიგანტი, რასაც უდიდესი ეკონომიკური, სოციალური და სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობა ექნება.

წარმოიდგინეთ, რომ დაიხურა რუსთავის მეტალურგიული ქარხანა. ეს ნიშნავს, რომ უნდა დაიხუროს ორი კვლევითი ინსტიტუტი, რომლებიც უაღრესად მაღალი კვალიფიკაციის სპეციალისტებით არის დაკომპლექტებული, უნდა გაუქმდეს ფაკულტეტები ტექნიკურ უნივერსიტეტში, შესაბამისი ფილიალი რუსთავში და ა.შ. და უმუშევრად დარჩეს ამდენი ხალხი, ათასობით ადამიანი (მათ შორის, როგორც მახსოვს, ყველაზე უფროსი თაობის წარმომადგენლები 1926 წელს არიან დაბადებული. თითქმის ბავშვები მივიდნენ, უმაღლესი რანგის სპეციალისტები გახდნენ და დღესაც მუშაობენ). სულს ღაფავს ქარხანა, უნდა მივუსწროთ და გადავარჩინოთ. ამას დასჭირდება ალბათ 1-1,5 წელიწადი, მაგრამ გადარჩენა შესაძლებელია, თუ გონივრულად და ჭკვიანურად მივუდგებით ამ პრობლემას.

„დღეს ჩვენი ქვეყნის მთავარი სიმდიდრე სწორედ სტაბილურობაა და მხოლოდ მას შეუძლია აფხაზეთის პრობლემის საბოლოო გადაწყვეტის წინაპირობა შექმნას“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 19 თებერვალი. - №41 (4100). - 1, 2 გვ.

ბატონო რომა,

ბატონმა ჯანსუღ ჩარკვიანმა გადმომცა მეტად სასიამოვნო საჩუქარი, თქვენ მიერ ხელით ნაქარგი ჩემი პორტრეტი.

დიდ მადლობა მინდა გითხრათ.

თქვენმა ნამუშევარმა კიდევ ერთხელ დამარწმუნა, რომ მამაკაცი თუ მოინდომებს, ყველაფრის გაკეთებას შეძლებს ქალზე არანაკლებ ფაქიზად და მშვენივრად (იმედია, ჩვენი ქალბატონები არ გაგვინაწყენდებიან).

აქ ისიც გამახსენდა, რომ ქარგვის ხელოვნებით გატაცებული იყო ბელგიის მეფეც, რომელიც სახელმწიფო საქმეებისაგან თავისუფალ დროს ასე განიტვირთებოდა ხოლმე.

დიდი მადლობა ამ საჩუქრისათვის და წარმატებებს გისურვებთ თქვენს საქმიანობაში.

პატივისცემით,

ედუარდ შევარდნაძე

ბატონ რომა კიწმარიშვილს // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 21 თებერვალი. - №43 (4102). - 1 გვ.

ქალბატონო ლეილა, დიდ და მნიშვნელოვან თარიღს გილოცავთ, რომელმაც დაიტია თქვენი შესანიშნავი შემოქმედება და ქართულ კინოს განუმეორებელი ელფერი მისცა.

ათწლეულების მანძილზე თქვენი გმირები თაობათა აღტაცებისა და მიბაძვის საგნად იქცა. ეს კი ბევრს ნიშნავს.

სახელი და გვარი - ლეილა აბაშიძე მარტო ქართულ კინოში კი არ ნიშნავს სილამაზეს, ოსტატობას, ეროვნული ხასიათის ბრწყინვალე გამოხატვას, არამედ ქართულ ცხოვრებაშიც.

გეხვევით, გკოცნით და ნანულისთან ერთად თავს მდაბლად გიკრავთ.

ედუარდ შევარდნაძე

ქალბატონ ლეილა აბაშიძეს // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 22 თებერვალი. - №44 (4103). - 1 გვ.

დიდად პატივცემულო ბორის ევგენის ძევ,

გულითადად გილოცავ თანამედროვეობის გამოჩენილ მეცნიერსა და მეცნიერების დიდ ორგანიზატორს უკრაინის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტის პოსტზე მოღვაწეობის 40 წლისთავს.

საყოველთაოდ არის ცნობილი ლითონთა შედუღების დარგში თქვენი გამოკვლევების შედეგები. თქვენ მიერ შექმნილ მეტალურგიის ახალ დარგში - სპეციალურ ელექტრომეტალურგიაში მსოფლიოში აღიარებული ლიდერი ბრძანდებით.

თქვენი ხელმძღვანელობით უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიაში ფართოდ განვითარდა თანამედროვე მეცნიერების ახალი მიმართულებანი და დარგები, ჩამოყალიბდა სამეცნიერო სკოლები. უკრაინელ მეცნიერთა მიღწევებმა ფუნდამენტური და გამოყენებითი კვლევის დარგში გაამდიდრეს მსოფლიო მეცნიერების საგანძური.

ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, თუ რა პირადი წვლილი მიგიძღვით ჩვენი სახელმწიფოების მეცნიერებათა აკადემიებს, უკრაინელ და ქართველ მეცნიერებს შორის ნაყოფიერი სამეცნიერო ურთიერთობის განვითარებისათვის, რომელიც ტრადიციული გახდა. დარწმუნებული ვარ, ეს ურთიერთობა კვლავაც გაფართოვდება და განმტკიცდება, გამოხატავს უკრაინელი და ქართველი ხალხების მრავალსაუკუნოვან მეგობრობას.

ღირსშესანიშნავი საიუბილეო თარიღის დღეს გისურვებთ, ძვირფასო ბორის ევგენის ძევ, და აკადემიის მთელ სახელოვან კოლექტივს შემდგომ შემოქმედებითს წარმატებებს უკრაინის აყვავების საკეთილდღეოდ.

პატივისცემით,

ედუარდ შევარდნაძე

უკრაინის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტს აკადემიკოს ბორის პატონს // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 23 თებერვალი. - №45 (4104). - 1 გვ.

უშიშროების საბჭოს სხდომის დამთავრების შემდეგ
საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ
უპასუხა ჟურნალისტთა შეკითხვებს

- როგორ კვალიფიკაციას მისცემთ იმ კამპანიას, რომელიც ერთი კვირის განმავლობაში მიმდინარეობდა უშიშროების საბჭოს მდივნის ნუგზარ საჯაიას წინააღმდეგ?

- უშიშროების საბჭოს სხდომაზე შევეცადეთ მომხდარის სათვის შეფასება მიგვეცა.

მოხდა ძალიან დიდი უბედურება არა მარტო ოჯახისათვის, არამედ ქვეყნისათვისაც.

არ შემიძლია, არ გამოვხატო ჩემი პირადი გრძნობა და დამოკიდებულებაც. ნუგზარ საჯაიასთან 30 წელზე მეტი ურთიერთობა მაკავშირებდა: ერთად ვმუშაობდით, ვიყავით თანამოაზრეები და თანამებრძოლები. ამიტომ ეს ჩემთვის ძალიან მძიმე დარტყმა იყო. თქვენ იცით, პირადად ჩემს წინააღმდეგ მიმართული არაერთი ტერორისტული აქტი გადამიტანია და, სიმართლე გითხრათ, მაშინ ამხელა განცდა არ მქონია, როგორიც ახლა.

ვიმეორებ, ყოველგვარი გადაჭარბების გარეშე, ეს ძალიან დიდი დანაკლისია. ნუგზარ საჯაია იყო ბუნებით დაჯილდოვებული ადამიანი, დინჯი, მშვიდი, ყველას მიმართ კეთილგანწყობილი, მოწოდებული სიკეთისათვის და სიკეთის მთესველი, ადამიანი, რომლისთვისაც შეგეძლო თვალდახუჭულს, მოგესმინა და მის არც ერთ სიტყვაში ეჭვი არ შეგპარვოდა.

თუ ქართული დამოუკიდებელი სახელმწიფოს მშენებლობაში ჩვენ გარკვეული მიღწევები გვაქვს, ამ პროცესის ერთ-ერთი წამყვანი გმირი ნუგზარ საჯაიაც გახლავთ. იგი თავისი ბუნებით უხმაურო კაცი იყო და საქმეს ყოველგვარი რეკლამის გარეშე აკეთებდა, ფუტკარივით შრომობდა. სიმართლე გითხრათ, უიმისოდ ვერც წარმომიდგენია ყველა იმ სამუშაოს შესრულება, რომელიც ჩვენ გველოდება.

რა შეიძლება იყოს ტრაგედიის მიზეზი? რა თქმა უნდა, უშუალო მიზეზია შეურაცხყოფის და ცილისწამების ის ტალღა, რომელიც ამ ბოლო დროს აგორდა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი აუღელვებელი და მშვიდი კაცის შთაბეჭდილებას ტოვებდა, შინაგანად ძალიან მგრძნობიარე იყო. ამ სტატიების შემდეგ მე მას შევხვდი და მთავრობის სხდომაზე გამოვთქვი ჩემი აზრი. ვუთხარი, რომ მას ვენდობოდი და ვენდობი ბოლომდე, მაგრამ იგი სასტიკად განიცდიდა. ერთადერთი შვილის, თერთმეტი წლის ვაჟის ბედს, რომელსაც ბოლო წუთამდე თავს ევლებოდა. ამბობდა, რასაც წერენ, ამას ხომ გაიგებს, როგორ დავუმტკიცო მას ჩემი სიმართლე, ან გამოქვეყნებული მასალების შემდეგ რა მემკვიდრეობას ვუტოვებ ჩემს შვილს.

შემთხვევითი არ არის, რომ როდესაც კაბინეტში შევიდნენ, მის მაგიდაზე ნახეს ბოლო დროს გამოქვეყნებული წერილი, თქვენ იცით, ვისი წერილია და ვისი გამოქვეყნებული.

არ მინდა გვარებზე ვისაუბრო, გამოძიება ყველაფერს დაადგენს. დღეს ჩვენს გენერალურ პროკურორსაც მოვუსმინეთ. უშიშროების საბჭოს საერთო შეფასება ასეთია: როდესაც ადამიანი მიზანმიმართულად მიგყავს მკვლელობამდე, ეს იძულებითი თვითმკვლელობაა. არ ვიცი, რამდენად გამართულია ეს შეფასება იურიდიულად, მაგრამ ადამიანური შეფასება ასეთია. ფაქტია, რომ იმ ადამიანებმა, რომლებმაც ეს ტალღა ააგორეს, ეს ადამიანი მოკლეს.

- ვის შეიძლება აძლევდეს ხელს ედუარდ შევარდნაძის ყველაზე ძლიერი დასაყრდენის გამოცლა?

- ერთი მხრივ, ეს არის საკმაოდ კარგად გამიზნული და დაგეგმილი აქცია და, უნდა ვივარაუდოთ, აქციათა მთელი კომპლექსი. ისევე, როგორც სხვა ტერორისტული აქტები, ესეც ხელისუფლების წინააღმდეგ მიმართული ბრძოლაა, ეს არის ბრძოლა ხელისუფლებისათვის, რომელმაც ასეთი ტრაგიკული ხასიათი მიიღო.

ამით დაინტერესებული ძალები შეიძლება იყოს ქვეყნის შიგნითაც, მე საამისო მასალები ბევრი მაქვს, მაგრამ არა მაქვს ამის თქმის უფლება. არიან, აგრეთვე, გარეშე ძალები, რომლებიც სერიოზულად მუშაობენ ამგვარ გეგმებზე, ხელისუფლების შესაცვლელად. სამწუხაროდ, მათი დასაყრდენი ჩვენი თანამოქალაქენი არიან.

მე აქ მხოლოდ პირად ტრაგედიას და უბედურებას კი არ ვხედავ, არც მხოლოდ იმას, რომ ამ ქვეყნიდან წავიდა ერთი საუკეთესო ადამიანი, რომელსაც უზარმაზარი დამსახურება აქვს ქვეყნის წინაშე, რომ წავიდა პირადად ჩემი მეგობარი, არამედ იმას, რომ არის მცდელობა, გამოაცალონ პრეზიდენტს და დღევანდელ ხელისუფლებას ის რგოლი, რომელიც ქვეყნის მართვისათვის საარსებოდ საჭირო და აუცილებელია.

ღმერთმა დაიფაროს, რომ მსგავსი რამ, ან ტერორისტული აქტი განმეორდეს, მაგრამ დაახლოებით ვიცი, ჩემი თანამებრძოლების რომელი კატეგორია ჰყავთ მხედველობაში. სურთ, სწორედ ამ გზით - შეურაცხყოფის, ჭორაობის, ცილისწამების გზით აიძულონ ეს ადამიანები უარი თქვან იმ საშვილიშვილო კეთილშობილურ საქმეზე, რომელსაც ისინი ემსახურებიან.

მდგომარეობა უფრო სერიოზულია, ვიდრე ერთი შეხედვით შეიძლება წარმოვიდგინოთ. სიმართლე გითხრათ, ძალიან მეშინოდა. მე მას ორი-სამჯერ დავუძახე. როცა თათბირზე ან მთავრობის სხდომაზე ვაკვირდებოდი, ვხედავდი, რომ თვალებში მიყურებდა, მაგრამ ფიქრებით სხვაგან იყო. დასამალი არაფერია, როდესაც ამ სამი დღის წინათ გამოქვეყნდა საშინლად შეურაცხმყოფელი სტატია, შემოვიდა და მითხრა, - გამიშვითო, ამდენი წელი შეძლებისდაგვარად ვემსახურე ქვეყანას. ახლა ერთი შვილი მყავს გასაზრდელი და მომეცით საშუალება, ჩემს საქმეს მივხედოო. მე ვერ მივეცი ამის უფლება, რადგან, სიმართლე გითხრათ, ამას ჩემი თანაგუნდელებიც დამიდასტურებენ, რომ მისი შეცვლა ძალიან ძნელი იყო. ალბათ, უფლება რომ მიმეცა, ეს უბედურება არ მოხდებოდა.

იგი არის პირდაპირი მსხვერპლი იმ მორალური ტერორისა, რომელიც საქართველოში მძვინვარებს. ძალიან კარგად ვიცი, რომ საქართველოში არიან პატრიოტი ჟურნალისტები, მე მათ ვხვდები და გვაქვს მუდმივი კონტაქტები. მაგრამ არის რაღაც ძალა, რომელიც ამ ავტორების უკან დგას.

ვფიქრობ, ამ ადამიანებს არ მოასვენებს სინდისი, რომელიც ოდესღაც მაინც გაიღვიძებს და შეახსენებს, რომ ქვეყნის ერთი საუკეთესო შვილი იმსხვერპლა თავიანთი ანგარებით მიზნებისათვის.

- ერთი ბოლო აკორდი ცილისწამებისა გააკეთა სწორედ იმ პიროვნებამ, რომელიც მთავრობამ ამ ცოტა ხნის წინათ შეიწყალა. იგი გონებრივი მონაცემებით არ გამოირჩევა, ვგულისხმობ თენგიზ კიტოვანს, რომელიც მოსკოვში ვიზიტების შემდეგ ეწეოდა გამიზნულ პროპაგანდას ნუგზარ საჯაიას წინააღმდეგ. როგორ ფიქრობთ, ეს მისთვის დაკვეთილი სამუშაო იყო თუ პირადი ინტერესი?

- საქართველოში იშვიათად თუ იქნება ისეთი მოქალაქე, რომელსაც საწინააღმდეგოში დაარწმუნებ. მე შესანიშნავად ვიცი, რით იყო დაკავებული კიტოვანი მოსკოვში ყოფნისას. არ მინდა ვთქვა, რომ პირადად მისი ხელითაა მოკლული, მაგრამ როდესაც შევიწყალე, მჯეროდა და დღესაც, ასეთ სიტუაციაშიც კი მჯერა ადამიანებისა. ვიცოდი, მას ოჯახი ჰყავს, რამდენჯერმე მომმართეს და მეც შევიწყალე. ალბათ, შეცდომა იყო. ეს რომ არ დამეშვა, შესაძლოა, ეს უბედურება არ მომხდარიყო. მაგრამ აქ მარტო თენგიზ კიტოვანი არ არის, მის უკან ვიღაც დგას, შეიძლება მოსკოვში, შეიძლება - აქაც.

შესაძლოა, ზედმეტის უფლებას ვაძლევ ჩემს თავს, რადგან არა ვარ პროკურორი და არ მინდა ჩემმა შეფასებებმა გამოძიებას ხელი შეუშალოს, გამოძიება უნდა ჩატარდეს.

კიდევ ერთი რამ მინდა ვთქვა: ჩვენი კანონმდებლობა აბსოლუტურად უსუსურია. შეიძლება შეურაცხმყოფელი სიტყვებით ადამიანი მოკლა, მიიყვანო იმ მდგომარეობამდე, სადამდეც ბატონი ნუგზარი მიიყვანეს, ჩვენი კანონის მიხედვით კი პასუხს არავინ აგებს. თუ არ ვცდები, სანქციის მაქსიმუმია დაახლოებით 5 თვე იძულებითი მუშაობა. ფაქტობრივად, შეურაცხყოფისათვის არავინ დასჯილა.

ჩვენ გვეყოფა ძალა, უნარი და გამბედაობა, რათა შევასრულოთ დასახული მიზნები. ამის იმედი ჩვენს ხალხს აქვს.

„თუ ქართული დამოუკიდებელი სახელმწიფოს მშენებლობაში ჩვენ გარკვეული მიღწევები გვაქვს, ამ პროცესის ერთ-ერთი წამყვანი გმირი ნუგზარ საჯაიაც გახლავთ“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 26 თებერვალი. - №47 (4106). - 1, 2 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
25 თებერვლის რადიოინტერვიუ

- უპირველეს ყოვლისა, ინტერვიუს ეკონომიკის თემით დავიწყებთ. რას გამოჰყოფდით მთავრობის სხდომაზე განხილული საკითხებიდან? რა მნიშვნელობას ანიჭებთ სტაბილური იზოტოპების ინსტიტუტის კოლექტივთან შეხვედრას? გარდა ამისა, თქვენ ხელი მოაწერეთ ბრძანებულებას „სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით საწარმოების განვითარების სააგენტოს შექმნის შესახებ“. რა იქნება ამ სააგენტოს მთავარი ფუნქცია? - ჟურნალისტის ნატო ონიანის თხოვნით ამ თემებზე საუბრით დაიწყო თავისი ტრადიციული ორშაბათის რადიოინტერვიუ საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ:

- დღევანდელ ჩვენს საუბარს დავიწყებ ცნობით იმის შესახებ, რომ ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს, აგრეთვე, სტატისტიკის დეპარტამენტის დაზუსტებული მონაცემებით, მიმდინარე წლის იანვარში მნიშვნელოვნად გაიზარდა სამრეწველო წარმოების ტემპი.

ზრდის მაჩვენებელმა ქვეყნის მრეწველობაში 105,5 პროცენტს მიაღწია.

ეს მით უფრო საგულისხმოა, რომ ზრდა მიღწეულია ზამთრის პერიოდში, წლის დამდეგს. არადა, ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში მრეწველობა, ყოველთვის „კოჭლობდა“, ძირითადად, ენერგეტიკული პრობლემების გამო.

ანუ, ეს გახლავთ იმის კიდევ ერთი სასიკეთო შედეგი, რომ ჩვენ შევძელით ზამთრისათვის შედარებით კარგად მომზადება და თვით თბილსრესის ერთ-ერთ ენერგობლოკზე მომხდარმა ავარიამაც კი ვეღარ იქონია დამანგრეველი გავლენა ეკონომიკაზე.

შედეგად, მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა იმ მომხმარებელთა (ამჯერად მოსახლეობასაც ვგულისხმობ) მომარაგება ელექტროენერგიით, ვინც პატიოსნად იხდის საფასურს, თუმცა სარგებლობენ ისინიც, ვინც თავს არიდებს გადახდას. თითქმის შეუფერხებლად მარაგდებიან ძირითადი გადამხდელი საწარმოები. შედეგიც თვალსაჩინოა. დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ამერიკის დახმარებას იმ ოჯახებისათვის, რომლებსაც გადახდის უნარი არა აქვთ. ხელი შეგვიწყო რუსეთმაც, რომელიც შეუფერხებლად გვაწვდიდა გაზს, ელექტროენერგიას. ასევე, ვიღებდით ელექტროენერგიას, სომხეთიდან, აზერბაიჯანიდან, მაგრამ ყველაფერი ეს დამოკიდებული იყო ჩვენს გადახდისუნარიანობაზე.

აღსანიშნავია, აგრეთვე, გადატეხა საგადასახადო შემოსავლების სფეროში. იანვრის დავალება შესრულებულია.

რაც შეეხება თებერვალს: მინისტრმა ლევან ძნელაძემ მაცნობა, რომ მიმდინარე თვის პროგნოზიც ოპტიმისტურია.

და ეს იმის მიუხედავად, რომ კალენდარული თვალსაზრისითაც კი, თებერვალი არცთუ ხელსაყრელი თვეა.

კიდევ ერთხელ ვუცხადებ სრულ მხარდაჭერას საგადასახადო შემოსავლების მინისტრს და მთელ კოლექტივს. იმ ღონისძიებებს, რომელსაც სახელმწიფო მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე და ადგილობრივი ადმინისტრაციები ახორციელებენ. განსაკუთრებით მინდა გავუსვა ხაზი იმ დიდ პასუხისმგებლობას, რომელსაც გრძნობს თბილისის მერი ვანო ზოდელევა. საერთოდ, დედაქალაქის ხვედრითი წილი საშემოსავლო ნაწილში ძალზე დიდია.

ყოველგვარი გადაჭარბების გარეშე ვიტყვი, რომ დღეს საქ ქართველოს სახელმწიფოებრიობისათვის, ჩვენი ქვეყნის დამოუკიდებლობისა და თავისუფლებისათვის ბრძოლის წინა ხაზი სწორედ საბიუჯეტო შემოსავლების სფეროა. ძლიერი ბიუჯეტი ნიშნავს ძლიერ და სტაბილურ ქვეყანას, რომელსაც პატივს სცემენ, ანგარიშს უწევენ და რომელთანაც ყოველმხრივ თანამშრომლობენ. მინდა წარმატება ვუსურვო საგანგებო ლეგიონის ახალ ხელმძღვანელს ბატონ თემურ ძიძიგურს. ამ ორგანიზაციაზე მართლაც ძალიან ბევრი იქნება დამოკიდებული და, ვფიქრობ, იგი არ უღალატებს იმ პრინციპებს, რაზეც ჩვენ შეხვედრაზე ვისაუბრეთ.

მთავრობის სხდომაზე განხილულ საკითხთაგან გამოვყოფ კანონპროექტს „მცირე საწარმოთა მხარდაჭერის შესახებ კანონში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“ (უნდა გითხრათ, რომ ამ პროექტის ინიციატორი გახლავთ გადამხდელთა კავშირი).

უკვე ორი წელი გავიდა მცირე ბიზნესის მხარდამჭერი სათანადო ინსტიტუციური ბაზის შექმნიდან, რამაც მნიშვნელოვნად დააჩქარა მცირე საწარმოთა ჩამოყალიბებისა და განვითარების პროცესი, რა თქმა უნდა, გვეხმარებიან დონორები.

ძალიან საინტერესო ციფრია: ამჟამად მცირე საწარმოთა წილი ქვეყანაში რეგისტრირებულ საწარმოთა მთლიან ოდენობაში 75 პროცენტს აჭარბებს. ეს უაღრესად დადებითი მოვლენაა, თუმცა განვლილმა პერიოდმა ცხადყო, რომ მოქმედი კანონმდებლობის ცალკეული ასპექტები სრულყოფას მოითხოვენ. თუ პარლამენტი მიიღებს ამ მხრივ შესწორებებს, ე.ი. მცირე ბიზნესის წარმომადგენლებს ხელსაყრელი გარემო შეემნებათ.

კანონპროექტი ითვალისწინებს „საშუალო საწარმოთა“ ცნების შემოტანას. ამასთან, განისაზღვრა მცირე და საშუალო საწარმოთა კრიტერიუმები, ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის პარალელურად.

მცირე ბიზნესის განვითარება უმნიშვნელოვანესი სოციალური ღონისძიებაა, ვინაიდან იგი გულისხმობს ათიათასობით სამუშაო ადგილის შექმნას, ანუ დასაქმების პროლემის გადაჭრას.

მთავრობის სხდომაზე, აგრეთვე, მოვისმინეთ საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის მინისტრის დავით კირვალიძის ინფორმაცია გერმანიასა და იტალიაში მივლინების შედეგების შესახებ. ეს საინტერესო ინფორმაციაა განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოსათვის.

გაეროს სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის („ფაოს“) გენერალურ დირექტორთან ჟაკ დიუფთან მისი მოლაპარაკების ძირითადი თემა დასავლეთ საქართველოს გვალვით დაზარალებული რაიონებისათვის შემდგომი დახმარება იყო.

ამ ორგანიზაციამ უკვე გამოჰყო 400 ათასი დოლარი სათესლე მასალის შესაძენად.

გარდა ამისა, „ფაო“ გვეხმარება სხვა დონორების მოძიებაში.

დიდ დახმარებას გვიწევენ ამერიკის შეერთებული შტატები, გერმანია, იტალია, დიდი ბრიტანეთი, ევროკავშირის სხვა ქვეყნები. მოსალოდნელია, რომ, მაგალითად, იტალია კიდევ უფრო გაზრდის დახმარების ოდენობას.

გუშინ მივიღე ცნობა ევროკავშირში ჩვენი ელჩის კოტე ზალდასტანიშვილისაგან იმის შესახებ, რომ ჩემი თხოვის შესაბამისად, ევროკავშირმა დამატებით კიდევ 700 ათასი ევრო გამოჰყო დასავლეთ საქართველოს გვალვით დაზარალებული რაიონების დასახმარებლად.

ასე, რომ დასავლეთ საქართველოს რეგიონთა სათესლე მასალით უზრუნველყოფის საკითხი, ძირითადად, გადაწყვეტილია. მე ამ დახმარებას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ვანიჭებ. ჩვენმა ხალხმა უნდა იცოდეს, რომ მარტო არ არის. გაიხსენეთ თუნდაც გვალვა კახეთში და ამასთან დაკავშირებით მიღებულ დახმარებათა ოდენობა.

რამდენიმე სიტყვა „სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებული საწარმოების განვითარების სააგენტოს“ შესახებ.

ეს იქნება ძალიან მოქნილი ინსტიტუტი, რომელიც სრული გამჭვირვალობის პირობებში, ერთიანი კონტექსტით მოიაზრებს მართვის პრობლემატიკას, ხელს შეუწყობს წარმოების ორგანიზაციის და მართვის საბაზრო პრინციპების რეალურად დამკვიდრებას. ჯერჯერობით საწარმოები, სადაც წილი სახელმწიფოს აქვს, გაფანტულია სხვადასხვა სამინისტროებში და არ ხერხდება კონცენტრირება. არადა, ლაპარაკია სოლიდურ წილზე. ასეთი სააგენტოს შექმნა კი გააუმჯობესებს მართვის ეფექტიანობას.

სააგენტოს ძირითადი მიზანი იქნება სახელმწიფო საწარმოებში სახელმწიფო ინტერესების დაცვა, საწარმოთა განვითარებისა და სახელმწიფოს ბიუჯეტში დივიდენდების ამოღების მექანიზმთა ოპტიმიზაცია, სახელმწიფო წილისა და მართვის კოორდინაცია, ხარჯების ეფექტიანობის ამაღლება, ქონების რაციონალური გამოყენება და სხვა.

საწარმოთა პრივატიზების სტრატეგია უცვლელია. მაგრამ, ამავე დროს, საწარმოებში სახელმწიფო წილის უფრო რაციონალური მართვა უდავოდ ხელს შეუწყობს ეკონომიკის განვითარებას.

შაბათს მე შევხვდი სტაბილური იზოტოპების ინსტიტუტისა და ამ ინსტიტუტის ბაზაზე შექმნილი საწარმოს კოლექტივს.

არ დავმალავ: მეამაყება, რომ საქართველოში ეს დარგი არათუ შევინარჩუნეთ, არამედ, ყველა სირთულის მიუხედავად, ხელი შევუწყეთ მის გასვლას მსოფლიო ასპარეზზე.

აქვე არ შემიძლია, კიდევ ერთხელ არ გავიხსენო დიდი ქართველი მეცნიერი ირაკლი გვერდწითელი, რომელიც ამ საქმის სათავეებთან იდგა. ჩვენ ძალიან ბევრი რამ გვაკავშირებდა. სწორედ ერთობლივი ძალისხმევით გახდა შესაძლებელი საქართველოში იმ ბაზის ჩამოყალიბება, რომლის მეშვეობითაც დღეს ქვეყანა მაღალი ტექნოლოგიების ყველაზე პრესტიჟულ დარგში თანასწორად თანამშრომლობს ისეთ სახელმწიფოებთან, როგორიცაა ამერიკის შეერთებული შტატები, ნიდერლანდი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა, იაპონია და სხვა.

ჰოლანდიელებს თბილისში ახალი ქარხნის მშენებლობაც აქვთ განზრახული. აქ ძალიან დიდია ქალაქის მერის ბატონ ვანო ზოდელავას დამსახურება და წვლილი.

შესანიშნავი პერსპექტივები არსებობს ამ ტექნოლოგიის გამოყენებისა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში. უპირველესად დიაგნოსტიკის სრულყოფის თვალსაზრისით. ძალიან საინტერესო იყო ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის ამირან გამყრელიძის გამოსვლა ამ სხდომაზე, მან ძალიან ბევრი კონკრეტული ფაქტი მოიყვანა იმის დასტურად, თუ რა შედეგი მოჰყვება მოწინავე ტექნოლოგიების დანერგვას მედიცინის სისტემაში.

შესაძლოა, ჩვენს პარტნიორებთან ვისაუბროთ თბილისში დიაგნოსტიკის ცენტრის შექმნაზეც და ეს უდიდესი მონაპოვარი იქნება.

კვლავ და კვლავ ვრწმუნდები, რომ საქართველოს ჰყავს შესანიშნავი ტექნიკური ინტელიგენცია. არა მხოლოდ ამ, არამედ ბევრ სხვა სფეროში (რად ღირს თუნდაც ბატონი ელგუჯა მეძმარიაშვილის კოსმოსური ანტენა), მას შეუძლია საქართველო მართლაც მსოფლიო ელიტაში შეიყვანოს.

განა თავისთავად საგულისხმო არ არის ის ფაქტი, რომ უმაღლესი ტექნოლოგიების დარგში ვთანამშრომლობთ ნიდერლანდთან. იგი ხომ ჩვენთის მრავალი თვალსაზრისით მისაბაძი ქვეყანაა! ისევე, როგორც ისრაელი.

მათი მაგალითი ადასტურებს, რისი გაკეთება შეუძლია თუნდაც მცირერიცხოვან ერს, როდესაც იგი შეკავშირებული და კონსოლიდირებულია ეროვნული სახელმწიფოს დაფუძნების კეთილშობილური მიზნით.

- 28 თებერვალს თქვენ მიემგზავრებით ალმა-ატაში, სადაც დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის მეთაურთა „არაფორმალური“ სამიტი გაიმართა. განიხილება თუ არა აფხაზეთიდან ცისფერჩაფხუტიანთა გაყვანის საკითხი?

- ეს არის ეგრეთ წოდებული „არაპროტოკოლური“ თუ „არაფორმალური“ შეხვედრა, რომელიც პერიოდულად იმართება პრეზიდენტის შეთანხმებით.

როგორც მოგეხსენებათ შარშან, სოჭში გამართულ ანალოგიურ შეხვედრაში მე მონაწილეობა ვერ მივიღე.

ამჟამად, ვფიქრობ, მიზანშეწონილი იქნება ალმა-ატაში გამგზავრება.

ჩვენთვის ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ იგეგმება რამდენიმე ორმხრივი შეხვედრა. სერიოზულ მნიშვნელობას ვანიჭებ პრეზიდენტ პუტინთან შეხვედრას.

არაერთგზის მითქვამს: თანამეგობრობის სამიტები საშუალებას გვაძლევს შევიკრიბოთ და ერთმანეთს გავუზიაროთ შეხედულება მრავალ საჭირბოროტო საკითხზე.

რაც შეეხება სამშვიდობო ძალებს, თქვენ იცით, რომ ამასთან დაკავშირებით არის პარლამენტის გადაწყვეტილება. იქ გადაწყვეტილების მიღებაზე არ იქნება ლაპარაკი, რადგან ეს არის მეგობრული შეხვედრა და არა ოფიციალური სხდომა, მაგრამ რადგან ლტოლვილთა ყრილობაზე არ დააყენეს ეს საკითხი და არც მიღებულ დოკუმენტში არ ჩაიწერა სურვილი სამშვიდობო ძალების გაყვანის შესახებ, მე, პრაქტიკულად, ამ საკითხის დაყენება არ შემიძლია, მაგრამ უნდა ჩავთვალოთ, ალბათ, რომ ვადა 31 ივლისამდე გრძელდება.

ლტოლვილები, როგორც მე მრჩება შთაბეჭდილება, მხარს უჭერენ კონფლიქტის მხოლოდ და მხოლოდ მშვიდობიანი მეთოდებით გადაწყვეტას და არ მიიჩნევენ მიზანშეწონილად ამ ეტაპზე სამშვიდობო ძალების გაყვანას, ვინაიდან ეს მეტისმეტად დიდ რისკთან არის დაკავშირებული, ყოველ შემთხვევაში, მათი ჩანაცვლების საკითხის გარკვევამდე.

თუმცა აქვე შევნიშნე, რომ მანდატი კონკრეტული ვადით გაგრძელდება და არა სამუდამოდ.

გასათვალისწინებელი და ანგარიშგასაწევია, აგრეთვე, ბატონ თამაზ ნადარეიშვილის, აფხაზეთის ლეგიტიმური ხელისუფლების სხვა წარმომადგენელთა პოზიციაც, რომელსაც უსაგნოსა და უსაფუძვლოს ნამდვილად ვერ ვუწოდებთ, რადგან თუ ამდენი წლის მანძილზე სამშვიდობო ღონისძიება შედეგს არ იძლევა, მაშინ, ალბათ, ძალინ ძნელია შეაკავო ის ადამიანები, რომელთაც სახლში დაბრუნება უნდათ და, საერთოდ, საქართველოს მოსახლეობა, რომლის იმედიც სერიოზულად გაცრუებულია ამდენი წლის განმავლობაში უნაყოფო რეზოლუციების მიღებითა და მოწოდებებით მშვიდობის დაცვის შესახებ.

ზოგადად კი, ყოველთვის მომხრე ვარ შეხვედრებისა - თან ნამეგობრობის სივრცეში კონსტრუქციული პროცესების გასაძლიერებლად.

მაგრამ ყოველგვარი ინტეგრაციული ძალისხმევა განწირულია, სანამ „დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა“ უმწეო იქნება კონფლიქტების მოწესრიგების თვალსაზრისით.

ჩემი აზრით, სწორედ ეს პრობლემატიკა უნდა იყოს ყველა შეხვედრის ძირითადი თემა.

- საქართველოს, რუსეთისა და მსოფლიო პრესაში საკმ მაოდ დიდი გამოხმაურება მოჰყვა რუსული სპეცსამსახურის ხელმძღვანელის ნიკოლოზ პატრუშევის ვიზიტს თბილისში. ზოგიერთი მიმომხილველი იმასაც კი აცხადებდა, რომ ეს ვიზიტი გახდება წინაპირობა საქართველოს, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და რუსეთს შორის თანამშრომლობისა პანკისის ხეობის პრობლემის გადასაწყვეტად. დაგეგმილია საქართველოს უშიშროების მინისტრის ვიზიტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში. როგორია პატრუშევის ვიზიტის თქვენეული შეფასება?

- რუსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახურის უფროსის ვიზიტის თაობაზე პრეზიდენტ პუტინთან სატელეფონო საუბრისას მოვილაპარაკეთ.

ეს რუსეთის პრეზიდენტის ინიციატივა გახლდათ.

მეც, რასაკვირველია, დაუყოვნებლივ დავთანხმდი და ვფიქრობ, მისი ვიზიტი ორმხრივად სასარგებლო იყო.

ძალზე სასიამოვნოა, რომ ბატონი პატრუშევი რეალისტურად აფასებს შექმნილ მდგომარეობას და შესანიშნავად ესმის, რა არის შესაძლებელი და მიზანშეწონილი დღევანდელ ვითარებაში და რა გამოიწვევს პირიქით, ვითარების გამწვავებას, განმუხტვის ნაცვლად.

ჩვენ შევთანხმდით, რომ ამჟამად უმთავრესი ამოცანაა ჩეჩენი ლტოლვილების დაბრუნება თავიანთ სამშობლოში, ანუ მათთვის შესაბამისი პირობებისა და გარანტიების შექმნა.

პირველი ნაბიჯები ამ მიმართულებით უკვე გადაიდგა კიდეც საქართველოში რუსეთის საგანგებო სიტუაციათა სამინისტროს დელეგაციის ვიზიტისას.

მუშაობა გაგრძელდება და შედეგსაც უეჭველად მივაღწევთ.

საქართველოს უმთავრესი ამოცანაა პანკისის ხეობაში კრიმინოგენური ვითარების გაუმჯობესება. ამ საქმეში ძალიან გვეხმარება თვით ხეობის მოსახლეობა. უპირველეს ყოვლისა, ვგულისხმობ ქისტებს, ჩვენს თანამემამულეებს, საქართველოს მოქალაქეებს, აგრეთვე, ლტოლვილებსაც.

ამავე დროს, ჩვენ აქტიურად ვთანამშრომლობთ ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, „ანტიტერორისტული კოალიციის“ სხვა ქვეყნებთან. როგორი იქნება დახმარების ფორმა, ამას მოლაპარაკება გვიჩვენებს.

იმავე პრობლემატიკას შეეხება საქართველოს უშიშროების მინისტრის ბატონ ვალერი ხაბურძანიას ვიზიტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში. თქვენ მოგეხსენებათ, იგი იყო რუსეთში, შემდეგ მიიღო კოლეგა რუსეთიდან. ეს ვიზიტი აუცილებელია, რათა იქ უფრო კონკრეტულ საკითხებზე ისაუბრონ.

ჩვენ შესანიშნავად გვესმის, რომ თუ არსებობს საერთაშორისო ტერორიზმის გავრცელების საფრთხე, ამ სფეროში საქართველომ აქტიურად უნდა ითანამშრომლოს სწორედ საერთაშორისო გაერთიანებასთან, ვინაიდან ეს არ გახლავთ ერთი რომელიმე ქვეყნის პრეროგატივა ან ამოცანა.

- თბილისში გაიმართა მასწავლებელთა რამდენიმე შეკრება. აქტიურად ლაპარაკობენ პედაგოგიური სფეროს პოლიტიზირებაზე. როგორია ამ პრობლემის მიმართ თქვენი დამოკიდებულება?

- ძალიან დიდი ყურადღებით ვადევნებ თვალს პედაგოგიურ სფეროში (სხვა სფეროებშიც, რა თქმა უნდა,) მიმდინარე პროცესებს. არცთუ ისე დიდი ხნის წინათ შევხვდი მასწავლებელთა ფართო წარმომადგენლობას, მათ შორის, პროფკავშირის წევრებს. მაშინაც საინტერესო და საქმიანი საუბარი გაიმართა.

დიალოგსა და დისკუსიას კი ჩვენ არასდროს გავურბივართ.

ზოგიერთ შეკრებაზე მართლაც იგრძნობოდა საკითხის პოლიტიზირების მცდელობა, რაც, ჩემი აზრით, არ არის მიზანშეწონილი თვით პედაგოგის კეთილშობილური დანიშნულებიდან გამომდინარე: აღზარდოს ქვეყნის მოქალაქე.

ოღონდ აქვე განვმარტავ: როდესაც ვსაუბრობ სკოლის პოლიტიზირების დაუშვებლობაზე, ვგულისხმობ არა იმას, რომ მასწავლებლებმა არ იბრძოლონ თავიანთი პროფესიული და სოციალური უფლებების დასაცავად, შრომითი პირობების გასაუმჯობესებლად და სხვა, არამედ პოლიტიკური დაპირისპირების ელემენტთა შეტანას სკოლაში, ეს არის ძალიან საშიში მოვლენა, როდესაც სკოლა და პედაგოგი (მით უმეტეს, მოსწავლე ან სტუდენტი) განიხილება ამა თუ იმ პოლიტიკური ძალის გავლენის ზრდის ინსტრუმენტად.

ფილარმონიაში გამართული შეხვედრისას იყო მწვავე კამათი, საგნობრივი მსჯელობა რეფორმის მიმდინარეობაზე (შეკრება მე მწამს, როცა სადღეისო და სამომავლო გეგმებს იხილავენ) და კვლავ დადასტურდა, რომ განათლების სფეროს დღეს ღირსეული თავკაცი ჰყავს.

ბატონი ალეკო კარტოზიას გამოსვლები ამ შეხვედრაზეც, და მთავრობის სხდომებზეც, პროფესიონალიზმით, საქმის ცოდნითა და პერსპექტივის ჭვრეტით გამოირჩეოდა.

განათლების სისტემაში ღრმა და ყოველმხრივ რეფორმას ალტერნატივა არა აქვს. ამიტომ, მინისტრის პოზიციას ჩვენ სწორედ რეფორმატორულობის პრიზმით ვაფასებთ. ალეკო კარტოზიამ არა მარტო რეფორმის კონცეფცია ჩამოაყალიბა, არამედ მისი განხორციელების კონკრეტული გზებიც დაასახელა.

ვერავინ შემედავება თუ ვიტყვი, რომ განათლების დარგში სწორედ მინისტრი გახლავთ ურთულესი რეფორმის ცენტრალური ფიგურა. და მას საამისო ინტელექტუალური უნარი უდავოდ შესწევს. ჯერ კიდევ ძალიან ბევრია ნაკლი. მადლობელი ვარ ყველა პედაგოგის, ვინც თუნდაც უმწვავეს კრიტიკას გამოთქვამს (კონკრეტული წინადადებებით), მაგრამ ჩვენ აქაც სწორი მიმართულებით მივდივართ. ძალიან დიდ დახმარებას გვიწევს საერთაშორისო გაერთიანება და ეს დახმარება დღითი დღე გაიზრდება.

ოღონდ არც ერთი წუთით არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ სკოლა, მათ შორის უმაღლესი სკოლა, ყველაზე სათუთი და ხელიხელსაგოგმანები ორგანიზმია. აქ ყველაზე მეტად არის საჭირო სიფრთხილე, წინდახედულობა და, რაც მთავარია, პასუხისმგებლობის შეგნება.

- ბოლო დროს ბევრს ლაპარაკობენ საზოგადოებრივი ერთიანობის პრობლემაზე. ზოგიერთს მიაჩნია, რომ პოლიტიკურ პარტიათა აქტივობა შლის საზოგადოებას. სხვები ამას „ანტიპარტიულ“ პროპაგანდად მიიჩნევენ. თვისებრივად ახალი ვითარება შეიქმნა მას შემდეგ, რაც თქვენ აღარ ხელმძღვანელობთ არც ერთ პარტიას. როგორია თქვენი დამოკიდებულება ამ საკითხის მიმართ?

- საყოველთაოდ აღიარებული, უეჭველი დებულებაა, რომ ნორმალური, ჯანსაღი პარტიული ცხოვრების, პარტიათა კონსტრუქციული პაექრობის გარეშე, პლურალისტული დემოკრატიის ცხოველმყოფელობა და განვითარება აბსოლუტურად შეუძლებელია.

ჩვენს ქვეყანაში არც ერთი პარტია არაფრით არ არის შეზღუდული (რა თქმა უნდა, ის, რაც თავსდება კონსტიტუციურ ჩარჩოებში). და ეს ჩვენი დემოკრატიის ერთ-ერთი მონაპოვარია.

მაგრამ ერთ რამეს ნუ დავივიწყებთ: საქართველო თავისი სახელმწიფოებრივი განვითარების იმ ეტაპზე იმყოფება, როდესაც საზოგადოების ერთიანობას ჭეშმარიტად სამკვდრო-სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს.

ხოლო ყველაფერი, რაც ბოროტად, არაკონსტრუქციულად ხელს უშლის, ანგრევს ერთიანობას, ხელოვნურად ხლეჩს საზოგადოებას, იმთავითვე უარყოფით და ნეგატიურ მოვლენად უნდა ჩაითვალოს. დღეს პატრიოტულია ყველაფერი, ყველა ის ძალა, რომელიც ხელს უწყობს გაერთიანებას, კონსოლიდირებას უმაღლესი ეროვნული ინტერესების განსახორციელებლად.

ვფიქრობ, პოლიტიკურ პარტიათა მნიშვნელოვან ნაწილს კარგად ესმის ეს იმპერატივი.

მე მქონდა შეხვედრა რამდენიმე პარტიის წარმომადგენელთან. მზად ვარ, ყველას შევხვდე, ვინც კონსტიტუციის საფუძველზე მოქმედებს და ქვეყნის დამოუკიდებლობა ეჭვმიუტანელ ღირებულებად მიაჩნია.

აქ უდიდესი მისია აკისრია მასმედიას, თითოეულ ჟურნალისტს.

სიტყვის თავისუფლება მით უფრო ღირებულია, როდესაც იგი შეხამებულია მაღალ პასუხისმგებლობასთან, რომელსაც მე პირობითად „შინაგან პატრიოტულ ცენზურას“ ვუწოდებდი.

ასეთი ჟურნალისტიკას საზოგადოებაც სათანადოდ აღიქვამს და დააფასებს. მე შემიძლია მოვიტანო ძალიან ბევრი დადებითი მაგალითი სხვადასხვა არხისა თუ გაზეთის საქმიანობიდან, ისევე, როგორც შემიძლია გამოვთქვა ზოგიერთი შენიშვნა, მაგრამ მე ამის გაკეთება არ მინდა, რადგან მსურს, რომ პრესა მართლაც თავისუფალი იყოს და პრეზიდენტი მუდმივად მის საქმიანობაში არ ერეოდეს.

„საქართველო თავისი სახელმწიფოებრივი განვითარების იმ ეტაპზე იმყოფება, როდესაც საზოგადოების ერთიანობას ჭეშმარიტად სამკვდრო-სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 26 თებერვალი. - №47 (4106). - 1, 2 გვ.

გამოსათხოვარი

ამ წერილს დიდი ტკივილითა და შეძრწუნებით ვწერ. მე უახლოესი თანამებრძოლი დავკარგე, სამაგალითო და გამორჩეული პიროვნება, რომელთანაც ოცდაათწლიანი მეგობრობა მაკავშირებდა. არ ვიცი, რა გამინელებს ამ ტკივილს...

დამოუკიდებელი საქართველოს მშენებლობის პროცესში ნუგზარ საჯაიას საკვანძო ადგილი ეკავა. იგი მეტად მნიშვნელოვან რთულსა და საფრთხილო სფეროს ხელმძღვანელობდა. მრავალი საქვეყნო ტკივილი, საჩინო თუ უჩინო, პირველად მის გულს ხვდებოდა.

მისი დაკარგვით ქვეყანას და პირადად მე ის კაცი დაგვაკლდა, რომელიც ერთგულად და უჩუმრად ემსახურებოდა ქვეყანას. მას სრულად ჰქონდა გაცნობიერებული თანამედროვე მსოფლიოში და დიდი წარმატებით უწყობდა ხელს სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებას.

საქართველოს მტრებმა ზუსტად გათვალეს ვინ და როგორ უნდა ჩამოეშორებინათ ქვეყნისათვის და ჩვენდა სამარცხვინოდ, ქართველებისავე დახმარებით მიიყვანეს ბოლომდე ეს ბინძური ოპერაცია.

ზნემაღალი და სულით მდიდარი ადამიანები უმაღლესი ღირებულებებითა და უმაღლესი ღირებულებებისათვის ცხოვრობენ. ნუგზარ საჯაიასათვის ასეთი უმაღლესი ღირებულება სახელმწიფო და ოჯახი გახლდათ. ქვეყნის მტრებმა სწორედ ამ მიმართულებით იმუშავეს. საზოგადოებას პრესის მეშვეობით ის ბინძური ჭორები მიაწოდეს, რომელმაც შეურაცხყო მისი წმიდათაწმიდა დამოკიდებულება სახელმწიფოსთან და ოჯახთან.

ნუგზარ საჯაია, ყოველთვის ხაზგასმით კორექტული ყველას მიმართ, სხვათა დამცველი და პატრონი, თავად აღმოჩნდა დაუცველი არაადამიანური უმადურობისა და ბოროტი ადამიანების წინაშე.

და ეტყობა, შეძრწუნებული იყო ამ ბოროტი ცილისწამების გამო. მის უსაზღვრო სულიერ ტკივილს მისსავე გულისჯიბეში ნაპოვნი ერთი კარგი პოეტის ლექსის ეს სიტყვებიც ამხელს: „ცხოვრება ეს იყო, ეს არის, მპარავი, ცბიერი, მგესლავი“.

დიდი ღირსების კაცმა ვერ აიტანა უღირსთაგან ეს საქციელი. მისმა წლობით დაჭიმულმა ნერვებმა ვეღარ გაუძლო ამ უსინდისობას და მორალური ტერორისაგან ოჯახისა და სათაყვანებელი ვაჟიშვილის დასაცავად, ტრაგიკული გადაწყვეტილება მიიღო - გაცლა ამჯობინა და ერთბაშად შეწყვიტა შორს სმიმავალი მიზნებით ნაკარნახევი ცილისწამებათა კამპანია, გადაარჩინა ქვეყანა ამ კამპანიით მიყენებულ მორალურ-პოლიტიკურ ზარალს.

მის გადაწყვეტილებაში ბევრი რამ შეერთდა ერთად.

ნუგზარ საჯაიამ ამგვარი გადაწყვეტილებით, საზოგადოებას კიდევ ერთი სამსახური გაუწია - გვაიძულა დავფიქრდეთ იმაზე, თუ საით მივდივართ, როცა ასეთი ღირსეული პიროვნება ჩვენს თვალწინ სიტყვითმკვლელობის მსხვერპლი ხდება.

დამოუკიდებელი საქართველოს ჩამოყალიბებისათვის ეს მეტად დიდი და აუნაზღაურებელი დანაკლისია. ქვეყანას უერთგულესი და ძლიერი დამცველი მოაკლდა, პირადად მე კი - უპირველესი თანაშემწე.

მე არ ვიცი, რა გამინელებს ამ ტკივილს და შეძრწუნებას, არა მხოლოდ ბატონ ნუგზარის გამო, არამედ იმის გამოც, რომ ასეთი სამაგალითო პიროვნება, როგორც ბატონი ნუგზარი გახლდათ, ქართველებმა თვითმკვლელობამდე მიიყვანეს.

ძნელია იმ ვაკუუმის შევსება რომელიც წარმოიშვა საქართელოს ხელისუფლებაში ბატონ ნუგზარის ტრაგიკული აღსასრულით, მაგრამ სწორედ მისი ხსოვნისა და მისი საქმის ერთგულების ნიშნად ეს ვაკუუმი საქართველოს ინტერესების შესაბამისად უნდა შეივსოს, რომ მისმა შვილმა, თავის თანატოლებთან ერთად, იმ ქვეყანაში იცხოვროს, რომლის მშენებლობასაც შესწირა თავისი სიცოცხლე მართლაც სამაგალითოდ ერთგულმა, წესიერმა და პატიოსანმა კაცმა ნუგზარ საჯაიამ.

მისი სახელი და ღვაწლი სამუდამოდ შევა დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში.

მე უახლოესი თანამებრძოლი დავკარგე... // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილ ლისი, 2002. - 2 მარტი. - №51 (4110). - 1, 3 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ბრიფინგი
2002 წლის 4 მარტი

საინფორმაციო სააგენტო „გეა“: თქვენი კომენტარი რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის განცხადების თაობაზე. კერძოდ, მან ალმაათის სამიტზე საჯაროდ განაცხადა, რომ მას შემდეგ რაც საქართველოს ძალოვან სტრუქტურებში საკადრო ცვლილებები განხორციელდა, მორიგი ქვეყნის ძალოვან უწყებებს შორის თანამშრომლობა მკვეთრად გაუმჯობესდა. ამჟამად ძალოვან სტრუქტურებს ეგრეთ წოდებული „საჯაიას კადრი“ მართავს, ხომ არ არის ეს ფაქტი იმის წინაპირობა, რომ ეროვ ვნული უშიშროების საბჭოს მომავალი ხელმძღვანელის კანდიდატურა სწორედ ამ კადრებიდან იქნება შერჩეული? მით უფრო, რომ სადღეისოდ ოპოზიცია ასახელებს კონკრეტულ გვარებს...

- გთხოვთ, უშიშროების საბჭოს მდივნის ახალი კანდიდატურის შერჩევას მიმდინარე მოვლენებს ნუ დაუკავშირებთ. ჯერჯერობით არ ვიცი, ვინ იქნება ამ უწყების ხელმძღვანელი. რაც შეეხება რუსეთის პრეზიდენტის შეფასებას ძალოვანი უწყებების თანამშრომლობის შესახებ, აბსოლუტურად ვიზიარებ. ორი ქვეყნის სამართალდამცველების საქმიანი ურთიერთობა, განსაკუთრებით ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის საქმეში, მართლაც გააქტიურდა, ჩამოყალიბდა კონკრეტული მიმართულებანი, მაგრამ ეს საკმაოდ რთული პროცესია და ერთ-ორ თვეში შედეგს ვერ მივიღებთ. გაიმართება რამდენიმე კონსტრუქციული შეხვედრა, არა მარტო პირველი პირების დონეზე, არამედ შეიქმნება სამუშაო ჯგუფები. საერთოდ უნდა დაიწყოს მასშტაბური ბრძოლა ტერორიზმის წინააღმდეგ. ამგვარი იყო პრეზიდენტ პუტინის შეფასება, რომელსაც სრულად ვეთანხმები.

საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხი, „მოამბე“: რუსეთის პრეზიდენტთან შეხვედრისას, საბოლოოდ გამოიკვეთა თუ არა ორი ქვეყნის სამომავლო ურთიერთობის ძირითადი ორიენტირი, პრინციპში, თქვენ ნათლად დაადასტურეთ პოზიცია აფხაზეთის საკითხისადმი? რუსეთის პრეზიდენტთან შეხვედრის შემდეგ ხომ არ არის მოსალოდნელი პრინციპული ცვლილებები აფხაზეთის პრობლემის მოგვარებასთან დაკავშირებით? საქართველოში ამერიკელი სამხედრო ექსპერტების ვიზიტი გარკვეულწილად ხომ არ გაართულებს საქართველოსა და რუსეთის ურთიერთობას?

- თუ საქართველოსა და რუსეთის პრეზიდენტების საუბრის შინაარსის მიხედვით ვიმსჯელებთ, უნდა ვივარაუდოთ, რომ ამ შეხვედრამ ორი პრეზიდენტის ურთიერთგაგების გათვალისწინებით აფხაზეთის პრობლემის გადაწყვეტა უნდა დააჩქაროს. ყოველ შემთხვევაში ვლადიმერ პუტინის განცხადებებით, რუსეთი გულწრფელად არის დაინტერესებული საქართველოში კონფლიქტების დროული მოწესრიგებით, მათ სურთ იმეზობლონ და იმეგობრონ ერთიან, ტერიტორიულად გამთლიანებულ და ძლიერ საქართველოსთან. რუსეთის პრეზიდენტის თქმით, თუ ასე იქნება, სამხრეთ საზღვრებზე რუსეთი დაზღვეული იქნება გარკვეული გაუგებრობებისაგან. ვფიქრობ, ამ შეხვედრებმა ხელი უნდა შეუწყონ კონფლიქტების მოგვარებას. თუმცა რუსეთში არის გარკვეული ძალები, ისე როგორც ჩვენს ინტერესებს, ერთიანი, ტერიტორიულად გამთლიანებული, ძლიერი რუსეთი. ამ შემთხვევაში ჩვენი ქვეყნების ინტერესები ემთხვევა.

საქართველოში ამერიკელ სამხედრო ექსპერტთა პატარა ჯგუფი ჩამოვიდა და ამას არაჩვეულებრივი ხმაური, პოლიტიკოსთა ზღვარგადასული შეფასებები მოჰყვა. ლაპარაკი იყო რამდენიმე ექსპერტის ჩამოსვლაზე. ახლა კიდევ ჩამოვიდა რამდენიმე კაცი და ჩამოვა იმდენი, რამდენიც საჭირო იქნება საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში საეტალონო და სამაგალითო ნაწილების მოსამზადებლად. ძირითადად ეს იქნება სპეციალური დანიშნულების, ანტიტერორისტული მიმართულების დანაყოფები. შეიძლება იყოს ათასი ან ორი ათასი კაცი, მაგრამ ეს იქნება საქართველოში ახალი არმიის ფორმირების სერიოზული საფუძველი. ჩვენს მეგობრებს ამერიკის შეერთებული შტატებიდან სურთ, რომ საქართველომ თავად შეძლოს საკუთარი საზღვრების, ინტერესებისა და სახელმწიფოებრიობის დაცვა. მათ შორის ჩვენმა ქვეყანამ თავად უზრუნველყოს ანტიტერორისტულ ღონისძიებათა განხორციელება. მსურს გითხრათ, რომ არც ერთი ამერიკელი ჯარისკაცი პანკისის ხეობაში ანტიტერორისტული ოპერაციის განხორციელებაში მონაწილეობას არ მიიღებს, ისევე როგორც რუსეთის შეიარაღებული ძალები - ეს გამორიცხულია. სხვა შემთხვევაში, ამას შეიძლება მოჰყვეს მძიმე შედეგები როგორც საქართველოსათვის, ისე ქვეყნებს შორის ურთიერთობაშიც.

ტელეკომპანია „რუსთავი - 2“: ბატონო პრეზიდენტო, თქვენ ხაზგასმით აღნიშნეთ, რომ აფხაზეთის კონფლიქტის მოწესრიგების საკითხში უნდა გაიზარდოს პრეზიდენტების პირადი წარმომადგენლების როლი. რუსეთის პრეზიდენტთან შეხვედრის შემდეგ საბოლოოდ განისაზღვრა თუ არა, ვინ იქნებიან ორი ქვეყნის პრეზიდენტის წარმომადგენლები აფხაზეთის საკითხში?

როგორ აფასებთ სახელმწიფო მინისტრის ინიციატივას იმასთან დაკავშირებით, რომ ქვეყანაში შექმნილი მდგომარეობის გათვალისწინებით, მინისტრთა კაბინეტის შემოღება წელიწად-ნახევრით გადაიდოს?

- რაც შეეხება პირად წარმომადგენლებს, იცით, რომ ბატონ ასლან აბაშიძეს ვთხოვე, რომ ეს ფუნქცია შეასრულოს. მან რაღაც პირველი ნაბიჯები გადადგა, შედეგები არ ვიცი. ჯერ არ მოუხსენებია. თუმცა, რუსეთიდან მაქვს ინფორმაცია, რომ გაიმართა პირველი საქმიანი შეხვედრები, მაგრამ არავითარი საბოლოო გადაწყვეტილების შემზადება ჯერჯერობით დღის წესრიგში არ არის. ასევე რუსეთის მხრიდან თუ არ ვცდები საგარეო საქმეთა მინისტრის ერთ-ერთი მოადგილე კისრულობს ამ ფუნქციას. ვერც რუსეთის და ვერც საქართველოს ვერავითარი პირადი წარმომადგენელი ვერ შეცვლის იმას, რაც უნდა გააკეთონ პრეზიდენტებმა და საგარეო საქმეთა მინისტრებმა. უშისროების საბჭომ და გაეროს მეგობარი ქვეყნების ჯგუფებმა, რომლებიც სისტემატურად მუშაობენ აფხაზეთის პრობლემატიკაზე ეს ყველაფერი ერთმანეთს ავსებს. ჩვენ არ უნდა წარმოვიდგინოთ, რომ იქნება ერთი სასწაულმოქმედი კაცი, რომელიც უცებ, ერთ დღეში დაგვიბრუნებს აფხაზეთს. ეს არ არის რეალური მიდგომა. რვა წლის განმავლობაში დავრწმუნდი, რომ ეს ურთულესი პრობლემაა.

რაც შეეხება მინისტრთა კაბინეტის შემოღებას, საკითხი ჩემს მიერ შეტანილია პარლამენტში. ჯერჯერობით, როგორც ვხედავ პარლამენტი არ აპირებს ამ პრობლემის განხილვას. სახელმწიფო მინისტრს კი აქვს გარკვეული საფუძველი იფიქროს და ილაპარაკოს ამ პრობლემის შესახებ. მეც ძალიან დიდი ყოყმანის შემდეგ მოვაწერე ხელი მინისტრთა კაბინეტის შექმნის შესახებ წარდგინებას. მხედველობაში მაქვს, რომ ახლანდელი სახელმწიფო მინისტრი, თავისი აპარატითა და თანაშემწეებით, ძალიან აქტიურად მუშაობს უნდა გითხრათ, რომ იგი პრაქტიკულად ახორციელებს და აკეთებს იმას, რასაც უნდა აკეთებდეს მინისტრთა კაბინეტი. ჯერჯერობით ასეა, ჩვენ ამ პროცესის არც დაგვიანება გვინდა და არც ხელოვნურად დაჩქარება.

გაზეთი „მოსკოვსკიე ნოვოსტი“: ალმაატის სამიტზე ასე ვთქვათ, წერტილი დაესვა ამერიკული სპეცდანიშნულების ექსპერტების თემას, მაგრამ არც ერთი ჩვენგანი არ არის დაზღვეული, რომ გარკვეული დროის შემდეგ ვიღაც არ გააღვივებს უნდობლობის ფაქტორს. განიხილეთ თუ არა რუსეთის პრეზიდენტთან შეხვედრისას პოლიტიკური მექანიზმი, რომელიც გამორიცხავს ამგვარი ინციდენტის განვითარებას ორივე ქვეყნის ინტერესის გათვალისწინებით?

თქვენ და რუსეთის პრეზიდენტი სხვადასხვა თაობის წარმომადგენლები ხართ, მაგრამ ერთ ეპოქაში მოღვაწეობთ. ასაკობრივი სხვაობა ხომ არ გიშლით ხელს თანამშრომლობაში? გამონახეთ თუ არა საერთო ენა ნდობის მექანიზმის განმ მტკიცების თვალსაზრისით?

- მხოლოდ ერთ მექანიზმზე შეიძლება საუბარი, კერძოდ, ორი ქვეყნის პრეზიდენტებს უნდა ჰქონდეთ შეხვედრები მუდმივი კონტაქტი, იქნება ეს სატელეფონო კავშირი თუ პირისპირ შეხვედრები, ან ჰყავდეთ მაღალი რანგის პირადი წარმომადგენლები, რომელთა მეშვეობით ინფორმაციის ურთიერთგაცვლას განახორციელებენ. ანუ ჩვენ არა მარტო სპეცსამსახურების მიერ მოპოვებული ინფორმაციით ვისარგებლებთ, არამედ უშუალო კონტაქტი გვექნება. უშუალო კონტაქტი კი ყოველთვის ხელს უწყობს ვითარების სრულ გარკვევას, აფერხებს იმგვარი ხმაურის გამოწვევას, რომელიც ეწინააღმდეგება კეთილშობილური და მეგობრული ურთიერთობის განმტკიცებას. არ შემიძლია ვილაპარაკო აბსოლუტური ნდობის ფაქტორზე. მე კი ვენდობი რუსეთის პრეზიდენტს, მაგრამ არ ვიცი სრულად მენდობა თუ არა იგი. ყოველ შემთხვევაში, ბოლო შეხვედრების დროს გამოიკვეთა, რომ ვლადიმერ პუტინს გულწრფელად სურს საქართველოს ერთიანობა ძლიერება, ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა. იგი საკმაოდ კეთილად განწყობილი საქართველოსადმი. შესაძლებელია არსებობდეს რაღაც აზრთა სხვადასხვაობაც.

რუსეთის ტელეკომპანია „ნტვ“: გასულ კვირას ერთგვარად გამოიკვეთა სოხუმის ხელისუფლებისა და სამხრეთ ოსეთის ხელმძღვანელობის პოზიცია, მათთვის უმთავრესი მიზანი არ არის დამოუკიდებლობის მოპოვება მათთვის უმთავრესია ამჟამად არსებული რეჟიმის შენარჩუნება. ამ ფონზე მათ მოითხოვეს რუსეთის შემადგენლობაში შესვლა, ამერიკელი სამხედრო ექსპერტების საქართველოში ყოფნით მათ გარკვეული საშიშროება დაინახეს. გაძლევთ თუ არა ეს იმის იმედს, რომ აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში გამოჩნდებიან პოლიტიკური ძალები, რომლებიც ოპოზიციურად განეწყობიან ახლანდელი ხელისუფლებისადმი, თუ უკვე საქართველოს შეუძლია კანონიერად გამოიყენოს ძალისმიერი მეთოდების უფლება, მით უფრო, რომ საერთაშორისო გაერთიანების დონეზე აფხაზეთის მისწრაფება დამოუკიდებლობისადმი აზრს კარგავს?

რამდენად მართებულია მოსაზრება, რომ ერთიანი საქართველო რუსეთისათვის არ იქნება საშიში, იმ შემთხვევაში თუ ერთიან საქართველოს არ ექნება საშინაო პრობლემები, იგი რეგიონალური პოლიტიკის განხორციელებას შეუდგება და მიმზიდველი გახდება ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკებისათვის, საერთო მენტალიტეტის გათვალისწინებით? აფხაზეთის კონფლიქტის დროს ჩეჩნეთის ფაქტორის გათვალისწინებით, კრემლის ზემოქმედების მიუხედავად, საქართვლომ არ დაუშვა მისი ტერიტორიის გავლით ჩეჩნეთში რუსეთის ჯარის შესვლა და შეიფარა ჩეჩნეთიდან ლტოლვილები...

- რაც შეეხება ძალისმიერი მეთოდებით აფხაზეთისა და ქართულ-ოსური კონფლიქტების მოგვარებას, ამ ეტაპზე ახლო მომავალში აბსოლუტურად გამორიცხულია ამის შესახებ არაერთხელ მითქვამს, რისი იმედი გვაქვს, რომ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა და კონფლიქტების მოწესრიგება სისხლისღვრის, მსხვერპლისა და განსაკუთრებული გართულებების გარეშე მოხდება? - უწინარესად მოქმედებს ის ფაქტი, რომ ბოლო დროს ქართველები და აფხაზები, ქართველები და ოსები მეტად უგებენ ერთმანეთს დამაიმედებელი შეხვედრები.

მიმაჩნია, რომ საბოლოოდ აფხაზეთშიც და სამხრეთ ოსეთშიც საღი აზრი გაიმარჯვებს. იმ პოლიტიკას, რომელსაც სოხუმისა და ცხინვალის ხელისუფლება ახორციელებს, მომავალი არა აქვს. თანამედროვე სამყარო, ევროპა საერთაშორისო გაერთიანება აუცილებლად დაუჭერს მხარს სახელმწიფოს ტერიტორიულ მთლიანობას დღეს არსებული ფორმით. ამიტომაც, მივმართე სოხუმისა და სამხრეთ ოსეთის ხელისუფლების წარმომადგენლებს, რომ უკეთესია დაჩქარდეს შერიგების პროცესი. ლაპარაკი იმის შესახებ რომ აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი გახდნენ რომელიმე სახელმწიფოს, განსაკუთრებით რუსეთის ასოცირებული წევრები, მართლაც ზღაპრებია. ეს არ მოხდება, საკითხისადმი ამგვარი მიდგომა და ამ ურთულესი კონფლიქტის ამ გზით მოგვარება, უწინარესად, რუსეთის ინტერესებს ეწინააღმდეგება. რუსეთი დიდი სახელმწიფოა, მის პოლიტიკას მთელი მსოფლიო ადევნებს თვალ-ყურს, რუსეთმა აირჩია დემოკრატიული განვითარების კურსი და ამ კურსს არ უღალატებს, ხოლო დემოკრატიული განვითარების პრინციპები არ გულისხმობს საკითხის ამგვარად გადაჭრას: მეზობელ სახელმწიფოს ჩამოაშორო კუთვნილი ტერიტორიის ნაწილი. ეს დიდ ანარქიაში გადაიზრდება. არაერთხელ მითქვამს, რომ არ ყოფილიყო აფხაზეთის ტრაგედია, არ იქნებოდა ჩეჩნეთის კონფლიქტი, იმიტომ, რომ აფხაზეთის მოვლენების დროს ჩეჩენმა ბოევიკებმა რუსეთისა და სხვა ძალების წარმომადგენლებთან ერთად გადამწყვეტი როლი შეასრულეს. შემდეგ კი იმავე ჩეჩნებმა იარაღი რუსეთის წინააღმდეგ მიმართავს. რუსეთიც მრავალეროვნული სახელმწიფოა, მას ხელს არ აძლევს სეპარატიზმის გაღვივება. რუსეთის პრეზიდენტთან შეხვედრისას ჩვენ აღვნიშნეთ, რომ საქართველოცა და რუსეთიც უნდა ებრძოლონ სეპარატიზმს.

რატომ უნდა აძლევდეს ხელს რუსეთს ერთიანი და ძლიერი საქართველო? - იმიტომ რომ ჩვენ ვლაპარაკობთ საქართველო-რუსეთის თვისებრივად ახალ ურთიერთობაზე, ყოვლისმომცველი დიდი ხელშეკრულების შექმნის დაჩქარებაზე. მჯერა, ეს ახალი დოკუმენტი შემუშავდება და იგი გახდება ჩვენს ქვეყნებს შორის ახალი კეთილმეზობლური, ძმური, მეგობრული და თანასწორუფლებიანი ურთიერთობის საფუძველი.

რუსეთის ტელეკომპანია „ტვ-6“: გასულ ორშაბათს მომხდარი ტრაგიკული მოვლენა - ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის ნუგზარ საჯაიას ტრაგიკული დაღუპვა - ეს არის საბედისწერო შემთხვევითობა თუ მიზანმიმართული კამპანიის შედეგი, რა ძალები შეიძლება იდგნენ ამის უკან? ნუგზარ საჯაიას, თქვენი უახლოესი მეგობრისა და ერთგული თანამოაზრის დაღუპვა რამდენად სერიოზული დანაკარგია ქვეყნისა და სახელმწიფო პოლიტიკისათვის?

- არ შემიძლია კონკრეტული ფაქტების გარეშე კომენტარი გავუკეთო ამ მოვლენას. ჩემი მართლაც უახლოესი მეგობრის, თანამოაზრის, ქვეყნის საყვარელი ადამიანის ტრაგიკულად დაღუპვის რა მიზეზებიც უნდა ყოფილიყო, მიმაჩნია, რომ ეს დამოუკიდებელი საქართველოს მტრებმა გააკეთეს. შეიძლება ეს ძალები აქ იყვნენ, არ გამოვრიცხავ, რომ ამ საქმის სულისჩამდგმელები სხვა ქვეყანაში იმყოფებოდნენ, მაგრამ ეს საქართველოსათვის არაკეთილმოსურნე ძალები არიან.

აფხაზეთის რადიო: უშიშროების მინისტრმა ვალერი ხაბურზანიამ ტელეკომპანია „რუსთავი - 2“-ის ეთერით განაცხადა, რომ აფხაზეთის ტერიტორიაზე იმყოფებიან ჩეჩენი ბოევიკები და „ალქაიდას“ წარმომადგენლები. ასევე არსებობს საკმაოდ სერიოზული ინფორმაცია, რომ ტყვარჩელის რაიონში არის ნარკოტიკების გადამამუშავებელი მინი-ქარხანა. თქვენი კომენტარი ამ ფაქტების შესახებ...

- ვერ გეტყვით, პირადად არ მაქვს არანაირი ინფორმაცია, რომ აფხაზეთის ტერიტორიაზე იმყოფებიან ჩეჩენი ბოევიკები ან სხვა ტერორისტული ორგანიზაციების წევრები, შეიძლება არის რაღაც გარკვეული ცნობები, რომლებიც ჩემამდე არ მოსულა. ისევე როგორც ვერაფერს ვიტყვი ტყვარჩელში ნარკოტიკების ქარხნის არსებობაზე. ვიცი, რომ იქ არის აგურის ქარხანა, ნარკოტიკები, ალბათ ისევეა იქ გავრცელებული, როგორც საქართველოს სხვა კუთხეებში, აფხაზეთი არ არის ამისაგან დაზ ზღვეული.

რუსეთის ტელეკომპანია „რტრ“, „ვესტი ნედელი“: დარჩებიან თუ არა ამერიკელი სამხედროები საქართველოში? ამერიკელი სამხედროები მართლაც იმისთვის არიან საჭირო, რომ ქართველ სამხედროებს ასწავლონ ჩეჩენ ბოევიკთა დაჯგუფებების წინააღმდეგ ბრძოლა, რომლებიც ახლა პანკისის ხეობაში პასპორტებისა და ვიზების გარეშე საკმაოდ კომფორტულად გრძნობენ თავს? საქართველოს სპეცდანიშნულების რაზმი როდის დაიწყებს რეალურად ტერორიზმის, ბოევიკების წინააღმ მდეგ ბრძოლას?

- ეს ბოევიკები, ისე როგორც ათასობით დევნილი, ჩვენთან რუსეთის სამხედროების „ხელშეწყობით“ მოხვდნენ, ისინი მათ ჩვენს საზღვრამდე მოაცილებდნენ და ამასთან კარგად ესმოდათ, რომ ქართველ მესაზღვრეებს არ შესწევდათ ძალა, რომ ცეცხლი გაეხსნათ ბავშვების, მოხუცებისა და ქალების წინააღმდეგ. ისინი, ჩვენი ნების გარეშე მოხვდნენ საქართველოს ტერიტორიაზე.

ჩვენ ყველა ღონეს ვხმარობთ ტერორიზმის წინააღმდეგ საბრძოლველად. ახლა პანკისის ხეობაში იმყოფებიან ჩვენი ქვეყნის შინაგანი ჯარების წარმომადგენლები, ადგილობრივი მოსახლეობა მიესალმება, რომ ისინი ხეობის სიღრმეში არიან განთავსებული. შინაგანი ჯარის წარმომადგენლებს არანაირი წინააღმდეგობა, თქვენს მიერ დასახელებული ბოევიკების მხრიდან არ შეხვედრიათ. ცოტა ხნის წინათ იყო დივერსიის მცდელობა, გაიტაცეს ორი პოლიციელი, რომლებიც სამ დღეში გაათავისუფლეს, რაც მთავარია, ადგილობრივი მოსახლეობა მხარს უჭერს ჩვენს მიერ დაგეგმილ ღონისძიებათა განხორციელებას.

რაც შეეხება ანტიტერორისტულ ღონისძიებებში ამერიკელ სამხედროთა მონაწილეობას, ეს არ მოხდება. შესაძლებელია ამერიკის ოპერატიულ სამსახურებთან, ისევე როგორც რუსეთის შესაბამის უწყებებთან, მუდმივად განხორციელდეს ინფორმაციის გაცვლა, როცა რუსეთის ჯარი არ გავატარეთ საქართველოს ტერიტორიაზე ძალიან ბრძნულად და ჭკვიანურად მოვიქეცით. იმ შემთხვევაში, თუ ამ დასახლებულ პუნქტებში რუსეთის ჯარი გაივლიდა შესაძლებელი იქნებოდა მათ გაეხსნათ ცეცხლი, დაღვრილიყო სისხლი და საომარი მოქმედების ცენტრი საქართველოში გადმოსულიყო. ამერიკიდან ჩამოვლენ სპეციალისტები, გამოცდილი ექსპერტები, რომლებიც დაეხმარებიან ქართველ კოლეგებს ანტიტერორისტული ქვედანაყოფების ფორმირებაში მხოლოდ პანკისის ხეობა არა მაქვს მხედველობაში, გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარე, არ არის გამორიცხული, რომ ტერორისტებმა საქართველოს სხვა ტერიტორიაზეც შემოაღწიონ, ამიტომაც წარმოიქმნა სადღეისოდ ამგვარი კოალიციის საერთაშორისო გაერთიანების ფარგლებში ამერიკის, რუსეთის მონაწილეობით ანტიტერორისტული ფრონტის შექმნის აუცილებლობა.

არაფერი საგანგაშო არ არის ის, რომ განვითარდეს საქართველოსა და ამერიკის სამხედრო სფეროებში თანამშრომლობა, ჩვენ მომავალშიც ვითანამშრომლებთ ამერიკასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს არ ჰყავს ძლიერი არმია, არ აქვს თანამედროვე სამხედრო ტექნიკა, ამერიკის დახმარება მნიშვნელოვანია. რუსეთმა ხომ არაფერი არ დატოვა საქართველოში, გაიტანა სამხედრო ტექნიკა, ამის შესახებ ჩვენ ვისაუბრეთ პრეზიდენტ პუტინთან შეხვედრისას. რა ვქნათ, ვის მივმართოთ? ჩვენ ამერიკას მივმართეთ და ახლა ხორციელდება ეს თანამშრომლობა, დახმარება.

მიმაჩნია, რომ ამგვარი თანამშრომლობა უწინარესად საქართველოს ინტერესებს შეესაბამება, ასევე არ ეწინააღმდეგება რუსეთის ინტერესებს.

რუსეთის ტელეკომპანია „რტრ“: ბატონო პრეზიდენტო, თქვენ აღნიშნეთ, რომ საქართველოში ჩამოვა იმდენი ამერიკელი სამხედრო ექსპერტი, რამდენიც საჭირო იქნება ეროვნული არმიის ფორმირებისათვის. ხომ არ ნიშნავს ეს ფაქტი, რომ საქართველოს ხელისუფლებამ საბოლოოდ დაკარგა რუსეთის იმედი აფხაზეთის კონფლიქტის მოგვარების საქმეში და ამ ვექტორმა გარკვეულწილად დასავლეთის მიმართულებით გადაიწია? ხომ არ მიგაჩნიათ, რომ ამგვარი ცვლილებების დემონსტრირება, რუსეთის პოლიტიკურ წრეებს, სახელისუფლებო ეშელონებს ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის მოგვარების საქმეში საკუთარი შესაძლებლობების გადასინჯვის საშუალებას მისცემს?

- რუსეთის პრეზიდენტთან შეხვედრისას აღვნიშნე, რომ ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის მოგვარება უმთავრესად რუსეთზეა დამოკიდებული. რუსეთს აქვს დიდი პოტენციალი, საქართველოსთან, გაეროს უშიშროების საბჭოსთან, მეგობარი ქვეყნების ჯგუფთან ერთად მოაგვაროს აფხაზეთის პრობლემა. ასე რომ, საკითხისადმი ჩვენი მიდგომა არსებითად არ იცვლება. ამერიკელი სპეციალისტების მონაწილეობა, ან საგანგებო ანტიტერორისტული დანაყოფის შექმნა, სულაც არ ნიშნავს ახალი ომის დაწყებას აფხაზების ან ოსების წინააღმდეგ. დარწმუნებული ვარ ისინი ბოლოს და ბოლოს გაერკვევიან, რა სურთ და აუცილებლად მოვილაპარაკებთ.

გაზეთი „თუთარჩელა“: რამდენიმე დღის წინათ პრესის საშუალებით გენერალურმა პროკურორმა ნუგზარ გაბრიჩიძემ განაცხადა, რომ შესაძლებელია ნუგზარ საჯაიას თვითმკვლელობის უკან ადამიანების დიდი ჯგუფი იდგეს. სხვათა შორის, დედაქალაქში ამის თაობაზე საკმაოდ აქტიურად ლაპარაკობენ, ასახელებენ სამ დიდ კლანს, მათ შორის, ნარკობიზნესის წარმომადგენლებს, სახელმწიფო ბიუჯეტის დამტაცებლებს. აღსანიშნავია, რომ სამივე „გაერთიანება“ რუსული ორიენტაციისაა. თქვენ ფლობთ თუ არა რაიმე ინფორმაციას?

- უკვე ვთქვი, შესაძლებელია, ეს ძალები საქართველოში იმყოფებოდნენ და არიან კიდეც. შესაძლებელია, რაღაც ფინანსურ დახმარებას სხვა ქვეყნიდან იღებენ, მარტო რუსეთი არ იგულისხმება. დაველოდოთ გამოძიებას, სხვა დასკვნის გამოტანის უფლება მე არ მაქვს.

ჟურნალი „პოლიტიკა“: თქვენი პირველი რეაქცია გასულ კვირას განვითარებულ ტრაგედიასთან დაკავშირებით გამოხატა უშიშროების მინისტრმა ვალერი ხაბურზანიამ, მან მომხდარს ფსიქო-ლინგვისტიკური დივერსია უწოდა. თქვენი კომენტარი.

აქვს თუ არა საქართველოს უფლება ჰყავდეს თავისი სპეციალური, კარგად გაწვრთნილი, შეიარაღებული ძალები? რუსული მასმედია გაოგნებული ეხმიანება ამ ფაქტს. გუშინ, რუსეთის ჟურნალისტმა პოზნერმა აღნიშნა, რომ ყველა ჟურნალისტის ვალია გამოხატოს თავისი ქვეყნის ეროვნული ინტერესები, იდეოლოგია...

- რუსეთის პრეზიდენტთან პირისპირ შეხვედრის შემდეგ მასმედიის წარმომადგენლებთან საუბრისას ვლადიმერ პუტინმა განაცხადა, რომ საქართველო სუვერენული სახელმწიფოა, მას საერთაშორისო სამართლის ფარგლებში შუძლია ურთიერთობა დაამყაროს იმ ქვეყანასთან, რომელთანაც იგი საჭიროდ მიიჩნევს.

მოხდა ისე, რომ 1992 წლიდან მოყოლებული ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა აიღო ორიენტაცია საქართველოს დასახმარებლად. ამ ბოლო დროს ეს დახმარება გაღრმავდა და თანამედროვე შეიარაღებული ძალების ფორმირებაც მოიცვა. ეს კი იმისათვის ხდება, რომ ქვეყანამ დაიცვას საკუთარი დამოუკიდებლობა და თავად შეებრძოლოს ტერორიზმს.

არ მიკვირს, რომ ნუგზარ საჯაიას თვითმკვლელობის შესახებ მასმედიის წარმომადგენლები სხვადასხვა ვერსიებს უშვებენ. ერთი რამ უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ნებისმიერმა პერიოდულმა გამოცემამ პატივი სცეს ნუგზარ საჯაიას ხსოვნას, რადგან იგი იყო პატიოსნების, ვაჟკაცობის მაგალითი. ხომ შეიძლება, რომ პრეზიდენტთან რაიმე ამბავი მიიტანონ. ნუგზარ საჯაია უსაფუძვლოდ, დამადასტურებელი დოკუმენტაციის გარეშე არანაირ ამბავს არ მოიტანდა. ასეთი კაცის ხსენებას, რომელიც ჩვენი განვითარების ურთულეს ეტაპზე სამაგალითოა მთელი ქვეყნისათვის, ყველანი მოვერიდოთ. ნუ დავწყვეტთ გულს იმ პატარა ბიჭს, რომელსაც დათო საჯაია ჰქვია, მის მეუღლეს, ოჯახს, მეგობრებს.

ბევრს ლაპარაკობენ, რომ საქართველო გაიხრწნა, უმრავლესობა მორალური ტერორის გზას დაადგა ეს ასე არ არის. ნუგზარ საჯაიას წასვლამ ამ ქვეყნიდან დაადასტურა, რომ საქართველო ჯანსაღი ქვეყანაა, უამრავი ხალხი, მათ შორის რაიონებიდან ჩამოსული ადამიანები. დასტიროდნენ ნუგზარ საჯაიას ცხედარს, როგორც ახლობელ, მისაბაძ ადამიანს. ჩვენ მომავალი წინ გვაქვს, მჯერა, ვიქნებით მორალურად, ფსიქოლოგიურად, ყოველმხრივ ჯანსაღი და დიდი მომავლის მქონე ერი.

გაზეთი „იბერია სპექტრი“: ბატონო პრეზიდენტო, დღევან ნდელ ბრიფინგზე მოვედი იმისათვის, რომ ალმაათაში მოღვაწეობისათვის ტაში დაგიკრათ. თქვენი მოღვაწეობის ბოლო ათი წლის მანძილზე ეს არის პირველი შემთხვევა, როცა გაზეთი „იბერია სპექტრი“ მიესალმება თქვენს მოქმედებას. ეს იყო ისტორიული მომენტი. ბოლო წლებში არც რეგიონული და არც საერთაშორისო პოლიტიკაში, არ ყოფილა ამგვარი მნიშვნელობის აქცია. თქვენ, საქართველოს პრეზიდენტმა, აბსოლუტურად მტკიცედ და მკაფიოდ. ისე როგორც ამას ხალხი მუდამ ელოდებოდა ჩამოაყალიბეთ საქართველოს მომავლის პოლიტიკა. ამავე დროს თქვენ აიძულეთ რუსეთის პრეზიდენტი, რომ დაგთანხმებოდათ. რამ განაპირობა ის ფაქტი, რომ უაღრესად მნიშვნელოვანი რამ მოხდა? ეს საიდუმლო კი ჩემს ხელთ არსებულ დოკუმენტშია, რომლის შესახებ, სამწუხაროდ, ჯერჯერობით საქართველოში ცოტამ თუ იცის. კერძოდ, 21-22 თებერვალს ლონდონში გაიმართა მსოფლიოს წამყვანი სახელმწიფოების თათბირი, რომელზეც გადაწყვიტეს, რომ არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება იმის მოთმენა, რა პირობებშიც ცხოვრობს პოსტსაბჭოური სივრცის 7 ქვეყანა. მსოფლიოს უმდიდრესი ქვეყნების ეს აქცია შეიძლება შევადაროთ იმ აქციას რამაც საბჭოთა კავშირი, ფაქტობრივად დაანგრია. ამ სახელმწიფოთა წარმომადგენლებმა განაცხადეს, ისინი დახმარების ხელს გაუწვდიან ყოფილი საბჭოთა კავშირის 7 ქვეყანას და დასძინეს, რომ თავის დროზე ისინი შეცდნენ, როცა ნდობა გამოუცხადეს მათს ხელისუფლებს. ამ ხარვეზებში ალბათ საქართველოს პრეზიდენტმაც უნდა მოიძიოს თავის მხრივ დაშვებული შეცდომები. ახლა, საქართველოს ეხსნება გზა, რომ როგორც თქვენ ალმაათაში იმოქმედეთ, სწორედ იმგვარი შემართებით მოიპოვოს დამოუკიდებლობა. ასეთ გზას გააგრძელებთ და მომავლის იმედი უნდა გვქონდეს?

- ბატონო ირაკლი, თქვენს კითხვას, რომ ვუპასუხო, მემუარების წერა უნდა დავიწყო. თქვენ არ იფიქროთ, რომ ის, რაც ალმაათაში მოხდა, ის, რომ ამერიკელი ექსპერტები ჩამოვიდნენ, ის რომ რუსეთთან საერთო ენა გამოვნახეთ - არ არის მხოლოდ დღევანდელ დღეს შექმნილი პოლიტიკა. ჩვენ დღეს სხვა დონეზე ვართ, ის, რაც პრეზიდენტ პუტინთან საუბრისას ვთქვი, რაც პრეზიდენტ ბუშთან განვაცხადე ის რომ ამერიკასთან სამხედრო თანამშრომლობა გაღრმავდა, რვაწლიანი საქმიანობის შედეგია. დღეს ჩვენ მანევრირების მეტი საშუალება გვაქვს. არავინ არ დაუშვას ის, რომ ჩვენ რუსეთთან მტრული განწყობილება უნდა გვქონდეს, ეს დაუშვებელია. ნურავინ ნუ იფიქრებს, რომ შეიძლება საქართველო დააჩოქონ, საქართველო აღარასდროს არ დაიჩოქებს, ახლა სხვა დროა.

საინფორმაციო სააგენტო „როიტერი“: რუსეთის პრეზიდენტთან შეხვედრის პოზიტიური ტონის მიუხედავად, რუსეთის სახელმწიფო სათათბირო ამ დღეებში გეგმავს განიხილოს აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის სტატუსის საკითხი, კერძოდ მათი რუსეთის ფედერაციაში შესვლის შესაძლებლობა. როგორი იქნება საქართველოს პოზიცია, თუ რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროში ამ საკითხის განხილვა გაიმართება და უფრო მეტიც, თუ ისინი დადებით გადაწყვეტილებას მიიღებენ? რამდენად სერიოზულად ეკიდებით სახელმწიფო სათათბიროს ამ ნაბიჯს?

- იმ შემთხვევაში, თუ რუსეთის სათათბირო დაუშვებს ამ საკითხის განხილვას, პოზიტიური გადაწყვეტილების მიღებას, გამოდის, რომ რუსეთის საკანონმდებლო ორგანო არასერიოზულად ეკიდება თანამედროვეობის საკმაოდ რთულ პრობლემებს. არ იგულისხმება მხოლოდ ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა. ტერორიზმი ხომ ნაციონალური სეპარატიზმისა და აგრესიის საფუძველზე წარმოიქმნება. თუ რუსეთის სახელმწიფო სათათბირო მისცემს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთს დამოუკიდებლობის ან ასოცირებული წევრობის გარანტიებს, ეს გახდება რუსეთის დაშლის საფუძველი. მთელი სერიოზულობით ვაცხადებ, ანალოგიური იყო სოხუმის შემთხვევაში. სოხუმის დაცემამდე რამდენიმე დღით ადრე როცა უკვე ვიცოდით, რომ უნდა დაგვეტოვებინა ქალაქი. ვამბობდი, რომ ეს ბუმერანგივით დაუბრუნდება რუსეთს. ამ შემთხვევაშიც, თუ რუსეთის სათათბირო მიიღებს დადებით გადაწყვეტილებას, უწინარესად, აგრესიულ სეპარატიზმს საკუთარ ქვეყანაში გააღვივებს.

სააგენტო „ელიზ-ნიუსი“: დიდი ხანია გვესმის ჯავახეთში ეგრეთ წოდებული ავტონომიის მოთხოვნის თაობაზე განცხადებები. ვინ უნდა განუმარტოს მათ, საქართველოს თუ სომხეთის ხელისუფლებამ, რომ ავტონომია აქ არ ეკუთვნით? ვისი პრეროგატივაა ეს?

- საქართველოს ხელისუფლება იქ ყველაფერს აკეთებს. თქვენ იცით, რამდენჯერ ვარ ნამყოფი ჯავახეთში. იქ შეხვედრებისას რაიმე სერიოზული განწყობილება ან მოძრაობა არ მიგრძვნია. თუმცა სომხეთის პრესაში იბეჭდება სხვადასხვა სახის სტატიები. იქაც სიტყვისა და პრესის თავისუფლებაა. სომხეთის სახელმწიფოს წარმომადგენლებმა რამდენჯერმე გააკეთეს განცხადება, მათ შორის წინა პრეზიდენტმაც და ახლანდელმაც, რომლებთანაც ერთად ვიმყოფებოდი ჯავახეთში. მათი გამოსვლის დედააზრი ის იყო, რომ სომეხი, რომელიც ხელს აღმართავს საქართველოს წინააღმდეგ, უწინარესად, სომხეთის მტერია, ისევე როგორც ის ქართველი, რომელიც სომხეთის წინააღმდეგ წამოიწყებს რაიმე აქციას. იგი უპირველეს ყოვლისა, საქართველოს მტრობს. ამ მოკლე ფრაზაში გამოხატულია სომხეთის ხელისუფლების პოზიცია და არა მგონია, რომ რაიმე შეიცვალოს, იქ რაიმე სეპარატისტული განწყობილების საფუძველი იყოს. რაც მალე დავდგებით ფეხზე ფინანსურად, მით მალე შევძლებთ დასახული დიდი გეგმების განხორციელებას, მათ შორის ამ რეგიონების განვითარების თვალსაზრისითაც.

„ჩვენს მეგობრებს ამერიკის შეერთებული შტატებიდან სურთ, რომ საქართველომ თავად შეძლოს საკუთარი საზღვრების, ინტერესებისა და სახელმწიფოებრიობის დაცვა.“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 5 მარტი. - №53 (4112). - 3 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
4 მარტის რადიოინტერვიუ

- დღევანდელ რადიოინტერვიუს ერთი კვირის წინათ მომხდარი მოვლენით დავიწყებთ. გასული კვირა უშიშროების საბჭოს მდივნის ნუგზარ საჯაიას თვითმკვლელობით დაიწყო. რა შეფასებას აძლევთ ამ ფაქტის გარშემო განვითარებულ მოვლენებს? - ჟურნალისტის ნატო ონიანის ამ შეკითხვის პასუხად საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ თავის ტრადიციულ ორშაბათის რადიოინტერვიუში განაცხადა:

- ნუგზართან გამოთხოვებისას მე ვთქვი, რომ მან მთელი თავისი ცხოვრებით და თვით ტრაგიკული აღსასრულითაც დაიმკვიდრა ადგილი ყველაზე თვალსაჩინო ღირსეულ მამულიშვილთა შორის.

არიან ადამიანები, ვისაც თავიანთი ადამიანური და მოქალაქეობრივი ღირსება სიცოცხლეზე უფრო ფასეულად მიაჩნიათ.

სწორედ ამით განსხვავდება ნუგზარ საჯაია თავისი მკვლელებისაგან.

ცილისმწამებლები და პროვოკატორები ყოველთვის საუკეთესოს, ყველაზე ღირსეულსა და სულიერად მდიდარ ადამიანს ესხმიან თავს და ხშირად სწირავენ კიდეც. და ეს სჭირდებათ იმიტომ, რომ შორს მიმავალი გეგმები აქვთ. ყველა ხვდება, რა გეგმებზეა ლაპარაკი.

ეს გახლავთ კიდევ ერთი, საოცარი, ცხოვრებისეული პარადოქსი.

არ არის შემთხვევითი, რომ მთელი საქართველო უცდომელი გუმანით ჩასწვდა ნუგზარის სიყვარულსა და ერთგულებას. ამიტომ ჩვენი ქვეყნის სხვადასხვა კუთხიდან ჩამოსულმა ათასობით ადამიანმა გააცილა იგი უკანასკნელ გზაზე.

ეს იყო ნამდვილი დემონსტრაცია. ერთი მხრივ, ღირსეული მამულიშვილის დასაფასებლად, ხოლო, მეორე მხრივ, იმ უმსგავსობის წინააღმდეგ რაც ლამის ჩვეულებად იქცეს საზოგადოების ერთი და მე ვიტყვი, საბედნიეროდ, არცთუ ისე მრავალრიც ცხოვანი, მაგრამ ძალზე აგრესიული ნაწილისათვის.

მე მიმაჩნია, რომ როგორც მასთან გამოთხოვებისას ვთქვი, ნუგზარ საჯაიამ თავისი სიცოცხლე სამშობლოს სამსხვერპლოზე მიიტანა, რათა ერი გამოფხიზლებულიყო, რომ შეწყდეს „მორალური ტერორი“ და „სიტყვით მკვლელობა“.

ნუგზარ საჯაია მთელი ცხოვრების მანძილზე საქართველოს ეროვნულ ინტერესებს ემსახურებოდა.

დამოუკიდებელი ქართული სახელმწიფო, რომლის მშენებლობაშიც მან ძალიან დიდი წვლილი შეიტანა, არასდროს დაივიწყებს თავის ერთგულ შვილსა და მებრძოლს

- 28 თებერვალს „სი ენ ენ“-ით გადაცემული პრესკონფერ რენციის კადრებმა ამერიკელი ინსტრუქტორების მიერ პანკისის ანტიტერორისტული ოპერაციისათვის ქართველი ჯარისკაცების მომზადების თაობაზე, შეიძლება ითქვას, შოკში ჩააგდო რუსეთის მედიტაცია და პოლიტიკოსთა დიდი ნაწილიც. მოგვიანებით ისტერიკული ტონი ცოტა შერბილდა. ალმაატის სამიტზე კი, რომელიც ასევე სრული მოულოდნელობა იყო უკვე ქართული საზოგადოებისათვის, პრეზიდენტმა პუტინმა მშვიდად განაცხადა, რომ თუკი ცენტრალური აზიისათვის შეიძლება ამერიკელთა ყოფნა, ეს შესაძლებელი უნდა იყოს საქართველოსათვისაც...

უწინარესად, არ შემიძლია არ გამოვხატო განცვიფრება იმ ავადმყოფურად ისტერიკული რეაქციის გამო, რომელიც მეზობელი ქვეყნის მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში მოჰყვა სავსებით ჩვეულებრივ მოვლენას: საქართველოში სულ რამდენიმე ექსპერტის ჩამოსვლას და სამხედრო სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავებას და განვითარებას, უფრო ზუსტად ამ გაღრმავებისა და განვითარების ახალ ეტაპს.

არადა, არაფერი დაფარული აქ არ ყოფილა მთელი ამ წლების განმავლობაში.

ჩვენ არასდროს დაგვიმალავს, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები, 1992 წლიდან დღემდე ძალიან დიდ დახმარებას უწევს საქართველოს ყველა სფეროში. მათ შორის, იმ სტრუქტურათა მშენებლობის თვალსაზრისითაც, რომელთა გარეშე დამოუკიდებელი სახელმწიფოს არსებობა წარმოუდგენელია.

მაგალითად, მე დავასახელებდი და დავასახელე კიდეც პრესკონფერენციებზე პრეზიდენტ პუტინთან შეხვედრებზე, რომ სასაზღვრო ჯარების შექმნა ჩვენ შევძელით სწორედ ამერიკელი მეგობრებისა და მოკავშირეების დახმარებით. გვეხმარებოდნენ სხვებიც. მაგალითად, უკრაინა, თურქეთი, საბერძნეთი, გერმანია, მაგრამ გადამწყვეტი როლი, რომელმაც მართლა მოგვცა საშუალება შეგვექმნა სასაზღვრო ჯარები. იყო სწორედ ამერიკელი მეგობრების მხარდაჭერა. ფინანსური, მეთოდოლოგიური და ყოველმხრივი მხარდაჭერა. დღეს ჩვენ შეგვიძლია განვაცხადოთ, რომ ვიცავთ საზღვაო აკვატორიას, ვიცავთ საზღვარს ყველა მიმართულებით. და საკმაოდ თანამედროვე სასაზღვრო ჯარები გვყავს.

ჯერ კიდევ 1992 წლიდან, ანუ საქართველოს დამოუკიდებლობის პირველი დღეებიდანვე, ამერიკის შეერთებული შტატები (თავდაპირველად ჰუმანიტარული დახმარების სახით) გვიგზავნიდა სურსათს, უწინარესად, მარცვალს და ეს აქამდეც გაგრძელდება. შემდგომ დახმარებისა და თანამშრომლობის ხარისხი გაიზარდა, რაც სავსებით ბუნებრივია.

და საერთოდ, ამ ქვეყანამ (ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა) ყველაზე მეტი გააკეთა საქართველოს დამოუკიდებლობისა და თავისუფლებისათვის.

ეს არის ისტორიული ფაქტი, რომელსაც ქართველი ხალხი არასდროს დაივიწყებს.

გვეხმარებოდნენ და გვეხმარებიან იმიტომ, რომ თავიდანვე ავირჩიეთ დემოკრატიული განვითარების ურთულესი გზა, ორიენტირად ავირჩიეთ დემოკრატიული ღირებულებანი და კვლავ ამ კურსის ერთგული ვიქნებით. სწორედ ამას აფასებენ ჩვენი მეგობრები ოკეანის გაღმა.

ამერიკასთან თანამშრომლობა სულაც არ ნიშნავს რუსეთისაგან გამიჯვნას, მაგრამ ერთი რამ არ შემიძლია არ შევნიშნო უდიდესი გულისტკივილით: თუკი არსებობს რაღაც პრობლემა, არ შეიძლება იგი მხოლოდ ცალმხრივად განიხილო.

მე არაერთხელ მითქვამს ბატონ ელცინისათვის და ამ ბოლო დროს რუსეთის ახალი პრეზიდენტისათვის ბატონ პუტინის სათვის:

- თქვენ ხომ არაფერი დაგვიტოვეთ. ყველაფერი, რისი გაზიდვაც საქართველოდან შეიძლებოდა, თქვენ გაზიდეთ. არც ერთ ქვეყანას, არც ერთ რესპუბლიკას ასე არ მოქცევიხართ იმიტომ, რომ შეთანხმების მიხედვით, ჯარის გარდა სამხედრო ტექნიკა და მთელი ეს პოტენციალი უნდა დარჩენილიყო. ყველა ქვეყანაში დარჩა. მარტო საქართველოა ერთადერთი გამონაკლისი, სადაც თქვენ რამდენიმე დანჯღრეული ტანკი დატოვეთ, დანარჩენი - საავიაციო დივიზია, ხომალდები და ყველაფერი ისე გაიტანეთ, რომ არც კი გიკითხავთ. თქვენ ისარგებლეთ იმით, რომ ჩვენთან მაშინ არეულობა იყო.

- როგორ ფიქრობთ, რატომ მოხდა ეს სწორედ საქართველოსთან დაკავშირებით? რატომ იყო ამ შემთხვევაში რუსეთისათვის ყველაზე დიდი საფრთხე საქართველო, რომ სხვა რესპ პუბლიკებში რაღაც დარჩა, საქართველოდან კი ყველაფერი გაიტანეს. თქვენ ეს ფრაზა არაერთხელ გითქვამთ...

- ალბათ, მაშინ ასეთი მოსაზრება იყო, რომ უიარაღოდ დარჩენილი საქართველო რუსეთის სრული გავლენის ქვეშ მოექცეოდა. ვერ გეტყვით, რომ მაშინაც არ იყვნენ ადამიანები, რომლებიც ცდილობდნენ რაღაც დახმარება გაეწიათ, მაგრამ ეს იყო გამონაკლისი.

როდესაც ვუსმენდი რუსეთის სატელევიზიო არხებით ზოგიერთი მოღვაწის გამოსვლას (თუ როგორ ადანაშაულებდნენ ისინი ყველაფერში საქართველოს და მცირე ხინჯსაც კი არ აღიარებდნენ თავისი ქვეყნის დამოკიდებულებაში ჩვენი სამშობლოს მიმართ უახლოეს წარსულში), დიდი ქართველი ფილოსოფოსის მერაბ მამარდაშვილის სიტყვები მახსენდებოდა, რომ „ჭეშმარიტება - სამშობლოზე მაღლა დგას!“

სხვათა შორის, რამდენიმე წლის წინათ, (როცა სჭირდებოდ დათ), ამ სიტყვებს ძალიან ხშირად იმეორებდნენ საქართველოსთან მიმართებაში. ასე ვთქვათ, მოგვიწოდებდნენ ამით გვეხელმძღვანელა.

მაგრამ თავად არ სურთ იგივე ზნეობრივი მაქსიმით იხელმძღვანელონ, როდესაც საქმე მათს სამშობლოს ეხება.

ნუთუ ჰგონიათ, რომ საქართველოს გულმხურვალე პატრიოტმა და მართლაც საკაცობრიო მნიშვნელობის ფილოსოფოსმა ბატონმა მერაბ მამარდაშვილმა ამ უკვდავ სიტყვებში მხოლოდ საქართველო იგულისხმა და არ გულისხმობდა სხვა ქვეყნებს?

ამ ისტერიას, ალბათ, კიდევ ერთი მიზეზი და მიზანი ჰქონდა: რუსეთში საკმაოდ გავლენიან ძალებს აშკარად არ მოეწონათ, რომ ჩემსა და პრეზიდენტ პუტინს შორის, განსაკუთრებით ბოლო ორი შეხვედრის შემდეგ (იალტასა და, განსაკუთრებით მოსკოვში), დამყარდა საკმაოდ კონსტრუქციული, ნდობასა და პატივისცემაზე დაფუძნებული ურთიერთდამოკიდებულება. პუტინმა ბევრი რამ, რასაც იგი შემპირდა, მათ შორის, გაზის, ელექტროენერგიის მოწოდებასთან დაკავშირებით, შეასრულა პატიოსნად და ისე, როგორც ეკადრება სერიოზულ სახელმწიფო მოღვაწესა და დიდი ქვეყნის პრეზიდენტს.

ამდენად, მათი მიზანი იყო ნეგატიური ფსიქოლოგიური ფონის შექმნა და იმ ფონის შეცვლა, რაც ჩვენი ურთიერთობის დათბობამ გამოიწვია.

თუმცა, კმაყოფილებით აღვნიშნავ, რომ ეს ვერ მოახერხეს, რაც ალმათიში გამართულმა შეხვედრამაც დაადასტურა.

რუსეთის შესაბამისმა უწყებებმა ძალიან კარგად იცოდნენ, რომ თბილისში უნდა ჩამოსულიყო ამერიკელ ექსპერტთა ჯგუფი. და მე იქ ვთქვი, საჯაროდ, ღია ცის ქვეშ პრესკონფერენციაზე, რომელსაც 250 კორესპონდენტი მაინც ესწრებოდა, არაფერს დამალულად ჩვენ არ ვაკეთებთ იმ უბრალო მიზეზით, რომ საქართველოს აქვს სრული უფლება ითანამშრომლოს იმ ქვეყანასთან, რომელიც გვეხმარება ჩვენი სახელმწიფოებრიობის, მათ შორის, თავდაცვისუნარიანობის განმტკიცებაში. მე მინ ნდა, ვთქვა, რომ ნამდვილად ვაჟკაცური იყო პრეზიდენტ პუტინის განცხადება, რომ საქართველოს ჰქონდა უფლება, აირჩიოს თავისი პარტნიორის სამხედრო პარტნიორობა აწარმოოს და განავითაროს იმ ქვეყანასთან, რომელთანაც იგი საჭიროდ მიიჩნევს, იმიტომ, რომ იგი სუვერენული სახელმწიფოა. ეს ძნელი სათქმელია, სხვათა შორის.

ამ ეტაპზე უპირველესად იგულისხმება რამდენიმე ქვედანაყოფის მომზადება სპეციალური პროგრამით და მათი ყოველმხრივ უზრუნველყოფა. შემდეგი პერსპექტივა დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ როგორ ვიცხოვრებთ და რა პირობებში მოუწევს საქართველოს არსებობა.

არც ერთ ქვეყანას, რომელიც ასეთი სახის დახმარებას შემოგვთავაზებდა, ჩვენ უარს არ ვეტყოდით, ყოველ შემთხვევაში, მეგობარ ქვეყნებს, მათ შორის არც რუსეთს.

ანუ, იგულისხმება არა ერთობლივი საბრძოლო ოპერაციების განხორციელება, არამედ დახმარება სამხედრო მშენებლობაში, რათა საქართველომ შეძლოს, დაიცვას თავისი სუვერენიტეტი და სახელმწიფო საზღვრები ყოველგვარი ხელყოფისაგან. ლაპარაკია შეიარაღებულ ძალების საეტალონო ნაწილების შექმნაზე, რომლის საფუძველზე შემდგომ ჩვენ განვავითარებთ თავდაცვისუნარიანობას. დაახლოებით ასეა ჩაფიქრებული ეს უნდა იყოს ძირითადად ანტიტერორისტული მიმართულების ქვედანაყოფები. არა აქვს მნიშვნელობა, პანკისის ხეობაში დაგვჭირდება თუ სხვაგან, ჩვენ ისეთ გარემოცვაში ვართ, რომ ყოველთვის რაღაც არის მოსალოდნელი.

ეს თანამშრომლობა როგორც აღვნიშნე, ხორციელდება იმ ღია და გამჭვირვალე ხელშეკრულებათა საფუძველზე, რომელიც ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში გაფორმდა ამერიკელ პარტნიორებთან, მათ შორის, ნატოს პროგრამის „პარტნიორობა მშვიდობისათვის“ ფარგლებში.

მე არც ის დამიმალავს, რომ პრეზიდენტ ბუშთან და თავდაცვის მინისტრთან რამსფელდთან შეხვედრების დროს ეს საკითხები განვიხილეთ ძალიან სერიოზულად. ჩემი თხოვნა იყო, რომ თუ ამ სფეროს ვერ მივხედავთ, მაშინ საქართველოს დამოუკიდებლობა საეჭვო გახდება.

რაკი ასეთ ინტერესს იწვევს, კვლავაც დავადასტურებ: რამდენიმე სპეციალისტი საქართველოში უკვე იმყოფება. სხვები უახლოეს მომავალში, ალბათ, ჩამოვლენ. დაგეგმილია შესაბამისი ფინანსური სახსრებისა და სხვა საშუალებათა (მათ შორის, აღჭურვილობისა და იარაღის) მოძიება საქართველოს შეიარაღებული ძალებისათვის.

დაბეჯითებით ვიმეორებ: ანალოგიურ დახმარებას, საქართველოს შეიარაღებული ძალების ანუ ჩვენი სახელმწიფოებრიობის განსამტკიცებლად, ჩვენ უდიდესი მადლიერებით მივიღებთ რუსეთისგანაც, თუ ჩვენი რუსი კოლეგები და პარტნიორები ამგვარი დახმარების სურვილს გამოთქვამენ.

მივესალმები პრეზიდენტ პუტინის დინჯ და ძალზე გონივრულ დამოკიდებულებას ამ პროცესებისადმი, რაც მან გამოხატა, როგორც საჯაროდ (ბრიფინგზე), ასევე ორმხრივი შეხვედრისას.

ჩვენი მხრივ, მთლიანად მზად ვართ, გამოვრიცხოთ ყოველგვარი ეჭვიანობის და ბოროტმეხსიერების (თუ დაპირისპირების) ნეგატიური ფაქტორი ჩრდილოელ მეზობელთან ურთიე ერთობიდან.

საქართველო იყო, არის და კვლავაც იქნება კეთილმოსურნე მეზობელი რუსეთისათვის.

შესანიშნავად გვესმის ამ დიდი ქვეყნის როლი და მნიშვნელობა არა თუ კავკასიაში, არამედ მთელ მსოფლიოში. მზად ვართ, მთლიანად, ყველგან, ყოველთვის პატივი ვცეთ ამ ინტერესებს და საპასუხოდ ვითხოვთ მხოლოდ ერთს, რათა რუსეთმაც პატივი სცეს საქართველოს ინტერესებს თვით საქართველოს ტერიტორიაზე. სხვა რაიმე პრეტენზია ჩვენ არ გაგვაჩნია.

არ შემიძლია არ გავიზიარო და არ დავიჯერო პრეზიდენტ პუტინის გულწრფელობა როდესაც იგი აცხადებს, რომ რუსეთი დაინტერესებულია საქართველო იყოს ერთიანი, მთლიანი, ანუ რუსეთისადმი კეთილმეზობლურად და მეგობრულად განწყობილი ქვეყანა.

რა თქმა უნდა, ძლიერი, ერთიანი და სტაბილური საქართველო რუსეთის სამხრეთი რეგიონების სტაბილურობის მნიშვნელოვანი ფაქტორი გახდება.

ბატონ ვლადიმერ პუტინთან ბოლო შეხვედრაც, ყაზახეთში, გულახდილობითა და გულწრფელობით გამოირჩეოდა.

ისეთი შთაბეჭდილება დამრჩა, რომ პრეზიდენტი პუტინი ლაპარაკობდა იმას, რასაც ფიქრობდა.

და მეც სრულიად გულახდილი ვიყავი.

ვიმედოვნებ, ეს სულისკვეთება, რაც ყველაფრის მიუხედავად ჩამოყალიბდა პრეზიდენტების ურთიერთდამოკიდებულებაში, აუცილებლად დაგვეხმარება გადავწყვიტოთ ის უდავოდ რთული პრობლემები, რომლებიც ჯერჯერობით კვლავაც ხელს უშლის, სამწუხაროდ ორ ქვეყანას შორის კეთილი, თანასწორუფლებიანი ურთიერთობის ჩამოყალიბებას.

დიდი დრო დავუთმეთ აფხაზეთის პრობლემატიკას, შევთანხმდით, რომ სამშვიდობო ძალთა ახალმა მანდატმა, რომლის მომზადებასაც ალბათ, თვე-ნახევარი - ორი თვე დასჭირდება და რომლის შემუშავება დაუყოვნებლივ დაიწყება, უნდა იგულისხმოს საკონტროლო ზონის გაფართოება და (პირველ ეტაპზე) გალის რაიონში (ძველ საზღვრებში) ლტოლვილთა უსაფრთხო დაბრუნების გარანტიათა შექმნა.

განსაკუთრებით გამოვყოფ შეხვედრას ყაზახეთის პრეზიდენტთან ნაზარბაევთან.

მადლობელი ვარ მისი გულითადი მასპინძლობისათვის.

საუბრისას ნურსულთან ნაზარბაევმა დაადასტურა, რომ ყაზახეთი აქტიურ მონაწილეობას მიიღებს ყველა იმ დიდი პროექტის განხორციელებაში, რამაც თანამშრომლობის სრულიად ახალი სისტემა უნდა შექმნას ჩვენს რეგიონში. მათ შორის, რასაკვირველია, რუსეთის მონაწილეობით.

ვგულისხმობ „დიდი ნავთობსადენისა“ და სხვა მასშტაბური პროექტების განხორციელებას, მათ შორის, საქართველოზე ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების გატარებას. ახლა, რაც შეეხება იმ რეაქციას, რაც ამ მოვლენებმა საქართველოში გამოიწვია.

მესმის, რომ ხსენებული ისტერიის პირობებში (რომელიც ზოგჯერ პრიმიტიული ქართველოფობიისა და შოვინისტური „ორმაგი სტანდარტის“ დონეზე ეშვებოდა) ძნელია უემოციოდ მსჯელობა.

თუმცა მოსახლეობის დამოკიდებულება მთლიანობაში ძალზე ღირსეული და პატრიოტული პასუხისმგებლობით აღსავსე იყო.

ამას ვერ ვიტყვი ზოგიერთ პოლიტიკოსზე თუ, უფრო ზუსტად, პოლიტიკანზე.

მაგალითად, ძალზე ნიშანდობლივად მეჩვენა, თუ რა გულმოდგინედ იმეორებდნენ აშკარა „პროპაგანდისტულ დივერსიას“ - რუსეთსა და ამერიკას შორის რაღაც გარიგების თაობაზე, ვითომცდა „აფხაზეთის რუსეთისთვის მიკუთვნებით“ და ა.შ.

- ხომ არ ფიქრობთ, რომ ეს ვერსიები რუსულ არხებზე ერთი ტექნოლოგიით გაკეთდა. და მათი განცხადებები, რომ, მართალია ჩვენ საქართველო დავკარგეთ მაგრამ, სამაგიეროდ, აფხაზეთსა და ცხინვალზე იქნება რუსეთის გავლენაო, - მიმართული იყო ადგილობრივი მაყურებლისა და იმ ძალების დასამშვიდებლად, რომლებიც ახლა ყველაზე მეტად შეწუხებული არიან...

- რა თქმა უნდა, ასეთ მოვლენებს, როგორებიც არის ტყუილი, ცილისწამება და შემდეგ კი პოლიტიკაში გადაზრდილი პროვოკაციული განცხადებები. საწყისი ერთი აქვს გათვალისწინებული და გაანგარიშებულია ან ადგილობრივ მაყურებელზე ან საქართველოს მოქალაქეებზე, რომლებმაც მათი გათვლებით უნდა დაკარგონ წონასწორობა.

პირდაპირ ხმა ჩაეხლიჩათ ამ განცხადებების გულმოდგინე გამეორებით.

ან კიდევ ასეთი „ბრძნული მოსაზრება“, უკვე ჩვენთან გამ მოთქმული, რომ აი „საქართველოს არ გააჩნია საგარეო პოლიტიკა“. სხვათა შორის, ირაკლი მენაღარიშვილმა უპასუხა პარლამენტში გამოსვლისას ამ საკითხს.

მე ვერაფრით გავიგე, ამ ხალხს რა ენაზე ველაპარაკო, იმათ, რომლებსაც ვერ ვაგებინებ.

წერა-კითხვა თუ უსწავლიათ, ან მოსმენა მაინც თუ ეხერხებათ, წაიკითხონ (ან მოისმინონ) პრეზიდენტის გამოსვლები, მიმართვები „პარლამენტისა და ხალხისადმი“, გაეცნონ სხვა დოკუმენტებს საგარეო-პოლიტიკურ თემაზე. მათ შორის, ჩემი წინასაარჩევნო პროგრამის იმ ნაწილს, რომელიც მიძღვნილია სპეციალურად საგარეო პოლიტიკის როგორც ფუნდამენტური, ასევე სრულიად კონკრეტული საკითხებისადმი.

არ არის არც ერთი მნიშვნელოვანი გამოსვლა, თვით ინტერვიუც კი, რომელშიც არ ვეხებოდე საგარეო-პოლიტიკურ პრობლემატიკას (თქვენც მეხმარებით, ისეთ კითხვებს სვამთ) და არ ვასაბუთებდე იმ უმთავრეს პრიორიტეტებს, რაც საქართველოს საგარეო კურსს უდევს საფუძვლად: ეს გახლავთ ეროვნულ-სახელმწიფოებრივ ინტერესთა პრიორიტეტი; ქვეყნის სრული ინეგრაცია მსოფლიო დემოკრატიული გაერთიანების სივრცეში; მეგობრობა და კეთილშობილება ყველა სახელმწიფოსთან; საქართველოსათვის მნიშვნელოვანი გეოპოლიტიკური ფუნქციის მოპოვება. რაც ჩვენი სახელმწიფოს მდგრადობასა და საერთაშორისო ავტორიტეტის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საყრდენად იქცევა. მთელი რვა წელი თუ ათი არა, მოვანდომეთ ამ პოლიტ ტიკის ფორმირებას, მისი განხორციელებისათვის ბრძოლას და მოვიდა დრო, როცა საქართველომ ეს შედეგები უნდა მოიმკას. ზოგს ჰგონია, რომ ერთ წელიწადში ერთ თვეში, ერთ კვირაში ყველაფერი შეიცვლება, სამწუხაროდ, ეს ასე არ არის.

- რა ძირითადი ტენდენციებია ეკონომიკის სფეროში. როგორ მიმდინარეობს საბიუჯეტო შემოსავლების მობილიზება?

- გუშინ ვესაუბრე სახელმწიფო მინისტრს, საგადასახადო შემოსავლების მინისტრს. მათი ინფორმაციით ბიუჯეტში გასულ თვეს ჩარიცხულია 76 მილიონ 900 ათასი ლარის საგადასახადო შემოსავლები. ეს იმას ნიშნავს, რომ საპროგნოზო პარამეტრი მთლიანად შესრულდა მცირე გადაჭარბებითაც.

ცენტრალურ და ადგილობრივ ბიუჯეტებში ჩარიცხულია 62 მილიონი ლარი, ხოლო სახელმწიფო ფონდებში 14 მილიონ 900 ათასი ლარი რაც საპროგნოზო პარამეტრის თითქმის 103 პროცენტია.

თანაც, წინასწარი მონაცემებით პარამეტრების დაცვა შეძლო ორივე (როგორც საგადასახადო, ისე საბაჟო) დეპარტამენტმა.

ერთი ტრაგიკული მოვლენის შესახებ: 27 თებერვალს, აღმოსავლეთ საქართველოს უმძლავრესმა გრიგალმა გადაუარა. საგარეჯოს, სიღნაღის, დედოფლისწყაროს და ახმეტის რაიონებში მნიშვნელოვნად დაზიანდა საშემოდგომო თავთავიანი კულტურები. თბილისშიც დაზიანდა ცალკეული სახლები.

თუმცა, ზარალი განუზომლად უფრო მეტი იქნებოდა, რომ არა ჰიდრომეტეოროლოგიის სახელმწიფო დეპარტამენტის ეფექტური მუშაობა, რომელმაც შეძლო ორი დღით ადრე ამ სტიქიური მოვლენის პროგნოზირება, რისთვისაც დეპარტამენტის ხელმძღვანელობასა და კოლექტივს მადლობას ვუცხადებ.

ჩვენ შესანიშნავად გვესმის ამ ინსტიტუტის მნიშვნელობა.

დეპარტამენტს, შეძლებისდაგვარად ვეხმარებით, მართალია უმნიშვნელოა ეს დახმარება, მაგრამ მაინც ვეხმარებით, რათა იგი განვითარდეს და მჭიდრო კავშირი დაამყაროს ანალოგიურ უწყებებთან სხვა ქვეყნებში.

- 3 მარტი საქართველოში აღინიშნება, როგორც დედის დღე...

- გუშინ ტელევიზიით გადაიცა ჩემი მიმართვა საქართველოს დედებისადმი.

ალბათ, როგორც უნდა ვეცადოთ ვერ შევძლებ მთლიანად გამოვხატო მადლიერება მათს მიმართ.

ვულოცავ ყველა დედას ამ შესანიშნავ დღესასწაულს. ვუსურვებ ბედნიერებას, დღეგრძელობას შვილების სიხარულს, ოჯახურ სიმყუდროვესა და წარმატებას ხოლო ვისაც სურს გახდეს დედა, ვუსურვებ, რომ ეს რაც შეიძლება ჩქარა მოხდეს, დღევანდელ საქართველოში მე არ მეგულება გაუთხოვარი ქალი, რომელსაც არ სურდეს ოჯახი შექმნას და შვილები ამრავლოს სამშობლოს სიხარულისა და ბედნიერებისათვის.

ერთხელ ვთქვი, რომ კაცობრიობის „ღერბი“ ღვთისმშობლის ხატია.

დედობა არის ყველაზე დიდი მადლი და კეთილშობილება, რაც კი დედამიწაზე არსებობს.

მოვა დრო შეიქმნება თანამედროვე საქართველოს ისტორია, რომელიც დაადასტურებს ჩვენი ქვეყნის უდიდეს თვისებას: ყველა ეპოქაში საქართველოს გადარჩენის, მისი თვითმყოფადობის და ღირსების შემოქმედი უპირველესად დედა იყო, როგორც მომავლის მშობელი და ეროვნულ იდეალთა მფარველი.

„ჩვენ გვეხმარებოდნენ და გვეხმარებიან იმიტომ, რომ თავიდანვე ავირჩიეთ დემოკრატიული განვითარების ურთულესი გზა, ორიენტირად ავირჩიეთ დემოკრატიული ღირებულებანი და კვლავ ამ კურსის ერთგული ვიქნებით“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 5 მარტი. - №53 (4112). - 1, 2 გვ.

„მთელი ქვეყნის სახელით, გაზაფხულის ამ უმშვენიერეს დღესასწაულს, მინდა ქედი მოვიხარო და მადლობა ვუთხრა „ქართლის დედას“ საქართველოს დედებს მათი თავდადებისა და უხმაურო, უჩინარი პატრიოტიზმისათვის, განუზომელი მოთმ მინებისა და თავგანწირვისათვის“

საქართველოს პრეზიდენტის მიმართვა
საქართველოს დედებისადმი

საქართველოში „დედის“ ფენომენი უმჭიდროესად უკავშირდება ეროვნული თვითშეგნების საფუძველთა - საფუძვლებს.

არ არის შემთხვევითი, თუ ათასწლეულთა სიღრმიდან დღემდე შემორჩნენ ჩვენს დედაენას უდიადესი სიტყვა - ცნებები, რომელთა თანახმად, „დედა“ ითვლება სიცოცხლის, შრომის, შემოქმედებისა და თვითმყოფადობის პირველწყაროდ, მათს საწყისად და დედაბოძად.

საქართველო დღემდე დედის სიკეთისა და სათნოების უჭკნობი იმედი, სიყვარულმა და უმანკო, უანგარო ერთგულებამ „მოიტანა“ უპირველესად სწორედ მან შეგვინარჩუნა მშობლიური ენა, ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყნისადმი თავდადების უნარი, რაც უმძიმეს ვითარებაში ამხნევებდა საქართველოს მოქალაქეს მის მებრძოლსა და მხატვარს, ერსა და ბერს, მეფესა და მიწათმოქმედს.

მთელი ქვეყნის სახელით, გაზაფხულის ამ უმშვენიერეს დღესასწაულს, მინდა ქედი მოვიხარო და მადლობა ვუთხრა „ქართლის დედას“ საქართველოს დედებს, მათი თავდადებისა და უხმაურო უჩინარი პატრიოტიზმისათვის, განუზომელი მოთმინებისა და თავგანწირვისათვის.

უპირველესად მათ, ვისმა შვილებმაც თავი შესწირეს სამშობლოს თავისუფლებასა და ერთიანობას.

მე ვამაყობ თითოეული თქვენთაგანით.

მესმის, რომ დღეს სახელმწიფოს არა აქვს საშუალება, ისე აღნიშნოს ეს დღე, როგორც ამ უკეთილშობილეს ფენომენს ეკადრება, მაგრამ მჯერა ისევ და ისევ თქვენი სიყვარულით, თქვენი ლოცვით და ერთგულებით, სულ მალე იგი მართლაც ერთ-ერთ უდიდეს ეროვნულ სასწაულად იქცევა, ყველა ქალაქსა და დაბაში, ყველა ოჯახში განსაკუთრებულად აღინიშნება.

ყოველ თქვენთაგანს, საქართველოს ყველა დედას (განსაკუთრებით ქვეყნის სიამაყით - მრავალშვილიან დედებს) გისურვებთ შვილთა ბედნიერებასა და გამარჯვებას, ოჯახურ სიმყუდროვესა და სითბოს, ჩვენი სამშობლოს აყვავებასა და გაბრწყინებას.

ედუარდ შევარდნაძე

ქვეყნის გასაგონად // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 5 მარტი. - №53 (4112). - 1 გვ.

სამძიმარი

უდიდესი გულისტკივილით შევიტყვე ბატონ გიორგის გარდაცვალების მეტად სამწუხარო ამბავი.

ქართულმა საზოგადოებამ მძიმე დანაკლისი განიცადა. ჩვენგან წავიდა თვალსაჩინო საზოგადო მოღვაწე და შესანიშნავი ადამიანი.

ჭეშმარიტი მამულიშვილისა და პატრიოტის, ნატიფი ინტელიგენტისა და ერთგული მეგობრის - გიორგი ქათამაძის ნათელი ხსოვნა მარად დარჩება მისი ახლობლებისა და კოლეგების გულში.

მიიღეთ ჩემი გულწრფელი სამძიმარი.

ედუარდ შევარდნაძე

გიორგი ქათამაძის ოჯახს // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 7 მარტი. - №55 (4114). - 1 გვ.

მილოცვა

გავიგე სამოცდაათი წლის გამხდარხართ. გილოცავთ. ბევრი კეთილი სიტყვა მინდა გითხრათ შესანიშნავ მეცნიერს პედაგოგსა და საზოგადო მოღვაწეს. ჩვენ არაერთი წლის მეგობრობა და საერთო მიზანი გვაკავშირებს.

დიდია თქვენი ღვაწლი ქართული ფილოსოფიური მემკვიდრეობის მოვლა-შენახვაში, საზღვარგარეთ საქართველოს მეცნიერების შესანიშნავად წარმოჩენაში, მაგრამ ამ ყოველივეზე არანაკლებად თქვენს პიროვნულ თვისებებს ვაფასებ, თქვენს განსწავლულობას, თქვენს საქვეყნო საქმეებში მხარდაჭერის არაჩვეულებრივ უნარს.

თქვენ თითქოს ყველაფერი გაქვთ, რაც ადამიანს ბედნიერებისათვის სჭირდება - საყვარელი ოჯახი და საყვარელი საქმე, მაგრამ თქვენი უპირველესი სატკივარი ხომ საქვეყნო ტკივილია და გისურვებთ საქართველო ისე ამაღლებულიყოს და გაძლიერებულიყოს, როგორც თქვენ და ჩვენს წინაპრებს უოცნებიათ.

პატივისცემით, დიდი ადამიანური სიყვარულით,

ედუარდ შევარდნაძე

აკადემიკოს გურამ თევზაძის დაბადების 70 წელთან დაკავშირებით // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 8 მარტი. - №56-57 (4116). - 1 გვ.

გამოსათხოვარი

მე ჯერ არ გამნელებია ჩემი მეგობრისა და ერთგული თანაშემწის ტრაგიკული აღსასრულით გამოწვეული ელდა და ახლა, მეორე მეგობრისა და თანამოაზრის, დიდი ქართველი შემოქმედის ჯანსუღ კახიძის ეს უეცარი დაღუპვა დამატყდა თავს მეც და ჩემს ხალხს.

ბედი თითქოს ემოციურ გამძლეობაზე გვცდის.

დიდი და აუნაზღაურებელი დანაკლისია...

ათწლეულების მანძილზე ჩემს თვალწინ ხდებოდა ამ დიდი შემოქმედის ნიჭიერების მრავალგვარი და მრავალფერი წარმოჩენა და მისი საერთაშორისო მასშტაბის დირიჟორად ჩამოყალიბება.

კარგად მახსოვს, ჯერ კიდევ ახალგაზრდობის წლებში, მისმა „შვიდკაცამ“ როგორ გაიმარჯვა მოსკოვის ახალგაზრდობის საერთაშორისო ფესტივალზე და რა სიხარული და სიამაყე მოუტანა ყოველივე ამან საქართველოს.

მაშინ მეც და ჩემი კოლეგებიც ვხვდებოდით მას და იქიდან მოყოლებული, ჩვენი ოფიციალური შეხვედრები მრავალმხრივ თანამშრომლობასა და მეგობრობაში გადაიზარდა.

შემდეგ იყო დირიჟორისა და კომპოზიტორის ბრწყინვალე კარიერა მუდმივი აღმასვლით, საქართველოსა და უცხოეთში აღტაცებული დარბაზებით, ასე იოლად დასამახსოვრებელი გულშიჩამწვდომი და უაღრესად ქართული მელოდიებით.

მის კონცერტებს ყოველთვის ვესწრებოდი. უცხოეთშიც დავსწრებივარ ჩემს უცხოელ კოლეგებთან ერთად და მათი თვალითაც შემიხედავს. დიდი მაესტრო ჩემი სტუმრების საყოველთაო აღტაცებას და გაკვირვებასაც კი იწვევდა. ნუთუ ასეთი პატარა ქვეყნიდან...

იგი საუკეთესოდ წარმოაჩენდა უცხოეთში დიდ ქართულ კულტურას და ეს ყოველთვის მეამაყებოდა. უცხოეთში რომ დარჩენილიყო, მას დიდი პატივით მიიღებდნენ, მაგრამ მისი ხასიათის პატრონი, ალბათ ვერ მოსწყდებოდა საქართველოს, მეგობრებს, თანამეინახეებს, თბილისის ხმაურსა და ქართულ ურთიერთობებს.

ძალიან ქართული და ქართველი იყო...

ჯანსუღ კახიძე ქართველად რჩებოდა ყველგან და ყოველთვის, ქართული კულტურის დესპანად და მსახურად, საქართვლოზე ფიქრითა და ტკივილით სავსე კაცად, არა მარტო მაშინ, როცა დირიჟორობდა და მღეროდა, არამედ მაშინაც, როდესაც ბავშვებს მუსიკის სიმღერებს აზიარებდა. ქვეყნის მომავალს ზრდიდა.

იგი, დიდი ტემპერამენტის შემოქმედი, ვერავითარ საზღვრებში ვერ ეტეოდა, მისთვის საკონცერტო დარბაზიც, ოპერის სცენაც, სასწავლო აუდიტორიაც და ქართული სუფრაც მცირე გახლდათ... მუდმივად აფართოებდა ამ საზღვრებს, არ კმაყოფილდებოდა მიღწეულით და ახალს ეძებდა.

ჩემდა საბედნიეროდ, მისი და ჩვენი დიდი კომპოზიტორის გია ყანჩელის ერთი, მეტად საინტერესო წარმატებული ძიების, მონაწილე მეც გახლდით სამოცდაათიანი წლების დამლევს, როდესაც ლიკანში ბორჯომის კომპოზიტორთა სახლიდან ჯანსუღმა, გიამ და რობიკო სტურუამ ახალი ოპერის „და არს მუსიკა...“ ჩანაფიქრით ჩამომაკითხეს.

იდეამ ძალზე დამაინტერესა, საუბარს შევყევით. ორ დღეში ერთხელ მაინც ჩამოდიოდნენ ჩემთან, ეტყობა, მუშაობის პროც ცესში ყოველწამიერად დაბადებული მიგნებების გაზიარებას ეშურებოდნენ მომავალი მსმენელისათვის. მუსიკოსებს მუსიკაზე რას ვურჩევდი, მაგრამ რასაც მიყვებოდნენ, მართლა მომწონდა, დახმარებასაც შევპირდი და დავეხმარე კიდეც.

მახსოვს, რეპეტიციებსაც ვესწრებოდი, გენერალურზეც გახლდით. განსაკუთრებული შთაბეჭდილება მოახდინა ბავშვთა გუნდის შესანიშნავმა ჩართვამ ოპერის მუსიკალურ ქარგაში.

რატომღაც მგონია, რომ „და არს მუსიკა“ მაშინ ადეკვატურად ვერ შეფასდა. უფრო დიდ ეფექტს ველოდი.

მერე ძალიან ვიბრძოლე, რომ მოსკოვში გასტროლებზე წაგვეღო, რაკიღა ახალ სიტყვად მიმაჩნდა.

დიდ თეატრში დაიდგა. რა თქმა უნდა, დავესწარი და ჩემი თხოვნით, - პოლიტბიუროს რამდენიმე წევრიც.

დარბაზი სპექტაკლს დიდი აღფრთოვანებით შეხვდა.

ისე მიხაროდა, თითქოს ჩემს ნაწარმოებს უკრავდნენ ტაშს.

მერე რამდენჯერმე ვთხოვე მათ, აღადგინეთ ნუ დაკარგავთ-მეთქი, მაგრამ ვერ მოხერხდა. არადა გული მწყდება იქნებ ახლა, ჯანსუღის ხსოვნისათვის მაინც დავბრუნდეთ, თუკი გია მოიცლის.

შორს გამექცა სიტყვა...

სწორედ შემოქმედებითი სიახლისაკენ მუდმივი სწრაფვა იყო ჯანსუღ კახიძის უპირველესი დამახასიათებელი და ის უკომპრომისობა პრინციპული გადაწყვეტილებების მიღების დროს, რომლის გამოც, უპირველეს ყოვლისა, საკუთარი თავისთვის მოჰქონდა ტკივილები.

იგი ის მოღვაწე გახლდათ, რომლის ერთ წუთში სხვების საათები ეტეოდა და იქნებ ამიტომაც მუდამ ახდენდა გავლენას არა მარტო ქართულ მუსიკალურ სამყაროზე, არამედ საქართველოში სინამდვილის სხვა მხარეებზეც.

ჭკვიანი კაცი იყო და მე ყოველთვის დიდ ანგარიშს ვუწევდი მის აზრს. ადრე უფრო ხშირად ვხვდებოდით ერთმანეთს, ახლა - ნაკლებად, მაგრამ ქვეყნისათვის ძნელსა და საჭირო დროს ყოველთვის ვგრძნობდი მის მხარდაჭერას.

მე გულწრფელად მიყვარდა იგი, უაღრესად დიდ პატივს ვცემდი და ყოველთვის მისი აღტაცებული მსმენელი გახლდით.

ახლა ვუსმენთ მე და ნანული მის „მთაწმინდის მთვარეს“, რომელსაც ეს დღეები ატრიალებს პირველი არხი და ისეთი განცდა მაქვს თითქოს ეს დიდებული ნაწარმოები მან თავის რექვიემად დაწერა და შეასრულა.

მართლაც და ძნელი იქნება მის გარეშე ცხოვრება.

ედუარდ შევარდნაძე.

ქართული ნიჭიერებით სავსე დიდი შემოქმედი... // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 12 მარტი. - №59 (4118). - 1, 6 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
11 მარტის რადიოინტერვიუ

- გასული ეკონომიკური კვირის უმნიშვნელოვანეს მოვლენად თბილისში მსოფლიო ბანკის რეგიონალური განყოფილების დირექტორის ქალბატონი ჯუდი ო'კონორის ვიზიტი იქცა. გარდა ამისა, მთავრობის სხდომამ რამდენიმე მნიშვნელოვანი საკითხი განიხილა... - ჟურნალისტის ნატო ონიანიას თხოვნით ამ თემაზე საუბრით დაიწყო თავისი ტრადიციული ორშაბათის რადიოინტერ რვიუ საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ:

- უკვე რამდენიმე წელია საქართველო აქტიურად და ნაყოფიერად თანამშრომლობს მსოფლიო ბანკთან, რომელმაც ჩვენს ქვეყანაში რამდენიმე ათეული შესანიშნავი პროექტი დააფინანსა როგორც დედაქალაქში, ასევე რეგიონებში.

მხოლოდ იმ პროექტების საერთო ღირებულება, რომლებიც ამჟამად ხორციელდება, ოთხას მილიონ დოლარს აღწევს, ხოლო დასრულებული, მიმდინარე და დაგეგმილი პროექტებისათვის მთლიანობაში 650 მილიონი დოლარია გამოყოფილი.

მაგრამ აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მსოფლიო ბანკის საკრედიტო პაკეტის მოცულობა დამოკიდებულია სესხის მიმღები ქვეყნის პოლიტიკასა და ინსტიტუციურ შეფასებებზე, რომლებსაც ბანკი ყოველწლიურად ახორციელებს.

ეს შეფასება ოთხი ძირითადი კომპონენტისაგან შედგება: ეკონომიკური მართვა, სტრუქტურული პოლიტიკა, საზოგადოების მონაწილეობის უზრუნველყოფა და სახელმწიფო სექტორის მართვა, ანუ ყველაფერი იმაზეა დამოკიდებული. ჩვენ თავად როგორ მოვაწესრიგებთ ამ სფეროს და რამდენად შედეგიანი იქნება საქართველოს აღმასრულებელ საკანონმდებლო სტრუქტურათა მუშაობა.

არაერთგზის მითქვამს იმ ნაკლოვანებათა შესახებ, რომლებიც აღმასრულებელი ხელისუფლების სხვადასხვა რგოლის მუშაობაში იჩენს თავს.

ოღონდ აქვე ერთგვარი საყვედურით აღვნიშნავ, რომ გაუთავებლად ჭიანურდება პარლამენტში, ხშირად აღმასრულებელი ხელისუფლების მიზეზითაც, ქვეყნისათვის უაღრესად სასარგებლო საინვესტიციო ხელშეკრულებათა რატიფიცირება, რაც მსოფლიო ბანკის სამართლიან კრიტიკულ შენიშვნას იწვევს. აქ პირდაპირ ჩვენ ვართ პასუხისმგებელი. რატომ უნდა გვიანდებოდეს ინვესტიციების ათვისება, მაშინ როდესაც შეიძლება არავითარი შენიშვნა არ მივიღოთ და ეს მხოლოდ ჩვენი ქვეყნისათვის სასარგებლოდ იქნება მიმართული.

მსოფლიო ბანკი უახლოეს მომავალში განახორციელებს მკაცრ შეფასებას ხსენებული ოთხი კრიტერიუმის შესაბამისად. მასში უეჭველად აისახება ის დადებითი ტენდენციები, რომლებიც ბოლო დროს ფისკალურ სფეროში და სახელმწიფო სექტორის მართვაში გამოიკვეთა.

აქედან გამომდინარე, სავსებით შესაძლებელია, მსოფლიო ბანკის დახმარებათა მოცულობა არათუ შემცირდეს, არამედ კვლავ გაიზარდოს. ყველაფერი ისევ და ისევ ჩვენზეა დამოკიდებული და ამის თაობაზეც იყო ქალბატონ ჯუდი ო' კონორის ვიზიტის დროს.

მთავრობის სხდომაზე განხილულ საკითხთაგან კვლავაც გამოვყოფ ჩვენს უცვლელ პრიორიტეტს: უმწეო ოჯახთა სოციალური დახმარების ღონისძიებებს.

ეს პროგრამა ქვეყანაში 1997 წლიდან ხორციელდება და ითვალისწინებს მარტოხელა, უმუშევარი, უმწეო მდგომარეობაში მყოფი პენსიონერებისა და დედ-მამით ობოლ ბავშვთა ოჯახების სოციალურ დახმარებას.

შარშან დახმარების პროგრამამ თითქმის 50 ათასი ოჯახი მოიცვა. ამ მიზნით 12 მილიონ ლარამდე დაიხარჯა.

ყველაფერს ვიღონებთ, რათა პროგრამა 2002 წელსაც გაგრძელდეს. მოსალოდნელია, რომ იგი უკვე დაახლოებით 62 ათას ოჯახს მოიცავს. რა თქმა უნდა, ვგულისხმობ იმას, რომ დამთავრებულია სიღატაკის დაძლევის სამწლიანი საპრეზიდენტო პროგრამის შემუშავება და საჭიროა მისი შეთანხმება საერთაშ შორისო ცენტრებთან.

დახმარების ოდენობა ერთსულიანი ოჯახებისა და უდედმამო ბავშვებისათვის 22 ლარს შეადგენს, ხოლო ორ და მეტსულიანი ოჯახისათვის - 35 ლარს ყოველთვიურად.

რა თქმა უნდა, ეს არ არის დიდი თანხა, მაგრამ ამ ადამიანებისათვის საარსებოდ მნიშვნელოვანია.

ურთულესი რეფორმის პერიოდში უმწეო მოქალაქეების დახმარება სახელმწიფოსა და საზოგადოების წმიდათაწმიდა ზნეობრივი ვალდებულებაა, ისევე, როგორც (ამას ხაზი მინდა გავუსვა) უპატრონო ბავშვებისა და განსაკუთრებით შვილობილობის მხარდაჭერა, მატერიალური მხარდაჭერა. გვირჩევნია უფრო მეტი თანხა დავხარჯოთ იმ ბავშვზე, რომელიც ოჯახში და ოჯახურ პირობებში იზრდება, ვიდრე ვთქვათ, საბავშვო სახლებსა და დაწესებულებებში ვხარჯოთ ფული. მათაც უნდა დავეხმაროთ, მაგრამ ძირითადი ტენდენცია, ჩვენი ტრადიციების გათვალისწინებით, უნდა იყოს ოჯახური აღზრდისაკენ მიმართული. აღარ ვასახელებ სხვა წყაროებს. მაგალითად, ამერიკელების ცნობილი დახმარება იმ ოჯახების მიმართ, რომელთაც არა აქვთ ელექტროენერგიის საფასურის გადახდის საშუალება. ეს დაახლოებით 40-50 ათასი ოჯახი იყო. ასე, სხვადასხვა წყაროებიდან, ამ მძიმე მდგომარეობაში მყოფი ხალხი, ვფიქრობ, გრძნობს თავისი ხელისუფლებისა და სხვა ჩვენი მეგობარი ქვეყნების დახმარებას. თუმცა ეს დახმარება მინიმალურია, მაგრამ ამის გარეშე მათი არსებობა შეუძლებელი იქნებოდა.

- მიმდინარე კვირას თბილისში პირველად იმართება საერთაშორისო კონფერენცია „ნავთობი, გაზი და ენერგეტიკა 2002 წელს“, რომელზეც ძალზე მაღალი რანგის სტუმრებს ელიან. გარდა ამისა, ჩვენთვის ცნობილი გახდა, რომ სწორედ ამ კონფერენციის ფარგლებში ხელს მოაწერენ საბოლოო ხელშეკრულებებს ბაქო-თბილისი-ერზრუმის გაზსადენის თაობაზე...

- ეს კონფერენცია საქართველოს ნავთობის საერთაშორისო კორპორაციის უდავოდ ძალიან სერიოზული და ყურადსაღები ღონისძიებაა, კორპორაციის პრეზიდენტის ბატონ გია ჭანტურიას ინიციატივით, რომ იმართება (მე არაერთხელ აღმინიშნავს ამ კორპორაციის ძალზე ინტენსიური და ინიციატივიანი საქმიანობა და ამას ჩვენი ხალხიც აღიარებს).

მასთან ერთად კონფერენციის ორგანიზატორია მარკეტინგის სფეროში მოღვაწე უდიდესი ბრიტანული საერთაშორისო კომპანია „აი-თი-ი“.

გასულ კვირას გამართულ ერთ-ერთ შეხვედრაზე მე ვთქვი, რომ ჩვენ მზადა ვართ იმისათვის, რათა თბილისმა უმასპინძლოს ყველაზე მასშტაბურ საერთაშორისო ღონისძიებებსა და სამიტებს. აქამდე ჩვენ სპეციალურად ვარიდებდით თავს, როდესაც გვთავაზობდნენ უმაღლესი დონის შეხვედრების გამართვას, რადგან ჩვენი სასტუმროების მდგომარეობა, სამწუხაროდ ამის საშუალებას არ გვაძლევდა ახლა უახლოეს 2-3 თვეში დამთავრდება სამოქალაქო ომის დროს დანგრეული სასტუმრო „თბილისის“ სრული რეკონსტრუქცია. ეს არის მართლაც უმაღლესი დონის სასტუმრო, სანიმუშო ნომრებით უმაღლესი კლასის მომსახურებით. ასევე, ალბათ, შემოდგომისათვის დამთავრდება თავისუფლების მოედანზე ძალიან დიდ სასტუმროს მშენებლობა თავისი ოფისებით და უმაღლესი კლასის ნომრებით, ძალიან დიდი იმედი მაქვს იმ სასტუმროსი, რომელსაც ბოტანიკურ ბაღთან აშენებს შესანიშნავი ბანკირი და შესანიშნავი ბიზნესმენი ბატონი ივანიშვილი, რომელიც ძალიან ბევრ საქმეს აკეთებს საქართველოში სრულიად ჩუმად, უხმაუროდ, რეკლამის გარეშე. მათ შორის არის სასტუმროც, რომელიც ვფიქრობ, შემოდგომისათვის დამთავრდება. ასე რომ, მთელი ინფრასტრუქტურა, რომელიც საჭიროა საერთაშორისო ღონისძიებათა მომსახურებისათვის, თბილისში უკვე იქნება. აღარაფერს ვამბობ საკმაოდ კარგი დონის პატარა სასტუმროებზე, რომლებიც მრავლად შეიქმნა.

კონფერენციაში მონაწილეობას მიიღებს ამერიკის პრეზიდენტისა და სახელმწიფო მდივნის სპეციალური მრჩეველი კასპიის რეგიონის ენერგეტიკული დიპლომატიის საკითხებში სტივენ მანი, რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე ვიქტორ კალიუჟნი. რასაც მე განსაკუთრებით მივესალმები, რადგანაც ადრე რუსეთის წარმომადგენლები არ მონაწილეობდნენ ამ მიმართულების განხილვებში, კომპანია „ბი-პი აზერბაიჯანის“ პრეზიდენტი დევიდ ვუდვორდი, სხვა მსხვილი კომპანიებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მაღალი რანგის წარმომადგენლები, რომლებიც ქართველ კოლეგებთან ერთად განიხილავენ კასპიის ენერგოშემცველების ევროპულ ბაზრებზე ტრანზიტის, ასევე „ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანისა“ და „ბაქო-თბილისი-ერზრუმის“ პროექტების პრაქტიკულ განხორციელებასთან დაკავშირებულ საკითხებს.

ეს კი იმას ნათელყოფს, რომ ჩვენ უკვე ვიმკით პირველ ნაყოფს იმ იდეისა, რომელიც ჯერ კიდევ 1993 წელს - ომისა და ნგრევის ეპოქაში გამოვთქვი.

მაშინ მისი რეალურობა ცოტას თუ სჯეროდა, მაგრამ მე მწამდა ჩემი ქვეყნის უშრეტი პოტენციალისა.

ალბათ, გარკვეულწილად სიმბოლურიც არის, რომ სწორედ კონფერენციის გახსნის დღეს, 14 მარტს, ხელს მოვაწერთ ხელშეკრულებას „შაჰ-დენიზის საბადოს“ ინვესტორებსა და საქართველოს მთავრობას შორის „დიდი გაზსადენის“ მშენებლობის თაობაზე, რითაც, პრაქტიკულად, იწყება პროექტის განხორციელება. მე აღარ განვმარტავ, რა მნიშვნელობა აქვს ამ გაზსადენს საქართველოსათვის. ჩვენ ისეთი ხელშეკრულება გავაფორმეთ მეგობარ ქვეყნებთან, აზერბაიჯანთან და თურქეთთან, რომელიც აბსოლუტურად შეესაბამება საქართველოს ინტერესებს. გაზზე მისი მოთხოვნილების დაკმაყოფილებას. რა თქმა უნდა, რუსეთის ფაქტორიც არავითარ შემთხვევაში არ დაკარგავს თავის მნიშვნელობას.

ამ პროექტების მნიშვნელობაზე არაერთგზის მისაუბრია. ამჯერად, კიდევ ერთ ასპექტს მივაპყრობ თქვენს ყურადღებას: მკვეთრად გაიზარდა საქართველოს გეოპოლიტიკური როლი და მნიშვნელობა. ჩვენი ქვეყანა ბუნებრივად მოექცა როგორც ამერიკის შეერთებული შტატების სტრატეგიული ინტერესების ეპიცენტრში, ასევე იქცა საკვანძო რგოლად ევროპის ქვეყნების ენერგეტიკული უსაფრთხოების სისტემაში, რაც ჩვენი რეგიონის (სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის) შემდგომი თავისუფალი, დემოკრატიული და უსაფრთხო განვითარების მნიშვნელოვანი გარანტიაა.

ამავე დროს, სულ უფრო აქტიური ხდება ცენტრალური აზიის სახელმწიფოთა მონაწილეობა ამ პროექტების განხორციელებაში. აღმოსავლეთ-დასავლეთის დერეფნის განვითარებაში.

ჯერ კიდევ 2000 წლის დეკემბერში, ჩემი საგანგებო დავალებით, საქართველოს ნავთობის საერთაშორისო კორპორაციის ხელმძღვანელი გიორგი ჭანტურია იმყოფებოდა ყაზახეთში. ბატონ ნურსულთან ნაზარბაევს მან გადასცა ჩემი წერილი თხოვნითა და წინადადებით - ყაზახეთში მოქმედი ნავთობკომპანიები შეერთებოდნენ „დიდი ნავთობსადენის“ - ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის პროექტს.

სულ რამდენიმე დღის წინათ კი, პრეზიდენტ ნაზარბაევთან შეხვედრის დროს, მან დაადასტურა ყაზახეთის დაინტერესება და მზადყოფნა, აქტიური მონაწილეობა მიიღოს ამ პროექტებში.

მაგალითად, „შევრონი“, როგორც მისმა წარმომადგენელმა გასულ კვირას განმიცხადა, უკვე მზად არის ჩაერთოს „საუკუნის პროექტში“.

ასე ხორციელდება თანდათანობით, ნაბიჯ-ნაბიჯ ყოველდღიური მუხლჩაუხრელი შრომის შედეგად, ყველაზე რთული და სანუკვარი ჩანაფიქრი.

- გასულ კვირას თბილისში იმყოფებოდა ევროპაში უშიშრ როებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის მოქმედი თავმჯდომარე, პორტუგალიის საგარეო საქმეთა მინისტრი ჟაიმე გამა. როგორ აფასებთ ამ ვიზიტის შედეგებს?

- ეუთოსთან საქართველოს თანამშრომლობას ჩვენ განვიხილავთ არა მარტო დღევანდელობის, არამედ სტრატეგიული პერსპექტივის თვალთახედვიდან გამომდინარე.

დიდ მნიშვნელობას ვანიჭებთ იმ ფაქტს, რომ ევროპაში უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციამ უერთგულა ჰელსინკის დასკვნითი აქტის პრინციპებს და პირუთვნელად შეაფასა (თავისი სახელი დაარქვა) აფხაზეთში. აგრესიული სეპარატიზმის მიერ ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაული.

როგორც მოგეხსენებათ, ლისაბონის, ბუდაპეშტისა და სტამბოლის უმაღლესი დონის სამიტებზე ერთმნიშვნელოვნად დადასტურდა ეთნიკური წმენდის ფაქტი და ამას შეიძლება გადამწყვეტი მნიშვნელობა მიენიჭოს კონფლიქტის მოწესრიგების პროცესში.

ეუთოსთან თანამშრომლობა საქართველოსთვის ძალზე სერიოზული სკოლაა. ამ ორგანიზაციამ უდიდესი როლი შეაასრულა ახალი ევროპული არქიტექტურის იურიდიულ საფუძველთა ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ჩვენ კვლავ აქტიურად ვითანამშრომლებთ „დიდ ევროპულ გაერთიანებასთან“, იმის გათვალისწინებით, რომ ევროპა მიგვაჩნია საქართველოს ისტორიული გზის ნავსაყუდელად.

- გუშინ თქვენი თავმჯდომარეობით გაიმართა სამუშაო თათბირი რუსეთთან დიდი ხელშეკრულების ახალი პროექტის თაობაზე, რა სტადიაშია ამჟამად მუშაობა ამ დოკუმენტზე?

- ეს ძალიან საჭირო კითხვაა. ალბათ, მოსახლეობამ უნდა იცოდეს, რა კეთდება ამ მიმართულებით. როგორც მოგეხსენებათ, ხელშეკრულების ახალ პროექტზე მუშაობა დაიწყო ორი ქვვეყნის პრეზიდენტების ერთობლივი დავალების შესაბამისად.

ჯერჯერობით შესაძლებელია მსჯელობა მხოლოდ ზოგადი პრინციპების შესახებ.

კვლავ და კვლავ, გულისტკივილით მინდა აღვნიშნო, რომ ძალიან ბევრი დრო დაიკარგა და - არა საქართველოს მიზეზით.

ჩვენმა მოსახლეობამ ისტორიულ მოვლენად აღიქვა რუსეთის პრეზიდენტის ბორის ელცინის ვიზიტი თბილისში, 1994 წლის 3 თებერვალს, როდესაც მან მეცნიერებათა აკადემიაში წარმოთქვა მართალი, სავსებით გულწრფელი (როგორც ჩვენ მაშინ ვფიქრობდით) სიტყვები: „რუსეთი არ იხსნის თავის წილ პასუხისმგებლობას იმისათვის, რაც აფხაზეთში მოხდა“.

მაშინ ჩვენ ხელი მოვაწერეთ „დიდ ხელშეკრულებას“ მეგობრობის, კეთილმეზობლობისა და თანამშრომლობის შესახებ.

საქართველოს პარლამენტმა ამ ხელშეკრულების რატიფიცირება უმოკლეს ვადაში განახორციელა.

სამწუხაროდ, რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს პოზიციამ იგი „გამოუყენებელ შესაძლებლობათა დეკლარაციად“ აქცია.

მახსოვს, პირადად, ფანქრით ხელში ვმუშაობდი იმ ტექსტზე მაშინაც და ამჟამადაც იგი შესანიშნავ დოკუმენტად ითვლება.

ამჟამად, რეალობის გათვალისწინებით, ისევ მე გამოვედი ინიციატივით, რათა შემუშავდეს ახალი ხელშეკრულება ისევ და ისევ სრული თანასწორობის, ურთიერთსარგებლიანობის, ქართველი და რუსი ხალხების ისტორიული მეგობრობის საუკეთესო ტრადიციათა გათვალისწინებით. ვნახოთ რა გამოვა. მუშაობა ძალიან აქტიურად მიმდინარეობს და პრინციპული შენიშვნები გუშინ გამოვთქვით. მონაწილეობდნენ პარლამენტის თავმჯდომარე, საგარეო საქმეთა მინისტრი და სხვა სპეციალისტები.

- შაბათს იწყება თქვენი ვიზიტი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკასა და ბელგიის სამეფოში. ბოლო მოვლენების ფონზე ეს ვიზიტი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს, მით უფრო, რომ დაგეგმილია შეხვედრები ევროკავშირისა და ნატოს ხელმძღვანელობასთან...

- იმ მოვლენათა გათვალისწინებით, რომელთა მონაწილენი და მოწმენიც ვართ, საგარეო პოლიტიკური აქტივობა და ვიზიტების გახშირება ბუნებრივ მოვლენად უნდა ჩაითვალოს. სწორედ ამ თვალთახედვით განვიხილავ ვიზიტებს გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკასა და ბელგიაში. რაც შეეხება ქალაქ ჰალეში სტუმრობას:

ევროპული და მსოფლიო დიპლომატიის ერთ-ერთი პატრიარქის, საქართველოს დიდი მეგობრის, ჰანს დიტრიხ გენშერის 75 წლის იუბილესთან დაკავშირებული ღონისძიებების მსვლელობისას დაგეგმილია საქმიანი შეხვედრები გერმანელ მეგობრებთან.

აქვე შევნიშნავ, რომ გერმანიაში ვიზიტის ხარჯებს მთლიანად მასპინძლები დაფარავენ.

რაც შეეხება ბელგიის სამეფოში, ბრიუსელში ვიზიტს: მოგეხსენებათ, ეს სატახტო ქალაქი იმავდროულად ევროკავშირისა და ნატოს დედაქალაქია.

ვიზიტი ბრიუსელში გასულ წელს უნდა შემდგარიყო, მაგრამ მაშინ გადაიდო ცნობილი მოვლენების გამო, თუმცა ევროკავშირთან და ნატოსთან დიალოგი არც ერთი დღით არ შეწყვეტილა. ევროკავშირი ყველა დონეზე (მათ შორის ე.წ. „დიდი სამეულის“ ვიზიტებისას) ადასტურებდა და ადასტურებს მზადყოფნას, გააძლიეროს თავისი როლი სამხრეთ კავკასიის რეგიონში.

სულ რამდენიმე კვირის წინათ, 28 თებერვალს, ევროპარლამენტმა მიიღო რეზოლუცია „ევროგაერთიანებასა და სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებს შორის ურთიერთობების შესახებ“ „პარტნიორობისა და თანამშრომლობის თაობაზე“ გაფორმებულ შეთანხმებათა ფარგლებში. სხვათა შორის, ამ რეზოლუციამ, ჩემი შეხედულებით, ვერ მიიღო ისეთი რეზონანსი, როგორიც აუცილებელი იყო. აქ, ალბათ, ჩვენი პრესა და ტელევიზიაც უფრო აქტიური უნდა ყოფილიყო, რადგან ეს ძალიან მნიშვნელოვანი დოკუმენტია.

რეზოლუციაში აღნიშნულია ჩვენი რეგიონის დიდი გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა, რაც უეჭველად გულისხმობს შიდა კონფლიქტების მოგვარებას საერთო ევროპული უშიშროების კონტექსტში.

ევროპარლამენტმა (მიაქციეთ ყურადღება) დაავალა ევროკავშირის საბჭოს, შეიმუშაოს ყოვლისმომცველი, გრძელვადიანი, ერთობლივი სტრატეგია სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებისათვის, ხოლო ევროკომისიამ თავის მხრივ, მოამზადოს შესაბამისი წინადადებანი.

სხვათა შორის, აქვე მინდა აღვნიშნო ქალბატონ ნინო ბურჯანაძის წარმატებული შეხვედრები ევროპარლამენტში, ევროკავშირსა და ნატოში.

ყველა საკითხს, განსაკუთრებით ფუნდამენტური მნიშვნელობის საკითხებს, დაწვრილებით განვიხილავთ ევროკომისიის ხელმძღვანელობასთან, მათ შორის, ევროკომისიის თავმჯდომარე რომანო პროდისთან შეხვედრისას. დაგეგმილია, აგრეთვე შეხვედრები ჰავიერ სოლანასთან და კრის პატენთან ერთ-ერთი ძირითადი თემა ისევ და ისევ „ევრაზიის დერეფნის“, ანუ „დიდი აბრეშუმის გზის“ განვითარების პრობლემატიკა იქნება. რადიკალურად შეიცვალა ევროკავშირის დამოკიდებულება ამ პროექტებისადმი. თუ იგი ადრე გარკვეულ სიფრთხილეს, არცთუ აქტიურ პოზიციას იჩენდა, ახლა განსაკუთრებით ავღანეთში, ცენტრალურ აზიაში განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით, ვფიქრობ, გააორმაგებს თავის ყურადღებას ამ პროექტის მიმართ.

ძალიან დიდ მნიშვნელობას ვანიჭებ, აგრეთვე დიალოგს ნატოს ხელმძღვანელებთან - გენერალურ მდივანთან რობერტოსთან და სხვებნთან. ისევე, როგორც ბელგიის მთავრობასთან.

მთლიანობაში კი ეს ვიზიტი კვლავაც დაადასტურებს, რომ ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და რუსეთთან კონსტრუქციულ თანამშრომლობასთან ერთად, ევროკავშირთან დაახლოება საქართველოს მრავალვექტორული საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შეიძლება ითქვას, უმთავრესი მიმართულებაა.

ნურავის მოეჩვენება აქ რაიმე წინააღმდეგობა, ვინაიდან ამერიკის შეერთებული შტატებიცა და დემოკრატიული რუსეთიც ევროკავშირთან ერთად, ქმნიან ერთიან სივრცეს, როგორც ჰანს დიტრიხ გენშერი და მე ვუწოდებდით, - „ვანკუვერიდან ვლადივ ვოსტოკამდე“.

- გასულ კვირას თქვენ ხელი მოაწერეთ ბრძანებულებას ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის პოსტზე ბატონ თედო ჯაფარიძის დანიშვნის შესახებ. რამდენად ჰქონდა მნიშვნელობა მის ახლანდელ თანამდებობას, ანუ რამდენად სიმბოლურია, რომ ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის პოსტი სწორედ ამერიკაში საქართველოს ელჩმა დაიკავა?

- ეს გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ რამდენიმე დღის წინათ გახდა ცნობილი.

ვფიქრობ, თედო ჯაფარიძის დანიშვნა ამ პოსტზე საუკეთ თესო და სავსებით მიზანშეწონილი არჩევანია.

ბატონ თედოს დიდი ხანია ვიცნობ და ვაკვირდები.

მან ჯერ კიდევ სახელმწიფოს მეთაურის აპარატში გამოამჟღავნა საუკეთესო თვისებები ინიციატივიანი და მაღალი პროფესიონალიზმის მქონე პიროვნებისა.

ხოლო იმ პერიოდში, როდესაც ელჩის რანგში იმყოფებოდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სერიოზული წვლილი შეიტანა ამ დიდ ქვეყანასთან განსაკუთრებული ურთიერთობის ჩამოყალიბებაში.

მნიშვნელოვანი ფაქტორია ისიც, რომ ბატონი თედო ჯაფარიძე სარგებლობს როგორც თავისი კოლეგების, აგრეთვე, პრეზიდენტის სრული მხარდაჭერით.

დარწმუნებული ვარ, მისი საქმიანობა ახალ პოსტზეც ასეთივე წარმატებული იქნება.

- გასულ კვირას ყოფილი მმართველი პარტიის - მოქალაქეთა კავშირის (რომლის თავმჯდომარეც თქვენ ბრძანდებოდით) წევრთა ერთმა ჯგუფმა ამჯერად უკვე ოფიციალურად გამოაცხადა საკუთარი თავი ოპოზიციად. თქვენ ჯერჯერობით ხართ ამ პარტიის წევრი. ლოგიკურად, რას უნდა ველოდოთ უახლოეს მომავალში?

- უპირველეს ყოვლისა, მე არ მინდა დრამატული ხასიათი მიიღოს იმ ფაქტმა, მაგრამ არ შემიძლია არ გამოვთქვა ჩემი განცვიფრება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოქალაქეთა კავშირ რის წევრთა ამ ჯგუფმა „ოპოზიციურობის“ თაობაზე განცხადებები გააკეთა სწორედ იმ დროს, როდესაც ჩვენი ქვეყნის გარშემო კარდინალური ცვლილებები ხდება.

მე მათ არ ვეკამათები, რადგან თავისთავად საკმაოდ პარადოქსული ვითარებაა. რასაც ახლა ვამბობ, მხოლოდ განცვიფრების გამოხატვაა და არა რაიმე განსაკუთრებული ემოცია ან მათი თავმოყვარეობის შელახვა.

როგორც მოგეხსენებათ მიზეზთა გამო, მე მართლაც დავტოვე მოქალაქეთა კავშირის თავმჯდომარის პოსტი, მაგრამ მაშინვე გამოვაცხადე, რომ არ ვტოვებ პარტიას, ვინაიდან არ ვემიჯნები იმ იდეალებს და მიზნებს, რომელთა განსახორციელებლადაც იგი შეიქმნა, ისევე, როგორც ჩემს დაუვიწყარ და ერთგულ თანამებრძოლებს, ვისთან ერთადაც ეს ქვეყანა სამოქალაქო ომის ქარცეცხლიდან ვიხსენით. ამ პარტიასაც სწორედ იმ დროს, ვქმნიდით. ამავე დროს მხედველობაში მქონდა ისიც, რომ პრეზიდენტი ძალიან გადატვირთულია, ყოველდღიურ ყურადღებას ვერ აქცევს პარტიას. ვგრძნობდი, რომ ვითარდება რაღაც არცთუ ისე უბრალო, მოვლენები და მინდოდა, ახალგაზრდებისათვის მიმეცა ასპარეზი - ისინი გახდებოდნენ ნამდვილი ლიდერები და წაიყვანდნენ პარტიას სწორი გზით.

რამდენიმე დღეა განუწყვეტლივ მიკავშირდებიან კოლეგები. მათ შორის, მოქალაქეთა კავშირის რეგიონულ ორგანიზაციათა ხელმძღვანელები და ერთმნიშვნელოვნად აცხადებენ, რომ კატეგორიულად არ ეთანხმებიან იდეას - პარტიის „ოპოზიციურობის“ შესახებ.

მე მიმაჩნია, რომ ეს საკითხი თვით პარტიამ უნდა გადაწყვიტოს, - პარტიას აქვს ამის უფლება, - და არა მხოლოდ ერთმა დაჯგუფებამ, თუნდაც მრავალრიცხოვანმა.

ხელისუფლების მიმართ პარტიის პოზიცია იმდენად მნიშვნელოვანი საკითხია, რომ ალბათ, მხოლოდ ყრილობას თუ აქვს შესაბამისი უფლებამოსილება.

ნებისმიერ შემთხვევაში, მე მივესალმები პარტიის ყრილობის გადაწყვეტილებას იმის გათვალისწინებით, რომ „ოპოზიციურ პარტიაში“, რა თქმა უნდა, პრეზიდენტის ადგილი (თუნდაც რიგითი წევრის სტატუსით), ალბათ, აღარ უნდა იყოს.

სხვაგვარად, შეიქმნება სრულიად აბსურდული და ანომალიური მდგომარეობა (ასეთ პრეცედენტს მსოფლიოში ვერ ნახავ), რაც ნამდვილად არ წაადგება სახელმწიფოებრივი აღმშენებლობის პროცესს.

იმასაც კარგად ვაცნობიერებ, რომ არც პარტიის ორად გათიშვა იქნება საუკეთესო გამოსავალი ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე. მე ვაპირებ შევხვდე ამ გათიშვისა თუ ოპოზიციონერობის ინიციატორებს. შევხვდებით, ვისაუბრებთ, ვილაპარაკებთ ისე, როგორც ძველ, კარგ დროში.

- და თქვენ იმედი გაქვთ, რომ რაღაც შეიცვლება? ან აქვს კი რაიმე აზრი ამგვარ შეხვედრას ახლა, როდესაც პარტიამ გამოაცხადა თავისი სურვილი?

- უფრო სწორად, ერთმა ჯგუფმა. მე არ მჯერა, რომ მთლიანად პარტია მთელი შემადგენლობით პარტიის ყრილობა გაიზიარებს ამ პოზიციას და ვფიქრობ, ყველაფერი წინ არის.

- გუშინ პანკისის ხეობაში ახალგაზრდა შემოქმედთა ერთმა ჯგუფმა მასშტაბური ღონისძიება გამართა. პანკისის ხსენება ამ ბოლო პერიოდში ყოველთვის უარყოფით ემოციებს იწვევს - ან ვიღაცას იტაცებენ, ან სხვა რამ ხიფათი ხდება...

- ლამის ტერორიზმის ბუდედ არის აღიარებული, არა?

- საინტერესოა, ბენ ლადენიც, თუ ესწრებოდა ამ ღონისძიებას?

- არის ერთი ავტორი ამგვარი მოსაზრების, რომ ბენ ლადენი სწორედ ახმეტაშია. მე მგონი, თვითონ ნანობს, რატომ წამოსცდა ასეთი რამ.

მინდა მთელი საქართველოს სახელით ამ ახალგაზრდებს დიდი მადლობა ვუთხრა შესანიშნავი, პატრიოტული ღონისძიებების ორგანიზებისათვის. იგი ადასტურებს, რომ ყოველგვარი საუბარი ქართველი ახალგაზრდობის ნიჰილისტურობის, არაპატრიოტულობის თაობაზე უბრალოდ ბოროტი ცილისწამებაა.

ის, რაც პანკისის ხეობაში გუშინ მოხდა, იყო ნამდვილი სოლიდარობის დემონსტრაცია ხეობის მშვიდობიანი მოსახლეობის მიმართ. აქ იგულისხმებიან ქისტებიც, ქართველებიც, ოსებიც და სხვებიც, ყველა, ვინც იმ ხეობაში ცხოვრობს. მათ შორის, ის ლტოლვილებიც, რომლებიც იქ იმყოფებიან და მითხრეს, მათი დიდი ნაწილი ღონისძიებაში მონაწილეობდა, წარმოდგენას უყურებდნენ და დიდი სიამოვნებაც მიიღეს.

ეს გახლდათ იმის დადასტურება რომ მთელი საქართველო მათთან არის და ჩვენ ერთობლივად გადავწყვეტთ ყველა პრობლემას.

კიდევ ერთხელ დიდი მადლობა ყველას. ვინც ამ ღონისძიების ორგანიზებაში მიიღო მონაწილეობა.

მე ვგეგმავ შევხვდე ახალგაზრდობის წარმომადგენლებს. ეს, ალბათ, დღეს შედგება, მათ შორის სტუდენტურ საბჭოს და ჩვენ ერთობლივად დავგეგმავთ ანალოგიურ ღონისძიებებს საქართველოს სხვა რეგიონებში. მათ შორის (არ გამოვრიცხავ) ჩვენი ახალგაზრდობის სტუდენტობის საუკეთესო წარმომადგენლების შეხვედრებს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში თავიანთ თანატოლებთან. ახალგაზრდობა, სტუდენტობა, რომელსაც როგორც იტყვიან ძველი ტვირთი არ ამძიმებს. მათ გაცილებით უფრო შეუძლიათ მოძებნონ საერთო ენა და ეს იქნება ჩვენი ხალხების ურთიერთობისა და მეგობრობის ხვალინდელი დღე.

სწორედ ახალგაზრდობამ უნდა მოუშუშოს საბოლოოდ ქვეყანას მტკივნეული ჭრილობები მხოლოდ და მხოლოდ შერიგებითა და თანამშრომლობით.

- სრულიად საქართველო და მთელი მუსიკალური სამყარო ეთხოვება დიდ მაესტროს ბატონ ჯანსუღ კახიძეს...

- კვლავ უდიდესი გულისტკივილით ვუსამძიმრებ სრულიად საქართველოს უნიჭიერესი შემოქმედის, სამაგალითო მოქალაქისა და საზოგადო მოღვაწის, ჩემი ძალიან დიდი მეგობრის ბატ ტონ ჯანსუღ კახიძის გარდაცვალების გამო.

ათწლეულების განმავლობაში ჩემს თვალწინ ხდებოდა მისი უზადო ნიჭის მრავალგვარი და მრავალფერი წარმოჩენა.

კარგად მახსოვს, ჯერ კიდევ ახალგაზრდობის წლებში, მისი „შვიდკაცას“ ტრიუმფი მსოფლიო ახალგაზრდობის მოსკოვის ფესტივალზე, რა სიხარული და სიამაყე მოუტანა ამან საქართველოს მაშინ.

იგი იყო ქართული მუსიკალური გენიის ჭეშმარიტი განსახიერება: ჯანსუღ კახიძე აერთიანებდა უნიკალურ ქართულ ხალხურ ფენომენს და მსოფლიო კლასიკის მწვერვალებს, ყოველგვარი გადაჭარბების გარეშე.

განსაკუთრებით საგულისხმოა, რა რუდუნებითა და სიყვარულით იღვწოდა პატარების მუსიკალური აღზრდისათვის: დაუვიწყარია მისი „კლასიკური მუსიკის გაკვეთილები“. მახსოვს, ოპერის თეატრში ტევა არ იყო, იმდენი პატარა მოდიოდა მის გაკვეთილებზე.

ძალიან ბევრი გულთბილი მოგონება მაქვს მის შესახებ, რასაც პრესაშიც გამოვაქვეყნებ.

მართლაც უსაზღვროა ჩვენი მწუხარება: ქართული კულტურის კიდევ ერთი კორიფე გამოაკლდა მიწიერ საქართველოს, მაგრამ ზეციურ საქართველოში მისი ადგილი მარადიულია და მომავალი თაობების ხსოვნაში წარუშლელი იქნება მისი სახელი და საქმეები.

„ურთულესი რეფორმის პერიოდში უმწეო მოქალაქეების დახმარება სახელმწიფოსა და საზოგადოების წმიდათაწმიდა ზნეობრივი ვალდებულებაა“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 12 მარტი. - №59 (4118). - 1, 2 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
გამოსვლა მთავრობის 13 მარტის სხდომაზე

მინდა გაგაცნოთ ევროკავშირის სახელით ევროკავშირის თავმჯდომარის დეკლარაცია აფხაზეთში (საქართველო) გამართული ბოლო საპარლამენტო არჩევნების შესახებ.

ამ დღეებში იყო ევროპარლამენტის ძალზე ტევადი, პრინციპული და ჩვენი ვიზიტის წინ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი განცხადება, რომლითაც ევროკავშირმა, სახელმწიფოთა ერთ-ერთმა ყველაზე დიდმა გაერთიანებამ, თავისი დამოკიდებულება გამოხატა აფხაზეთში გამართული არჩევნების მიმართ. ევროკავშირი კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს, რომ სრულად უჭერს მხარს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას და არ ცნობს 2002 წლის 2 მარტს აფხაზეთში (საქართველო) გამართული ე.წ. საპარლამენტო არჩევნების ლეგიტიმურობას. ევროკავშირის აზრით, საქართველოს ამ რეგიონში არანაირი არჩევნების გამართვა არ შეიძლება, ვიდრე ყველა ლტოლვილსა და ადგილნაცვალ პირს არ მიეცემა საკუთარ სახლებში მშვიდობიანი და ღირსეული დაბრუნების უფლება. მსგავსი „არჩევნები“ აკანონებენ 1992-93 და 1998 წლების შეიარაღებული კონფლიქტის შედეგად მიღებულ დაუშვებელ დემოგრაფიულ ცვლილებებს.

ევროკავშირი მოუწოდებს დაინტერესებულ მხარეებს, განიხილონ მოლაპარაკებები გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ 2002 წლის 31 იანვარს მიღებული რეზოლუციის შესაბამისად. რეზოლუციის შინაარსი ყველა თქვენგანმა კარგად იცის. ევროკავშირთან ასოცირებული ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის სახელმწიფოები - კვიპროსი, მალტა, თურქეთი, ევროპის თავისუფალი სავაჭრო ზონის და ევროპის ეკონომიკური არეალის ქვეყნები მხარს უჭერენ წინამდებარე განცხადებას. ასეთია ევროკავშირის პოზიცია აფხაზეთში ეგრეთ წოდებულ არჩევნებთან დაკავშირებით და იგი სავსებით შეესაბამება ჩვენს ინტერესებს, ლტოლვილებისა და თვით აფხაზი ხალხის ინტერესებს, ჩვენი ერთად თანაცხოვრების ინტერესებს. რა თქმა უნდა, ამ საკითხზე საუბარი და დისკუსია გაგრძელდება ბრიუსელში ჩვენი ვიზიტის დროს. ასევე სხვა პრობლემებთან დაკავშირებით, რაც საჭირო და აუცილებელია კონფლიქტის მოგვარების დასაჩქარებლად.

მე შემთხვევით როდი გადავწყვიტე, გამეცნო თქვენთვის ეს განცხადება, მხედველობაში მაქვს (ალბათ, ამას შენიშნავდით), ბოლო თვეების განმავლობაში ევროკავშირის განსაკუთრებით გამოკვეთილი პოზიცია კონფლიქტური სიტუაციების განმუხტვასთან დაკავშირებით. ევროკავშირი ხდება ერთ-ერთი ძლიერი წარმონაქმნი, რომელიც ევროპის სივრცეში პასუხს აგებს, თანდათანობით ებმება ამ ბრძოლაში, არა მარტო კონფლიქტების დაძლევის თვალსაზრისით, არამედ, საერთოდ, ევროპის კონტინენტზე სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად.

რამდენიმე სიტყვა ამერიკის შეერთებული სტატების პრეზიდენტის ჯორჯ ბუშის ვაშინგტონში გამოსვლასთან დაკავშირებით და ამ განმარტებითი მუშაობის შესახებ, რომელიც ამჟამად მიმდინარეობს საქართველოს საგარეო-პოლიტიკურ კურსში სერიოზული შემობრუნების თაობაზე და მოითხოვს კარგად გააზრებულ და ეფექტიან მუშაობას. ზოგიერთ გადაცემას და პუბლიკაციას ვეცნობი და უნდა ვთქვა, რომ ტელევიზია, განსაკუთრებით სახელმწიფო ტელევიზია, ნაწილობრივ „რუსთავი 2“ და სხვებიც, ასე თუ ისე, ცდილობენ ობიექტურად და სამართლიანად გააშუქონ, თუ რა მნიშვნელობა აქვს იმას, რაც საქართველოში მოხდა. ამასთანავე არის ცალკეული გამოსვლები, რომლებიც ჩემი, ბატონი ირაკლი მენაღარიშვილის, ჩვენი სახელმწიფო მოღვაწეების, სხვების განმარტებების მიუხედავად, ნათელყოფენ, რომ ჩვენ ჯერ კიდევ კარგად ვერ გავიაზრეთ, თუ თვისებრივად რა მნიშვნელობა ექნება დღევანდელი და ხვალინდელი საქართველოსათვის იმას, რაც მოხდა.

მე გავეცანი პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშის გამოსვლას, რომელიც არც ისე მოკლეა, როგორც ვაქვეყნებთ. „საქართველოს რესპუბლიკამ“ და თუ არ ვცდები „სვობოდნაია გრუზიამ“ მოიპოვეს და გამოაქვეყნეს ამ გამოსვლის მთლიანი ტექსტი. როდესაც მთლიანობაში ვეცნობი, იგი იმდენად საინტერესოა, რომ სასურველია სხვადასხვა ფორმით, ტელეპროგრამების, ჩვენი გაზეთების მეშვეობით ყველა მოქალაქე გაეცნოს. აქ ლაპარაკია ტერორიზმის წინააღმდეგ გლობალური ბრძოლის შესახებ, სადაც უნდა იყოს იგი, რომელი ქვეყნის ხელშეწყობითაც უნდა მიმდინარეობდეს. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, მთელმა ანტიტერორისტულმა კოალიციამ მიზნად დაისახეს ტერორიზმის ლიკვიდაცია და ასეც არის ლაპარაკი, რომ ვიდრე, თუნდაც, ერთი ტერორისტი რჩება რომელიმე ქვეყანაში, ვერ მოვისვენებთ. უნდა აღვნიშნო, რომ საქართველომ, მისმა როლმა ღირსეული ასახვა პოვა ანტიტერორისტულ მოძრაობაში და როგორც შეგვიძლია - მორალურად, ფსიქოლოგიურად და ფაქტობრივად მონაწილეობითაც საქართველო თავის საქმეს აკეთებს, რომ ჩვენს ქვეყანაში წესრიგი იყოს და აქ სხვა ჯარების შემოსვლა არ გახდეს საჭირო. რაც შეეხება, ასე ვთქვათ, ფიზიკურ მონაწილეობას, თუ იგი საჭირო იქნება, ისევე, როგორც კოსოვოში, შეიძლება რაღაც მონაწილეობა მივიღოთ ჩვენი ქვეყნის ფარგლებს გარეთაც, მაგრამ ეს მხოლოდ თეორიული შესაძლებლობაა. ახლა ძალები იმაზე მეტია, ვიდრე საჭიროა. მსოფლიოს წამყვანი ქვეყნები რეალურად მონაწილეობენ ასე ვთქვათ, შეიარაღებულ ბრძოლაში და სხვა ღონისძიებებში, რასაც ტერორიზმის დაძლევა უნდა მოჰყვეს.

პრეზიდენტი ჯორჯ ბუში ძალიან დამაჯერებლად ლაპარაკობს იმის შესახებ, თუ რა პირველი შედეგები მოიპოვეს ავღანეთში ერთობლივად განხორციელებული ოპერეციების შედეგად სულაც არ აყენებს წინა პლანზე, რომ იქ რამდენი ტერორისტი დახოცეს და ა.შ. იგი ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ავღანეთში შეიქმნა შესაძლებლობა, რომ სკოლებმა იმუშაონ, არის დროებითი მთავრობა, შემდეგ არჩევნები გაიმართება. არის ერთი დეტალიც, რომელიც ძალიან მიმაქვს გულთან - ამ წლების განმავლობაში გოგონები პირველად წავიდნენ სკოლაში. ესე იგი, ამერიკას და კოალიციის წევრებს სულაც არ აქვთ მიზნად დასახული ავღანელი ხალხის, ავღანეთის განადგურება. ისევე როგორც სხვა ქვეყნების, სადაც ტერორისტი ჯერ კიდევ ასე თუ ისე ფიზიკურად მოქმედებენ.

ჩვენ ძალზე ბევრი გვაქვს გასაკეთებელი. უნდა გითხრათ, რომ თითოეულმა ჩვენგანმა მადლიერება უნდა გამოხატოს ამერიკის შეერთებული შტატების ხელმძღვანელების, მისი პრეზიდენტის მიმართ. მათ ძალიან დიდი ტაქტით ჩამოაყალიბეს თავიანთი პოზიცია საქართველოს მიმართ. თუ სხვა ქვეყნებთან დაკავშირებით ლაპარაკია იმაზე, რომ იქ იგზავნება ჯარები, დამსჯელი ექსპედიციები და ასე შემდეგ, საქართველოსთან მიმართებაში საუბარია იმაზე, რომ საქართველოს პრეზიდენტი ითხოვს დახმარებას საჯარისო ფორმირებათა მომზადების საქმეში, რათა ქვეყანამ თავად გაართვას თავი ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის პრობლემებს და დაძლიოს ტერორიზმი. ვფიქრობ უფრო ტაქტიანად და პატივისცემით, თუნდაც მორიდებით თქმა, შეუძლებელი იყო.

მე კმაყოფილი ვარ იმ პოზიციით, რომელიც ჩვენ დავიკავეთ ანტიტერორისტულ ღონისძიებებთან დაკავშირებით, ანტიტერორისტული კოალიციის, ამერიკის გამოც, რომელიც ამერიკელებმა ჩამოაყალიბეს საქართველოსთან დაკავშირებით. საბოლოო ანგარიშით, რა თქმა უნდა, ეს არ იქნება მარტო ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა. ჯარი ჯარია, მას მომზადება სჭირდება, განსაკუთრებით შეიარაღების მოწოდება, რასაც ჩვენ საკუთარი ძალებით უახლოეს წლებში ვერ შევძლებდით. ეს არის საქართველოს დამოუკიდებლობის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი გარანტია, იმის გარანტია, რომ შევქმნათ საკუთარი შეიარაღებული ძალები იმ დონეზე, რომ შეგვეძლოს საკუთარ ქვეყანაში წესრიგი დავამყაროთ. ახლა არ მინდა გავრცელდეს, თუ სად და როგორ გამოგვადგება იგი. ეს ყველა თქვენთაგანს კარგად ესმის. ქვეყანამ თვითონ უნდა დაიცვას საკუთარი ტერიტორია ყოველგვარი ხელყოფისაგან. დღეს საქართველო ასეთ მნიშვნელოვან ეტაპზე იმყოფება.

არაერთხელ მითქვამს და ევროპარლამენტში გამოსვლის დროსაც გავიმეორებ: რასაც ახლა ვაკეთებთ ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ერთობლივი ღონისძიებების თვალსაზრისით, არც ერთი აქცია არანაირად არ არის მიმართული რუსეთის წინააღმდეგ, ბატონი პუტინის გამოსვლა ალმაატაში იმას ადასტურებს, რომ რუსეთის პრეზიდენტს სწორად ესმის ის, რასაც ახლა ვაკეთებთ და რაც უნდა გავაკეთოთ, რომ ყოველივე ეს არა მარტო საქართველოს, არა მარტო ამერიკის შეერთებული შტატების არამედ რუსეთის სახელმწიფოს ინტერესებსაც შეესაბამება და აქ არავითარი წინააღმდეგობა არ არსებობს, ასე რომ, საჭირო იქნება უფრო მეტი, ალბათ უფრო ინტენსიური განმარტებითი მუშაობა, რათა საქართველოს ყველა მოქალაქეს ესმოდეს, რა მოხდა და მოხდა კი ძალიან სერიოზული რამ, კიდევ ერთხელ ვუსვამ ხაზს: ის, რომ დავუახლოვდით ამერიკის შეერთებულ შტატებს და მისი, ასე ვთქვათ, ფაქტობრივად, სტრატეგიული მოკავშირის როლს ვასრულებთ, ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ სხვა ქვეყნებს ზურგი შევაქციეთ. ჩვენი პრინციპია ურთიერთობა გვქონდეს ყველა პროგრესულ ქვეყანასთან ჩვენი და ჩვენი მეგობრების ინტერესებიდან გამომდინარე.

თუ ამ საკითხთან დაკავშირებით რაიმე დირექტივა ჩამოყალიბდება, საქმეში უნდა ჩაებან ჩვენი რწმუნებულები, გამგებლები. მე გთხოვთ, მოიწვიოთ ისინი და სპეციალური საინსტრუქციო თათბირი ჩაატარეთ. საჭიროა საქართველომ, ქართველმა ხალხმა იგრძნოს, რომ იგი დღეს მარტო არ არის და სხვა ქვეყნებთან ერთად ისეთი ძლიერი, რეალურად დამხმარე და მხარდამჭერი ქვეყანა დაიმეგობრა, როგორიც არის ამერიკის შეერთებული შტატები. ვიმეორებ, ჩვენი ეს კურსი, საგარეო პოლიტიკაში სხვა ქვეყნების არავითარ ინტერესს, პრაქტიკულად, არ ეწინააღმდგება.

ერთი თხოვნა მაქვს ამ დღეებში დაგეგმილ ვიზიტებთან დაკავშირებით. ვიცი, რომ საგარეო საქმეთა სამინისტრო, სხვა უწყებები, კერძოდ ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტრო, ცალკეული ჩვენი თანამშრომლები, ბატონი გელა ჩარკვიანი მისი მოადგილეები, თანაშემწეები, აპარატი ძალიან ინტენსიურად მუშაობენ და ვფიქრობ, ხვალისათვის ყველაფერი მზად იქნება, შესაძლოა კიდევ გადავხედოთ ამ მასალებს. რამდენადაც ევროკავშირი გარკვეულ ინტერესს იჩენს ჩვენი სამხედრო პოტენციალის მიმართ, სასურველია, რომ თავდაცვის სამინისტრომაც და სახელმწიფო საზღვრის დაცვის სახელმწიფო დეპარტამენტმა კიდევ წაიმუშაონ იმისათვის, რომ დახმარება უფრო ეფექტიანი და მნიშვნელოვანი იყოს. მე აღარ ჩამოვთვლი სამინისტროებს. ბევრი აქვს გასაკეთებელი სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს, სხვა უწყებებს. მიმაჩნია, რომ ეს ვიზიტი ევროკავშირში, როგორც ხშირად ვამბობთ, საქართველოსათვის საეტაპო მნიშვნელობის უნდა იყოს ევროკავშირთან და საერთოდ, ევროპასთან ჩვენი უფრო მეტად დაახლოებისათვის.

„ის, რომ დავუახლოვდით ამერიკის შეერთებულ შტატებს და მისი, ასე ვთქვათ, ფაქტობრივად, სტრატეგიული მოკავშირის როლს ვასრულებთ, ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ სხვა ქვეყნებს ზურგი შევაქციოთ“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 14 მარტი. - №62 (4121). - 1,2 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
სიტყვა 14 მარტს საქართველოს ნავთობის,
გაზისა და ენერგეტიკის პირველი საერთაშორისო
კონფერენციის გახსნაზე
ქალბატონებო და ბატონებო!

ძვირფასო სტუმრებო!

გულითადად მოგესალმებით საქართველოში ნავთობის, გაზისა და ენერგეტიკის პირველი საერთაშორისო კონფერენციის ძვირფას სტუმრებს.

ჩვენს დედაქალაქში ესოდენ მასშტაბური კონფერენციის გამართვა, ვფიქრობ, კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ საქართველო, როგორც საერთაშორისო გაერთიანების სრულუფლებიანი წევრი, აქტიურად მონაწილეობს მსოფლიოში მიმდინარე გლობალურ პროცესებში და გეოპოლიტიკურ მნიშვნელობასთან ერთად, სატრანზიტო ქვეყნის სტრატეგიული ფუნქციაც შეიძინა.

სიმბოლურია, რომ კონფერენცია საქართველოში სწორედ იმ პერიოდში იმართება, როდესაც რეალურად დაიწყო „ერთიანი ენერგეტიკული დერეფნის“ ფართომასშტაბიან პროექტთა განხორციელების პროცესი, რაც თავის მხრივ, ჩვენი ქვეყნის უსაფრთხო და სტაბილური განვითარების გარანტიებს ქმნის.

გარკვეულწილად ისიც ნიშანდობლივია, რომ სწორედ კონფერენციის გახსნის დღეს, 14 მარტს გაფორმდება ხელშეკრულება „შაჰ-დენიზის საბადოს“ ინვესტორებსა და საქართველოს მთავრობას შორის სამხრეთ-კავკასიური მილსადენის სისტემის პროექტის (ბაქო-თბილისი-ერზრუმის გაზსადენის) მშენებლობის თაობაზე, რითაც პრაქტიკულად იწყება ამ უდიდესი პროე ექტის განხორციელება.

იგი მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს როგორც საქართველოს ენერგეტიკულ დამოუკიდებლობას და მის სახელმწიფოებრივ განვითარებას, რასაც ჩვენ „სამხრეთ აღმოსავლეთ ევროპის“ ქვეყნების ენერგეტიკული, პოლიტიკური და ეკონომიკური უსაფრთხოების სისტემათა ფორმირებას ვუწოდებთ.

დღევანდელი ფორუმი საშუალებას გვაძლევს ამ პროექტებში მონაწილე ქვეყნებთან და კომპანიებთან ერთად შევიმუშაოთ კონკრეტული პროგრამები, განვავითაროთ თვისებრივად ახალი ხედვა და მიდგომა რეგიონის მშვიდობიანი და უსაფრთხო განვითარების თვალსაზრისით.

მით უმეტეს, იმ ვითარებაში, როდესაც ჩვენ უკვე მარტონი აღარა ვართ - ანტიტერორისტული კოალიციის წევრი სახელმ მწიფოები სისხლხორცეულად არიან დაინტერესებული და ქმედით ნაბიჯებსაც დგამენ ამ მიმართულებით.

გლობალურ ანტიტერორისტულ ღონისძიებებში საქართველოს აქტიური მონაწილეობა, რის შესახებაც პრეზიდენტმა ბუშმა ილაპარაკა ამ დღეებში, მილსადენთა უსაფრთხოების პროგრამებსაც გულისხმობს.

ერთიანი ენერგეტიკული დერეფნის განვითარებით ჩვენი ქვეყანა ბუნებრივად მოექცა როგორც მეზობელი, ისე ევროპის ქვეყნებისა და ამერიკის შეერთებული შტატების ინტერესთა არეში.

დღეს საფუძველი ეყრება თანამშრომლობის განვითარების ახალ ეტაპს - იგი სრულიად ახალ პრიორიტეტს დაეფუძნება.

სხვა საკითხებთან ერთად, ეს გულისხმობს სახელმწიფოთა კერძო, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ინტერესთა ტრანსფორმირებას რეგიონული თანამშრომლობის ერთიან მოდელად.

თამამად შეიძლება ითქვას, რომ ამ მხრივ ჩვენმა ქვეყნებმა საგრძნობლად გაუსწრეს გლობალურ პროცესებს და არაერთი მასშტაბური კონცეფციის ინიციატორებად იქცნენ.

სწორედ ხსენებულ კონცეფციათა მატერიალიზების შედეგია „მშვიდობიანი კავკასიის“, „აღმოსავლეთ-დასავლეთისა და ევრაზიის დერეფნის“, „დიდი აბრეშუმის გზის აღდგენისა“, „ტრასეკას“, „ინოგეიტის“ და ვანკუვერიდან - ვლადივოსტოკამდე ერთიანი, ინტეგრირებული ეკონომიკური სივრცის“ შემადგენელი პროექტები. მათი დიდი ნაწილი უკვე რეალიზებულია, მეორე ნაწილი კი წარმატებული განვითარების ფაზაში შედის.

ევრაზიის იმ გრანდიოზულ სივრცეში, რომელსაც „ტრასეკა“ და „დიდი აბრეშუმის გზა“ მოიცავს, დღეს ყველა პირობა გვაქვს არა მარტო „პოზიტიური თანაარსებობისათვის“, არამედ „პოზიტიური პარტნიორული თანამშრომლობისათვის“. სწორედ ამიტომ, „დიდი აბრეშუმის გზის“ ქვეყნებმა ახალი სამართლებრივი სივრცე უნდა შექმნან და „ახალი ეკონომიკური დიპლომატია“ დაამკვიდრონ „ცივილიზაციათა დაპირისპირების“ თანამედროვე, მოდური თეორიების საპასუხოდ.

ამასთანავე აღვნიშნავ, რომ ეს პროდუქტები არათუ კონკურენციასა და დაპირისპირებას, არამედ ენერგეტიკულ ინტეგრაციას, ერთიანი სივრცის ჩამოყალიბებას შეუწყობს ხელს, რაც თავის მხრივ სწრაფი ეკონომიკური აღმავლობის გარდა, უნიკალურ პირობას შექმნის რეგიონის მშვიდობიანი და უსაფრთხო განვითარებისათვის.

მათი რეალიზაცია საშუალებას მისცემს რეგიონის ქვეყნებს, დივერსიფიცირებული სისტემებით.

მაშასადამე, დღეს უკვე ვიმკით 90-იანი წლების დამდეგს ჩვენს მიერ დასახული სტრატეგიული კურსის პირველ ნაყოფს. თუმცა ამ იდეის რეალურობა მაშინ, იმ ეპოქაში, ცოტას თუ სჯეროდა.

„დიდი აბრეშუმის გზის“ პროექტის განხორციელებაში უმნიშვნელოვანეს მოვლენად იქცა 1994 წლის 20 სექტემბერს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ისტორიული გადაწყვეტილება კასპის ენერგოშემცველების „დასავლეთის მიმართულებით“ ტრანსპორტირების შესახებ, რომელმაც მრავალი ათასწლეულით განსაზღვრა სამხრეთ კავკასიის ხალხთა თანამშრომლობის პერსპექტივა.

განსაკუთრებით საგულისხმოა, რომ აზერბაიჯანმა და საქართველომ, ინტერესთა სრული თანხვედრის საფუძველზე თანამშრომლობის სრულიად ახალი ალგორითმი შეიმუშავეს.

ჩვენს მაგალითზე შეიძლება ითქვას, რომ შეიქმნა საერთაშორისო მნიშვნელობის პრეცენდენტი, როცა ამგვარი თანამშრომლობის შედეგად, მივიღეთ უდიდესი პასუხისმგებლობითა და უახლოესი ტექნოლოგიებით შესრულებული პროექტი.

თუმცა გადაწყვეტილება „საუკუნის კონტრაქტად“ წოდებული პროექტის განხორციელების შესახებ, იმ დროს უდიდეს რისკთან იყო დაკავშირებული. მათ შორის, უშუალო ტერორის რისკთანაც კი.

აწ უკვე ყველაზე აგრესიულად განწყობილი ოპონენტებიც კი იძულებული არიან აღიარონ: ეს იყო პოლიტიკური, ეკონომ მიკური თუ საინჟინრო-ტექნიკური გათვლების სიზუსტის დადასტურების, მრავალი ურთულესი პრობლემის დაძლევის, შთამბეჭდავ გამარჯვებათა წლები.

დღევანდელი გადასახედიდან ასევე თვალნათლივ ჩანს იმ ნდობისა და კეთილი ნების მნიშვნელობა, რომელიც თავის მხრივ, გამოამჟღავნა აზერბაიჯანის ნავთობის საერთაშორისო კონსორციუმმა. შედეგად კი, ყველამ ერთად უდიდესი გამარჯ ჯვება მოვიპოვეთ - შევქმენით თვალსაჩინო მაგალითი და მოდ დელი ახალი საუკუნის სხვა დიდი პროექტებისათვის: რომ არ ყოფილიყო „ბაქო-სუფსა“, ისევე როგორც ჩრდილოეთის მიმართულება, ალბათ, არც „ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანისა“ და „ბაქო-თბილისი-ერზრუმის“ პროექტები იარსებებდნენ.

ამჟამად რეგიონის ყველა ქვეყნის პრიორიტეტული ამოცანაა ერთობლივი ძალისხმევის გააქტიურება, რათა უმოკლეს პერიოდში დასრულდეს „ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის“ ძირითადი საექსპორტო ნავთობსადენისა და „ბაქო-თბილისი-ერზრუმის“ გაზსადენის მშენებლობა.

აქვე შევნიშნავ: „დასავლეთის მიმართულება“ ნავთობისა და გაზის მომპოვებელი ქვეყნებისათვის (ისევე როგორც დასავლური ნავთობკომპანიებისათვის) დამოუკიდებელი და არად დისკრიმინაციული ალტერნატივაა. საინვესტიციო კაპიტალის დაბანდების რისკი იარსებებს ადეკვატური, დივერსიციფირებული სატრანსპორტო სისტემა.

მთავარია, ინტენსიურად განვითარდეს და განივრცოს თანამშრომლობა კავკასიისა და შავი ზღვის რეგიონის ქვეყნების ენერგეტიკული სტაბილურობისა და ეკოლოგიური უსაფრთხოების ერთიანი გრძელვადიანი პროგრამის შესამუშავებლად, რაც უფრო ეფექტიანსა და ნაყოფიერს გახდის აღნიშნული რეგიონის სახელმწიფოთა ძალისხმევას - პროექტების მოზიდვის, დაფინანსებისა და რეალიზაციის თვალსაზრისით.

ამ კონტექსტით თქვენს ყურადღებას მივაპყრობ საქართველოს ბოლოდროინდელ ინიციატივას „შავი ზღვის, სამხრეთ კავკასიისა და კასპიის ზღვის რეგიონის ქვეყნებს შორის ენერგეტიკული სტაბილურობისა და ეკოლოგიური უსაფრთხოების შესახებ“.

იგი მიზნად ისახავს რეგიონის ენერგეტიკული უშიშროების ერთიანი სისტემის შექმნას და შესაბამისი ინვესტირების მოზიდვას, მათ შორის, გარემოსდაცვითი პროექტების ხელშეწყობისათვის, - საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებთან და დონორ ქვეყნებთან ერთად.

ამ ინიციატივამ უკვე პოვა ევროკავშირის ძალზე საგულისხმო და წონადი მხარდაჭერა.

გარდა ამისა, ალმათიში, თანამეგობრობის ქვეყნების პრეზიდენტთა შეხვედრაზე, რომელსაც პრეზიდენტი პუტინი თავმჯდომარეობდა, გამოითქვა აზრი (მან საყოველთაო მხარდაჭერა პოვა იქვე, იმ შეხვედრაზე) თანამეგობრობის ქვეყნების ერთიანი ენერგეტიკული სისტემის შექმნის თაობაზე.

მისასალმებელია, რომ დღევანდელ შეხვედრას ესწრება რუსეთის უაღრესად წარმომადგენლობითი დელეგაცია.

ვფიქრობ, ის წინადადებები, რომელთა თაობაზეც მე ვისაუბრე, სავსებით შეესაბამება ალმათიში გამოთქმულ იდეას.

კიდევ ერთ საგულისხმო მომენტზე მინდა შევაჩერო თქვენი ყურადღება მიუხედავად იმისა, რომ „აღმოსავლეთ-დასავლეთის ერთიანი ენერგეტიკული დერეფნის“ პროექტები ჯერ კიდევ რეალიზაციის საწყის ფაზაშია, მათი მასშტაბისა და მნიშვნელობის ზრდამ ყველაზე თამამ პროგნოზებს გაუსწრო და მნიშვნელოვნად გაფართოვდა გეოგრაფიაც.

ჯერ კიდევ 2000 წელს, ყაზახეთის პრეზიდენტმა ნურსულთან ნაზარბაევმა მხარი დაუჭირა ჩემს მოსაზრებას: ყაზახეთი და ყაზახეთში მოქმედი ნავთობკომპანიები აუცილებლად უნდა შეუერთდნენ ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ძირითადი საექსპორტო ნავთობსადენის პროექტს.

დღეს უკვე იდგმება პირველი, რეალური ნაბიჯები ამ მიმართულებით.

ყაზახეთში პრეზიდენტ ნაზარბაევთან შეხვედრისას მან კვლავ დაადასტურა ამ დიდი ქვეყნის დაინტერესება და მზადყოფნა - აქტიური მონაწილეობა მიიღოს „საუკუნის პროექტის“ განხორციელებაში, რაც „აღმოსავლეთ-დასავლეთის ერთიანი ენერგეტიკული დერეფნის“ - სტრატეგიული მნიშვნელობის გაორმაგებას ნიშნავს.

აუცილებელია წარმატებული სტარტი ასევე წარმატებით განვითარდეს და საერთო გამარჯვებით დაგვირგვინდეს. ამასთან საჭიროა ძლიერი, გამჭვირვალე და სტაბილური გარემო - მისი ყველა შემადგენელით.

გადაუჭარბებლად ვიტყვი, რომ პროექტის განხორციელებაში საქართველოს პრეზიდენტის უშუალო ხელმძღვანელობით ჩვენი ქვეყნის ყველა სტრუქტურა და ორგანიზაცია მთელი საზოგადოებრიობა მონაწილეობს. ვგულისხმობ შესანიშნავ ქართველ მეცნიერებს, უმაღლესი კვალიფიკაციის სპეციალისტებს, მასმედიის, არასამთავრობო ორგანიზაციების, დამოუკიდებელი ექსპერტების მონაწილეობას.

ამ თემაზე ჩვენ სრულ პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ კონსესუსს მივაღწიეთ.

წინ ახალი მიზნები, ახალი გამარჯვებებია. ჩვენ კვლავაც ერთად მოგვიწევს თავდადებული გარჯა და ბრძოლა.

სწორედ ამ კეთილშობილური მიზნით, გავუფრთხილდეთ მშვიდობასა და თანხმობას - წარმატების უმთავრეს პირობას.

გისურვებთ წარმატებას.

„გლობალურ ანტიტერორისტულ ღონისძიებებში საქართველოს აქტიური მონაწილეობა, რის შესახებაც პრეზიდენტმა ბუშმა ილაპარაკა ამ დღეებში, მილსადენთა უსაფრთხოების პროგრამებსაც გულისხმობს“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 15 მარტი. - №63 (4122). - 1, 3 გვ.

მისალმება

გულმხურვალედ მივესალმები საქართველოს ომის ინვალიდთა და ვეტერანთა კავშირის საქმიან შეკრებას. ვწუხვარ, რომ პირადად ვერ მივიღებ მონაწილეობას ამ მნიშვნელოვან თავყრილობაში.

საზოგადოებრივ საწყისებზე მოქმედი თქვენი კავშირი, მისი ადგილობრივი ორგანოები საქართველოს ვეტერანთა საქმეების სახელმწიფო დეპარტამენტის მხარდამხარ მუშაობს ომების ინვალიდთა და ვეტერანთა სოციალურ საყოფაცხოვრებო პირობების გასაუმჯობესებლად, სოციალურად ნაკლებად დაცული კონტიგენტის კანონით გათვალისწინებული შეღავათებითა და უპირატესობებით მაქსიმალურად დასაკმაყოფილებლად.

ამავე დროს თქვენ ერთობლივად და აქტიურად მონაწილეობთ მეორე მსოფლიო ომში გმირულად დაღუპულ მებრძოლთა ხსოვნის უკვდავყოფისა და ცოცხლად დარჩენილ ვეტერანთა დამსახურების ღირსეულად აღსანიშნავ ღონისძიებებში. დიდი მადლობა ომის ვეტერანებს ამ უანგარო და საპატიო სამსახურისათვის.

ქვეყნისა და ხალხის წინაშე ვალმოხდილი ვეტერანები უკეთესი ხვედრის ღირსი ბრძანდებით. ამიტომ მიმდინარე წლიდან ცენტრალური და ადგილობრივი სახელმწიფო ორგანოები გაცილებით მეტ ყურადღებას დაუთმობენ თქვენი ცხოვრების დონის შემდგომ ამაღლებას.

ხანგრძლივ სიცოცხლეს და მორიგ წარმატებებს გისურვებთ ყველას თქვენს რთულ, მძიმე, მაგრამ უაღრესად კეთილშობილურ საზოგადოებრივ საქმიანობაში.

ედუარდ შევარდნაძე

ძვირფასო მეგობრებო // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 16 მარ რტი. - №64 (4123). - 2 გვ.

მილოცვა

ქალბატონო მაყვალა,

დაბადების დღეს გილოცავთ გამორჩეულ შემოქმედსა და ქართული კულტურის მშვენიერ დესპანს რუსეთში.

აქვე, დიდი თეატრის საოპერო დასის სამხატვრო ხელმძღვანელობა მინდა მოგილოცოთ.

ეს კიდევ ერთი აღიარებაა იმისა, რომ დიდ თეატრში ქართველი უყვართ, პატივს სცემენ და მათ გარეშე ყოფნა უჭირთ, რაც ამ დიდი ქართველების დამსახურებაა, რომელნიც მანდ მოღვაწეობდნენ. მიხარია, რომ ახლა თქვენ და ზურაბ სოტკილავა შესანიშნავად აგრძელებთ ამ ტრადიციას.

დიდი მადლობა ამისათვის.

პატივისცემით,
ედუარდ შევარდნაძე

მაყვალა ქასრაშვილს დაბადების დღესთან დაკავშირებით // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 16 მარტი. - №64 (4123). - 1 გვ.

მილოცვა

ბატონო ზურაბ,

გულდამძიმებული გწერთ ამ წერილს, ვიცი რა ტკივილი მოგაყენათ ჯანსუღ კახიძის მოულოდნელად დაღუპვამ, ისიც ვიცი, რა წვლილი მიუძღვის მას თქვენს შემოქმედებითს ბიოგრაფიაში, მაგრამ ცხოვრება გრძელდება და მინდა მოგილოცოთ სამოცდახუთი წელი, თქვენი დაბადების დღე.

იცოდეთ გვიყვარხართ, გვეამაყებით და ჩვენი სამშობლოსათვის გაწეული დიდი სამსახური, ალბათ, ის იქნება, რომ კიდევ მრავალჯერ დაატკბოთ მსმენელი თქვენი სიმღერით და ქართულ მუსიკას არაერთი აღიარება მოუტანოთ.

პატივისცემით,

ედუარდ შევარდნაძე

ბატონ ზურაბ სოტკილავას დაბადების 65 წელთან დაკავშირებით // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 17 მარტი. - №65 (4124). - 1 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
გამოსვლა ევროპარლამენტის საგარეო
ურთიერთობათა, ადამიანის უფლებათა ერთიანი
უსაფრთხოებისა და თავდაცვითი პოლიტიკის
კომიტეტის გაფართოებულ სხდომაზე

ბატონო თავმჯდომარევ,
პატივცემულო დეპუტატებო,

ევროპის არაერთ სახელმწიფოს შეუძლია იამაყოს დიდებული დედაქალაქით, რომლის ნახვაც მსოფლიოს ყველა კუნჭულში, ყველასათვის ახდენილ ოცნებათა რიგს განეკუთვნება, მაგრამ თუ დღეს გსურს ელაპარაკო მთელ ევროპას, ბრიუსელში უნდა ჩახვიდე როგორც ხედავთ, მეც ასე მოვიქეცი.

არ დავმალავ, ბრიუსელში ჩემი ჩამოსვლის მთავარი მიზანი ის არის, რომ უკეთ გავიცნო ევროპის მისივე ნაწილი, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის რეგიონი, რომელსაც ჩემი ქვეყანა - საქართველო, სამხრეთ-კავკასიის სხვა ქვეყნებთან ერთად მიეკუთვნება.

დღეს, როცა ერთ დროს რკინის ფარდას მოფარებული აღმოსავლეთი ევროპა სულ უფრო მოწესრიგებული და დასავლური ხდება, როცა ევროკავშირში გაერთიანების მომლოდინეს მას ძველი შიში და განუსაზღვრელობანი უკვე ნაკლებად აწუხებენ, ნამდვილი პრობლემების საძიებლად მზერა სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით უნდა მივაპყროთ. ასეთია ჩემი შეხედულება.

სამხრეთი კავკასია - ევროპის ეს ძირძველი ნაწილი - ისტორიული უკუღმართობის გამო დიდი ხნის მანძილზე მოწყვეტილი იყო კონტინენტს და თქვენთან მიმდინარე პროცესების ამბავს უფრო სხვისი მონაყოლით იგებდა. მაგრამ ყოველივე ეს უკვე წარსულს ჩაბარდა. დღეს საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი გეოგრაფიულად პოლიტიკურად და ყველა სხვა ნიშნის მიხედვით ევროპის ნაწილია. ყველა სხვა თვალსაზრისით, გარდა ერთისა.

პრობლემები, რომლებიც ამ რეგიონს ახასიათებს დანარჩენი კონტიგენტისაგან მკვეთრად განსხვავებულია, ზოგი წარსულიდან მოდის, თანდაყოლილი და არქაული, ზოგი კი ახლისა და ძველის წარუმატებელი სინთეზით წარმოშობილი. ფაქტია, იმ დროს, როცა კონტინენტის უდიდესი ნაწილი 21-ე საუკუნისათვის შესაფერი სტილით ცხოვრობს, მისი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ეკონომიურად ძალიან სუსტია და მოუგვარებელი კონფლიქტების ფონზე. არსებითად, არასტაბილური ვფიქრობ, თუ მდგომარეობა არ შეიცვალა, ერთიან, დალაგებულ ევროპაზე ლაპარაკი ზედმეტი იქნება.

ამიტომ, გულწრფელად მადლობას მოგახსენებთ ევროპარლამენტის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კომიტეტში მოწვევისათვის და შესანიშნავი შესაძლებლობისათვის, ზოგიერთი ჩემი მოსაზრება წარმოგიდგინოთ, როგორც ევროპის ამ ნაწილის, ისე მთლიანად კონტინენტის მომავლის შესახებ, კონტინენტისა, რომელიც დღესაც, როგორც წარსულში, კვლავაც ახდენს მსოფლიოს ყველაზე მოწინავე იდეების გენერირებას და მნიშვნელოვანწილად აყალიბებს კაცობრიობის არსებობის სტილს.

როცა ევროპას ვახსენებ, უპირველეს ყოვლისა, ევროპის კავშირი მაქვს მხედველობაში. ეს ორგანიზაცია, ყველა მისი მკაცრი სტანდარტისა თუ მოთხოვნის მიუხედავად, სულაც არ არის ერთგვაროვანი. მასში, ერთი მხრივ, წარმოდგენილია ქვეყნები, რომლებიც „დიდ შვიდეულში“ შედიან და იმავდროულად ისეთებიც, ეკონომიკური და სოციალური განვითარების დონით, ჯერ კიდევ შედარებით დაბლა რომ დგანან, საგულისხმოა, რომ 70-იან და 80-იან წლებში ზოგიერთმა მათგანმა, გაწევრიანებამდე სულ რამდენიმე წლით ადრე დააღწია თავი სისხლიან დიქტატურასა თუ შეიარაღებულ სამოქალაქო კონფლიქტებს.

არიან ისეთებიც, რომლებშიც კორუფცია მძვინვარებდა მაშინაც კი, როცა ისინი უკვე საერთო ბაზრისა თუ ევროგაერ რთიანების წევრები იყვნენ. ევროპის კავშირის ამჟამინდელ ან პოტენციურ კანდიდატებს შორის არიან ყოფილი აღმოსავლეთის ბლოკის ქვეყნები, რომლებიც სულ რამდენიმე წლის წინათ გათავისუფლდნენ კომუნიზმის უღლისაგან და ისინიც, ვინც ჩემი ქვეყნის მსგავსად, ათიოდე წლის წინათ აღიდგინა დამოუკიდებლობა. არიან ისეთებიც, რომელთათვისაც უცხო არაა სეპარატისტული განწყობილებებით ნასაზრდოები შეიარაღებული დაპირისპირება და ქვეყნის ტერიტორიული დანაწევრების მცდელობაც კი. და მაინც ევროპის კავშირში ყველა მათგანის გაწევრიანებასთან დაკავშირებით საკითხი მხოლოდ ასე იდგა - „რომლის“ რაიმე ეჭვი იმის თაობაზე, რომ ეს ქვეყნები ევროპის კავშირის წევრები უნდა გახდნენ, რომ მათს გარეშე ევროპის ხალხთა ოჯახი სრული ვერ იქნება, სერიოზულად არასდროს გაჩენილა.

მინდა პირდაპირ განვაცხადო: ჩვენ მოველით ზუსტად ამდაგვარ დამოკიდებულებას სამხრეთ კავკასიის მიმართ. მიმაჩნია, რომ იგი ევროპის ისეთივე განუყოფელი სრულუფლებიანი ნაწილია, როგორც სხვა და მისი საბოლოო ადგილი ევროპის სხვა ერებთან ერთად ევროპის კავშირში უნდა იყოს. სხვების სახელით უხერხულია ლაპარაკი, მაგრამ შემდეგ, რაც საქართველომ დამოუკიდებლობა აღიდგინა, ევროკავშირის წევრობის გარდა, ჩვენ მომავლისათვის სხვა ალტერნატივაზე არასდროს გვიფიქრია. და უსამართლობა იქნებოდა თუკი დღეს განვითარებული და აყვავებული ევროპა მხოლოდ იმიტომ ჰკრავდა ხელს კულტურულად, სულიერად, ცივილიზაციურად მახლობელ ქვეყანას, რომ საუკუნეების ქარტეხილებმა მათს თავზე გაცილებით უფრო უმოწყალოდ გადაიარეს. განსხვავება დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპასა და მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს შორის, ანუ განვითარებულ ორ მესამედსა და ჩამორჩენილ ერთ მესამედს შორის უზარმაზარია. ამ განსხვავების დაძლევა ამ სახელმწიფოთა ევროპის კავშირში გაერთიანების გარეშე თვით ევროპაში ჰარმონიულ ურთიერთობათა დამყარებაზე, კონტინენტის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ ძლიერებასა და სტაბილურობაზე, ანუ ერთიან აყვავებულ მშვიდობიან ევროპ პაზე ლაპარაკი უაზრობაა.

თუკი ევროპა ისეთივე დამოკიდებულებას გამოიჩენს დღევანდელი და გრძელვადიანი ინტერესების გათვალისწინებით მისი შემადგენელი ამ რეგიონისადმი, როგორც თვით ევროპის მიმართ გამოიჩინეს მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როგორც „ცივი ომის“ შემდგომმა ევროპამ გამოიჩინა აღმოსავლეთ ევროპის დანარჩენი ქვეყნისადმი, კერძოდ ბალკანებისადმი, მაშინ, კონტინენტის სრულ და საბოლოო ინტეგრაციას ჩეყრება საფუძველი, მასზე აღარასდროს გაივლის რაიმე ნიშნით გამყოფი ხაზები იმისათვის, რომ ბუნებრივი და შრომითი რესურსებით უმდიდრესი ცენტრალური აზია და ევროპის კავშირი გახდნენ ერთმანეთის გრძელვადიანი პარტნიორები, ევროპის კავშირი მონოლითური ერთეულის სახით უნდა ესაზღვრებოდეს ცენტრალურ აზიას.

სამხრეთ კავკასია წარმოადგენს იმ პირობით გეოგრაფიულ, კულტურულ და ცივილიზაციურ საზღვარს, რომლითაც ევროპა უშუალოდ ემიჯნება აზიას, დღეს უკვე ახალს არაფერს გეტყვით თუ კიდევ ერთხელ აღვნიშნავ, რომ მთელი ევროპის აყვავებული და ეკონომიურად და ენერგეტიკულად გარანტირებული უსაფრთხო მომავალი მნიშვნელოვანწილადაა დამოკიდებული კასპიის აუზისა და ცენტრალური აზიის ნედლეულსა და გასაღების ბაზრებზე. არც ჩინეთის, თანამედროვე მსოფლიოს ამ გიგანტის გაუთვალისწინებლობა ეგების, ვინ, თუ არა ევროპის კავშირმა ტრასეკასა და ინოგვიტის პროექტების შემოქმედმა, იცის სხვებზე უკეთ, რომ ევროპის სატრანსპორტო და ენერგეტიკული უსაფრთხოება, ენერგოშემცველების წყაროებისა და სატრანსპორტო გზების მრავალვარიანტულობას ემყარება.

მინდა დაგარწმუნოთ, რომ კონტინენტის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილის მიმართ დახმარება, მისი ევროპის კავშირისაკენ სვლა სულაც არ იქნება მოძრაობა ერთი მიმართულებით. სამხრეთი კავკასია მომავალ ერთიან ევროპას თავის მხრივაც ბევრს შესძენს, რომ აღარაფერი ვთქვათ მრავალნაირ ბუნებრივ რესურსებზე, რომლებიც მას უხვად მოეპოვება და ენით აუწერელი სილამაზის ლანდშაფტებზე, ევროპის უმაღლესი მთების კავკასიის ფერდობებიდან რომ იშლება, ეს მხარე ძალიან მდიდარია მრავალფეროვანი კულტურული მემკვიდრეობით. საკმარისია ითქვას, რომ აქაური სამი სატიტულო ერის ენა სხვადასხვა ენობრივ ჯგუფს განეკუთვნება და ეს სამი ხალხი სამ ჯგუფს განეკუთვნება და ეს სამი ხალხი სამ განსხვავებულ დამწერლობას იყენებს. მართალია, ამბობენ, რომ მრავალფეროვნება ხელს უწყობსო კონფლიქტების წარმოშობას, მაგრამ იმასიც დამეთანხმებით, რომ როცა ერებს შორის ყალიბდება ჰარმონიული ურთიერთობანი, მრავალფეროვნება სინერგიული, სწრაფი განვითარებისაკენ უბიძგებს მათ. სწორედ ასეთი, შინაგანად ჰარმონიული და სწრაფი განვითარებისათვის მზად მყოფი კავკასია უნდა იქცეს ერთიანი ევროპის სრულფასოვან ნაწილად.

არის კიდევ ერთი გარემოება: სამხრეთ აღმოსავლეთი ევროპა დასავლეთისათვის უზომოდ დიდი მნიშვნელობის გეოპოლიტიკური ზონა, რომელიც შეიძლება წარმოიდგინო როგორც ხიდი, ან კარიბჭე, რესურსებით მდიდარ ცენტრალურ აზიას, ჩინეთსა და დასავლეთს შორის. იმისათვის, რომ ესოდენ იმოძრაოს დასავლეთისაკენ, ხიდი მყარად უნდა იდგეს საყრდენებზე, კარს კი არ უნდა კეტავდნენ, მაგრამ სამხრეთ კავკასიის ამგვარ გეოგრაფიულ მდებარეობას აქვს მეორე, ნაკლებად მიმზიდველი მხარე. ახლო აღმოსავლეთისა და ცენტრალური აზიის რეალიების გათვალისწინებით, არ შეიძლება გამოირიცხოს ამავე ხიდისა და ღია კარის ნარკოტიკებისა და ტერორიზმის ექსპორტის მიზნით გამოყენება. სრულიად აშკარაა, რომ ის, თუ რას გამოატარებს კავკასია, ენერგოშემცველებსა და კეთილ ნებას, თუ ნარკოტიკებსა და ტერორიზმს, მთლინადაა დამოკიდებული იმაზე, როდის და როგორ მოგვარდება აქაური კონფლიქტები, რამდენად შესძლებს სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპა შექმნას ნამდვილად თანამედროვე, დემოკრატიული პოლიტიკური ინსტიტუტები, გამჭვირვალე არაკორუმპირებული მმართველობის სისტემა ყველა დონეზე და ისეთი ეფექტიანი საბაზრო ეკონომიკა, რომელიც სათანადო ცხოვრების პირობებს შეუქმნის მოსახლეობას, რითაც მოხსნის დღეს არსებულ სერიოზულ დაძაბულობას და რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია უკუაქცევს დემოკრატიის იდეის დევალუირების ტენდენციას, რომელიც სამწუხაროდ, ამ ბოლო დროს მომძლავრდა როგორც ობიექტურად არსებული რთული სოციალური ვითარების ისე ზოგიერთი დემაგოგის ძალისხმევის გამო. ევროპის კავშირის უსაფრთხოების სივრცის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაზე განვრცობით, სამხრეთი კავკასია იქცევა თავდაცვის მოწინავე ზღუდედ იმ საფრთხეების წინააღმდეგ, რომლებზეც ზემოთ მოგახსენეთ. ეს მით უფრო აქტუალური ხდება დღეს, როცა ტერორიზმი არა მარტო სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპის და მიმდებარე რეგიონებში, არამედ ევროპის ყველა რეგიონში უსაფრთხოების სისტემებისადმი ახლებურ მიდგომებს გულისხმობს. საქართველო მზადაა თანამშრომლობისათვის ევროპის ყველა შესაბამის სტრუქტურასთან, ტერორიზმის წინააღმდეგ მებრძოლ ყველა ძალასთან, რომელიც ასე დაირაზმა 11 სექტემბერს ტრაგედიის შემდეგ. შემთხვევითი არა, რომ სწორედ ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, თავის მოკავშირეებთან ერთად, რუსეთთან ერთად, იკისრეს გლობალური ანტიტერორისტული აქციის ძირითადი სიმძიმე. ანტიტერორისტული კამპანიის ფარგლებში ჩვენ უკვე საკმაოდ ნაყოფიერად ვთანამშრომლობთ, უწინარესად, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და მთელ ანტიტერორისტულ კოალიციასთან.

როდესაც ევროპის კავშირში გაერთიანებაზე - ჩვენთვის ესოდენ მიმზიდველ პერსპექტივაზე ვსაუბრობთ კარგად ვიცით, რომ ეს ხვალინდელი დღის საქმე არ არის, მაგრამ არც ისე შორი, ზოგიერთს რომ ჰგონია. ამ გზაზე ბევრი კლიშესაგან მოგვიწევს გათავისუფლება. ერთზე უკვე მოგახსენეთ. მეორე გახლავთ ეგრეთ წოდებული „რეგიონალური პრინციპი“, თქვენთვის ცნობილია, რომ სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპის ამ ნაწილის სამივე ქვეყანა გახდა ევროპის საბჭოს წევრი. თუმცა, ამ დროს ერთგვარად დაირღვა ე.წ. „რეგიონალური პრინციპი“ და საქართველო თავის მეზობლებზე ადრე გაწევრიანდა. ამას არც ვინმეს გაბოროტება გამოუწვევია და არც რეგიონში მდგომარეობის დაძაბვა. პირიქით ჯერ ერთი, ევროპის საბჭომ გამოამჟღავნა შესაშური მოქნილობა და სხვებს გაწევრიანების მეტი სტიმული შეუქმნა. მეორეც, საქართველო გახდა აზერბაიჯანისა და სომხეთისათვის გზის გამკვლევი და მათი გაწევრიანების უპირველესი ქომაგი და მათი ხელშემწყობი. სხვადასხვა მიზეზთა გამო სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპის ამ ნაწილის ქვეყნების განვითარებას უახლოესი წლების მანძილზე, შესაძლოა ერთმანეთისაგან განსხვავებული დინამიკა ახასიათებდეს. ერთნი დაწინაურდებიან, შემდეგ მათ სხვები წამოეწევიან. ეს სავსებით ბუნებრივი მოვლენაა. რაღაც პერიოდში, ეს შესაძლოა იყოს აზერბაიჯანი, შემდეგ - სომხეთი ან საქართველო. ევროპის კავშირთან დაახლოებისათვის, მასში გაწევრიანებისათვის ეს, შედარებით დაწინაურებულთათვის, შემაფერხებელი არ უნდა გახდეს. საკმარისია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის ამ ნაწილის ერთმა ქვეყანამ ევროპის კავშირისაგან დამაიმედებელი სიგნალი მიიღოს, გარწმუნებთ, სხვებისათვის ეს მხოლოდ დადებითი სტიმული და იმედისმომცემი გარღვევის დასაწყისი იქნება ყველა მიმართულებით, მათ შორის, კონფლიქტების მოგვარებაშიც.

ამდენ პრობლემასა და საფიქრალზე რომ ვსაუბრობ, ისე არ გამიგოთ, თითქოს ჩვენ, ამ რეგიონში მცხოვრებნი, უმადურები ვიყოთ და ვერ ვხედავდეთ იმ უდიდეს დახმარებას, რომელსაც ევროპის კავშირი და მისი წევრი ცალკეული სახელმწიფოები გვიწევენ დამოუკიდებლობის პირველივე დღეებიდან. ეს დახმარება ჩვენ, პრაქტიკულად, სულზე გვისწრებდა და სწორედ მისი წყალობით შევძელით იმ მცირედის გაკეთება, რამაც დღემდე მოგვიყვანა, ევროპა დღესაც გვერდში გვიდგას, არა მარტო ეკონომიურად, არამედ პოლიტიკურადაც. ამას მოწმობს ჩვენი, სამი სახელმწიფოს მიღება ევროპის საბჭოში, ეუთოს სამიტის გადაწყვეტილებები, პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შეთანხმება ჩვენსა და ევროპის კავშირს შორის, პოლიტიკური დიალოგი, რომელიც ამ შეთანხმებას მოჰყვა, საქართველო - ევროკავშირის საპარლამენტო თანამშრომლობის კომიტეტის საქმიანობა და სხვა მრავალი.

ცხადია, განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია „ახალი დიდი აბრეშუმის გზის“ ფარგლებში მიმდინარე პროექტები. ამ მხრივ, ევროკავშირის წვლილი რეგიონის პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური განვითარების საქმეში მართლაც ფასდაუდებელია. ტრასეკასა და ინოგეიტის პროდუქტების პრაქტიკული მნიშვნელობა კარგა ხანია გასცდა შავი და კასპიის ზღვისპირეთის ფარგლებს. ამ პროექტებს, როგორც ალტერნატიულ სატრანზიტო მაგისტრალებს, საარსებო მნიშვნელობა აქვთ ევროპის კავშირისთვისაც და ცენტრალური აღმოსავლეთი აზიის ქვეყნებისთვისაც. სწორედ ამიტომაც, მათში მონაწილეობენ აღმოსავლეთით - ჩინეთი, დასავლეთით - ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნები და დუნაისპირა სახელმწიფოებიც კი. ზოგიერთი მათგანი ტრასეკაში გაწევრიანებასაც აპირებს. ევროკავშირის წევრი სახელმ მწიფოები და მათი კომპანიები მონაწილეობენ კასპიის აუზის ენერგოშემცველების მსოფლიო, მათ შორის ევროპის ბაზრებზე საქართველოსა და აზერბაიჯანის გავლით ტრანსპორტირებაში. ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი უკვე მეოთხე წელია, რაც უპრობლემოდ მუშაობს. დაახლოებით ორი-სამი წელი დასჭირდება ბაქო-თბილისი-ერზრუმის გაზსადენისა და ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის ამოქმედებას. ეს კიდევ უფრო განამტკიცებს საქართველოს, როგორც „ახალი დიდი აბრეშუმის გზის“, საკვანძო ქვეყნის როლს. დღეს, როცა ენერგეტიკული უსაფრთხოება პოლიტიკური უსაფრთხოების უმნიშვნელოვანესი ელემენტი გახდა, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის ეს ნაწილი რამდენიმე წლის შემდეგ მზად იქნება თავისი არც თუ უმნიშვნელო წვლილით შეაბიჯოს ევროპის კავშირში. იმასაც აღვნიშნავ, რომ ალმათიში გამართულ დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სამიტზე პრეზიდენტებმა მოიწონეს ამ სივრცეში ერთიანი ენერგეტიკული უსაფრთხოების სისტემის შექმნის იდეა. ვფიქრობ, პერსპექტივაში შეიძლებოდა გვემუშავა ევრაზიის ენერგეტიკული კომპლექსის ფორმირებაზე. ყოველ შემთხვევაში, ამ საკითხზე მომუშავე პრობლემური ჯგუფის შექმნაზე. საქართველო ყოველმხრივ შეუწყობს ხელს ამ წინადადებების დამუშავებას და წინ წაწევას. თუმცა, პირადად ჩემში „ახალი დიდი აბრეშუმის გზის“ დღევანდელი მდგომარეობა მაინც ტოვებს ერთგვარი დაუკმაყოფილებლობის გრძნობას. საქმე გახლავთ, რომ დაუმსახურებლადაა მივიწყებული მისი ჩრდილოეთ-სამხრეთის განზომილება. არადა, მისი ამოქმედება დასავლეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებაზე ნაკლებად პერსპექტიული როდია, გნებავთ, ეკონომიკური და გნებავთ, პოლიტიკური თვალსაზრისით. იგი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპის ამ ნაწილში მიმდინარე კეთილმყოფელი პროცესების სრულუფლებიან თანამონაწილედ აქცევდა რუსეთსა და ირანს, აზიის სხვა ქვეყნებს, რომლებიც საქართველოსა და სომხეთის გავლით ისევ და ისევ ევროპის კავშირს დაუკავშირდებოდნენ.

ცალკე მადლიერებით აღნიშვნის ღირსია ის, რომ ამ ბოლო დროს ევროპის კავშირი განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს საქართველოს საზღვრის დაცვის უზრუნველყოფას, თანამედროვე სასაზღვრო ინფრასტრუქტურის შექმნას და ჩვენ ამ უაღრესად დროული დახმარების გაგრძელების ძალიან იმედი გვაქვს.

მივესალმებით ევროპის კავშირის მიერ რეგიონალური უსაფრთხოების პრობლემატიკის წამოწევას, მის სწრაფვას, მიმართულს კონტინენტის სამხრეთ-აღმოსავლეთში ევროკავშირის როლის გაძლიერებასა და გაფართოებისაკენ, მათ შორის კონფლიქტების მოწესრიგებაში. მადლობელი ვართ ევროპარლამენტისა და ამა წლის 28 თებერვალს მიღებული რეზოლუციის გამო, რომელიც ევროკავშირის სამხრეთ კავკასიასთან ურთიერთობებს ეხება. ვფიქრობ, ევროკავშირის ერთიანი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკისათვის სამხრეთ კავკასიის, ევროკავშირის გაფართოებისათვის რეგიონის სამი სახელმწიფოს მნიშვნელობის ასე ხაზგასმა დიდად შეუწყობს ხელს ჩვენი გრძელვადიანი მიზნების განხორციელებას. ჩვენი მხრივ, ყველაფერ ვიღონებთ, რათა დაჩქარდეს ევროპის საბჭოს მიერ რეგიონში ევროკავშირის საგანგებო დესპანის, ან სპეციალური წარმომადგენლის დანიშვნა. მინდა მადლიერება გამოვთქვა ევროკავშირის საქართველოსადმი გამოჩენილი მხარდაჭერის გამო, რაც „რუსეთის ფედერაციის მიერ საქართველოს მიმართ სავიზო რეჟიმის შემოღების შესახებ“ რეზოლუციაში გამოიხატა და რაც საქართველოში დიდი თანადგომის ნიშნად აღვიქვით. რაც შეეხება გასული წლის 6 ოქტომბრის რეზოლუციას „ევროკავშირსა და სამხრეთ კავკასიას შორის ურთიერთობათა განვითრების შესახებ“, იგი იმ განსაკუთრებული მზარდი ყურადღების კიდევ ერთი გამოხატულებაა, რომელსაც ევროპის კავშირი ამ რეგიონისადმი იჩენს.

სიტყვამ მოიტანა, და არ მაქვს უფლება ცალკე არ შევეხო ერთ საკითხს, რომელიც სერიოზულ ასახვას პოვებს მთელ ევროატლანტიკურ სივრცეზე, მათ შორის, შესაძლოა, ყველაზე მწვავედ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაზე. „ცივი ომის“ დამთავრების შემდეგ ყოფილი სოციალისტური ბანაკის ქვეყნებმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს და არაფერია უცნაური იმაში, რომ მათ, ზოგ შემთხვევაში, ერთმანეთისაგან განსხვავებული ორიენტაცია აირჩიეს. თუკი ორიენტაცია ღირებულებრივ მსგავსებასა და ურთიერთობათა განსაკუთრებულ ინტენსივობაზე მიგვანიშნებს, ამგვარი მრავალვარიანტულობა სრულიად ბუნებრივია და იგი ყველამ ნორმალურად უნდა აღიქვათ. საქართველოს ახალი ორიენტაცია ყოველდღიურად აახლოებს მას ევროპასთან, შეერთებულ შტატებთან, მაგრამ სულაც არ უპირისპირებს რუსეთს, რომელმაც ჩემი წარმოდგენით, თვითონაც დასავლეთიდან მაქსიმალური დაახლოების გზა აირჩია. ჩვენი დროის დამახასიათებელ ნიშნად უნდა იქცეს დემოკრატიული პრინციპების დამკვიდრება საერთაშორისო ურთიერთობებში, რაც უპირველეს ყოვლისა, გულსხმობს „ცივი ომის“ და კიდევ უფრო ადრინდელი ეპოქებიდან გადმოყოლილ მიუღებელ მემკვიდრეობაზე უარის თქმას. საქართველოსა და რუსეთს შორის ბოლო დროს გაჩენილმა არასახარბიელო ტენდენციებმა რაიმე ეჭვი რომ არ დაბადოს, მინდა მაღალი ტრიბუნიდან ამთავითვე განვაცხადო: თავისი მომავალი სტაბილური, მშვიდობიანი განვითარების ერთ-ერთ ქვაკუთხედად საქართველო, ისევე, როგორც დამოუკიდებლობის პირველ წლებში, რუსეთთან მეგობრულ, პარტნიორულ, თანასწორ ურთიერთობას მიიჩნევს. ამ ურთიერთობისათვის დამახასიათებელი უნდა იყოს მსგავსი სტანდარტები, მიდგომები ორივე ქვეყნის წინაშე არსებული მსგავსი პრობლემების გადაწყვეტისას, ერთმანეთის ინტერესთა გათვალისწინება იმ სფეროებში, სადაც ეს ინტერესები იკვეთება და ერთმანეთის უფლების ცნობა - დამოუკიდებლად ავირჩიოთ განვითარების გზა და მოკავშირეები, რომლებიც მეორე მხარის გამართლებულ, კანონიერ ინტერესებს არ ლახავენ. ყოველივე ამის გათვალისწინებით საქართველოს არც ერთხელ არ მიუცია რუსეთისათვის მის კეთილმეზობლურ განწყობაში დაეჭვების საბაბი. თვით ისეთი მტკივნეული საკითხის ირგვლივაც კი, როგორიც ჩეჩნეთის კონფლიქტია, ეჭვები ნელ-ნელა იფანტება. ვფიქრობ, რუსეთში დაიწყეს იმის გაცნობიერება, რომ მათთვის ჩეჩნეთის პრობლემა ისეთივე რიგისაა, როგორც საქართველოსათვის აფხაზეთის, რომ თავის დროზე აფხაზეთში სეპარატიზმის ყოველმხრივი წახალისება და საბრძოლო მოქმედებაში ჩრდილოკავკასიელთა ჩართვა საქართველოს სახელმწიფოს წინააღმდეგ, რუსეთს ბუმერანგივით დაუბრუნდა, რომ ჩეჩნეთ თის ომი საქართველოს ეროვნულ უსაფრთხოებას არანაკლებ ემუქრება და პანკისის ხეობის პრობლემა სწორედ ჩეჩნეთის ომმა შექმნა და არა პირიქით, როგორც ამის წარმოდგენას ცდილობენ ხოლმე. ზოგიერთ რუს პოლიტიკოსს გული დაწყდა იმის გამო, რომ საქართველო არ დათანხმდა ჩეჩნებთან საბრძოლველად თავის ტერიტორიაზე გაეტარებინა რუსეთის ჯარი, ან მონაწილეობა მიეღო ერთობლივ ოპერაციაში. მათ უნდა გაიგონ, რომ ჩვენ ქართველები, კავკასიის ხალხებთან ურთიერთობებს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ვანიჭებთ და უდიდესი სიფაქიზით ვეპყრობით. აფხაზეთში ჩეჩნების მიერ ჩადენილი არაერთი საზარელი დანაშაულის მიუხედავად, აუცილებლად მივიჩნიეთ პატიება, ძალადობის ციკლის შეწყვეტა. ლტოლვილ ჩეჩენთა ჩვენი ქვეყნისათვის იმ საკმაოდ დიდ მასაში, რომელიც ორიოდე წლის წინათ საომარ მოქმედებებს პანკისის ხეობაში გამოექცა და რომელიც სხვათა შორის, რუსმა სამხედროებმა, რაოდენ საკვირველიც უნდა იყოს, ყოველგვარი პრობლემების გარეშე თავისუფლად გამოატარეს რუსეთ-საქართველოს საზღვარზე, არიან ქალები, ბავშვები, მოხუცები და არიან მამაკაცებიც მეორე მხრივ, პანკისის ხეობაში საუკუნეზე მეტ ხანს მშვიდობიანად და სრულიად ნორმალურად სახლობენ ჩვენი თანამოქალაქე ჩეჩნები, რომლებსაც ჩვენში ქისტები ჰქვიათ. სრულიად ბუნებრივია, რომ ათასობით ლტოლვილმა სწორედ ამ ხეობაში, თავის ნათესავებთან პოვა თავშესაფარი. შეიძლება, ზოგიერთს მძიმე დანაშაულიც ჰქონდეს ჩადენილი, მაგრამ ამ საკითხებში გარკვევა ჩვენს ძალებს და კომპეტენციას აღემატება, ამიტომაც, ვთავაზობთ მეგობარ რუსეთს: წაიყვანეთ თქვენი ლტოლვილები და თვითონვე დაადგინეთ, ვინ რა საქმით იყო დაკავებული. ამ მიმართულებით თანამშრომლობა უკვე დაიწყო. მადლობას მოვახსენებ ამერიკის შეერთებულ შტატებს ამ რთული სიტუაციის განმუხტვაში მხარდაჭერისათვის.

ჩვენი მხრივ, გვაქვს თუ არა ჩვენ უკმაყოფილების საბაბი, თავად დაასკვნით. ამისათვის საკმარისია გავიხსენოთ რუსეთის როლი აფხაზეთის კონფლიქტის წარმოშობასა და მსვლელობ ბაში და სრულიად გაუგებარი, რომ არ ვთქვათ უარესი დიფერენცირებული სავიზო რეჟიმის შემოღება.

ამას ემატება ბოლო დღეების, რბილად რომ ვთქვათ, ხმაური რუსეთის პოლიტიკურ წრეებსა და მასმედიაში, რომელსაც ამ ქვეყნის ორგანომაც აუბა მხარი. გაიჟღერა სრულიად აბსურდულმა მოწოდებებმა სუვერენული სახელმწიფოს - საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის ხელყოფის თაობაზე. როგორც ჩანს, განვლილმა ათმა წელმა ამ ვაი-პოლიტიკოსებს ვერაფერი ასწავლა ვერ ასწავლა ის, რომ სხვა ქვეყანაში უკანონობის წახალისება შენს ქვეყანას ბუმერანგივით უბრუნდება. აფხაზური სეპარატიზმის ხელშეწყობა რუსეთს ჩეჩენეთის ომის სახით უკვე დაუბრუნდა. ახლა მათ, როგორც ჩანს, მრავალეთნიკური რუსეთისათვის დამღუპველი იგივე ექსერიმენტი აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის იურიდიულად ცნობით სურთ გააგრძელონ და მთელი ეს ბაკქანალია იმიტომ ატყდა, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები გვეხმარება ჩვენი ქვეყნის სახელმწიფოებრივი აღმშენებლობისათვის უმნიშვნელოვანეს საქმეში - ქართული შეიარაღებული ძალების შექმნაში. ზოგიერთი განაწყენებული რუსი პოლიტიკოსი გვეუბნება, ამერიკელთა სამხედრო დახმარების თაობაზე არაფერი ვიცოდითო. ეს უბრალოდ, ტყუილია. შეიარაღებული ძალების მშენებლობაში წლების მანძილზე საქართველოს ყოველმხრივ დახმარებას აღმოუჩენენ თურქეთი, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, საბერძნეთი, უკრაინა, ბულგარეთი, რუმინეთი, ჩვენი სხვა მეგობრები. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, პრაქტიკულად შეგვიქმნა სასაზღვრო ჯარი. ახლა ამერიკა არმ მიის მშენებლობაში გვეხმარება წვრთნის ჩვენს ნაწილებს, გვაწვდის აღჭურვილობას, მაგრამ განა ოდესმე უარი გვითქვამს რუსეთისაგან ამგვარი დახმარების მიღებაზე? საქართველო ერთადერთი ქვეყანაა ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებს შორის, რომლიდანაც რუსეთმა გაზიდა მთელი აქ განლაგებული შეიარაღება, გარდა რამდენიმე ჟანგიანი ტანკისა. ეს სასტიკი ზომა მხოლოდ საქართველოს შეეხო, ყველა სხვა რესპუბლიკაში დარჩა ის, რაც იქ იყო და რაც იქ უნდა დარჩენილიყო, ამიტომ გვესაჭიროება სამხედრო დახმარება. ჩვენ დიახაც გვაქვს ქვეყნის შიგნით გადასაწყვეტი პრობლემები, რომელთა მშვიდობიანი მოგვარებისათვის ძლიერი, დისციპლინირებული კარგად არჭურვილი არამრავალრიცხოვანი არმია სრულიად აუცილებელია ვფიქრობ, იმ ქვეყნის ამგვარი მისწრაფება, რომელმაც ერთიან ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაცია დაისახა მიზნად, ყველასათვის გასაგები უნდა იყოს.

საქართველო-რუსეთის ურთიერთობაში ბევრი რამ გაირკვა ჩემსა და პრეზიდენტ პუტინს შორის ჯერ მოსკოვში, ხოლო მოგვიანებით - ალმათიში საუბრისას, ალმათიში ყველაფერი გაკეთდა იმისათვის, რომ ბატონი პუტინი მთლიანად გარკვეულიყო საქმის ვითარებაში. მინდა კმაყოფილებით აღვნიშნო, რომ იგი რეალისტურად და დღევანდელობის საშური ალღოთი მიუდგა ამ საკითხს და განაცხადა, რომ საქართველოს, როგორც დამოუკიდებელ სახელმწიფოს სრული უფლება აქვს თავად აირჩიოს უსაფრთხოების ის მოდელი, რომელიც მას ყველაზე მეტად აძლევს ხელს. ამ განცხადებამ გარკვეულწილად დააცხრო ვნებათაღელვა მოსკოვის პოლიტიკურ წრეებში. ბოლო ორმა შეხვედრამ რუსეთის პრეზიდენტთან დამარწმუნა, რომ ჩვენ თანდათანობით ვპოულობთ საერთო ენას და სულ უფრო და უფრო უკეთ გვესმის ერთმანეთის. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, ჩვენს შორის ყალიბდება ის პირადი ადამიანური ურთიერთობანი, რომლებიც პოლიტიკაში ხშირად გადამწყვეტ როლს ასრულებენ. მახსოვს სწორედ ამგვარმა ადამიანურმა, ერთმანეთის ინტერესების გათვალისწინებით განმსჭვალულმა ურთიერთობებმა 80-იანი წლების პოლიტიკოსებს შორის გააერთიანეს გერმანია, გამოიყვანეს საბჭოთა ჯარები ევროპიდან, ავღანეთიდან და გალღვეს „ცივი ომის“ თითქოსდა სამუდამოდ გაქვავებული ყინული. პრეზიდენტმა პუტინმა, რომელმაც საკმაოდ კარგად იცის ტერორიზმის მასაზრდოებელი წყაროების, მათ შორის აგრესიული სეპარატიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის ფასი და რომელიც ერთ-ერთი პირველი შეუერთდა ანტიტერორისტულ კოალიციას, მკაფიოდ და საჯაროდ განაცხადა, რომ საქართველო-ამერიკის სამხედრო თანამშრომლობა რუსეთის ინტერესებს არანაირად არ ეწინააღმდეგება. ძლიერი, ერთიანი საქართველო ისევე შეესაბამება რუსეთის საარსებო ინტერესებს, როგორც ერთიანი, სტაბილური რუსეთი - საქართველოს ინტერესებს. ამის დასტურია ის, რომ გაეროს უშიშროების საბჭოში რუსეთმა მხარი დაუჭირა მეგობარი ქვეყნებისა და გენერალური მდივნის სპეციალური წარმომადგენლის მიერ მომზადებულ დოკუმენტს აფხაზეთის კონფლიქტის მოწესრიგების თაობაზე ამან შესაძლებელი გახადა საბჭოს უმნიშვნელოვანესი რეზოლუციის მიღება, რომელიც აყალიბებს თბილისსა და სოხუმს შორის შემდგომი მოლაპარაკების ჩარჩოებს. ერთიანი საქართველოს ფარგლებში. დარწმუნებული ვარ, რუსეთი ასევე თანმიმდევრული იქნება ეუთოს სტამბოლის სამიტის გადაწყვეტილებების შესრულების თვალსაზრისითაც. რომლებიც მისი სამხედრო ბაზების გაყვანას ითვალისწინებენ.

თქვენთვის, ალბათ, ცნობილია, რომ აფხაზეთის კონფლიქტის ზონაში ბოლო დროს გააქტიურდნენ იძულებით ადგილნაც ცვალთა წარმომადგენლები, რომლებიც „ეთნიკური წმენდის“ მსხვერპლი არიან. აფხაზეთის დღევანდელი ხელისუფლება ხელს უშლის რა მათს სახლებში დაბრუნებას. დღესაც, ფაქტობრივად აგრძელებს „ეთნიკურ წმენდას“. საქართველოს არ სურს ახალი სისხლისღვრა, მაგრამ ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საერთაშორისო გაერთიანება, ერთი მხრივ, დაბეჯითებით არწმუნებს დევნილებს, რომ მათ აქვთ უფლება ნებაყოფლობით, ღირსეულად და უპირობოდ დაბრუნდნენ სახლებში, ხოლო მეორე მხრივ, დაბრუნდნენ სახლებში, ხოლო მეორე მხრივ, თავად ბევრს არაფერს აკეთთებს იმისათვის, რომ მათი ეს უფლება უზრუნველყოს. რვა წლის მანძილზე ამ ხალხმა ყველას და ყველაფრის რწმენა დაკარგა, საკუთარი ძალის გარდა. ეს კი სერიოზული ძალაა, თუ მათს რაოდენობას გავითვალისწინებთ, რომელიც თითქმის 300 ათასს უდრის. ერთადერთი, რამაც შეიძლება ამ მასის სტიქიური მოქმედებები შეაჩეროს, შუამავალთა და საერთაშორისო გაერთიანების გადამჭრელი ზომებია, რომლებმაც უნდა აიძულოს სეპარატისტული ხელისუფლება დაჰყვეს უშიშროების საბჭოს რეკომენდაციებს და განაახლოს მოლაპარაკება გაეროს მიერ დასახულ ჩარჩოებში. მინდა ვისარგებლო შემთხვევით და მადლობა მოგახსენოთ იმ უდიდესი მხარდაჭერისათვის, რომელიც გამოხატულია ევროპის კავშირის თავმჯდომარის მიმდინარე წლის 12 მარტის განცხადებაში აფხაზეთში გამართულ ეგრეთ წოდებულ, არჩევნებთან დაკავშირებით, რომელიც მოიწონეს ევროკავშირის ასოცირებულმა წევრებმაც და ევროპის პრაქტიკულად ყველა სახელმწიფომ. რაც შეეხება დსთ-ს ეგიდით განლაგებულ სამშვიდობო კონტიგენტს, პირველ წლებში მათ, მართლაც იტვირთეს ცეცხლის არ განახლების გარანტიათა ფუნქცია, მაგრამ დღეს იმდენად ჯიუტად არ ასრულებენ დსთ-ს მითითებას იძულებით ადგილნაცვალთა დაბრუნების ხელშეწყობის შესახებ, რომ ნეიტრალურად კი არა, კონფლიქტში მონაწილე მხარედ უფრო აღიქმებიან. ვფიქრობ, არსებული მანდატით მათ თავიანთი შესაძლებლობანი უკვე ამოწურეს და საქართველოს პარლამენტის გადაწყვეტილება მათი მანდატის ამ სახით, ვიმეორებ, ამ სახით არგაგრძელების თაობაზე მართლზომიერია. მიგვაჩნია, რომ სამშვიდობო ოპერაციის მანდატი უნდა გაფართოვდეს კონფლიქტის ზონის სიღრმეში და მათ რეალურად უნდა იტვირთონ არა მარტო ძალთა დაშორიშორების, არამედ დაბრუნებულთა დაცვის ფუნქციები.

არც საქართველოს ახლო პარტნიორობა ნატოსთან გვეჩვენება რუსეთთან ურთიერთობის შემაფერხებელ ფაქტორად. საბჭოთა სამხედრო ქონების გაყოფის შემდეგ ჩვენ ახლა გვიხდება ვაკუუმის შევსება ევროპაში ჩვეულებრივი შეიარაღებების შეთანხმებით გათვალისწინებულ ჭერამდე. პირველ რიგში, ამას საქართველოს შეიარაღებული ძალები ნატოს სტანდარტების გათვალისწინებით და ნატოს სპეციალისტთა დახმარებით აკეთებენ, რათა ქვეყანა მზად იყოს ალიანსში გაწევრიანების სათვის, როდესაც ამის დრო მომწიფდება როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე საერთაშორისო ასპარეზზე ცხადია, ეს ჩვენს შორის ამ ეტაპზე მჭიდრო თანამშრომლობას გულისხმობს. დღეს სდღეობით ეს არის და ეს. არა მგონია, ამგვარი თანამშრომლობა რუსეთს საფრთხეს უქადდეს, მით უმეტეს, რომ მას აქვს გაფორმებული, ხოლო ამას წინათ ხელისუფლების უმაღლესი პირებიდან ნატოში გაწევრიანების განზრახვამაც კი გაიჟღერა, ისე კი, დღევანდელ ერთიან ევროპაში, ვფიქრობ ნატოსთან კარგი ურთიერთობებისათვის თავის მართლება არავის არ უნდა სჭირდებოდეს.

ევროპის კავშირში გაწევრიანების სურვილზე რომ ვსაუბრობთ, კარგად გვესმის, რომ ამისათვის ქვეყნის შიგნით ღრმა პოლიტიკური და ეკონომიკური რეფორმებია განსახორციელებელი. პრობლემა უამრავია - კონფლიქტები, ასიათასობით იძულებით ადგილნაცვალი, უმძიმესი სოციალური ფონი, განსაკუთრებით პენსიონერთა მდგომარეობის გათვალისწინებით. აშკარად არის საბიუჯეტო კრიზისი, რომელსაც ჩვენში ხშირად შეცდომით ეკონომიკურ კრიზისთან აიგივებენ. ეს ასე არაა. საქართველოს მაკროეკონომიკური მაჩვენებლები ამას თვალნათლივ ადასტურებენ. გასული წლის მთლიანი ეროვნული პროდუქტი 4,5 პროცენტით გაიზარდა. ინფლაციის დონე 3,5 პროცენტს და ეს საუკეთესო მაჩვენებელია ბოლო 10 წლის მანძილზე ეროვნული ვალუტის ლარის კურსი მერყეობს დასაშვებ ფარგლებში. მოკლედ ეკონომიკა ნამდვილად წინ მიდის თანდათანობით ძალას იკრებს ადგილობრივი წარმოება, მაგრამ იმის გამო, რომ ბოლო წლების მანძილზე განსაკუთრებით გაძნელდა ბიუჯეტის შევსება, სერიოზულად ფერხდება სახელმწიფოს წინაშე მდგარი ამოცანების გადაჭრა, მათ შორის მასწავლებლების, ექიმების, პენსიონერების, არმიის პოლიციის და სხვა ძალოვანი სტრუქტურების თანამშრომელთა ანაზღაურების ზრდა. ყოველივე ამის გამომწვევ მიზეზთა შორის უმთავრესია კორუფცია, უნდა გულახდილად გითხრათ ამის შესახებ: კორუფციას შეუძლია ძირი გამოუთხაროს სახელმწიფოში ახლად ჩამოყალიბებულ დემოკრატიულ ინსტიტუტებს, საზოგადოდ ქვეყნის დემოკრატიულ მომავალს. კარგად გვაქვს გაცნობიერებული, რომ ან დავამარცხებთ კორუფციას, ან ქართული სახელმწიფო ძალზე დიდი ხნით ასცდება განვითარების ცივილიზებულ გზას. უკვე ერთი წელია, რაც პრეზიდენტთან არსებობს და ფუნქციონირებს ანტიკორუფციული საბჭო. კარგად ვიცი, თუ რა დაბრკოლებების გადალახვაც უწევს მის ახალგაზრდულ კოლექტივს. ამ დაბრკოლებებს შორის, ალბათ ყველაზე რთულია ჩვენს საზოგადოებაში ისტორიული ბედუკუღმართობის გამო ფესვგადგმული მიდგომა, რომელიც ხშირ შემთხვევაში, სახელმწიფოს პარტნიორად კი არა მტრად სახავს. ამის მიზეზია ის, რომ საქართველო უკანასკნელი საუკუნეების მანძილზე სხვა ქვეყნების მიერ იყო დაპყრობილი და ხალხს მხოლოდ ახლა უწევს იმის გააზრება, რომ დღეს ისინი საკუთარ სახელმწიფოში ცხოვრობენ.

ანტიკორუფციული საბჭოს საქმიანობამ უკვე შექმნა ის ხერხემალი, რომელსაც შემდგომი მოქმედებები უნდა დაეფუძნოს. გასული წლის 15 მარტის პრეზიდენტის ბრძანებულების საფუძველზე სრული მასშტაბით ამოქმედდა ადრე შემუშავებული ეროვნული ანტიკორუფციული პროგრამა. თანამდებობიდან გათავისუფლდა აღმასრულებელი ხელისუფლების მთელი რიგი მაღალი რანგის პირები, შეიქმნა აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურული რეფორმირების ყოვლისმომცველი გეგმა, რომლის განხორციელებას წელსვე დავიწყებთ. განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ვანიჭებთ ძალოვანი სამართალდაცვის სტრუქტურების რეფორმირებას, რაც გადამწყვეტ როლს შეასრულებს კორუფციაზე გამარჯვებაში ამ საკითხებზე ცალკე კომისია მუშაობს, რომელიც ძირითად მიმართულებებს და განხორციელების კონკრეტულ გზებს სახავს.

მიუხედავად სირთულეებისა, დემოკრატიული გარდაქმნები საქართველოში საკმაოდ წარმატებით ხორციელდება. ქართველმა ხალხმა შეძლო თავისუფალი, დემოკრატიული საზოგადოების შექმნა. ყველა შესაბამისი ატრიბუტით; განავითარა დემოკრატიული სახელმწიფოებრივი ინსტიტუტები და აქტიური სამოქალაქო საზოგადოება. თავისუფლების ღირებულება, ჩვენი ხალხისათვის იმდენად მაღალი აღმოჩნდა, რომ მისი ხელყოფის თუნდაც ეჭვმაც კი გასულ ოქტომბერს მასშტაბური ქუჩის აქციები, საქართველოს პარლამენტის ხელმძღვანელობის შეცვლა და მთელი მთავრობის გადადგომა გამოიწვია. ოქტომბრის მოვლენებმა დაგვანახეს, რომ დემოკრატიული ღირებულებანი ჩვენში შეუქცევადად დამკვიდრდა და ხალხი მზადაა მათს დასაცავად. ამ ღირებულებების დამკვიდრების ყველაზე ნათელი მაგალითია საქართველოს თავისუფალი მასმედია. იგი დაუფარავად გამოხატავს აზრთა სხვადასხვაობას ამა თუ იმ საჭირბოროტო საკითხზე, უფრო ხშირად კონსტრუქციულად და მოურიდებლად, ზოგჯერ კი მწარედ და ღვარძლიანად

აკრიტიკებს ყველას და ყველაფერს თქვენი მონა-მორჩილის ჩათვლით. ხშირად ისიც კი მგონია, რომ კრიტიკის ობიექტი მხოლოდ მე ვარ. თავს იმით ვიმშვიდებ, რომ ეს ახლად თავისუფლებამოპოვებული მასმედიის ზრდის პროცესის თანმხლები შედეგია. ტოტალიტარიზმის წლებში ქართველებს იმდენი დაუგროვდა სათქმელი, რომ ყველაფრის ერთბაშად ამოთქმა გვსურს. მომწიფების ეს დროც ჩაივლის და პირობას ვიძლევი, რომ ქვეყნის სხვა მაჩვენებლებთან ერთად, ქართული მასმედიაც, როგორც სტილისტიკით, ისე დახვეწილობით ევროპის კავშირის სტანდარტებს დააკმაყოფილებს.

პატივცემულო დეპუტატებო,

იქნებ სიტყვა გამიგრძელდა, მაგრამ უნდა მაპატიოთ. ეს საქართველოს პრეზიდენტის პირველი გამოსვლაა ევროპარლამენში და ჩვენი მასმედიისა არ იყოს, მეც უამრავი სათქმელი დამიგროვდა თქვენთვის. ჩემი მიზანია დაგანახოთ საქართველო ისეთი, როგორიც არის უამრავი პრობლემით, ზოგჯერ აბობოქრებული, მაგრამ მუდამჟამს იმის ურყევი რწმენით, რომ მისი ბუნებრივი და კანონიერი ადგილი იქ, თქვენს შორისაა. ვიცი, ეს დღეც მოვა და ისიც ვიცი, ჩემი ხალხი ამ გზაზე ყველა გამოცდას გაუძლებს.

ბატონმა თავმჯდომარემ უკვე ბრძანა, რომ ჯერ კიდევ 1989 წელს, ცივი ომის დროს გახლდით აქ, პარლამენტში. მას შემდეგ, რაც ნატოს შტაბ-ბინა მოვინახულე, ეს იყო ნომერ პირველი სენსაცია, იმიტომ, რომ საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრი ნატოს ესტუმრა. შემდეგ მქონდა საკმაოდ ხანგრძლივი გამოსვლა ამ პარლამენტში. დღეს ბედნიერი ვარ, რომ გამოვდივარ ახალი ევროპის, ახალი ევროპარლამენტის წინაშე, თავ ვისუფალ და დამოუკიდებელ ევროპაში.

დიდი მადლობა ყურადღებისათვის.

„ჩემი მიზანია დაგანახოთ საქართველო ისეთი, როგორიც არის - უამრავი პრობლემით, ზოგჯერ იმედგაცრუებული, ზოგჯერ აბობოქრებული, მაგრამ მუდამჟამს იმის ურყევი რწმენით, რომ მისი ბუნებრივი და კანონიერი ადგილი აქ, თქვენს შორისაა“ // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 19 მარტი. - №66 (4125). - 1, 3 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
პრესკონფერენცია გერმანიასა და ბელგიაში ვიზიტის
შედეგების შესახებ. 2002 წლის 19 მარტი

„საქართველოს რესპუბლიკა“: ბატონო პრეზიდენტო, ჩვენ ყველანი დამსწრე და მნახველი ვიყავით იმისა, თუ მაღალი რეგისტრისა იყო ჰალეს სპორტის სასახლეში გამართული ჰანს დიტრიხ გენშერის მასშტაბური საიუბილეო ზეიმი.

მაგრამ პირველი საზეიმო აკორდი იყო თქვენი გამოჩენა ამ სასახლეში. შემოხვედით თუ არა, ათასობით მაყურებელი ფეხზე წამოგიდგათ და მხურვალე ტაშით შეგეგებათ.

დაგვირგვინებაც თქვენი იყო - თქვენი მისალმება.

თუ შეიძლება, თქვენი კომენტარი ამასთან დაკავშირებით.

ეს ერთი.

მეორე შეკითხვა ევროპის პოლიტიკურ დედაქალაქში, ევროსტრუქტურებში თქვენს ვიზიტს შეეხება: უფრო შემოტრიალდა ევროპა საქართველოსაკენ, უფრო რეალისტურად იწყებს ფიქრს ჩვენზე, ჩვენს პრობლემებზე?

ისეთი მასშტაბის შეკითხვები დამისვით, რომ პასუხის გაცემას მთელი ლექციის წაკითხვა სჭირდება.

პრეზიდენტი ხუმრობს, როგორც ყოველთვის, ამ ტონით იწყებს პასუხის გაცემას, მაგრამ ორიოდე სიტყვაში გაირკვევა, რომ ვიზიტი მოვლენითი ხასიათისა იყო და არა მარტო მოვლენათა ხასიათის, არამედ - მასშტაბური, დღეს სახვალიოდ და უფრო იქით გათვლილი და გადადგმული ნაბიჯი.

მაშ ასე, - ლაპარაკობს საქართველოს პრეზიდენტი:

მინდა მოკლედ განვმარტო, რომ მივიღე გადაწყვეტილება, გენშერის იუბილეზე რომ ჩავსულიყავი.

თქვენ იცით ჩემი პრინციპები: პოლიტიკაში მე მწამს ზნეობრიობა და ადამიანურობა, მე მიმაჩნია, რომ ამის გარეშე ცივი ომის დამთავრება არ შეიძლებოდა. ჩემი და გენშერის და ჩემი და სხვა კოლეგების ურთიერთობა სწორედ ასეთმა პრინციპებმა განაპირობა.

მე მინდა, არ ვუღალატო და ბოლომდე ერთგული დავრჩე პოლიტიკის იმ საფუძვლებისა, რომლებმაც მსოფლიოს ასეთი გიგანტური ცვლილებები გამოიწვია.

რა თქმა უნდა, შეიძლებოდა, არ ჩავსულიყავი ჰალეში. ვიცი, ზოგი იტყვის საქართველოში - რა დროს იუბილეზე სიარულია, ხარჯი ესაო და ისაო, თუმცა უნდა გითხრათ, რომ გერმანელ ლებმა თავისი ხარჯით მიგვიღეს. მეტიც, 350 გერმანული მარკა გამოგვიყვეს სოფლის დაზარალებული რაიონებისათვის სასუქების შესაძენად.

ბევრი არ არის, მაგრამ საკმარისია.

ამისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ჩემი და გენშერის ურთიერთობა მაგალითად დარჩეს ახალი თაობებისათვის. არა მარტო მასთან ურთიერთობა, მაგრამ ამჯერად გენშერზე ვლაპარაკობთ, არ მინდა საქართველოს დაეკარგოს ის, რასაც საქართველოს ხალხის მიმართ გერმანელი ხალხი გრძნობს.

თქვენ მართალი ხართ: იქ სხვებიც იყვნენ - გამოჩენილი, ცნობილი მოღვაწეები (აშშ ყოფილი სახელმწიფო მდივანი ჰენრი კისინჯერი, გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრი იოშკა ფიშერი; და სხვები - დიდი ფიგურები). სავსებით გასაგებია, რომ შევარდნაძემ ისინი არ დაასახელა. დიპლომატიაც და ტაქტიც. მაგრამ ფართო აუდიტორიამ ყველა ისინი იუბილის მონაწილეებად აღიქვა და შეაფასა სათანადოთაც. პრეზიდენტი შევარდნაძე სულ სხვა სიმაღლეზე ჩანდა - ა. ს.), მაგრამ სწორედ საქართველოს პრეზიდენტს მოუწყვეს ოვაცია.

ეს ერთი.

მეორე. მე ვალდებული ვარ თვით ჰანს გენშერის წინაშე. ბევრს ლაპარაკობენ, რომ საქართველომ ბევრი რამ გააკეთა გერმანიისათვის. მაგრამ ისიც ხომ გვახსოვს, გენშერი საქართვლოში მაშინ ჩამოვიდა როცა სამოქალაქო ომი მძვინვარებდა, მე ლეგიტიმური არ ვიყავი (სახელმწიფო საბჭოში მთხოვეს მუშაობა). მაშინ მას არ სჯეროდა, რომ ეს ქვეყანა რაღაცას დაემსგავსებოდა. აი, ასეთ ვითარებაში განაცხადა, რომ ჩამოიტანა 70 მილიონი ეკიუ შეღავათიანი კრედიტი. მაშინ იმან გადაგვარჩინა. სულზე მოგვისწრო. შიმშილით იღუპებოდა მთელი ქვეყანა. მაშინ ამ ფულით მარცვალი შევიძინეთ, გაზის ვალი გადავიხადეთ...

სხვათა შორის, ევროკავშირი კვლავაც გვეხმარება, ეს კრედიტი, რომ დაიფაროს - თავისი დახმარებით ფარავს ამ კრედიტს.

როცა პოლიტიკა ასეთ ადამიანურ ურთიერთობებში გადადის და ხალხის საკუთრება ხდება, ეს უნდა დაიკარგოს.

მიაქციეთ ყურადღება სრულიად ახალ ფორმულას: პოლიტიკა, რომელიც ზნეობრივ და ადამიანურ ნორმებს ემყარება, ადამიანურ ურთიერთობებში გადადის და თვისებრივად ახალ ხარისხს იძენს - ხალხის საკუთრება ხდება. ეს საკუთრება ხალხისა, ხალხს, თაობებს უნდა დარჩეს.

ამიტომაც მიმაჩნია, გადაწყვეტილება, თქვენთან ერთად რომ ჩავსულიყავი ჰალეში და იმ ზეიმში მონაწილეობა მიგვეღო, არა მარტო დღევანდელი თაობისთვისაა და არა მარტო გენშერს და შევარდნაძეს სჭირდება, ეს სჭირდება მომავალ თაობებს, ახალგაზრდებს, თუნდაც იმ ახალგაზრდა პარლამენტარებს, რომლებიც ევროპარლამენტის წინ შეგვხვდნენ და ხელი დაგვიქნიეს.

ან მე მიცნეს, ან თქვენ...

(აი ამით გამოირჩევა ყველასგან ედუარდ შევარდნაძე: არა მარტო ადამიანური პოლიტიკის წარმართვის უნარით, არამედ დიდ პოლიტიკაზე საუბრის იუმორით დამიწებით იქ და მაშინ, როცა ეს საჭიროა, ანუ რის შემდეგაც შეიძლება პათეთიკა დაიწყოს. აბა, მითხარით, რა შუაში ვარ მე ამ სტრიქონების დამწერი და რატომ უნდა ვეცნე ახალგაზრდებს ევროპარლამენტის წინ?

ეს არის თბილი იუმორი, რომელსაც მართლა დაფასება სჭირდება.

მაგრამ იუმორი იუმორად. თემას კი, რომელსაც პრეზიდენტი ანვითარებს, სერიოზული აკორდი სჭირდება.

ამ იუმორის ფონზე კიდევ უფრო გამოიკვეთება ნათქვამის მნიშვნელობა).

ასე რომ, მე მინდა, ეს ქართველი და გერმანელი ხალხის მემკვიდრეობად იქცეს, დაასკვნის პრეზიდენტი და მეორე საკით თხზე გადადის.

- მეორე საკითხი, რა თქმა უნდა, უფრო რთულია.

რა თქმა უნდა, ჩვენ დრო დავკარგეთ ევროკავშირთან დაახლოების თვალსაზრისით.

პირველი ვიზიტი რომ შემდგარიყო, ცოტათი უფრო წინ ვიქნებოდით. ეს ვიზიტი, გახსოვთ, გადავდე თქვენთვის კარგად ცნობილ მოვლენებთან დაკავშირებით. (გამოსვლები სიტყვის თავისუფლების დასაცავად, პარლამენტის თავმჯდომარის გადადგომა, მთვრობის დათხოვნა - ა.ს.)

ისიც გასათვალისწინებულია, რომ ამ პერიოდში მოხდა ისეთი, რამ, რამაც ბევრი რამ შეცვალა არა მარტო ევროპაში, არამედ მსოფლიოშიც. ეს არის 11 სექტემბერი.

ადრე, როცა ვუყვებოდი ევროპელებს „დიდი აბრეშუმის გზის“ ნავთობსადენებისა და გაზსადენების შესახებ, ეს მათთვის ცოტა ნაკლებად გასაგები იყო. კი ყველაფერი ეს კარგია, მაგრამ ჩვენ ამის გარეშეც ვცხოვრობთ. არის ჩრდილოეთით (ზღვაში) ნავთობისა და გაზის დიდი მარაგი, ამიტომ არ გვეჩქარება სხვა პროექტების განხორციელებაო.

(არ ეჩქარებოდათ.

ახლა თქვენ წარმოიდგინეთ ნებისყოფის რა მობილიზება დასჭირდა საქართველოს პრეზიდენტს, რათა ევროპელთა ინფანტილიზმი, ზოგიერთი მეზობელი ქვეყნის მძაფრი წინააღმდეგობა და შინაურ ოპონენტთა კრიტიკული შემოტევები დაეძლია და მოეგვარებინა და რაც მთავარია, არ დაეკარგა ოპტიმიზმი და საბოლოო გამარჯვებისათვის ებრძოლა. ეს სიჯიუტე კი არ იყო, მსოფლიო პროცესების განვითარების ობიექტური ანალიზიდან გამომდინარეობდა და შევარდნაძისეულ რამდენიმესვლიან გათვლებს ეფუძნებოდა.

ახლა მან პირველად თქვა ევროპის ზრდილობიანი გულგრილობისა თუ ზანტი მხარდაჭერის შესახებ, მაგრამ თქვა მას შემდეგ, რაც ეს წინაღობა მოიხსნა).

მას შემდეგ, რაც 11 სექტემბრის ტრაგედია დატრიალდა, მას შემდეგ, რაც ამერიკელები გადასხდნენ უზბეკეთში, ავღანეთში, ევროპელებიც დაფიქრდნენ და მიხვდნენ, რომ რაღაც ძალიან სერიოზული მოვლენები ვითარდება მსოფლიოში.

როცა ვესაუბრებოდი გუშინ ევროკავშირის საბჭოში ჰავ ვიერ სოლანას, დღეს - ევროკომისარს ქრისტოფერ პატენს, შემდეგ ევროკომისიის პრეზიდენტს რომანო პროდის, სხვებსა და სხვებს, დავრწმუნდი, რომ ახლა ისინი უკვე სულ სხვანაირ რად უყურებენ ჩვენს ამ პროექტებს. საქართველოს ადგილსაც სხვანაირად ხედავენ: ცენტრალურ აზიას ევროპის ცენტრიდან ვერ მისწვდები, იქიდან რას გამოატარებენ ევროპისაკენ - ნარკოტიკებს თუ საჭირო პროდუქციას - ამის გაცნობიერება დაიწყეს. აქედან გამომდინარე, საქართველოს მიმართ დამოკიდებულება სულ სხვა არის დღეს,

ვიდრე ვთქვათ, ორი წლის წინათ. მაშინ ასე გვიყურებდნენ: კი, თქვენ უნდა შეხვიდეთ ევროკავშირში, ჩვენ მოგეხმარებით, მაგრამ ამას სანახევროდ მოწყალების გაღების ხასიათი ჰქონდა. ახლა საბოლოოდ დარწმუნდნენ იმაში, რასაც ორი, სამი, ოთხი წლის წინათ ვეუბნებოდი - „დიდი აბრეშუმის გზა“, ცენტრალური აზიის რესურსები, დიდი ნავთობსადენები და გაზს სადენები საქართველოს გარეშე ევროპამდე ვერ მივა და ვერ მიაღწევს.

დღეს მე დავუზუსტე ასეთი რამეც: იმ „დიდი აბრეშუმის გზით“ ჩინეთიდან, ცენტრალური აზიიდან, ავღანეთიდან შეიძლება შემოვიდეს არა მარტო საჭირო პროდუქტი და პროდუქცია, ნავთობი, გაზი და სხვა, არამედ - დიდი რაოდენობით ნარკოტიკები და ძალიან დიდი რაოდენობით - იარაღი, საბრძოლო მასალები, ათასი სხვა უბედურება.

სხვათა შორის, ძალიან ჩამეძია რომანო პროდი, - ნარკოტიკებს როგორ ვებრძოლოთო, ძალიან დიდი მოსავალი იყო ავღანეთში ინდური კანაფის, რისგანაც ამზადებენ ანაშას, რამდენი გზა უნდა გადავკეთოთო...

- დაგეთანხმათ?

- დამეთანხმა. და, საერთოდ, მინდა გითხრათ, რომ გუშინდელი და დღევანდელი შეხვედრები ერთი ძალიან მძლვრი ნაბიჯია ევროპისაკენ, ევროკავშირისაკენ გადადგმული. და ეს სულაც არ არის შემთხვევითი. რომანო პროდისთან ერთად გამართულ პრესკონფერენციაზე, სადაც ჯერ ის გამოვიდა, შემდეგ - მე, ვთქვი, - მგონი გავაგებინე ბატონ პროდის, რომ საქართველოს მიღებით ევროკავშირში, ეს საერთაშორისო გაერთიანება გახდება უფრო ძლიერი და ღონიერი. რა ძალა ჩვენ გვაქვს... მე მგონი, მთლად კარგად ვერ გაიგო ეს იუმორი, მაგრამ მიხვდა, რომ ფაქტობრივად მაინც ასეა.

მე რომ ვლაპარაკობ - საჭირო ვხდებით, ახალი ფუნქცია შევიძინეთ და სხვა, ახლა, ამ ვიზიტმა კიდევ ერთხელ დამარწმუნა, რომ მართლა საჭირონი ვართ. მართლაც საჭირონი.

მეორე საკითხი: რა უნდა გავაკეთოთ იმისთვის, რომ დავაჩქაროთ ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესი?

ძალიან დიდი სამუშაო გველოდება.

ევროპარლამენტის თავმჯდომარესთან რომ ვიყავით, მან თქვა: ნუ გგონიათ, რომ ერთ დღეს დაგიძახებენ და გეტყვიან - განაცხადი წარმოადგინეთ და შემობრძანდით ევროკავშირში! არა. უნდა ირბინოთ, უნდა იმუშაოთ ყველა ქვეყანასთან - ევროკავშირის წევრებთან, უნდა იმუშაოთ აქ ბრიუსელში პროდისთან, ჩემთან, სხვებთან ევროპარლამენტში და თქვენ უნდა შექმნათ ისეთი განწყობილება, რომ საქართველოს გარეშე ჩვენ რაღაც გვაკლია, რომ სამხრეთი კავკასია ჩვენთვის აუცილებ ბელი კომპონენტია.

ამის გაკეთება, მართლაც, შეიძლება.

ძალიან ჭკვიანი კაცია ამ საერთაშორისო სტრუქტურის ხელმძღვანელი. მე მას გამოვარჩევდი რეალისტური მიდგომით ამ პრობლემებისადმი.

მან თქვა: - თქვენ უკვე მწიფდებით საიმისოდ, რომ იბრძოლოთ და იმუშაოთ ევროკავშირში გაწევრიანებისათვის.

დღეს იქნება ეს, თუ ხვალ, არ ვიცი. ამას დრო დასჭირდება. რამდენიმე წელიწადი, ალბათ, კიდევ იქნება საჭირო. ერთ-ერთ თანამოსაუბრეს ვუთხარი, რომ ძალიან მინდა, ჩემი ასაკის კაცი ამას მოესწროს. მაგრამ როგორც იტყვიან, ევროკავშირის ჭიშკარი შევაღეთ. ჰავიერ სოლანამ კარგად თქვა: მართალია, ჭიშკარი თქვენი არ არის, მაგრამ მისი გასაღები უკვე თქვენს ხელთ არისო.

მართლაც ჩვენზეა დამოკიდებული ყველაფერი - რამდენად შევძლებთ ჩვენი კანონმდებლობის სრულყოფას, რამდენად სტაბილური იქნება ქვეყანა, რადგან არავის არ უნდა კონფლიქტებში და არამყარ ურთიერთობებში ჩართვა, ზედმეტი პასუხისმგებლობის აღება.

ერთხელ კიდევ ხაზს ვუსვამ: ჩვენ გავხდებით ევროკავშირის წევრი ქვეყანა არცთუ შორეულ მომავალში, მაგარმ მხოლოდ მაშინ, როცა ამისი ღირსნი ვიქნებით, როცა ჩვენი შიდა წესრიგი, ცხოვრების წესები იქნება ევროკავშირის მოთხოვნათა შესაბამისი.

ეს იქნება რთული პროცესი, მაგრამ ჩვენი ხალხის ნიჭიერების, თავდადების ძალიან დიდი იმედი მაქვს, ისევე, როგორც იმისა, რომ ეს არ არის შორეული მომავლის საქმე.

- ევროკავშირი აპირებს 2004 წელს თავისი სამშვიდობო კონტიგენტის ჩამოყალიბებას. რამდენად შესაძლებელი იქნება ინტერნაციონალიზაციის ფარგლებში მისი აფხაზეთში გამოყენ ნება? (პრაიმ - ნიუსი).

- მიიღებენ თუ არა ის ნაწილები, რომელთა ჩამოყალიბებას აპირებენ, მონაწილეობას კონფლიქტების მოწესრიგების საქმეში?

ეს საკითხი არ დამიყენებია შემდეგი მოსაზრებით: პროცესი უნდა განვითარდეს. არ უნდა ვუთხრათ, თქვენ მოხვალთ და კონფლიქტს მოგვიგვარებთ. მე მგონი, რომ თუ მათ გეგმას შესრულება უწერია, ეს ნაწილები უნდა გამოიყენონ ევროპაში წესრიგისა და მშვიდობისათვის, იმის და იმათ წინააღმდეგ, როცა რამე ან ვინმე დაემუქრება ამ მშვიდობას.

და კიდევ ერთი საკითხი, რომელიც გავარკვიეთ.

მათ ძალიან აინტერესებდათ, რა არის ამერიკელების, მონაწილეობა, ნიშნავს თუ არა ეს ბაზების შექმნას. მე განვუმარტე, როგორც ჩვენ ვლაპარაკობთ, რომ ჩვენი მეგობრები - ამერიკელები ეხმარებიან თავიანთ მეგობრებს, ე.ი. ჩვენ გაწვრთნილი ჯარის შექმნაში.

დიდ ინტერესს იჩენენ პრობლემისადმი - ჩვენ და რუსეთი, როგორ განვითარდება ჩვენი ურთიერთობა. აქაც, მე მგონი, ყველაფერი გავარკვიეთ და ბევრი არგუმენტი, რომელიც თვით პუტინმა წამოაყენა, გამოვიყენე იმის დასაბუთებლად, რომ რუსეთის ხელმძღვანელობა, ყოველ შემთხვევაში, პრეზიდენტი, არ ხედავს ტრაგედიას, თუ 200-300 სამხედრო სპეციალისტი ჩამოვა საქართველოში და დაგვეხმარება არმიის შექმნაში.

ესმით ეს ევროპელებს, ძალიან კარგად ესმით მათ არ უნდათ ურთიერთობის გაფუჭება, რა თქმა უნდა, ამერიკასთან, მაგრამ რუსეთთანაც სურთ კარგი ურთიერთობა ჰქონდეთ: ნავთობი, გაზი, ბევრი რამ არის ამის საფუძველი, თუნდაც გეოგრაფიული ფაქტორი.

ერთი სიტყვით, გაურკვეველი საკითხები თითქმის არ დაგვრჩენია.

რაც შეეხება ნატოსთან ურთიერთობას გენერალურ მდივ ვანთან ლორდ ჯორჯ რობერტსონთან ძალიან აქტუალური საუბარი არ მქონია (თუმცა ეს საუბარი დაგეგმილზე კარგა მეტი ხნით გაგრძელდა. - ა. ს.), ისეთი, დღეს და ხვალ რომ უნდა გად დაწყდეს მე ერთხელ დავასახელე 2005 წელი, დავაკაკუნებთ-მეთქი ნატოს კარზე. ეს სიტყვაც არ მიხმარია - დაკაკუნება. შეიძლება, - ცოტა ადრე მოხდეს, შეიძლება, ცოტა გვიან. მაგრამ დღეს, ამერიკელებთან ჩამოყალიბებული ახალი ურთიერთობის შემდეგ, იმდენად ნატო არ მაინტერესებს, რამდენადაც ევროკავშირი.

ჩვენ ევროსაბჭოში შევედით, ახლა ევროკავშირია ჩვენი მიზანი. ევროკავშირი არის გარანტია, რომ საქართველო აყვავებული ქვეყანა გახდება.

ევროკავშირიდან ჩვენ უკვე მივიღეთ 350 მილიონი ევრო პირდაპირი დახმარება, 224 მილიონი ევრო გრძელვადიანი კრედიტი, რომელსაც მათივე დახმარებით ვფარავთ. ევროკავშირს მე გავუგზავნე წერილი სამხრეთ კავკასიის საკომუნიკაციო ქსელების განვითარების წინადადებით, კერძოდ, რომ აშენდეს დიდი თანამედროვე ავტომაგისტრალი, რომელიც ყველა მოთხოვნას უპასუხებს - ბაქოდან თბილისამდე, ფოთამდე და ბათუმამდე. და ასეთივე მაგისტრალი ერევნიდან თბილისამდე და შავი ზღვის სანაპირომდე. ეს მილიარდიანი პროექტი იქნება, შეიძლება ცოტა მეტიც - მილიარდ ნახევარი საპროექტო დავალიანება უკვე მიცემული აქვთ.

ინიციატივა ჩემი იყო, შემდეგ ჰეიდარ ალიევს ველაპარაკე, მერე - ქოჩარიანს. იმათაც გააგზავნეს წერილები და რახან ამან მიიღო რეგიონული პროექტის სახე და მასშტაბი, ევროკავშირში ამ წინადადებას დიდი ენთუზიაზმით შეხვდნენ.

(გავიხსენოთ, ნავთობისა და გაზსადენების პროექტებისადმი დასაწყისში ნეიტრალური დამოკიდებულება. შევადაროთ ამჟამინდელ ენთუზიაზმს და წარმოგვიდგება საკომუნიკაციო პროექტების განხორციელების რეალისტური სურათი, ყველა იმ სასიკეთო შედეგით, რომელიც მათ რეალიზაციას ჩვენი ქვეყნისთვის ექნება).

ასეთი პროექტი უამრავია და მჯერა, რომ ევროკავშირს უფრო მალე დავუახლოვდებით, ვიდრე დღეს წარმოგვიდგენია.

არმაზ სანებლიძე,
„სრ“ სპეც.კორ.„კორ.
ჰალე-ბრიუსელი-თბილისი.

სურათებზე: ჰანს დიტრიხ გენშერის საიუბილეო ზეიმზე (ზემოთ);
ბრიუსელში
ლელა ბლატონრავოვას და ბესიკ კეზერაშვილის ფოტო

ედუარდ შევარდნაძე: ჩვენ ევრო კავშირის ჭიშკარი შევაღეთ. ჰავიერ სოლანამ კარგად თქვა: ჭიშკრის გასაღები უკვე თქვენს ხელთ არის // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 2002. - 21 მარტი. - №68 (4127). - 1, 3 გვ.

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის
25 მარტის რადიოინტერვიუ

- გასული პოლიტიკური კვირის უმნიშვნელოვანესი მოვლენა, რასაკვირველია, იყო თქვენი ვიზიტი ბრიუსელში, შეხვედრები ნატოსა და ევროკავშირის ხელმძღვანელობასთან და საუბრები იმის შესახებ, რომ საქართველოს გაწევრიანება ამ ორგანიზაციებში არცთუ შორეული მომავლის საქმეა, როგორც ეს ბევრს წარმოედგინა. გარდა ამისა, იმყოფებოდით გერმანიაში თქვენი მეგობრის ჰანს-დიტრიხ გენშერის მიწვევით, მის დაბადების დღესთან დაკავშირებით და მონაწილეობა მიიღეთ სპეციალური გადაცემის ჩაწერაში. თქვენ გენშერს უთხარით, რომ მას უდიდესი წვლილი მიუძღვის ევროპის გაერთიანებაში. თუმცა თავად გენშერი თქვენ გიხდიდათ მადლობას იმისათვის, რომ გერმანიას ერთიანობა აჩუქეთ. მან ასეთი სიტყვებიც კი თქვა: თქვენ წინაშეა მსოფლიო ლეგენდა და ყველა გერმანელმა მას სამაგიერო უნდა გადაუხადოს იმით, რომ თუნდაც მცირედი რამ გააკეთოს მისი ქვეყნისათვის - საქართველოსთვის... - ჟურნალისტის ნატო ონიანის თხოვნით ამ თემაზე საუბრით დაიწყო თავისი ტრადიციული ორშაბათის რადიოინტერვიუ საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ:

- მადლობელი ვარ ამ შეკითხვისათვის. მართალია, ძალიან ბევრი ითქვა, თითქმის ყველა ტელეარხმა იმუშავა, თქვენს გადაცემაშიც ძირითადად პრობლემებს მიექცა ყურადღება, მაგრამ ალბათ ზოგიერთი კომენტარი ჩემგანაც აუცილებელია.

მიმაჩნია, რომ ეს ვიზიტი კიდევ ერთი, მძლავრი ნაბიჯი გახდა ევროკავშირთან დაახლოვების გზაზე.

მართალია, გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, ქალაქ ჰალეში სტუმრობას, ერთი შეხედვით თითქოს ნაკლები პრაქტიკული მნიშვნელობა ჰქონდა, მაგრამ სინამდვილეში ეს არ იყო მხოლოდ საქართველოს და ჩემი მეგობრის ჰანს-დიტრიხ გენშერის იუბილეში მონაწილეობა - კიდევ ერთხელ წარმოჩინდა საქართვლოს განსაკუთრებული ურთიერთობა გერმანიასთან.

ძალზე მნიშვნელოვანი საუბარი გაიმართა საგარეო საქმეთა მინისტრთან იოშკა ფიშერთან.

გარდა ამისა, მასპინძლებმა, როგორც იტყვიან „ხელცარიელი არ გამოგვიშვეს“: გერმანიამ დამატებით 350 ათასი ევრო გამოყო გვალვით დაზარალებული რეგიონების დასახმარებლად. ეს, ძირითადად, დასავლეთ საქართველოს რაიონებისათვის სასუქის შესაძენად არის გათვალისწინებული.

გრძელდება დახმარების სხვა პროგრამებიც - ჭეშმარიტად გერმანული პუნქტუალობითა და გულითადობით.

თუ გავითვალისწინებთ, რომ ჰალეში საქართველოს დელეგაციის სტუმრობისას ხარჯები მასპინძლებმა დაფარეს, უეჭველია დასკვნა, რომ სწორი გადაწყვეტილება მივიღეთ, როდესაც დავთანხმდით თხოვნას, საქართველოს პრეზიდენტი აუცილებლად სწვეოდა გერმანიას.

გერმანელები კვლავინდებურად აღნიშნავენ, რომ მათი ქვეყანა ვალდებულია დაეხმაროს საქართველოს ყველა თვალსაზრისით - როგორც ეკონომიურად, ასევე ქვეყნის გამთლიანებისა და გაერთიანების მშვიდობიან ძალისხმევაში.

აქ გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ ევროპაში თვისობრივად ახალი ეტაპი დაიწყო: საბოლოოდ ამოქმედდა გადაწყვეტილება ერთიანი ვალუტის შემოღების თაობაზე; უეჭველად დაჩქარდება სხვა ინტეგრაციული პროცესებიც.

ამ თვალსაზრისითაც ძალიან მნიშვნელოვანი იყო ბრიუსელში ჩვენი ვიზიტი, მით უმეტეს, გლობალური ანტიტერორისტული ოპერაციის მიმდინარეობისას.

როგორც მოგეხსენებათ, ეს ვიზიტი რამდენჯერმე გადაიდო, მაგრამ ამჯერად, როცა საქართველოს გარშემო ესოდენ მნიშვნელოვანი, შეიძლება ითქვას, ეპოქალური ძვრები ხდება, ევროკავშირსა და ნატოში სტუმრობას განსაკუთრებული დატვირთვა ჰქონდა.

ჩვენთვის ამჯერადაც პრიორიტეტული იყო ეკონომიკური პრობლემატიკა. დღევანდელ მსოფლიოში ეკონომიკა მიიჩნევა სახელმწიფოებრივი მდგრადობისა და განვითარების უმთავრეს წყაროდ.

ამდენად, ევროკავშირის პრეზიდენტთან რომანო პროდისთან, ხავიერ სოლანასთან, კრისტოფერ პატენთან, ევროპარლამენტის ხელმძღვანელობასთან (ეს საოცრად საინტერესო ხალხია) საუბრების ძირითადი თემა სწორედ საქართველოს ყოველმხრივი უშიშროების უზრუნველყოფა იყო - ეკონომიკური და ენერგეტიკული უსაფრთხოების კომპონენტის გათვალისწინებით და, საერთოდ საქართველოს უშიშროების პრობლემები.

შეხვედრები უაღრესად საქმიანად წარიმართა - სრული პარტნიორული ურთიერთგაგების ვითარებაში.

ევროკავშირში საქართველო სწრაფად განვითარებად, პერსპექტიულ ქვეყნად არის აღიარებული.

ჩვენ ნამდვილად არა ვართ „უცხო სხეული“ ევროპული ოჯახისათვის და არც ევროკავშირში გაწევრებაა წარმოუდგენელი ამოცანა.

რა თქმა უნდა, ეს არ უნდა აღვიქვათ მოკლევადიან პერსპექტივად, მაგრამ თუ განვითარების დღევანდელი ვექტორი და დემოკრატიულ ღირებულებათა ერთგულება, სტაბილურობა შევინარჩუნეთ, არცთუ ისე შორეულ მომავალში საკითხი აქტიურად განიხილება.

მით უმეტეს, რომ უახლოეს წლებში საქართველო უშუალოდ დაუმეგობრდება ევროკავშირს: როგორც არაერთგზის მითქვამს, ჩვენი დიდი მეზობელი - თურქეთის რესპუბლიკა (იგი ამჟამად ევროკავშირის წევრობის კანდიდატად, ასოცირებულ წევრად ითვლება) აუცილებლად გახდება ევროპული ოჯახის სრულუფლებიანი წევრი.

დაწვრილებით ვისაუბრეთ იმის თაობაზე, რომ საქართველოში წარმოებულ პროდუქციას აუცილებლად ესაჭიროება „მწვანე შუქი“ ევროპულ ბაზრებზე, ანუ „უპირატესი ხელშეწყობის რეჟიმი“. როგორც მოგეხსენებათ, ამერიკელმა მეგობრებმა უკვე მიიღეს გადაწყვეტილება ამის თაობაზე.

ეკონომიკური და ენერგეტიკული უსაფრთხოების თემა მჭიდროდ უკავშირდება სტრატეგიულ პრობლემატიკას: ძალიან საქმიანი და საინტერესო გამოდგა საუბარი გენერალურ მდივანთან ჯორჯ რობერტსონთან.