ბაგრატუნი აკოფ
აკოფ გერასიმეს ძე ბაგრატუნი − (25.08.1879-23.12.1943), სომეხი გენერალ-მაიორი (30.08.1917).
დაიბადა ტფილისის გუბერნიის ქ. ახალციხეში, სომეხი აზნაურის ოჯახში.
1898 წელს დაამთავრა ოქროს მედალზე ტფილისის ვაჟთა გიმნაზია, 1900 წელს კიევის სამხედრო სასწავლებელი (მისი გვარი როგორც გამოშვებაში პირველისა იყო მოთავსებული მარმარილოს დაფაზე, როგორც წარჩინებული მოწაფისა) და ნიკოლოზის გენერალური შტაბის აკადემია 1907 წელს.
1900 წელს მსახურობდა პოდპორუჩიკად ავსტრიის იმპერატორის სახელის კეკსჰოლმის პოლკში. ამავე პერიოდში მას დაევალა სპარსეთში განსაკუთრებული სამხედრო-პოლიტიკური დავალებისბ შესრულება, რომელიც მან თავისი ბუნებრივი სამხედრო-პოლიტოლოგიური ნიჭისა და აღმოსავლური ენების ცოდნის წყალობით, ბრწყინვალედ შეასრულა.
1904 წლიდან უკვე პორუჩიკია და იმავე წლიდან სწავლობდა გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემიაში, მაგრამ იაპონიასთან ომის დაწყების გამო, შეწყვიტა სწავლა და გაემგზავრა ფრონტზე, სადაც მეთაურობდა აღმოსავლეთ ციმბირის მე-19 პოლკის ასეულს.
1905 წლის 25 თებერვალს, სოფელ პუხესთან გამართული ბრძოლის დროს დაიჭრა მარცხენა ხელში და მიიღო კონტუზია ბრიზანტული ჭურვის აფეთქების შედეგად. მიუხედავად იმისა, რომ მიიღო მძიმე ჭრილობები და კონტუზია, პოზიციები არ დატოვა, ეხმარებოდა დაჭრილებს და აგრძელებდა ბრძოლის მართვას.მისი პირადი თავდადება არაერთხელ იყო ასახული მანჯურიის არმიის ჯარების მთავარსარდლის ბრძანებებში.
1907 წელს მიენიჭა შტაბს-კაპიტნის სამხედრო წოდება და მეთაურობდა ლაიბ-გვარდიის კეკსჰოლმის პოლკის ასეულს.
1908 წლის 26 ნოემბერს მიენიჭა კაპიტნის სამხედრო წოდება და დაინიშნა თურქესტანის სამხედრო ოლქის შტაბის უფროსი ადიუტანტის თანაშემწედ.
შემდეგ ხელმძღვანელობდა ოლქის შტაბის მე-4 (სადაზვერვო) განყოფილებას. ასრულებდა საიდუმლო სამხედრო-სამეცნიერო და პრაქტიკულ დავალებებს მონღოლეთში, ტიბეტში, კორეაში, ავღანეთში, შუა აზიაში-ბუხარაში, კაშგარში, კერმიშში, კუშკაში, მერვში. გახსნა პანთურ ქისტემისრების შეთქმულება ტაშკენტსა და თურქესტანის სხვა ქალაქებში. ამ დავალების ბრწყინვალედ შესრულებისათვის ვადაზე ადრე ებოძა პოდპოლკოვნიკის სამხედრო წოდება.
მონაწილეობდა (1914-1918) წლების პირველ მსოფლიო ომში, ომის დროს მსახურობდა თურქესტანის I საარმიო კორპუსის შტაბში, დავალებათა შტაბ-ოფიცრად.
1914 წლის ოქტომბერ - 1915 წლის იანვარში - დროებით ასრულებდა თურქესტანის I საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსის თანამდებობას.
1915 წლის იანვარ - 1916 წლის ნოემბერში, იყო 76-ე ქვეითი დივიზიის შტაბის უფროსი, თურქესტანის მე-2 მსროლელი ბრიგადის შტაბის უფროსი, თურქესტანის მე-2 მსროლელ-საარტილერიო ბრიგადის შტაბის უფროსი.
1915 წლის 6 დეკემბერს მიენიჭა პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება.
1916 წლის 22 ნოემბერს - დაინიშნა თურქესტანის მე-8 მსროლელი პოლკის მეთაურად.
რუსეთში 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, ემხრობოდა რა ჯარში დემოკრატიული რეფორმების გამტარებლებს, 1917 წლის მაისში, არჩეულ იქნა პეტროგრადში, სრულიად რუსეთის ოფიცერთა ყრილობაზე დელეგატად.
1917 წლის ივნისიდან მსახურობდა რუსეთის სამხედრო მინისტრის, ა. კერენსკის (1881-1970) კაბინეტში. ცოლად ჰყავდა ა. კერენსკის უმცროსი და - ანა (1879-1946).
1917 წლის 12 ივლისს დაინიშნა პეტროგრადის სამხედრო ოლქის შტაბის უფროსად.
იყო რუსეთის არმიაში სომხური ნაწილების შექმნის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.
1917 წლის იანვარში არჩეულ იქნა სომხურ სამხედრო კომისრად და სომხურ სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარედ. აქტიურად იყო დაკავებული სომხური საარმიო კორპუსის ფორმირებით.
ხელისუფლებაში ბოლშევიკების მოსვლამდე, ღებულობდა ღონისძიებებს დროებითი მთავრობისადმი ერთგული ნაწილების კონცენტრაციის მხრივ, გასცა ბრძანება ჩრდილოეთის ფრონტის შტაბს, გამოეგზავრათ პეტროგრადში სპეციალური სამხედრო რაზმი (ბრძანება ფრონტის სარდლობის მიერ არ იქნა შესრულებული). შედეგად ბაგრატუნიმ შეძლო მხოლოდ მწირი სამხედრო ძალების შეგროვება.
1917 წლის ოქტომბერში, დროებითი მთავრობის მინისტრმა ნ. კიშკინმა (1864-1930), რომელმაც მიიღო ქალაქში წესრიგის დამყარების რწმუნებულება, პეტროგრადის სამხედრო ოლქის ჯარების მთავარსარდლის თანამდებობიდან გაანთავისუფლა პოლკოვნიკი გ. პოლკოვნიკოვი და მის ადგილზე დანიშნა უფრო ენერ გიული გენერალი ბაგრატუნი, მაგრამ ვერც მან ვერ შეძლო ნეგატიური სიტუაციის განვითარების გარდატეხა.
ბოლშევიკებისათვის ოლქის შტაბის გადაბარების შემდეგ იგი გადადგა სამხედრო სამსახურიდან და იქნა დაპატიმრებული ზამთრის სასახლესთან. იმყოფებოდა პატიმრობაში პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში, მაგრამ 1917 წლის 15 დეკემბერს იქნა განთავისუფლებული და მეორევე დღეს განაგრძო მოღვაწეობა სომხური სამხედრო კომისრის თანამდებობაზე.
1917 წლის ბოლოს და 1918 წლის დასაწყისში განაგრძობდა მუშაობას საარმიო კორპუსის ფორმირების დარგში და კავკასიაში სომეხ სამხედრო მოსამსახურეების გაგზავნაში.
1918 წლის მარტში ჩამოვიდა ქ. ბაქოში, სადაც 15 მარტს მასზე მოხდა თავდასხმა, რის შედეგადაც მას გაუკეთდა ფეხის ამპუტაცია. მიუხედავად უმძიმესი ჭრილობისა, მონაწილეობდა ბაქოს სომხური რაიონების დაცვის ორგანიზებაში, აზერბაიჯანულ პარტია „მუსავატის“ მიერ მოწყობილ აჯანყების დროს, და 1918 წლის შემოდგო მის დასაწყისში მონაწილეობდა ბაქოს დაცვაში თურქი და აზერბაიჯანელი გაერთიანებული ძალებისაგან.
1918 წლის აგვისტოდან იყო ბაქოში რუსული ჯარების სარდალი, მეთაურობდა ბაქოს დაცვას. თურქეთის ჯარების შეტევის პირობებში, 1918 წლის 16 სექტემბერს სომხურ შეიარაღებულ ფორმირებებთან და ლტოლვილებთან ერთად იძულე ბული შეიქმნა დაეტოვებინა ბაქო და წასულიყო ქ. ენზელიში (ჩრდილოეთი სპარსეთი).
მაგრამ ბაქოდან თურქთა ჯარების წასვლის შემდეგ და ქალაქში 1918 წლის ნოემბერში ინგლისის ჯარების შესვლასთან დაკავშირებით, 1918 წლის ნოემბერში კვლავ დაბრუნდა და იქნა არჩეული სომხეთის დელეგაციის შემადგენლობაში პარიზში, სამშვიდობო კონფერენციაზე – სამხედრო მრჩევლად.
1919 წლის აგვისტოდან, იმყოფებოდა აშშ-ში სომხეთის რესპუბლიკის სამხედრო მისიის თავმჯდომარედ. მისია მიმართული იყო აშშ-სთან თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობაზე მოსალაპარაკებლად.
1919 წლის ნოემბერში მისია ჩავიდა ნიუ-იორკში. გენერალი ბაგრატუნი ხვდებოდა ბევრ ამერიკელ პოლიტიკურ და საზოგადო მოღვაწეს, გამოდიოდა მიტინგებზე, ითხოვდა სომხეთისათვის დახმარებას და სომხეთის სახელმწიფოს ოფიციალურ აღიარებას. მიუხედავად იმისა, რომ 1919 წლის დეკემბერ - 1920 წლის იანვარში ბაგრატუნი მიიღო აშშ-ს სამხედრო მინისტრმა და აშშ-ს სახელმწიფო მდივანმა, ამერიკულმა ხელისუფლებამ უარი სთქვა დახმარებაზე იმ ქვეყნისადმი, რომელმაც არ მიიღო ოფიციალური აღიარება. მისიის მიერ მუშაობის დამთავრების შემ დეგ დაბრუნდა საფრანგეთში. 1920 წელს დაინიშნა სომხეთის რესპუბლიკის ელჩად ინგლისში, სადაც ცხოვრობდა სიკვდილამდე. გარდაიცვალა ლონდონში.
დაკრძალულია იქვე, ბრომტონის სასაფლაოზე.
საბრძოლო დამსახურებისათვის და სამსახურში წარჩინებისათვის დაჯილდოებული იყო გიორგის იარაღით (1915 წლის 21 მაისი), წმ. გიორგის IV ხარ. ორდენით (პრასნიშის აღებისათვის) - 1917 წლის 23 ივნისი); და რუსეთის ორდენებით.
წმ. სტანისლავის III (მახვილებითა და ბაფთით - 1907), II (1914) და II (მახვილებით - 1915); ხარ.
წმ. ანას IV (მამაცობისათვის - 1905), III (1912) და II ხარ. (მახვილებით - 1916);
წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაფთით - 1914) და III ხარ. (მახვილებით -1915).
