ჯვარი წინა
ჯვარი წინა – საწესო სიმღერა, გავრცელებული კახეთში, სამცხე-ჯავახეთში, ხევში, თუშეთში, ფშავში და სხვ. სრულდებოდა ვაჟის სახლში გამართულ ქორწილში კერიის ირგვლივ ნეფე-დედოფლისა და მაყრიონის საწესო შემოვლის დროს.
გ. თედორაძის თანახმად, ფშავში „ჯვარი წინას” შემდეგი წესის დაცვით მღეროდნენ: ნეფის სახლში შესვლისას ორ ჯგუფად გაყოფილი მაყრიონი კერიის ორ მხარეს ერთმანეთის მოპირდაპირედ განლაგდებოდა. ნეფე-დედოფლის, მდადისა და მაყრების მიერ კერის ირგვლივ სამჯერ შემოვლისას ორივე ჯგუფი სიძე-პატარძალს ერთი და იმავე სიტყვების განმეორებით სამერმისო ბედნიერების სიმღერას – „ჯვარი წინას“ – უძღვნიან. აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელებში სიმღერა წმ. გიორგისადმი არის მიმართული:
- „ჯვარი წინასაო, ჯვარი წინასაო.
- ანგელოზები მარჯვნივ მხარესაო.
- სამოცდასამი წმინდა გიორგი
- თუ დასწერს ჯვარსა ჩვენს ნეფიონსაო“.
ვარიანტი:
- „ვინ დასწერს ჯვარსა, ჩვენს ნეფიონთა,
- წმინდა გიორგი,
- ის დასწერს ჯვარსა ჩვენს ნეფიონთა“.
ე. ვირსალაძის აზრით, „ამ სიმღერით კერის გარშემო ნეფიონის შემოვლა, როგორც ჩანს, ძველი ქართული საქორწინო რიტუალის ძირითად მომენტს წარმოადგენდა და ქრისტიანული ქორწილის რიტუალზე ბევრად ძველი იყო“. სპეციალისტთა შეხედულებით, აღნიშნული სიმღერა შესრულების ადგილის, წესისა და მელოდიური ქსოვილის ინტონაციით გენეტიკურ კავშირს ავლენს მეგრულ საქორწილო სიმღერასთან.
იხილე აგრეთვე
ლიტერატურა
- გ. თედორაძე. ხუთი წელი ფშავხევსურეთში. თბ., 1930. გვ. 153-155;
- თ. იველაშვილი. საქორწინო წეს-ჩვეულებანი საქართველოში. თბ., 1999, გვ. 217;
- ქ. ჭითანავა. მეგრული სიმღერა „კუჩხა ბედინერა“ // მასალები საქართველოს ეთნოგრაფიისათვის XXIII. თბ., 1987. გვ., 255-260;
- ე. ვირსალაძე. ქართული სამონადირეო ეპოსი. თბ., 1964, გვ. 149;
- Д. Аракишвили. Грузинское наролное музыкальное творчество // Оттиски из V т. Трудов МЭК. С. 147;
