იხილეთ წყარო გვერდისთვის დედაბრული ხელი

[[ფაილი:Dedabruli xelis nimushebi.PNG|thumb|დედაბრული ხელის ნიმუში]]
'''დედაბრული ხელი''' – ქართული მხედრული [[დამწერლობა|დამწერლობის]] სახეობა. ჩამოყალიბდა სამხრეთ-დასავლეთ [[საქართველო]]ში ([[გურია]]სა და [[აჭარა]]ში). უპირატესად გავრცელებული იყო ქალებს შორის (აქედანაა სახელწოდებაც – დედაბრული ხელი). ჩვენამდე მოაღწია დედაბრული ხელით შესრულებულმა კერძო წერილებმა (ხელნაწ. ინ-ტი, H-1258 ა), ისტორიულმა საბუთებმა – მიწის ნასყიდობის წიგნებმა (ხელნაწ. ინ-ტი, Qd-3351. Qd-3366, 
Qd-3578, Qd-3580) და ხელნაწერმა წიგნმა – კარაბადინმა (ხელნაწ. ინ-ტი, H-1258; ზომა 12X14 სმ. 34 გვ.), ასევე, - დედაბრული ხელით თურქულ ენაზე დაწერილმა წერილმა. დედაბრული ხელით არის ნაწერი ხელნაწერთა ინ-ტის H ფონდის (ყოფ. საისტორიო და საეთნოგრაფიო მუზეუმის კოლექცია) შემდეგი წერილობითი ძეგლები: 2885-2889, 2959, 2981, 2983, 2984, 2986, 2989, 2991. დედაბრული ხელი პირველად ზოგადად დაახასიათა და მისი ორსტრიქონიანი ნიმუში გამოაქვეყნა დ. ბაქრაძემ (1878). ტერმინი „დედაბრული ხელი“ წერილობით პირველად დააფიქსირა აკად. [[ჯანაშია სიმონ|ს. ჯანაშია]]მ (1946), იგი საგანგებოდ გამოიკვლია და მის შესახებ ცალკე ნაშრომი – გაშიფრული ტექსტები და ტაბულები – გამოაქვეყნა თ. ხაჟომიამ 
(1949). 

დედაბრული ხელისთვის დამახასიათებელია მხედრული [[ასო (ნიშანი)|ასოების]] კუთხოვანი მოხაზულობით გადმოცემა; ცალკეულ შემთხვევებში მხედრულით დაწერილ ტექსტში ნუსხური, ზოგჯერ უ, ი ან სხვა ასოების ზედმეტად ჩართვა სიტყვაში; ა, გ, ე, ო-სა და ზოგიერთი სხვა ასოს ისეთი მოხაზულობა რომელიც იწვევს მსგავსებას XI ს. მხედრული დამწერლობით შესრულებულ წერილობით ძეგლებთან. დედაბრული ხელით შესრულებული ჩვენამდე მოღწეული ნიმუშები XIX ს-ისაა. მკვლევართა ვარაუდით, მათი ცალკეული ასოების მსგავსება უძველესი დროის მხედრული დამწერლობის ძეგლებთან დედაბრული ხელის ადრეულ წარმოშობაზე მიუთითებს

''ვ. სილოგავა''




==ლიტერატურა==
* ჯანაშია ს. გიორგი შარვაშიძე, თბ., 1946; 
* ხაჟომია თ· ქართული დამწერლობის ერთ-ერთი თავისებური სახე, „მიმომხილველი“, I, თბ. 1949, ტაბ. IX.

==წყარო==
[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]
[[კატეგორია:დამწერლობა]]