ვიბრანტი
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''ვიბრანტი''' – (ლათ. vibro – ვარხევ), მთრთოლი, თანხმოვანი [[ბგერა]], რომლის წარმოქმნისას ჰაერნაკადის ვიწრო გასასვლელი პირის ღრუში რიტმულად | + | '''ვიბრანტი''' – (ლათ. vibro – ვარხევ), მთრთოლი, თანხმოვანი [[ბგერა]], რომლის წარმოქმნისას ჰაერნაკადის ვიწრო გასასვლელი პირის ღრუში რიტმულად ფართოვდება და ვიწროვდება, რაც იწვევს '''რ'''-ს ტიპის ბგერის წარმოქმნას. სალიტერატურო ქართულში ასეთია სონორი – '''რ'''. მისი წარმოთქმისას ენის წვერის ვიბრაცია ავიწროებს და აფართოებს ჰაერნაკადის გასასვლელს ზედა საჭრელი კბილების ნუნებთან. ამ დროს ენის წვერი შეიძლება ეხებოდეს ნუნებს, რის გამოც წინაენისმიერ ვიბრანტს ხშულ-ნაპრალოვან ბგერასაც უწოდებენ. მაგრამ ენის წვერის ნუნებთან კონტაქტი '''რ'''-ს წარმოთქმისათვის აუცილებელი არაა, ხოლო იმ შემთხვევებში, როცა იგი ხდება, მას მაინც ვერ გავუტოლებთ ხშვას – იგი გზას არ უკეტავს და არ წყვეტს ჰაერნაკადს. რომლის წარმოთქმისათვის არსებითია ჰაერნაკადის გასასვლელის მკვეთრი დავიწროება-გაფართოება, ხოლო აღქმისათვის – ამასთან დაკავშირებული ბგერითი ტალღის ინტენსივობის რიტმული ცვლა. |
''ზ. ჯაფარიძე'' | ''ზ. ჯაფარიძე'' | ||
მიმდინარე ცვლილება 17:06, 22 იანვარი 2024 მდგომარეობით
ვიბრანტი – (ლათ. vibro – ვარხევ), მთრთოლი, თანხმოვანი ბგერა, რომლის წარმოქმნისას ჰაერნაკადის ვიწრო გასასვლელი პირის ღრუში რიტმულად ფართოვდება და ვიწროვდება, რაც იწვევს რ-ს ტიპის ბგერის წარმოქმნას. სალიტერატურო ქართულში ასეთია სონორი – რ. მისი წარმოთქმისას ენის წვერის ვიბრაცია ავიწროებს და აფართოებს ჰაერნაკადის გასასვლელს ზედა საჭრელი კბილების ნუნებთან. ამ დროს ენის წვერი შეიძლება ეხებოდეს ნუნებს, რის გამოც წინაენისმიერ ვიბრანტს ხშულ-ნაპრალოვან ბგერასაც უწოდებენ. მაგრამ ენის წვერის ნუნებთან კონტაქტი რ-ს წარმოთქმისათვის აუცილებელი არაა, ხოლო იმ შემთხვევებში, როცა იგი ხდება, მას მაინც ვერ გავუტოლებთ ხშვას – იგი გზას არ უკეტავს და არ წყვეტს ჰაერნაკადს. რომლის წარმოთქმისათვის არსებითია ჰაერნაკადის გასასვლელის მკვეთრი დავიწროება-გაფართოება, ხოლო აღქმისათვის – ამასთან დაკავშირებული ბგერითი ტალღის ინტენსივობის რიტმული ცვლა.
ზ. ჯაფარიძე
[რედაქტირება] ლიტერტურა
ახვლედიანი გ. ზოგადი ფონეტიკის საფუძვლები, თბ., 1949.
