კათარსისი
(→წყარო) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის 8 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''კათარსისი''' – | + | '''კათარსისი''' – (ბერძნ. katharsis – განწმენდა), [[ტრაგედია|ტრაგედიის]] [[არისტოტელე]]სეული განსაზღვრის ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპი. „ტრაგედია, – წერს არისტოტელე, – არის ასახვა დიდი და დასრულებული მოქმედებისა, რომელიც შიშისა და სიბრალულის აღმძვრელი მოვლენებისაგან შედგება,… ასახვა, რომელიც შეცოდებისა და '''შიშის გზით ამგვარ ვნებათა განწმენდას''' აღწევს“. ძირითადად მხოლოდ აქ ხაზგასმული სიტყვების სახით აქვს მოცემული დიდ ბერძენ ფილოსოფოსს კათარსისის თეორია. ამიტომ ამ თეორიის მრავალი, ხშირად ურთიერთისაგან არსებითად განსხვავებული, კომენტირება არსებობს. მათ შორის უფრო საფუძვლიანია ის გაგება, რომლის თანახმად ციტირებულ განსაზღვრაში ნაგულისხმევია მხატვრული ასახვის ის განსაკუთრებულობა, რომლის შედეგად შიშისა და სიბრალულის, მწუხარებისა და თანატანჯვის გამომწვევი სინამდვილის ტრაგედიაში წარმოსახვა ამ ვნებათაგან განწმენდით ხასიათდება. იგი არისტოტელეს მიაჩნია ტრაგედიის ერთ-ერთ ძირითად სპეციფიკურ ნიშნად, რადგან ცხოვრების შემზარავი მოვლენების განსახიერება ამ ჟანრში სისტემის სახით არის მოცემული. მიუხედავად ამისა, ტრაგედია ისევე გარდაუვალად იწვევს ესთეტიკურ ტკბობას, სიამოვნებას, როგორც სხვა ჟანრები. ეს გარდაქმნა (განწმენდა) კი მარტო მხატვრული ფორმის შედეგი არ არის: ტრაგედია სინამდვილის ასახვაა და, მაშასადამე, ადამიანი მისი აღქმისას გარკვეულ ცოდნასაც იძენს, ხოლო ცოდნის შეძენა არისტოტელესათვის ესთეტიკური სიამოვნების ერთ-ერთ ძირითად ფაქტორს შეადგენს. |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| ხაზი 8: | ხაზი 5: | ||
== წყარო == | == წყარო == | ||
| − | [[ | + | [[ლიტერატურის თეორიის მცირე ლექსიკონი]] |
| − | [[კატეგორია: | + | [[კატეგორია:თეატრალური ტერმინები]] |
[[კატეგორია:ძველი ბერძნული ტრაგედია]] | [[კატეგორია:ძველი ბერძნული ტრაგედია]] | ||
| + | [[კატეგორია:ლიტერატურის თეორია]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 16:10, 22 ივლისი 2025 მდგომარეობით
კათარსისი – (ბერძნ. katharsis – განწმენდა), ტრაგედიის არისტოტელესეული განსაზღვრის ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპი. „ტრაგედია, – წერს არისტოტელე, – არის ასახვა დიდი და დასრულებული მოქმედებისა, რომელიც შიშისა და სიბრალულის აღმძვრელი მოვლენებისაგან შედგება,… ასახვა, რომელიც შეცოდებისა და შიშის გზით ამგვარ ვნებათა განწმენდას აღწევს“. ძირითადად მხოლოდ აქ ხაზგასმული სიტყვების სახით აქვს მოცემული დიდ ბერძენ ფილოსოფოსს კათარსისის თეორია. ამიტომ ამ თეორიის მრავალი, ხშირად ურთიერთისაგან არსებითად განსხვავებული, კომენტირება არსებობს. მათ შორის უფრო საფუძვლიანია ის გაგება, რომლის თანახმად ციტირებულ განსაზღვრაში ნაგულისხმევია მხატვრული ასახვის ის განსაკუთრებულობა, რომლის შედეგად შიშისა და სიბრალულის, მწუხარებისა და თანატანჯვის გამომწვევი სინამდვილის ტრაგედიაში წარმოსახვა ამ ვნებათაგან განწმენდით ხასიათდება. იგი არისტოტელეს მიაჩნია ტრაგედიის ერთ-ერთ ძირითად სპეციფიკურ ნიშნად, რადგან ცხოვრების შემზარავი მოვლენების განსახიერება ამ ჟანრში სისტემის სახით არის მოცემული. მიუხედავად ამისა, ტრაგედია ისევე გარდაუვალად იწვევს ესთეტიკურ ტკბობას, სიამოვნებას, როგორც სხვა ჟანრები. ეს გარდაქმნა (განწმენდა) კი მარტო მხატვრული ფორმის შედეგი არ არის: ტრაგედია სინამდვილის ასახვაა და, მაშასადამე, ადამიანი მისი აღქმისას გარკვეულ ცოდნასაც იძენს, ხოლო ცოდნის შეძენა არისტოტელესათვის ესთეტიკური სიამოვნების ერთ-ერთ ძირითად ფაქტორს შეადგენს.
