მუხამბაზი
(→წყარო) |
(→წყარო) |
||
| (ერთი მომხმარებლის 3 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''მუხამბაზი''' - ხუთტაეპედი ლექსი (სიტყვა არაბული წარმოშობისაა და ხუთტაეპოვანს ნიშნავს). ჩვეულებრივ მუხამბაზი ხუთი | + | '''მუხამბაზი''' - ხუთტაეპედი [[ლექსი]] ([[სიტყვა]] არაბული წარმოშობისაა და ხუთტაეპოვანს ნიშნავს). ჩვეულებრივ მუხამბაზი ხუთი [[სტროფი]]სგან შედგებოდა, თითოეულ სტროფში ხუთი [[ტაეპი]] იყო. [[რითმა]] ამგვარ სქემას მიუყვებოდა: aaaab, ccccb, ddddb… [[მეტრი (ლექსის)|მეტრი]]ს მხრივ უფრო 14 და 15 მარცვლიანი ნარევი საზომი იყო. |
| − | მუხამბაზი ჩვენში XVIII ს-ის მეორე ნახევარში გავრცელდა. იგი ძირითადი სალექსო ფორმაა XVIII ის მიწურულისა და ე. წ. გარდამავალი ხანის პოეტების შემოქმედებაში. მის კანონიზატორად [[ბესიკი|ბესიკს]] მიიჩნევენ. მუხამბაზური ხუთტაეპედის ნიმუშია | + | მუხამბაზი ჩვენში XVIII ს-ის მეორე ნახევარში გავრცელდა. იგი ძირითადი სალექსო ფორმაა XVIII ის მიწურულისა და ე. წ. გარდამავალი ხანის პოეტების შემოქმედებაში. მის კანონიზატორად [[ბესიკი|ბესიკს]] მიიჩნევენ. მუხამბაზური ხუთტაეპედის ნიმუშია [[ბესიკი]]ს „მე შენმა ფიქრმა მიმარინდა“, „ბულბულის შურსა“, „ცრემლთა ისარნი“, „მოდით, მიჯნურნო“. მუხამბაზი ქალაქური [[პოეზია|პოეზიის]] სახეობაა და გარკვეულ სოციალურ წრესთან არის დაკავშირებული. XIX საუკუნეში იგი [[აშუღი|აშუღური]] პოეზიის ერთ-ერთ ჟანრულ სახეობად ითვლებოდა. რომანტიკოსთაგან აღებული ახალი კურსი აღარ ესადაგებოდა მუხამბაზის სასიმღერო ელფერს. [[ორბელიანი ვახტანგ|ვ. ორბელიანი]] გადაჭრით ემიჯნებოდა მუხამბაზურ კილოს: „მე არ მიყვარს კილო მუხამბაზისა, კინტოთ კილო, კილო შუა [[ბაზარი|ბაზრისა]]“. თუმცა, როგორც ჩანს, მუხამბაზმა გარკვეული ხიბლი მაინც შეინარჩუნა. [[ორბელიანი გრიგოლ|გ. ორბელიანმა]] და [[წერეთელი აკაკი|ა. წერეთელმა]] თავის შემოქმედებაში ხარკი გადაუხადეს მას. |
| ხაზი 12: | ხაზი 12: | ||
[[კატეგორია:ლექსის სახეობები]] | [[კატეგორია:ლექსის სახეობები]] | ||
[[კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები]] | [[კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები]] | ||
| + | [[კატეგორია:აშუღური პოეზია]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 12:20, 4 აგვისტო 2025 მდგომარეობით
მუხამბაზი - ხუთტაეპედი ლექსი (სიტყვა არაბული წარმოშობისაა და ხუთტაეპოვანს ნიშნავს). ჩვეულებრივ მუხამბაზი ხუთი სტროფისგან შედგებოდა, თითოეულ სტროფში ხუთი ტაეპი იყო. რითმა ამგვარ სქემას მიუყვებოდა: aaaab, ccccb, ddddb… მეტრის მხრივ უფრო 14 და 15 მარცვლიანი ნარევი საზომი იყო.
მუხამბაზი ჩვენში XVIII ს-ის მეორე ნახევარში გავრცელდა. იგი ძირითადი სალექსო ფორმაა XVIII ის მიწურულისა და ე. წ. გარდამავალი ხანის პოეტების შემოქმედებაში. მის კანონიზატორად ბესიკს მიიჩნევენ. მუხამბაზური ხუთტაეპედის ნიმუშია ბესიკის „მე შენმა ფიქრმა მიმარინდა“, „ბულბულის შურსა“, „ცრემლთა ისარნი“, „მოდით, მიჯნურნო“. მუხამბაზი ქალაქური პოეზიის სახეობაა და გარკვეულ სოციალურ წრესთან არის დაკავშირებული. XIX საუკუნეში იგი აშუღური პოეზიის ერთ-ერთ ჟანრულ სახეობად ითვლებოდა. რომანტიკოსთაგან აღებული ახალი კურსი აღარ ესადაგებოდა მუხამბაზის სასიმღერო ელფერს. ვ. ორბელიანი გადაჭრით ემიჯნებოდა მუხამბაზურ კილოს: „მე არ მიყვარს კილო მუხამბაზისა, კინტოთ კილო, კილო შუა ბაზრისა“. თუმცა, როგორც ჩანს, მუხამბაზმა გარკვეული ხიბლი მაინც შეინარჩუნა. გ. ორბელიანმა და ა. წერეთელმა თავის შემოქმედებაში ხარკი გადაუხადეს მას.
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- ა. გაწერელია, ქართული კლასიკური ლექსი, 1955.
