მტკვრის წვერა
(→წყარო) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის 4 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
[[ფაილი:Mtkvris wvera q.PNG|thumb|მტკვრის წვერა]] | [[ფაილი:Mtkvris wvera q.PNG|thumb|მტკვრის წვერა]] | ||
| − | '''მტკვრის წვერა''' | + | '''მტკვრის წვერა''' – Barbus lacerta cyri Filippi |
| + | '''ტიპი''': ქორდიანები<br /> | ||
| + | '''კლასი''': სხივფარფლიანი თევზები<br /> | ||
| + | '''რიგი''': კობრისნაირნი<br /> | ||
| + | '''ოჯახი''': [[კობრისებრნი]]<br /> | ||
| + | '''გვრი''': [[წვერანის გვარი|წვერანები]] | ||
| + | [[თევზი]]ს [[სახეობა (ბიოლოგია)|სახეობა]] კობრისებრთა ოჯახიდან. სხეული წაგრძელებულია. სხეულის სიმაღლე თავის სიგრძეზე ნაკლებია და სხეულის სიგრძეში 4,6-5,6-ჯერ თავსდება. ზურგი სწორია, კეფის უკან რკალურად აწეული არ არის და არც გვერდებიდანაა შებრტყელებული. თავის პროფილი მამლებს სწორი აქვთ, დედლებს – ნესტოების წინ ციცაბოდ ქვემოთ დაქანებული. ულვაშების სიგრძე ძლიერ ცვალებადობს. წინა წყვილი წინა ან უკანა ნესტოებამდე აღწევს, მეორე თვალის უკანა კიდის ვერტიკალს აღწევს ან ზოგჯერ ოდნავ სცილდება. დედლების ნესტოები უფრო მოკლეა, წინა წყვილი ზოგჯერ ნესტოებს ვერ აღწევს. ქვედა ტუჩი ზომიერადაა განვითარებული, ჩვეულებრივ, შუა ლაპოტს მოკლებულია, ზოგჯერ არამკაფიოდ გამოხატული შუა ლაპოტითაც გვხვდება. ზოგჯერ ქვედა ყბაზე წვრილი რქოვანი საფარველი აქვს. ლაყუჩის ჩხირები გარედან 7-9, შიგნიდან 11-13-ია. ქერცლის თავისუფალი ნაწილი ოვალურია, ზურგის ფარფლი დაბალი, მისი სიმაღლე მკერდის ფარფლის სიგრძეზე ნაკლებია. ზურგის ფარფლის უდიდესი სიმაღლე უმცირეს სიმაღლეს დაახლოებით 2-ჯერ სჭარბობს (ხან რამდენადმე მეტია, ხან რამდენადმე ნაკლები). ზურგის ფარფლის უკანასკნელი დაუტოტველი სხივი ზომიერად გამსხვილებულია და მრავალი ხერხისებური კბილანა აქვს (25–63). ძლიერ დიდ ეგზემპლარებს კბილანები ზოგჯერ უქრებათ. ზურგის ფარფლის ზედა კიდე მოკვეთილია ან მომრგვალებული, ამოკვეთილი არასდროს არა აქვს. ანალური ფარფლი, როცა სხეულზეა მიკეცილი, სქესობრივად მომწიფებულ ინდივიდებში კუდის ფარფლის წინა სხივებამდე აღწევს, ხოლო სქესობრივად მოუმწიფებლებში კი – ვერ აღწევს. კუდის ფარფლი მცირედ ამოკვეთილი და მოკლეა. კუდის ფარფლის ქვედა ლაპოტის ყველაზე გრძელი სხივი მკერდის ფარფლზე მოკლეა ან მისი ტოლი, ანდა ცოტა მეტია და კუდის ფარფლის შუა სხივის სიგრძეზე 2-ჯერ გრძელი. კუდის ფარფლის ქვედა ლაბოტი მეტ-ნალებად მომრგვალებულია. სხეული მრავალი წვრილი მუქი წინწკლებითაა დაფარული. ფარფლები რუხია. სიგრძით 375 მილიმეტრამდე აღწევს. ჩვეულებრივ, უფრო მოკლეა. | ||
| + | მტკვრის წვერა დიდ ცვალებადობას განიცდის სხეულის სიმაღლის, ფარფლების და ულვაშების სიგრძის, ზურგის ფარფლში ქიცვის (ეკლის) კბილანების რიცხვის, გვერდით ხაზზე ქერცლთა რაოდენობისა და სხვა ნიშნების მიხედვით. | ||
| + | |||
| + | ===== გავრცელება ===== | ||
| + | მტკვრის წვერა გვხვდება მდ. მტკვრისა და არეზის შუა წელში და აგრეთვე ამ მდინარეების აუზებში შემავალ მთის ნაკადულებში. გავრცელებულია აგრეთვე მტკვრის ქვედა წელში. ცხოვრობს ტბებშიც ([[ფარავნის ტბა|ფარავნის]], [[საღამოს ტბა|საღამოს]], ჩილდრის და სხვ.), მდ. ლენქორანში, სეფიდ-რუდში, სუმბარში, ტიგროსში და სხვ. | ||
| + | |||
| + | საქართველოს ფარგლებში მტკვრის წვერას ადგილსამყოფელი ცნობილია მდ. მტკვარში [[თბილისი|თბილისთან]], [[ბორჯომი (ქალაქი)|ბორჯომთან]], მტკვრის შენაკადებში (არაგვში, ალგეთში, [[ხრამი (მდინარე)|ხრამში]] და სხვ.), ფარავნისა და საღამოს ტბებში. | ||
| + | |||
| + | მცირე რაოდენობის გამო, მას არ აქვს სარეწაო მნიშვნელობა და იჭერდნენ სხვა თევზთან ერთად. | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | [[ | + | [[საქართველოს თევზების სარკვევი]] |
[[კატეგორია:თევზები]] | [[კატეგორია:თევზები]] | ||
[[კატეგორია:კობრისებრნი]] | [[კატეგორია:კობრისებრნი]] | ||
[[კატეგორია:იხტიოლოგია]] | [[კატეგორია:იხტიოლოგია]] | ||
| + | [[კატეგორია:წვერა]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 13:01, 3 თებერვალი 2026 მდგომარეობით
მტკვრის წვერა – Barbus lacerta cyri Filippi
ტიპი: ქორდიანები
კლასი: სხივფარფლიანი თევზები
რიგი: კობრისნაირნი
ოჯახი: კობრისებრნი
გვრი: წვერანები
თევზის სახეობა კობრისებრთა ოჯახიდან. სხეული წაგრძელებულია. სხეულის სიმაღლე თავის სიგრძეზე ნაკლებია და სხეულის სიგრძეში 4,6-5,6-ჯერ თავსდება. ზურგი სწორია, კეფის უკან რკალურად აწეული არ არის და არც გვერდებიდანაა შებრტყელებული. თავის პროფილი მამლებს სწორი აქვთ, დედლებს – ნესტოების წინ ციცაბოდ ქვემოთ დაქანებული. ულვაშების სიგრძე ძლიერ ცვალებადობს. წინა წყვილი წინა ან უკანა ნესტოებამდე აღწევს, მეორე თვალის უკანა კიდის ვერტიკალს აღწევს ან ზოგჯერ ოდნავ სცილდება. დედლების ნესტოები უფრო მოკლეა, წინა წყვილი ზოგჯერ ნესტოებს ვერ აღწევს. ქვედა ტუჩი ზომიერადაა განვითარებული, ჩვეულებრივ, შუა ლაპოტს მოკლებულია, ზოგჯერ არამკაფიოდ გამოხატული შუა ლაპოტითაც გვხვდება. ზოგჯერ ქვედა ყბაზე წვრილი რქოვანი საფარველი აქვს. ლაყუჩის ჩხირები გარედან 7-9, შიგნიდან 11-13-ია. ქერცლის თავისუფალი ნაწილი ოვალურია, ზურგის ფარფლი დაბალი, მისი სიმაღლე მკერდის ფარფლის სიგრძეზე ნაკლებია. ზურგის ფარფლის უდიდესი სიმაღლე უმცირეს სიმაღლეს დაახლოებით 2-ჯერ სჭარბობს (ხან რამდენადმე მეტია, ხან რამდენადმე ნაკლები). ზურგის ფარფლის უკანასკნელი დაუტოტველი სხივი ზომიერად გამსხვილებულია და მრავალი ხერხისებური კბილანა აქვს (25–63). ძლიერ დიდ ეგზემპლარებს კბილანები ზოგჯერ უქრებათ. ზურგის ფარფლის ზედა კიდე მოკვეთილია ან მომრგვალებული, ამოკვეთილი არასდროს არა აქვს. ანალური ფარფლი, როცა სხეულზეა მიკეცილი, სქესობრივად მომწიფებულ ინდივიდებში კუდის ფარფლის წინა სხივებამდე აღწევს, ხოლო სქესობრივად მოუმწიფებლებში კი – ვერ აღწევს. კუდის ფარფლი მცირედ ამოკვეთილი და მოკლეა. კუდის ფარფლის ქვედა ლაპოტის ყველაზე გრძელი სხივი მკერდის ფარფლზე მოკლეა ან მისი ტოლი, ანდა ცოტა მეტია და კუდის ფარფლის შუა სხივის სიგრძეზე 2-ჯერ გრძელი. კუდის ფარფლის ქვედა ლაბოტი მეტ-ნალებად მომრგვალებულია. სხეული მრავალი წვრილი მუქი წინწკლებითაა დაფარული. ფარფლები რუხია. სიგრძით 375 მილიმეტრამდე აღწევს. ჩვეულებრივ, უფრო მოკლეა.
მტკვრის წვერა დიდ ცვალებადობას განიცდის სხეულის სიმაღლის, ფარფლების და ულვაშების სიგრძის, ზურგის ფარფლში ქიცვის (ეკლის) კბილანების რიცხვის, გვერდით ხაზზე ქერცლთა რაოდენობისა და სხვა ნიშნების მიხედვით.
[რედაქტირება] გავრცელება
მტკვრის წვერა გვხვდება მდ. მტკვრისა და არეზის შუა წელში და აგრეთვე ამ მდინარეების აუზებში შემავალ მთის ნაკადულებში. გავრცელებულია აგრეთვე მტკვრის ქვედა წელში. ცხოვრობს ტბებშიც (ფარავნის, საღამოს, ჩილდრის და სხვ.), მდ. ლენქორანში, სეფიდ-რუდში, სუმბარში, ტიგროსში და სხვ.
საქართველოს ფარგლებში მტკვრის წვერას ადგილსამყოფელი ცნობილია მდ. მტკვარში თბილისთან, ბორჯომთან, მტკვრის შენაკადებში (არაგვში, ალგეთში, ხრამში და სხვ.), ფარავნისა და საღამოს ტბებში.
მცირე რაოდენობის გამო, მას არ აქვს სარეწაო მნიშვნელობა და იჭერდნენ სხვა თევზთან ერთად.
