უორსარი
(ახალი გვერდი: '''უისარეჟ-ი / უარსარიჟ-ი / უსარიჟ-ი / უორსარ-ი''' ''(ადიღ. Уысэрэжъ/ Уэрсэ...) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის 6 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
'''უისარეჟ-ი / უარსარიჟ-ი / უსარიჟ-ი / უორსარ-ი''' ''(ადიღ. Уысэрэжъ/ Уэрсэрыжъ/ Уысэрыжъ /Уэрсэр)'' – ადიღური ნართული ეპოსის | '''უისარეჟ-ი / უარსარიჟ-ი / უსარიჟ-ი / უორსარ-ი''' ''(ადიღ. Уысэрэжъ/ Уэрсэрыжъ/ Уысэрыжъ /Уэрсэр)'' – ადიღური ნართული ეპოსის | ||
| − | პოლიფუნქციური პერსონაჟი: წინასწარმეტყველი, ნათელმხილველი, მაგი, ნართების ბრძენი წინამძღოლი, პირველი ნართული [[ნამგალი|ნამგლისა]] და [[ურო]]ს გამომგონებელი; თქმულებათა ზოგიერთი ვარიანტით, [[თჰაგალეჯი]]ს, ჲემიშისა და [[მამიში]]ს დედა; ავლენს ამბივალენტურ ხასიათს – ხან ეხმარება ნართებს (მისი რჩევა-დარიგებით ახერხებენ ნართები ისპი [[ჟაჭეჟი]] ციხე-სიმაგრისა და გუნდ-გუნდის აღებას და სხვ.), ხანაც მათი ანტაგონისტია, გამოდის ტრიკსტერის როლში (მტრებს [[სოსრუყო]]სა და მისი ცხენის – [[თხოჟეი|თხოჟეიის]], „[[აქილევსის ქუსლი|აქილევსის ქუსლს]]“ ატყობინებს; ზოგი ვერსიით, მონაწილეობს ეპოსის მთავარი გმირის მკვლელობაში). | + | პოლიფუნქციური პერსონაჟი: წინასწარმეტყველი, ნათელმხილველი, მაგი, ნართების ბრძენი წინამძღოლი, პირველი ნართული [[ნამგალი|ნამგლისა]] და [[ურო]]ს გამომგონებელი; თქმულებათა ზოგიერთი ვარიანტით, [[თჰაღალეჯი|თჰაგალეჯი]]ს, ჲემიშისა და [[მამიში]]ს დედა; ავლენს ამბივალენტურ ხასიათს – ხან ეხმარება ნართებს (მისი რჩევა-დარიგებით ახერხებენ ნართები ისპი [[ჟაჭეჟი]] ციხე-სიმაგრისა და გუნდ-გუნდის აღებას და სხვ.), ხანაც მათი ანტაგონისტია, გამოდის ტრიკსტერის როლში (მტრებს [[სოსრუყო]]სა და მისი ცხენის – [[თხოჟეი|თხოჟეიის]], „[[აქილევსის ქუსლი|აქილევსის ქუსლს]]“ ატყობინებს; ზოგი ვერსიით, მონაწილეობს ეპოსის მთავარი გმირის მკვლელობაში). |
უისარეჟის მრავალსახოვნება, როგორც სპეციალისტები თვლიან, მეორადია: სემანტიკურ ინვარიანტად რჩება მისი ამოსავალი ფუნქცია წინასწარმეტყველისა, ნათელმხილველისა, რომელსაც ნართების საზოგადოების სოციალურ იერარქიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. „წინასწარმეტყველის“, „ნათელმხილველის“ მნიშნელობით სიტყვა уысэрэжъ ადიღეური თქმულებებისთვის არის დამახასიათებელი, მაშინ, როდესაც ყაბარდოულ ტრადიციაში იგი საკუთარ სახელად არის ქცეული. | უისარეჟის მრავალსახოვნება, როგორც სპეციალისტები თვლიან, მეორადია: სემანტიკურ ინვარიანტად რჩება მისი ამოსავალი ფუნქცია წინასწარმეტყველისა, ნათელმხილველისა, რომელსაც ნართების საზოგადოების სოციალურ იერარქიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. „წინასწარმეტყველის“, „ნათელმხილველის“ მნიშნელობით სიტყვა уысэрэжъ ადიღეური თქმულებებისთვის არის დამახასიათებელი, მაშინ, როდესაც ყაბარდოულ ტრადიციაში იგი საკუთარ სახელად არის ქცეული. | ||
მიმდინარე ცვლილება 15:01, 30 ივლისი 2018 მდგომარეობით
უისარეჟ-ი / უარსარიჟ-ი / უსარიჟ-ი / უორსარ-ი (ადიღ. Уысэрэжъ/ Уэрсэрыжъ/ Уысэрыжъ /Уэрсэр) – ადიღური ნართული ეპოსის პოლიფუნქციური პერსონაჟი: წინასწარმეტყველი, ნათელმხილველი, მაგი, ნართების ბრძენი წინამძღოლი, პირველი ნართული ნამგლისა და უროს გამომგონებელი; თქმულებათა ზოგიერთი ვარიანტით, თჰაგალეჯის, ჲემიშისა და მამიშის დედა; ავლენს ამბივალენტურ ხასიათს – ხან ეხმარება ნართებს (მისი რჩევა-დარიგებით ახერხებენ ნართები ისპი ჟაჭეჟი ციხე-სიმაგრისა და გუნდ-გუნდის აღებას და სხვ.), ხანაც მათი ანტაგონისტია, გამოდის ტრიკსტერის როლში (მტრებს სოსრუყოსა და მისი ცხენის – თხოჟეიის, „აქილევსის ქუსლს“ ატყობინებს; ზოგი ვერსიით, მონაწილეობს ეპოსის მთავარი გმირის მკვლელობაში).
უისარეჟის მრავალსახოვნება, როგორც სპეციალისტები თვლიან, მეორადია: სემანტიკურ ინვარიანტად რჩება მისი ამოსავალი ფუნქცია წინასწარმეტყველისა, ნათელმხილველისა, რომელსაც ნართების საზოგადოების სოციალურ იერარქიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. „წინასწარმეტყველის“, „ნათელმხილველის“ მნიშნელობით სიტყვა уысэрэжъ ადიღეური თქმულებებისთვის არის დამახასიათებელი, მაშინ, როდესაც ყაბარდოულ ტრადიციაში იგი საკუთარ სახელად არის ქცეული.
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- Нартхэр. Адыгэ эпос. Т. I. Мыекъуапэ, 1968, т. III. Мыекъуапэ, 1970, т. VII. Мыекъуапэ, 1971;
- Мижаев М. Уорсар // Мифы народов мира. Т. II. М., 1982;
- Кумахов М. А., Кумахова З. Ю. Нартский эпос: язык и культура. М., 1998.
