აფრიკატიზაცია
(ახალი გვერდი: '''აფრიკატიზაცია''' – ფონეტიკური პროცესი, რომლის დროსაც მარტი...) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის 2 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''აფრიკატიზაცია''' – ფონეტიკური პროცესი, რომლის დროსაც მარტივი თანხმოვანი [[აფრიკატი|აფრიკატად]] გადაიქცევა. ისტორიულად ქართველურ ენებში აფრიკატიზაცია ფართოდ გავრცელებული პროცესი ჩანს. აფრიკატიზაციის რამდენიმე გზა არის ცნობილი: თანხმოვანთა შერწყმა – თ + ს–ც (ათ+სამმეტი–ცამეტი); თ + შ–ჩ (ათ +შვიდმეტი–ჩვიდმეტი)…; წინაენისმიერ და უკანაენისმიერ ხშულთა აფრიკატიზაცია (მალატალიზაციის გზთ): დ–ძ (დევს – ძევს); თ–ც (თიკანი – ციკანი)… უკანაენისმიერ ხშულთა აფრიკატიზაცია ქართველურ ენათაგან ყველაზე მეტად გავრცელებულია ლაზურში (მის ათინურ კილოკაეში). ისტორიულად აფრიკატიზაციის ინტენსიური კვალი ჩანს სვანურში: გ–ჯ (იგი – სვან. ეჯა), ქ–ჩ (ქეე – სვან. ჩუ), კ–ჭ (კაცი – სვან. ჭაშ)… უკანაენისმიერ | + | '''აფრიკატიზაცია''' – ფონეტიკური პროცესი, რომლის დროსაც მარტივი [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] [[აფრიკატი|აფრიკატად]] გადაიქცევა. ისტორიულად ქართველურ ენებში აფრიკატიზაცია ფართოდ გავრცელებული პროცესი ჩანს. აფრიკატიზაციის რამდენიმე გზა არის ცნობილი: თანხმოვანთა შერწყმა – თ + ს–ც (ათ+სამმეტი–ცამეტი); თ + შ–ჩ (ათ +შვიდმეტი–ჩვიდმეტი)…; წინაენისმიერ და უკანაენისმიერ ხშულთა აფრიკატიზაცია (მალატალიზაციის გზთ): დ–ძ (დევს – ძევს); თ–ც (თიკანი – ციკანი)… უკანაენისმიერ ხშულთა აფრიკატიზაცია ქართველურ ენათაგან ყველაზე მეტად გავრცელებულია ლაზურში (მის ათინურ კილოკაეში). ისტორიულად აფრიკატიზაციის ინტენსიური კვალი ჩანს სვანურში: გ–ჯ (იგი – სვან. ეჯა), ქ–ჩ (ქეე – სვან. ჩუ), კ–ჭ (კაცი – სვან. ჭაშ)… უკანაენისმიერ ხშულთა აფრიკატიზაციის კვალი ჩანს ქართულშიც (ნახოკი–ნახოჭი და მისთ.); სპირანტთა აფრიკატიზაცია: აფრიკატდებიან წინაენისმიერი [[სპირანტები]] – ზ–ძ (ზროხა – ძროხა), ს–ც (სხენ – ცხენ), ჟ–ჯ ([[დიალექტი]]: |
| − | ხშულთა აფრიკატიზაციის კვალი ჩანს ქართულშიც (ნახოკი–ნახოჭი და მისთ.); სპირანტთა აფრიკატიზაცია: აფრიკატდებიან წინაენისმიერი სპირანტები – ზ–ძ (ზროხა – ძროხა), ს–ც (სხენ – ცხენ), ჟ–ჯ ([[დიალექტი]]: | + | |
ჟანგი > ჯანგი), შ–ჩ (დიალექტი: ხარშვა– ხარჩვა, წყალში – წყალჩი…), რ–ჯ მხოლოდ ზსანურშია დადასტურებული: (მხარი – ხუჯი. ყური-ყუჯი…). | ჟანგი > ჯანგი), შ–ჩ (დიალექტი: ხარშვა– ხარჩვა, წყალში – წყალჩი…), რ–ჯ მხოლოდ ზსანურშია დადასტურებული: (მხარი – ხუჯი. ყური-ყუჯი…). | ||
მიმდინარე ცვლილება 23:32, 21 თებერვალი 2024 მდგომარეობით
აფრიკატიზაცია – ფონეტიკური პროცესი, რომლის დროსაც მარტივი თანხმოვანი აფრიკატად გადაიქცევა. ისტორიულად ქართველურ ენებში აფრიკატიზაცია ფართოდ გავრცელებული პროცესი ჩანს. აფრიკატიზაციის რამდენიმე გზა არის ცნობილი: თანხმოვანთა შერწყმა – თ + ს–ც (ათ+სამმეტი–ცამეტი); თ + შ–ჩ (ათ +შვიდმეტი–ჩვიდმეტი)…; წინაენისმიერ და უკანაენისმიერ ხშულთა აფრიკატიზაცია (მალატალიზაციის გზთ): დ–ძ (დევს – ძევს); თ–ც (თიკანი – ციკანი)… უკანაენისმიერ ხშულთა აფრიკატიზაცია ქართველურ ენათაგან ყველაზე მეტად გავრცელებულია ლაზურში (მის ათინურ კილოკაეში). ისტორიულად აფრიკატიზაციის ინტენსიური კვალი ჩანს სვანურში: გ–ჯ (იგი – სვან. ეჯა), ქ–ჩ (ქეე – სვან. ჩუ), კ–ჭ (კაცი – სვან. ჭაშ)… უკანაენისმიერ ხშულთა აფრიკატიზაციის კვალი ჩანს ქართულშიც (ნახოკი–ნახოჭი და მისთ.); სპირანტთა აფრიკატიზაცია: აფრიკატდებიან წინაენისმიერი სპირანტები – ზ–ძ (ზროხა – ძროხა), ს–ც (სხენ – ცხენ), ჟ–ჯ (დიალექტი: ჟანგი > ჯანგი), შ–ჩ (დიალექტი: ხარშვა– ხარჩვა, წყალში – წყალჩი…), რ–ჯ მხოლოდ ზსანურშია დადასტურებული: (მხარი – ხუჯი. ყური-ყუჯი…).
ი. ქობალავა
