სახოკია თედო
მ (მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „სახოკია თედო“ გადაიტანა გვერდზე „თედო სახოკია“) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის 3 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''თედო სახოკია''' – (15 მარტი 1868, სოფ. ხეთა, ზუგდიდის რ-ნი, – 17 თებერვალი 1956, [[თბილისი]]), მწერალი, მთარგმნელი, ლექსიკოგრაფი, ეთნოლოგი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე. უმაღლესი განათლება | + | [[ფაილი:Tedo saxokia.jpg|thumb|150px|'''თედო სახოკია''']] |
| − | მიიღო ჟენევისა და სორბონის უნივერსიტეტებში, პარისში დაამთავრა უმაღლესი ანთროპოლოგიური სკოლაც. იყო რეიმსის (საფრანგეთი) | + | '''თედო სახოკია''' – (15 მარტი 1868, სოფ. ხეთა, ზუგდიდის რ-ნი, – 17 თებერვალი 1956, [[თბილისი]]), მწერალი, მთარგმნელი, ლექსიკოგრაფი, ეთნოლოგი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე. უმაღლესი განათლება მიიღო ჟენევისა და სორბონის უნივერსიტეტებში, პარისში დაამთავრა უმაღლესი ანთროპოლოგიური სკოლაც. იყო რეიმსის ([[საფრანგეთი]]) აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. |
| − | თედო სახოკიას პირველი ლექსიკოგრაფიული ცდა იყო პატარა რუსული-ქართული [[ლექსიკონი]] (1897). 1910- | + | თედო სახოკიას პირველი [[ლექსიკოგრაფია|ლექსიკოგრაფიული]] ცდა იყო პატარა რუსული-ქართული [[ლექსიკონი]] (1897). 1910- იან წლებში ქართულ პერიოდიკაში („სახალხო გაზეთი“. 1911, №39-48; 1912, №55–56) ბეჭდავდა წერილებს [[ქართული ენა|ქართული ენის]] ორთოგრაფიისა და სწორმეტყველების შესახებ ციკლიდან „ქართული ენა (თანამედროვეთა ლაპარაკი და წერა)“. აგრეთვე სტატიებს ლექსიკოგრაფიული მუშაობის, ცალკეული სიტყვებისა თუ დარგობრივი (მაგ., მათემატიკური) ტერმინების, „ვეფხისტყაოსანში“ დადასტურებული ფიგურალური სიტყვა-გამოთქმების შესახებ და სხვ. |
| − | იან წლებში ქართულ პერიოდიკაში („სახალხო გაზეთი“. 1911, №39-48; 1912, №55–56) ბეჭდავდა წერილებს | + | |
| − | [[ქართული ენა|ქართული ენის]] ორთოგრაფიისა და სწორმეტყველების შესახებ ციკლიდან „ქართული ენა (თანამედროვეთა ლაპარაკი და წერა)“. აგრეთვე სტატიებს | + | |
| − | 1940-იანი წლების დამლევს თედო | + | 1940-იანი წლების დამლევს თედო სახოკია თანამშრომლობდა „ქართული ენის [[განმარტებითი ლექსიკონი]]ს“ მთავარ რედაქციასთან, როგორც ლექსიკონის სიტყვანი რეცენზენტი. იმავე წლებში გაზეთ „ლიტერატურა და ხელოვნებამ“ დაიწყო ბეჭდვა თედო სახოკიას მიერ შეგროვებული და განმარტებული ხატოვანი სიტყვა-თქმებისა, რის შემდეგაც, 1950-იდან, დაიწყო მისი გამოცემა ცალკე წიგნად „ქართული ხატოვანი სიტყვა-თქმანის“ სამტომეულის სახით (III ტ. გამოიცა 1955; II შევსებული გამოცემა ერთ ტომად – 1979). ეს იყო ქართულ ლექსიკოგრაფიულ პრაქტიკაში პირველი ამ სახის ლექსიკონი, რომელსაც ქართულ ენაზე ანალოგი ჯერჯერობით არ მოეპოვება. თედო სახოკიამ შეადგინა ასევე „ქართული [[ანდაზა|ანდაზები]]” (1968). რომელსაც დაერთო გავრცელებული სიტყვების სია შეხვედრის სიხშირის ჩვენებით. მანვე მოამზადა აგრეთვე საკმაოდ მოზრდილი „ქართული ლექსიკონი" (განმარტებითი სახისა, ე. წ. „ქართულ ქართული“). მასში შევიდა [[სულხან-საბა ორბელიანი]]სა და დ. და ნ. ჩუბინაშვილების ლექსიკონებში დაუდასტურებელი ან განსხვავებული მნიშვნელობის სიტყვები. |
| − | + | ||
| − | გარდა წმინდა ლინგვისტური ხასიათის ნაშრომებისა, თედო სახოკიას ეკუთვნის | + | გარდა წმინდა ლინგვისტური ხასიათის ნაშრომებისა, თედო სახოკიას ეკუთვნის გამოკვლევები ქართული სკოლის, საერთოდ, [[საქართველო]]ში განათლების მდგომარეობისა და პერსპექტივის, მათთან დაკავშირებული სოციალური საკითხების შესახებ. |
''შ. აფრიდონიძე'' | ''შ. აფრიდონიძე'' | ||
| + | |||
მიმდინარე ცვლილება 15:45, 19 თებერვალი 2024 მდგომარეობით
თედო სახოკია – (15 მარტი 1868, სოფ. ხეთა, ზუგდიდის რ-ნი, – 17 თებერვალი 1956, თბილისი), მწერალი, მთარგმნელი, ლექსიკოგრაფი, ეთნოლოგი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე. უმაღლესი განათლება მიიღო ჟენევისა და სორბონის უნივერსიტეტებში, პარისში დაამთავრა უმაღლესი ანთროპოლოგიური სკოლაც. იყო რეიმსის (საფრანგეთი) აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.
თედო სახოკიას პირველი ლექსიკოგრაფიული ცდა იყო პატარა რუსული-ქართული ლექსიკონი (1897). 1910- იან წლებში ქართულ პერიოდიკაში („სახალხო გაზეთი“. 1911, №39-48; 1912, №55–56) ბეჭდავდა წერილებს ქართული ენის ორთოგრაფიისა და სწორმეტყველების შესახებ ციკლიდან „ქართული ენა (თანამედროვეთა ლაპარაკი და წერა)“. აგრეთვე სტატიებს ლექსიკოგრაფიული მუშაობის, ცალკეული სიტყვებისა თუ დარგობრივი (მაგ., მათემატიკური) ტერმინების, „ვეფხისტყაოსანში“ დადასტურებული ფიგურალური სიტყვა-გამოთქმების შესახებ და სხვ.
1940-იანი წლების დამლევს თედო სახოკია თანამშრომლობდა „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ მთავარ რედაქციასთან, როგორც ლექსიკონის სიტყვანი რეცენზენტი. იმავე წლებში გაზეთ „ლიტერატურა და ხელოვნებამ“ დაიწყო ბეჭდვა თედო სახოკიას მიერ შეგროვებული და განმარტებული ხატოვანი სიტყვა-თქმებისა, რის შემდეგაც, 1950-იდან, დაიწყო მისი გამოცემა ცალკე წიგნად „ქართული ხატოვანი სიტყვა-თქმანის“ სამტომეულის სახით (III ტ. გამოიცა 1955; II შევსებული გამოცემა ერთ ტომად – 1979). ეს იყო ქართულ ლექსიკოგრაფიულ პრაქტიკაში პირველი ამ სახის ლექსიკონი, რომელსაც ქართულ ენაზე ანალოგი ჯერჯერობით არ მოეპოვება. თედო სახოკიამ შეადგინა ასევე „ქართული ანდაზები” (1968). რომელსაც დაერთო გავრცელებული სიტყვების სია შეხვედრის სიხშირის ჩვენებით. მანვე მოამზადა აგრეთვე საკმაოდ მოზრდილი „ქართული ლექსიკონი" (განმარტებითი სახისა, ე. წ. „ქართულ ქართული“). მასში შევიდა სულხან-საბა ორბელიანისა და დ. და ნ. ჩუბინაშვილების ლექსიკონებში დაუდასტურებელი ან განსხვავებული მნიშვნელობის სიტყვები.
გარდა წმინდა ლინგვისტური ხასიათის ნაშრომებისა, თედო სახოკიას ეკუთვნის გამოკვლევები ქართული სკოლის, საერთოდ, საქართველოში განათლების მდგომარეობისა და პერსპექტივის, მათთან დაკავშირებული სოციალური საკითხების შესახებ.
შ. აფრიდონიძე
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- კრებული „თედო სახოკია“. თბ., 1968.
