|
|
| ხაზი 1: |
ხაზი 1: |
| − | '''ჟინვალი''' – ისტორიული სოფელი არაგვის ხეობაში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის ჰიდროკომპლექსის მშენებლობასთან დაკავშირებით სოფელი ჟინვალი ძველი სამოსახლოდან აიყარა და ორ ახალ პუნქტად დასახლდა. | + | '''ჟინვალი''' |
| − |
| + | |
| − | [[ტოპონიმი]] ჟინვალი არაგვის ხეობის ერთ-ერთი უძველესი გეოგრაფიული სახელია. როგორც აქ ჩატარებულმა არქეოლოგიურმა კვლევა-ძიებამ ცხადყო, ჟინვალის ტერიტორიაზე მოსახლეობა უკვე მკვიდრობს ძვ.წ. V-IV საუკუნეებიდან. თვითონ სახელწოდება ჟინვალი (ჟინოვანი) ქართულ საისტორიო წყაროებში შუა საუკუნეებიდან (XI-XII ს.ს.) ჩნდება. ამ ცნობების მიხედვით ჟინოვანი არაგვის ხეობის დასახლებულ პუნქტებს შორის ერთ-ერთი დაწინაურებული და ძლიერი ციხე-ქალაქი ყოფილა: „ხოლო ჟინვანი არს შავისა და თეთრის არაგვის შესაკრებელს შორის ციხე შენი და მაგარი და იყო ქალაქი და აწ უქმ არის.“ ჟინვალს თავისი პოლიტიკური და ეკონომიკური ძლიერება-აყვავებისათვი” XI-XIII საუკუნეებში მიუღწევია. იგი განადგურდა თემურ-ლენგის შემოსევის დროს. ამის შემდეგ ქალაქი ფეხზე ვეღარ დამდგარა და პატარა სოფლად (ნაქალაქრად) ქცეულა. XV საუკუნიდან არაგვის ხეობაში აღმავლობას იწყებს [[ანანური]].
| + | |
| | | | |
| − | როგორია სახელწოდება ჟინვალის წარმოშობის ისტორია, რა უდევს საფუძვლად ამ უძველეს ქართულ ტოპონიმს? შუა საუკუნეებისდროინდელ ქართულ საისტორიო წყაროებში ჟინვალი სხვადასხვაგვარად არის წარმოდგენილი. იგი მოხსენიებულია როგორც ჟინოვანი || ჟინოანი და ჟინვანი || ჟილვანი. კერძოდ, [[ამირსპასალარი|ამირსპასალარ]] ჭიაბერის მიერ შიომღვიმისადმი მიცემულ შეწირულების [[სიგელი (საბუთი)|სიგელში]] (1189-1192) ნათქვამია: „ჩემსა ჟინოვ(ა)ნისა ქონებასა შინა ვჰკადრე და მოვახსენე ღმრთის სწორსა მეფეთა მეფესა [[თამარ მეფე|თამარს]] მიხითარაის ძენი დავითის შვილნი: ოქროი და მახარაი, ბრაჭი და იოვანე მათითა სახლითა და მამულითა ნასყიდითა და უსყიდელითა“.
| + | * [[ჟინვალი (სოფელი)|ჟინვალი]] − ისტორიული სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში; |
| | + | * [[ჟინვალი (დაბა)|ჟინვალი]] − დაბა დუშეთის მუნიციპალიტეტში; |
| | | | |
| − | „დავით მეფემ (დიმიტრი თავდადებულის შვილი, იგივე დავით VIII გ.მბ.) უბოძა გრიგოლ ქარმაულ ჭაჭნაისშვილს შუანის ხევს ჟინოვანის შესავალი ლაუშა“ და სხვ.
| |
| | | | |
| − | თუ სახელწოდება ჟინოვანს შედგენილობის თვალსაზრისით განვიხილავთ, დავინახავთ, რომ, ტოპონიმის საყრდენი ძირია ჟინ-, რომელსაც -ოვან- [[სუფიქსი]] დართვია: ჟინ-ოვან-ი. ყველა დანარჩენი დაწერილობა ამ ტოპონიმისა (ჟინოანი, ჟინვანი, ჟილვანი) ჟინოვანის სახეცვლილი ფორმებია.
| |
| | | | |
| − | ისიც ცნობილია, რომ -ოვან- სუფიქსი უპირატესად მცენარეული საფარის აღმნიშვნელ ტოპონიმებში გვხვდება: ვაშლ-ოვან-ი, მუხრ-ოვან-ი რცხილ-ოვან-იი… თხილ-ოვან-ი ი (მ)სხლ-ოვან-ი, თელ-ოვან-ი, ნარ-ოვან-ი… -ოვან- სუფიქსი -იან- და -ნარ- სუფიქსთა ფარდი ელემენტია, ამიტომაც არის, რომ ამ სუფიქსით წარმოქმნილი
| + | == == |
| − | ტოპონიმები ქართულში საკმაოდ ბევრია: წაბლ-იან-ი, შვინდ-იან-ი.
| + | [[კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი]] |
