ბიორიუ სინგირ ქიუდიურიუუ
მ (მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „ბიორიუ სინგირ ქიუდიურიუუ“ გადაიტანა გვერდზე „[[ბჲორჲუ სინგირ ქჲუ...) |
|||
| (2 მომხმარებლების 2 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
'''ბჲორჲუ სინგირ ქჲუდჲურჲუუ''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Бёрю сингир кюйдюрюу – „[[მგელი|მგლის]] ძარღვის დაწვა“)'' – ბალყარულ-ყარაჩული [[მაგია|მაგიური]] ქმედება, რომელიც უდანაშაულობის დამტკიცების მიზნით სრულდებოდა და ქურდობაში ეჭვმიტანილი პირის მიერ ფიცის დადებას ცეცხლწაკიდებული მგლის ძარღვით ხელში ითვალისწინებდა (თუ ბრალდებულს ან ცრუ მოწმეს კრუნჩხვა დაემართებოდა, იგი დამნაშავედ ჩაითვლებოდა). უნდა ითქვას, რომ მგლის [[კულტი|კულტთან]] დაკავშირებული ეს წეს-ჩვეულება ბალყარელთა და ყარაჩელთა ყოფაში გამონაკლისი არ არის. ცნობილია, სხვადასხვა [[რიტუალი|რიტუალური]] ქმედებები და რწმენები: ჩვილის ბალისქვეშ მგლის კბილის დამალვა; გათვალვისა და ავსულების საწინააღმდეგოდ [[აკვანი|აკვანზე]] მგლის ბრჭყალების ჩამოკიდება; მწყემსთა მიერ მგლის ტყავის ნაჭრის ტარება, რათა ეს ცხოველი ფარას არ მიახლოებოდა | '''ბჲორჲუ სინგირ ქჲუდჲურჲუუ''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Бёрю сингир кюйдюрюу – „[[მგელი|მგლის]] ძარღვის დაწვა“)'' – ბალყარულ-ყარაჩული [[მაგია|მაგიური]] ქმედება, რომელიც უდანაშაულობის დამტკიცების მიზნით სრულდებოდა და ქურდობაში ეჭვმიტანილი პირის მიერ ფიცის დადებას ცეცხლწაკიდებული მგლის ძარღვით ხელში ითვალისწინებდა (თუ ბრალდებულს ან ცრუ მოწმეს კრუნჩხვა დაემართებოდა, იგი დამნაშავედ ჩაითვლებოდა). უნდა ითქვას, რომ მგლის [[კულტი|კულტთან]] დაკავშირებული ეს წეს-ჩვეულება ბალყარელთა და ყარაჩელთა ყოფაში გამონაკლისი არ არის. ცნობილია, სხვადასხვა [[რიტუალი|რიტუალური]] ქმედებები და რწმენები: ჩვილის ბალისქვეშ მგლის კბილის დამალვა; გათვალვისა და ავსულების საწინააღმდეგოდ [[აკვანი|აკვანზე]] მგლის ბრჭყალების ჩამოკიდება; მწყემსთა მიერ მგლის ტყავის ნაჭრის ტარება, რათა ეს ცხოველი ფარას არ მიახლოებოდა | ||
| − | და თან მეხიც აერიდებინათ. მგლის ტყავისაგან იკერებოდა [[დანა|დანის]] ბუდე, ხოლო სახალხო მოსამართლეთა (тёречиле) სპეციალურ სამოსი იყო მგლის ქურქი (бёрю-тон) მგლის სახიანი საკინძით (თუ მოსამართლეები ამ ღილს შეიხსნიდნენ, ეს იმის ნიშანი იყო, რომ საქმის განხილვა დაიწყებოდა, მაგრამ თუ საქმე გადაუდებელ განხილვას არ საჭიროებდა, საკინძეს შეიხსნიდნენ და ქურქის კალთებს მათ წინავე დამხობილი მთხოვნელის თავზე დაარხევდნენ). შემთვევითი არც ისაა, რომ ბევრი ფოლკლორული პერსონაჟი მგლის ქურქითაა შემოსილი. „მგლური“ გენეალოგიისაა ეპიკური გმირი – ნართი [[ჲორჲუზმექი]], რომელსაც ძუ მგელი კვებავდა. | + | და თან მეხიც აერიდებინათ. მგლის ტყავისაგან იკერებოდა [[დანა|დანის]] ბუდე, ხოლო სახალხო მოსამართლეთა (тёречиле) სპეციალურ სამოსი იყო მგლის ქურქი (бёрю-тон) მგლის სახიანი საკინძით (თუ მოსამართლეები ამ ღილს შეიხსნიდნენ, ეს იმის ნიშანი იყო, რომ საქმის განხილვა დაიწყებოდა, მაგრამ თუ საქმე გადაუდებელ განხილვას არ საჭიროებდა, საკინძეს შეიხსნიდნენ და ქურქის კალთებს მათ წინავე დამხობილი მთხოვნელის თავზე დაარხევდნენ). შემთვევითი არც ისაა, რომ ბევრი ფოლკლორული [[პერსონაჟი]] [[მგელი|მგლის]] ქურქითაა შემოსილი. „მგლური“ გენეალოგიისაა ეპიკური გმირი – ნართი [[ჲორჲუზმექი]], რომელსაც ძუ მგელი კვებავდა. |
| ხაზი 7: | ხაზი 7: | ||
* Джуртубаев М. Ч. Духовная культура карачаево-балкарского народа // Ас-Алан. М., 1998, № 1; | * Джуртубаев М. Ч. Духовная культура карачаево-балкарского народа // Ас-Алан. М., 1998, № 1; | ||
* Каракетов М. Д. Традиционные верования // Карачаевцы. Балкарцы. М., 2014. | * Каракетов М. Д. Традиционные верования // Карачаевцы. Балкарцы. М., 2014. | ||
| − | |||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | + | [[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]] | |
[[კატეგორია:რიტუალები]] | [[კატეგორია:რიტუალები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 16:48, 1 მაისი 2023 მდგომარეობით
ბჲორჲუ სინგირ ქჲუდჲურჲუუ (ბალყ.-ყარაჩ. Бёрю сингир кюйдюрюу – „მგლის ძარღვის დაწვა“) – ბალყარულ-ყარაჩული მაგიური ქმედება, რომელიც უდანაშაულობის დამტკიცების მიზნით სრულდებოდა და ქურდობაში ეჭვმიტანილი პირის მიერ ფიცის დადებას ცეცხლწაკიდებული მგლის ძარღვით ხელში ითვალისწინებდა (თუ ბრალდებულს ან ცრუ მოწმეს კრუნჩხვა დაემართებოდა, იგი დამნაშავედ ჩაითვლებოდა). უნდა ითქვას, რომ მგლის კულტთან დაკავშირებული ეს წეს-ჩვეულება ბალყარელთა და ყარაჩელთა ყოფაში გამონაკლისი არ არის. ცნობილია, სხვადასხვა რიტუალური ქმედებები და რწმენები: ჩვილის ბალისქვეშ მგლის კბილის დამალვა; გათვალვისა და ავსულების საწინააღმდეგოდ აკვანზე მგლის ბრჭყალების ჩამოკიდება; მწყემსთა მიერ მგლის ტყავის ნაჭრის ტარება, რათა ეს ცხოველი ფარას არ მიახლოებოდა და თან მეხიც აერიდებინათ. მგლის ტყავისაგან იკერებოდა დანის ბუდე, ხოლო სახალხო მოსამართლეთა (тёречиле) სპეციალურ სამოსი იყო მგლის ქურქი (бёрю-тон) მგლის სახიანი საკინძით (თუ მოსამართლეები ამ ღილს შეიხსნიდნენ, ეს იმის ნიშანი იყო, რომ საქმის განხილვა დაიწყებოდა, მაგრამ თუ საქმე გადაუდებელ განხილვას არ საჭიროებდა, საკინძეს შეიხსნიდნენ და ქურქის კალთებს მათ წინავე დამხობილი მთხოვნელის თავზე დაარხევდნენ). შემთვევითი არც ისაა, რომ ბევრი ფოლკლორული პერსონაჟი მგლის ქურქითაა შემოსილი. „მგლური“ გენეალოგიისაა ეპიკური გმირი – ნართი ჲორჲუზმექი, რომელსაც ძუ მგელი კვებავდა.
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- Джуртубаев М. Ч. Духовная культура карачаево-балкарского народа // Ас-Алан. М., 1998, № 1;
- Каракетов М. Д. Традиционные верования // Карачаевцы. Балкарцы. М., 2014.
