მაზარლა
(ახალი გვერდი: '''მაზარლა''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Мазарла)'' – დიდ ყარაჩში არსებული წმ. საფ...) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის ერთი შუალედური ვერსია არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''მაზარლა''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Мазарла)'' – დიდ ყარაჩში არსებული წმ. საფლავები (суаб къабырла/сыйлы), რომელთა შორის განსაკუთრებული [[კულტი]]ს ობიექტი იყო მიწისქვეშა [[აკლდამა|აკლდამები]], ე. წ. ჯურთ ყაბირლა (Джурт къабырла) და ჯურთ შიჲაქილა (Джурт шиякила), ყუბანის ხეობაში განმარტოებით არსებული საფლავი (Сууаб къабыр). ძალზე სათაყვანებლი იყო თებერდის ხეობაში მდებარე აბდულახ-შეიხისა და შაქაჲ-ულუს (ბოთა-შევის) საფლავები. აღნიშნულ საფლავებთან სხვადასხვა მიზეზით მისულ მთხოვნელებს (ყარაჩების, ბალყარებისა და მეზობელ ხალხების წარმომადგენლებს) შესაწირის სახით თან ღვეზელები (бёрекле, хычынла), ტკბილეული, მოხარშული ხორცი და სხვ. მიქონდათ. ასეთ საფლავებს ხშირად სტუმრობდნენ უნაყოფო ქალები, რომლებიც მათ სამჯერ [[ლოცვა|ლოცვით]] შემოუვლიდნენ და დედობის მფარველ უმაჲ-ანასა („[[ | + | '''მაზარლა''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Мазарла)'' – დიდ ყარაჩში არსებული წმ. საფლავები (суаб къабырла/сыйлы), რომელთა შორის განსაკუთრებული [[კულტი]]ს ობიექტი იყო მიწისქვეშა [[აკლდამა|აკლდამები]], ე. წ. ჯურთ ყაბირლა (Джурт къабырла) და ჯურთ შიჲაქილა (Джурт шиякила), ყუბანის ხეობაში განმარტოებით არსებული საფლავი (Сууаб къабыр). ძალზე სათაყვანებლი იყო თებერდის ხეობაში მდებარე აბდულახ-შეიხისა და შაქაჲ-ულუს (ბოთა-შევის) საფლავები. აღნიშნულ საფლავებთან სხვადასხვა მიზეზით მისულ მთხოვნელებს (ყარაჩების, ბალყარებისა და მეზობელ ხალხების წარმომადგენლებს) შესაწირის სახით თან ღვეზელები (бёрекле, хычынла), ტკბილეული, მოხარშული ხორცი და სხვ. მიქონდათ. ასეთ საფლავებს ხშირად სტუმრობდნენ უნაყოფო ქალები, რომლებიც მათ სამჯერ [[ლოცვა|ლოცვით]] შემოუვლიდნენ და დედობის მფარველ უმაჲ-ანასა („[[უმმაი|უმაჲ]]“) და შვილიერების მომნიჭებელ ბაჲრიმ-ბიიჩეს („[[ბაჲრიმი]]“) ბავშვის მოცემას შეთხოვდნენ; საფლავზე აღებულ ერთ მუჭა მიწას ან ქვის ნატეხს კი თილისმად იყენებდნენ. |
გარდა წმ. საფლავებისა, ყარაჩები და ბალყარები საკრალური სივრცედ, საკულტო ობიექტებად კორომებს (дарийгъын-чымиртла), ხეებს (иман терекле), ხეთა ჯგუფებს (суаб терекле), წყაროებს (шийих суула) მოიაზრებდნენ. | გარდა წმ. საფლავებისა, ყარაჩები და ბალყარები საკრალური სივრცედ, საკულტო ობიექტებად კორომებს (дарийгъын-чымиртла), ხეებს (иман терекле), ხეთა ჯგუფებს (суаб терекле), წყაროებს (шийих суула) მოიაზრებდნენ. | ||
| ხაზი 10: | ხაზი 10: | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | + | [[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]] | |
[[კატეგორია:რიტუალები]] | [[კატეგორია:რიტუალები]] | ||
[[კატეგორია:ბალყარულ-ყარაჩული რიტუალები]] | [[კატეგორია:ბალყარულ-ყარაჩული რიტუალები]] | ||
[[კატეგორია:რიტუალები გარდაცვლილთათვის]] | [[კატეგორია:რიტუალები გარდაცვლილთათვის]] | ||
| + | [[კატეგორია:კავკასიური რიტუალები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 19:16, 11 აპრილი 2021 მდგომარეობით
მაზარლა (ბალყ.-ყარაჩ. Мазарла) – დიდ ყარაჩში არსებული წმ. საფლავები (суаб къабырла/сыйлы), რომელთა შორის განსაკუთრებული კულტის ობიექტი იყო მიწისქვეშა აკლდამები, ე. წ. ჯურთ ყაბირლა (Джурт къабырла) და ჯურთ შიჲაქილა (Джурт шиякила), ყუბანის ხეობაში განმარტოებით არსებული საფლავი (Сууаб къабыр). ძალზე სათაყვანებლი იყო თებერდის ხეობაში მდებარე აბდულახ-შეიხისა და შაქაჲ-ულუს (ბოთა-შევის) საფლავები. აღნიშნულ საფლავებთან სხვადასხვა მიზეზით მისულ მთხოვნელებს (ყარაჩების, ბალყარებისა და მეზობელ ხალხების წარმომადგენლებს) შესაწირის სახით თან ღვეზელები (бёрекле, хычынла), ტკბილეული, მოხარშული ხორცი და სხვ. მიქონდათ. ასეთ საფლავებს ხშირად სტუმრობდნენ უნაყოფო ქალები, რომლებიც მათ სამჯერ ლოცვით შემოუვლიდნენ და დედობის მფარველ უმაჲ-ანასა („უმაჲ“) და შვილიერების მომნიჭებელ ბაჲრიმ-ბიიჩეს („ბაჲრიმი“) ბავშვის მოცემას შეთხოვდნენ; საფლავზე აღებულ ერთ მუჭა მიწას ან ქვის ნატეხს კი თილისმად იყენებდნენ.
გარდა წმ. საფლავებისა, ყარაჩები და ბალყარები საკრალური სივრცედ, საკულტო ობიექტებად კორომებს (дарийгъын-чымиртла), ხეებს (иман терекле), ხეთა ჯგუფებს (суаб терекле), წყაროებს (шийих суула) მოიაზრებდნენ.
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- Джуртубаев М. Ч. Духовная культура карачаево-балкарского народа // Ас-Алан. М., 1998, № 1;
- Каракетов Д. М. Традиционные верования // Карачаевцы. Балкарцы. М., 2014;
- Шаманов И. М. Обряды, связанные с рождением и воспитанием ребенка // Карачаевцы. Балкарцы. М., 2014.
