კეცხოველი ნიკოლოზ
| (ერთი მომხმარებლის 5 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | [[ფაილი:Nikoloz kecxoveli.jpg|thumb| | + | [[ფაილი:Nikoloz kecxoveli.jpg|thumb|150px|'''ნიკოლოზ კეცხოველი'''<br />'''დაიბადა''' - 26.12.1897 წ.<br >'''გარდაიცვალა''' - 26.11.1982 წ.]] |
| − | + | ||
'''კეცხოველი ნიკოლოზი''' (ნიკო) ნიკოლოზის ძე (26.12.1897 - 26.11.1982, დაიბადა სოფ. ტყვიავში, გორის რ-ნი). | '''კეცხოველი ნიკოლოზი''' (ნიკო) ნიკოლოზის ძე (26.12.1897 - 26.11.1982, დაიბადა სოფ. ტყვიავში, გორის რ-ნი). | ||
| − | [[ქართველები|ქართველი]] ბოტანიკოსი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, ქართული ბოტანიკური სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1937), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1945), რუსთაველის პრემიის ლაურეატი. 1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო | + | [[ქართველები|ქართველი]] ბოტანიკოსი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, ქართული ბოტანიკური სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1937), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1945), რუსთაველის პრემიის [[ლაურეატი]]. 1926 წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს პედაგოგიური ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება. 1929 წლიდან თსუ-ს ბოტანიკის კათედრის დოცენტი, ხოლო 1933 წლიდან კათედრის უცვლელი გამგეა. იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სასოფლო - სამეურნეო განყოფილების თავმჯდომარე (1942-1957), ბიოლოგიური განყოფილების თავმჯდომარე (1957-1963), ვიცე-პრეზიდენტი (1943-1945), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი (1945-1952). 1963 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის დირექტორი, რომლის სახელსაც ეს ინსტიტუტი ატარებს დღეს, საქართველოს ბოტანიკური საზოგადოების დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი (1958) და უცვლელი თავმჯდომარე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. |
| − | + | ||
ნ. კეცხოველის ძირითადი შრომები ეხება საქართველოს მცენარეული საფარის გეობოტანიკურ, ბოტანიკურ-გეოგრაფიულ და სისტემურ გამოკვლევას, მის თანამედროვე მდგომარეობას, აღდგენისა და დაცვის პრობლემებს. დაჯილდოებულია მრავალი ორდენითა და მედლით, მათ შორის ი. გოგებაშვილის სახელობის (1960) და ი. ჯავახიშვილის სახელობის (1970) მედლებით, არაერთი სახელმწიფო ჯილდოთი (ქსე 1980). | ნ. კეცხოველის ძირითადი შრომები ეხება საქართველოს მცენარეული საფარის გეობოტანიკურ, ბოტანიკურ-გეოგრაფიულ და სისტემურ გამოკვლევას, მის თანამედროვე მდგომარეობას, აღდგენისა და დაცვის პრობლემებს. დაჯილდოებულია მრავალი ორდენითა და მედლით, მათ შორის ი. გოგებაშვილის სახელობის (1960) და ი. ჯავახიშვილის სახელობის (1970) მედლებით, არაერთი სახელმწიფო ჯილდოთი (ქსე 1980). | ||
| + | საყმაწვილო [[პროზა]] ნიკო კეცხოველს, მეცნიერული მუშაობის პარალელურად, ახალგაზრდობიდანვე იტაცებს; განუწყვეტელი საბუნებისმეტყველო ექსპედიციები და ბუნების წიაღში ხანგრძლივად ყოფნა თავისთავად კარნახობს მას, მოზარდ თაობას გადასცეს ბუნების მშვენიერებისა და სამშობლო ქვეყნის სიყვარული; ნიკო კეცხოველის თითქმის ყველა მთავარი საყმაწვილო წიგნი საქართველოს ამა თუ იმ კუთხეში მოგზაურობის ფონზე იშლება; თავის მხატვრულ ნაწერებშიც იგი მეცნიერული ცოდნის პოპულარიზატორად და ბუნების სიმდიდრეთა ქომაგად გვევლინება. ნიკო კეცხოველის მთავარი საყმაწვილო წიგნებია: „თოვლიან მთებში“ („ნაკადული“, 1967), „მეცხრე მთაც გადავიარეთ“ („ნაკადული“, 1976) და „არსიანიდან მოვდივარ, მომიხარია“… | ||
| + | |||
| + | 1975 წელს, საყმაწვილო წიგნისათვის „არსიანიდან მოვდივარ, მომიხარია“ ნიკოლოზ (ნიკო) კეცხოველს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა. | ||
| + | |||
| + | გარდაიცვალა ნიკო კეცხოველი 1982 წელს, დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. | ||
| ხაზი 19: | ხაზი 22: | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921) ენციკლოპედია-ლექსიკონი]] | + | * [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921) ენციკლოპედია-ლექსიკონი]] |
| + | * [[რუსთაველის პრემიის ლაურეატები]] | ||
[[კატეგორია:ქართველი ბოტანიკოსები]] | [[კატეგორია:ქართველი ბოტანიკოსები]] | ||
| − | + | [[კატეგორია:ქართველი მწერლები]] | |
| + | [[კატეგორია:რუსთაველის პრემიის ლაურეატები]] | ||
| + | [[კატეგორია:კეცხოველები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 12:12, 11 აგვისტო 2025 მდგომარეობით
დაიბადა - 26.12.1897 წ.
გარდაიცვალა - 26.11.1982 წ.
კეცხოველი ნიკოლოზი (ნიკო) ნიკოლოზის ძე (26.12.1897 - 26.11.1982, დაიბადა სოფ. ტყვიავში, გორის რ-ნი).
ქართველი ბოტანიკოსი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, ქართული ბოტანიკური სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1937), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1945), რუსთაველის პრემიის ლაურეატი. 1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება. 1929 წლიდან თსუ-ს ბოტანიკის კათედრის დოცენტი, ხოლო 1933 წლიდან კათედრის უცვლელი გამგეა. იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სასოფლო - სამეურნეო განყოფილების თავმჯდომარე (1942-1957), ბიოლოგიური განყოფილების თავმჯდომარე (1957-1963), ვიცე-პრეზიდენტი (1943-1945), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი (1945-1952). 1963 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის დირექტორი, რომლის სახელსაც ეს ინსტიტუტი ატარებს დღეს, საქართველოს ბოტანიკური საზოგადოების დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი (1958) და უცვლელი თავმჯდომარე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი.
ნ. კეცხოველის ძირითადი შრომები ეხება საქართველოს მცენარეული საფარის გეობოტანიკურ, ბოტანიკურ-გეოგრაფიულ და სისტემურ გამოკვლევას, მის თანამედროვე მდგომარეობას, აღდგენისა და დაცვის პრობლემებს. დაჯილდოებულია მრავალი ორდენითა და მედლით, მათ შორის ი. გოგებაშვილის სახელობის (1960) და ი. ჯავახიშვილის სახელობის (1970) მედლებით, არაერთი სახელმწიფო ჯილდოთი (ქსე 1980).
საყმაწვილო პროზა ნიკო კეცხოველს, მეცნიერული მუშაობის პარალელურად, ახალგაზრდობიდანვე იტაცებს; განუწყვეტელი საბუნებისმეტყველო ექსპედიციები და ბუნების წიაღში ხანგრძლივად ყოფნა თავისთავად კარნახობს მას, მოზარდ თაობას გადასცეს ბუნების მშვენიერებისა და სამშობლო ქვეყნის სიყვარული; ნიკო კეცხოველის თითქმის ყველა მთავარი საყმაწვილო წიგნი საქართველოს ამა თუ იმ კუთხეში მოგზაურობის ფონზე იშლება; თავის მხატვრულ ნაწერებშიც იგი მეცნიერული ცოდნის პოპულარიზატორად და ბუნების სიმდიდრეთა ქომაგად გვევლინება. ნიკო კეცხოველის მთავარი საყმაწვილო წიგნებია: „თოვლიან მთებში“ („ნაკადული“, 1967), „მეცხრე მთაც გადავიარეთ“ („ნაკადული“, 1976) და „არსიანიდან მოვდივარ, მომიხარია“…
1975 წელს, საყმაწვილო წიგნისათვის „არსიანიდან მოვდივარ, მომიხარია“ ნიკოლოზ (ნიკო) კეცხოველს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა.
გარდაიცვალა ნიკო კეცხოველი 1982 წელს, დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- 1. ტაბიძე დ. 1954. კახეთის ვაზი ჯიშები. გამომცემლობა „ტექნიკა და შრომა“. თბილისი. 425გვ.
- 2. ქსე 1980. ნიკოლოზ კეცხოველი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ. 5. 479გვ.
- 3. ქსე 1984. მაქსიმე რამიშვილი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ. 8. 299გვ.
- 4. ქსე 1985. დიმიტრი ტაბიძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ. 9. 635გვ.
- 5. Энциклопедия 1987. М. Рамишвили. Д. Табидзе. В: Энциклопедия виноградарства. В 3х томах. Гл. ред. А.И. Тимуш. Кишинев. Издание Молдавской советской энциклопедии. стр. 20, 200.
