მთქმელი

NPLG Wiki Dictionaries გვერდიდან
(სხვაობა ვერსიებს შორის)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
(წყარო)
ხაზი 1: ხაზი 1:
'''მთქმელი''' –  სიმღერის დამწყები და წამყვანი.  ქართულ ოთხხმიან ანდა სამხმიან ხალხურ სიმღერებში, ჩვეულებრივ, [[ნადური|ნადურებში]] მეორე ხმა. მთქმელი იყო ძირითადი მელოდიის წამყვანი და ლექსის შინაარსის გადმომცემი, სიტყვიერი ტექსტის მთხრობელი.  
+
'''მთქმელი''' –  ხალხური შემოქმედების ნაწარმოებთა შემსრულებელი, გადმომცემი.  
 
+
 
+
 
+
  
 +
მთქმელთა სხვადასხა ტიპი არსებობს: ერთი ტიპის მთქმელები ზეპირსიტყვიერების ტრადიციაში [[რიტუალი]]ს, ძველი წესჩვეულების, ხალხური ცოდნის დაცვის, წესის შესრულების ამოცანას ისახავენ მხოლოდ. ცდილობენ მაქსიმალური სიზუსტე დაიცვან. მეორე ტიპის მთქმელები მაღალი არტისტიზმით დაჯილდოებული ოსტატები არიან, მათთვის ხალხური ნაწარმოების შესრულება ესთეტიკური მოთხოვნილების დაკმაყოფილებაა. ასეთი მთქმელები ავითარებენ, სცვლიან და აქტიურად განაგრძობენ ხალხური შემოქმედების ცოცხალი განვითარების გზას. მესამე ტიპის მთქმელები უბრალო გადამცემნი არიან, შემოქმედებითი გადამუშავების უნარი ნაკლებ გააჩნიათ და მათ მიერ შეტანილი ცვლილებანი ზოგჯერ ტექსტის დაკნინებას იწვევს.
  
 +
''ე. ვირსალაძე''
  
  
  
 +
==ლიტერატურა==
 +
* ქ. სიხარულიძე, ქართული ხალხური საგმირო-საისტორიო სიტყვიერება, თბ., 1949, გვ. 269-271;
 +
* ე. ვირსალაძე, ქართველ მთიელთა ზეპირსიტყვიერება, მთიულეთ-გუდამაყკარი, თბ., 1958, გვ. 42-47;
 +
* მ. ჩიქოვანი, ქართული ფოლკლორი, 1946.
 +
 
==წყარო==
 
==წყარო==
[[ქართველი ხალხის ეთნოლოგიური ლექსიკონი აჭარა]]
+
[[ქართული ფოლკლორის ლექსიკონი: ნაწილი II]]
[[კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები]]
+
[[კატეგორია:ქართული ხალხური პოეზია]]
[[კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები]]
+

16:55, 19 სექტემბერი 2023-ის ვერსია

მთქმელი – ხალხური შემოქმედების ნაწარმოებთა შემსრულებელი, გადმომცემი.

მთქმელთა სხვადასხა ტიპი არსებობს: ერთი ტიპის მთქმელები ზეპირსიტყვიერების ტრადიციაში რიტუალის, ძველი წესჩვეულების, ხალხური ცოდნის დაცვის, წესის შესრულების ამოცანას ისახავენ მხოლოდ. ცდილობენ მაქსიმალური სიზუსტე დაიცვან. მეორე ტიპის მთქმელები მაღალი არტისტიზმით დაჯილდოებული ოსტატები არიან, მათთვის ხალხური ნაწარმოების შესრულება ესთეტიკური მოთხოვნილების დაკმაყოფილებაა. ასეთი მთქმელები ავითარებენ, სცვლიან და აქტიურად განაგრძობენ ხალხური შემოქმედების ცოცხალი განვითარების გზას. მესამე ტიპის მთქმელები უბრალო გადამცემნი არიან, შემოქმედებითი გადამუშავების უნარი ნაკლებ გააჩნიათ და მათ მიერ შეტანილი ცვლილებანი ზოგჯერ ტექსტის დაკნინებას იწვევს.

ე. ვირსალაძე


ლიტერატურა

  • ქ. სიხარულიძე, ქართული ხალხური საგმირო-საისტორიო სიტყვიერება, თბ., 1949, გვ. 269-271;
  • ე. ვირსალაძე, ქართველ მთიელთა ზეპირსიტყვიერება, მთიულეთ-გუდამაყკარი, თბ., 1958, გვ. 42-47;
  • მ. ჩიქოვანი, ქართული ფოლკლორი, 1946.

წყარო

ქართული ფოლკლორის ლექსიკონი: ნაწილი II

პირადი ხელსაწყოები
სახელთა სივრცე

ვარიანტები
მოქმედებები
ნავიგაცია
ხელსაწყოები