იამბიკო

NPLG Wiki Dictionaries გვერდიდან
(სხვაობა ვერსიებს შორის)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
(წყარო)
ხაზი 1: ხაზი 1:
'''იამბიკო''' - ''(ბერძ.)''  ძველ ბერძნულ პოეზიაში: ლექსის სახეობა, სახუმარო, დაცინვითი შინაარსით; ძველ ქართულ სასულიერო პოეზიაში იამბიკოს უწოდებენ ხუთმუხლიან და თორმეტმარცვლიან ურითმო ლექსს.
+
'''იამბიკო''' - ''(ბერძ.)''  ბერძნულ-ბიზანტიური ლექსის ერთერთი სახეობა: თორმეტმარცვლიანი ურითმო ლექსი ხუთტაეპიანი სტროფებით; ცეზურა მოდის ხუთი, იშვიათად, შვიდი მარცვლის შემდეგ.  
  
ქართულ ჰიმნოგრაფიაში იამბიკო X საუკუნიდან გვხვდება იოანე მტბევარის, იოანე მინჩხის, მიქაელ მოდრეკილის, ეზრასა და სხვათა შემოქმედებაში. ქართული იამბიკოსათვის დამახასიათებელია კიდურწერილბა. XI საუკუნიდან ქართულ იამბიკოში ჩნდება რითმა (ბერენას, [[დემეტრე I]]-ის საგალობლები). იამბიკური 12 მარცვლიანი ტაეპი გახლეჩილია ორ არათანაბარ (5 და 7 მარცვალი) ნაწილად. იამბიკოს შესანიშნავი ნიმუშია მეფე დემეტრეს (1125-1159) ცნობილი საგალობლის („შენ ხარ ვენახი“) ბოლო ხუთტაეპიანი სტროფი. იამბიკო როგორც ლიტურგიკული კანონი, გაყოფილია რვა „გალობად“. თითოეულ „გალობაში“ არის ოთხი სტროფი, ხოლო სტროფი ზოგჯერ ხუთზე მეტ ტაეპს შეიცავს (იმის მიხედვით თუ რამდენი ასოა იამბიკოს აკროსტიქში).
+
ბერძნულ-ბიზანტიური პოეზიიდან იამბიკო გავრცელდა ქართულ სასულიერო პოეზიაში:
  
 +
:::მიჰხედენ მხსნელო, ჯუარს-ცუმულმან ხორციელად<br />
 +
:::მშობელსა შენსა, უბიწოსა ქალწულსა,<br />
 +
:::შეურვებულსა ეტყოდე შენ, სულგრძელო,<br />
 +
:::– ნუ მწუხარე ხარ, ღირსო, ვნებასა ჩემსა,<br />
 +
:::რამეთუ აღვდგე მკუდრეთით, ვითარცა ღმერთ ვარ.<br />
 +
::::::''([[მიქელ მოდრეკილი]])''
  
 +
აღორძინების პერიოდში ქართული ლექსის გავლენით ურითმო იამბიკოებთან ერთად რითმიანი იამბიკოებიც იქმნებოდა.
  
== წყარო ==
 
* [[ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის]]
 
  
  
  
  
[[კატეგორია:ძველბერძნული პოეზია]]
+
 
 +
==წყარო==
 +
* [[ლიტერატურის თეორიის მცირე ლექსიკონი]]
 +
[[კატეგორია:ლიტერატურის თეორია]]
 
[[კატეგორია:ლექსის სახეობები]]
 
[[კატეგორია:ლექსის სახეობები]]

16:57, 17 ივლისი 2025-ის ვერსია

იამბიკო - (ბერძ.) ბერძნულ-ბიზანტიური ლექსის ერთერთი სახეობა: თორმეტმარცვლიანი ურითმო ლექსი ხუთტაეპიანი სტროფებით; ცეზურა მოდის ხუთი, იშვიათად, შვიდი მარცვლის შემდეგ.

ბერძნულ-ბიზანტიური პოეზიიდან იამბიკო გავრცელდა ქართულ სასულიერო პოეზიაში:

მიჰხედენ მხსნელო, ჯუარს-ცუმულმან ხორციელად
მშობელსა შენსა, უბიწოსა ქალწულსა,
შეურვებულსა ეტყოდე შენ, სულგრძელო,
– ნუ მწუხარე ხარ, ღირსო, ვნებასა ჩემსა,
რამეთუ აღვდგე მკუდრეთით, ვითარცა ღმერთ ვარ.
(მიქელ მოდრეკილი)

აღორძინების პერიოდში ქართული ლექსის გავლენით ურითმო იამბიკოებთან ერთად რითმიანი იამბიკოებიც იქმნებოდა.




წყარო

პირადი ხელსაწყოები
სახელთა სივრცე

ვარიანტები
მოქმედებები
ნავიგაცია
ხელსაწყოები