გუდავა ტოგო
მ (მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „ტოგო გუდავა“ გადაიტანა გვერდზე „გუდავა ტოგო“ გადამისამართება...) |
|||
| ხაზი 3: | ხაზი 3: | ||
დაამთავრა [[თსუ]] ფილოლოგიური ფაკულტეტი (1945). სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში, პედაგოგიურს – თსუ-ში. | დაამთავრა [[თსუ]] ფილოლოგიური ფაკულტეტი (1945). სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში, პედაგოგიურს – თსუ-ში. | ||
| − | გუდავას ძირითადი შრომები ეძღვნება დაღესტნურ ენათა როგორც აღწერით, ისე ისტორიულ-შედარებით შესწავლას. მან პირველმა შეისწავლა მეცნიერულად დაღესტნის რამდენიმე უმწერლობო ენა; გამოსცა მათი პირველი [[გრამატიკა|გრამატიკები]] – „ბოთლიხური ენა“ (თბ., 1963), „ბაგეალური ენა“ (თბ., 1971), „ღოდობერიული და ტინდიური ენების მოკლე | + | გუდავას ძირითადი შრომები ეძღვნება დაღესტნურ ენათა როგორც აღწერით, ისე ისტორიულ-შედარებით შესწავლას. მან პირველმა შეისწავლა მეცნიერულად დაღესტნის რამდენიმე უმწერლობო ენა; გამოსცა მათი პირველი [[გრამატიკა|გრამატიკები]] – „ბოთლიხური ენა“ (თბ., 1963), „ბაგეალური ენა“ (თბ., 1971), „ღოდობერიული და ტინდიური ენების მოკლე გრამატიკის მიმოხილვანი“ კი |
1967 დაბეჭდა მოსკოვში. მას ეკუთვნის აგრეთვე განმაზოგადებული ხასიათის შრომები: „ზმნურ ფუძეთა შედარებითი ანალიზი ხუნძურსა და ანდიურ ენებში“ (მაჰაჩყალა, 1959), „ანდიურ ენათა კონსონანტიზმი“ (თბ., 1964), „დიდოურ | 1967 დაბეჭდა მოსკოვში. მას ეკუთვნის აგრეთვე განმაზოგადებული ხასიათის შრომები: „ზმნურ ფუძეთა შედარებითი ანალიზი ხუნძურსა და ანდიურ ენებში“ (მაჰაჩყალა, 1959), „ანდიურ ენათა კონსონანტიზმი“ (თბ., 1964), „დიდოურ | ||
| − | ენათა კონსონანტიზმის ისტორიულ-შედარებითი ანალიზი" (თბ., 1979). გუდავამ დაღესტანში გამოავლინა და გამოსცა ქართული მატერიალური კულტურის რამდენიმე ეპიგრაფიკული ძეგლი (1954). მანვე სტატიაში „ქართულ-ხუნძური ლექსიკური შეხვედრების შესახებ“ (1954) გამოავლინა ქართველურ და მთის იბერიულ-კავკასიურ ენათა საერთო ლექსიკის ზოგი ნიმუში. გუდავას გამოკვლევა „ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ენათა ტ | + | ენათა კონსონანტიზმის ისტორიულ-შედარებითი ანალიზი" (თბ., 1979). გუდავამ დაღესტანში გამოავლინა და გამოსცა ქართული მატერიალური კულტურის რამდენიმე ეპიგრაფიკული ძეგლი (1954). მანვე სტატიაში „ქართულ-ხუნძური ლექსიკური შეხვედრების შესახებ“ (1954) გამოავლინა ქართველურ და მთის [[იბერიულ-კავკასიური ენები|იბერიულ-კავკასიურ ენათა]] საერთო ლექსიკის ზოგი ნიმუში. გუდავას გამოკვლევა „ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ენათა ტ ალატერალის გენეზისისა და ქართველურ ენებში მისი შესატყვისის შესახებ“ (1954) იბერიულ-კავკასიურ ენაში ჯგუფთაშორისი კანონზომიერი ბგერათშესატყვისობის ძიების ერთ-ერთი საყურადღებო ცდაა. |
გუდავას ქართველოლოგიური შრომებიდან ცნობილია „ზანური (მეგრულ-ჭანური) სრულხმოვნობის ახსნის ცდა“, „ო-ს უ-ში გადასვლის ზოგიერთი შემთხვევა ზანურ ენაში“, „რეგრესული დეზაფრიკატიზაციის ერთი შემთხვევა ზანურში“, „მახვილის ადგილისათვის მეგრულში“, „ბაგისმიერი თანხმოვნები ჩქამიერთა წინ მეგრულში“, „-უან დაბოლოების შესახებ მეგრულ კაუსატივებში“ და სხვ. | გუდავას ქართველოლოგიური შრომებიდან ცნობილია „ზანური (მეგრულ-ჭანური) სრულხმოვნობის ახსნის ცდა“, „ო-ს უ-ში გადასვლის ზოგიერთი შემთხვევა ზანურ ენაში“, „რეგრესული დეზაფრიკატიზაციის ერთი შემთხვევა ზანურში“, „მახვილის ადგილისათვის მეგრულში“, „ბაგისმიერი თანხმოვნები ჩქამიერთა წინ მეგრულში“, „-უან დაბოლოების შესახებ მეგრულ კაუსატივებში“ და სხვ. | ||
22:51, 21 იანვარი 2024-ის ვერსია
ტოგო გუდავა – (22. IX. 1922, ახალი სენაკი (ახლანდ. სენაკი),– 23. XI. 1976, თბილისი), ენათმეცნიერი, ქართველურ და მთის იბერიულ-კავკასიურ ენათა სპეციალისტი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (I966).
დაამთავრა თსუ ფილოლოგიური ფაკულტეტი (1945). სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში, პედაგოგიურს – თსუ-ში.
გუდავას ძირითადი შრომები ეძღვნება დაღესტნურ ენათა როგორც აღწერით, ისე ისტორიულ-შედარებით შესწავლას. მან პირველმა შეისწავლა მეცნიერულად დაღესტნის რამდენიმე უმწერლობო ენა; გამოსცა მათი პირველი გრამატიკები – „ბოთლიხური ენა“ (თბ., 1963), „ბაგეალური ენა“ (თბ., 1971), „ღოდობერიული და ტინდიური ენების მოკლე გრამატიკის მიმოხილვანი“ კი 1967 დაბეჭდა მოსკოვში. მას ეკუთვნის აგრეთვე განმაზოგადებული ხასიათის შრომები: „ზმნურ ფუძეთა შედარებითი ანალიზი ხუნძურსა და ანდიურ ენებში“ (მაჰაჩყალა, 1959), „ანდიურ ენათა კონსონანტიზმი“ (თბ., 1964), „დიდოურ ენათა კონსონანტიზმის ისტორიულ-შედარებითი ანალიზი" (თბ., 1979). გუდავამ დაღესტანში გამოავლინა და გამოსცა ქართული მატერიალური კულტურის რამდენიმე ეპიგრაფიკული ძეგლი (1954). მანვე სტატიაში „ქართულ-ხუნძური ლექსიკური შეხვედრების შესახებ“ (1954) გამოავლინა ქართველურ და მთის იბერიულ-კავკასიურ ენათა საერთო ლექსიკის ზოგი ნიმუში. გუდავას გამოკვლევა „ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ენათა ტ ალატერალის გენეზისისა და ქართველურ ენებში მისი შესატყვისის შესახებ“ (1954) იბერიულ-კავკასიურ ენაში ჯგუფთაშორისი კანონზომიერი ბგერათშესატყვისობის ძიების ერთ-ერთი საყურადღებო ცდაა.
გუდავას ქართველოლოგიური შრომებიდან ცნობილია „ზანური (მეგრულ-ჭანური) სრულხმოვნობის ახსნის ცდა“, „ო-ს უ-ში გადასვლის ზოგიერთი შემთხვევა ზანურ ენაში“, „რეგრესული დეზაფრიკატიზაციის ერთი შემთხვევა ზანურში“, „მახვილის ადგილისათვის მეგრულში“, „ბაგისმიერი თანხმოვნები ჩქამიერთა წინ მეგრულში“, „-უან დაბოლოების შესახებ მეგრულ კაუსატივებში“ და სხვ.
გუდავა იკვლევდა ქართველური შედარებითი ლექსთწყობის საკითხებს, კერძოდ, ქართულ-მეგრულისას. მის გამოკვლევებში – „ქართული სალექსო სტრიქონის აგებულების ზოგიერთი საკითხი“, „მახვილის საკითხი ქართული ლექსის სტრუქტურაში“, „მეგრული ლექსის სტრუქტურის საკითხები“ – წარმოჩნდა მეტრიკული პოეტიკისა და ენათმეცნიერების კანონზომიერებათა მჭიდრო ურთიერთკავშირი.
გ. ბურჭულაძე
ლიტერატურა
- ტოგი გუდავა. – «მაცნე» (ენისა და ლიტერატურის სერია), 1977.
