თეთრზურგა კოდალა

მიმდინარე ცვლილება 13:48, 6 მაისი 2025 მდგომარეობით

თეთრზურგა კოდალა (ლათ. Dendrocopos leucotos Bechstein, 1803) − ფრინველი კოდალასნაირთა რიგიდან.

• კლასი − ფრინველები (AVES)
• რიგი − კოდალასნაირნი (Piciformes)
• ოჯახი − კოდალასებრნი (Picidae)
• გვარი − ჭრელი კოდალა (Dendrocopos)

თეთრზურგა კოდალა საშუალო სიდიდისაა კოდალებს შორის, ფრთა 140-155 მმ-ია, კუდი – 80-90 მმ, ნისკარტი – 30-37 მმ, წონა – 100-125 გ. მამალი ოდნავ დიდია დედალზე. შეფერილობაში სქესთა შორის მცირე განსხვავებაა. მამალს შუბლი თეთრი აქვს, მოჟანგმიწისფრო ელფერით; თავი ზემოდან წითელია, ხოლო თავის გვერდები, ყელი და ჩიჩახვი – თეთრი. პირის კუთხეებიდან ჩიჩახვისაკენ მიემართება შავი ზოლები, რომლებიც კისრის გვერდებზე იტოტებიან. კისრის უკანა და ზურგის წინა ნაწილები შავია; ზურგის დანარჩენი ნაწილი, საქართველოში მობინადრე ფორმას, თეთრი აქვს – მუქი განივი ზოლებით. პირველი რიგის მურა-შავ მომქნევებზე მსხვილი თეთრი ლაქებია (გარდა მეორისა) და თეთრი წვეროები აქვთ. მეორე რიგის მომქნევები მურა-შავია, ფართო თეთრი განივი ზოლებით და წვეროში თეთრი არშიებით. კუდი სოლისებურია. საჭის ორი ცენტრალური წყვილი – მოთეთრო, მურა განივი წინწკლებით. მუცლის უკანა ნაწილი და კუდის ქვემო მფარავები მოვარდისფრო-წითელია დედალს თავზე წითელი არა აქვს და მთლიანად შავია. ნისკარტი რუხია, ფეხები – მუქი-რუხი.

აღწერილია 15 ქვესახეობა. საქართველოში მოიპოვება მუქი თეთრზურგა კოდალა – D. l. lilfordi Sharpe et Dresser, 1871.

[რედაქტირება] გავრცელება

სახეობის ბუდობის არეალი მოიცავს ევროპასა და აზიას: დასავლეთით – ბავარიიდან და ავსტრიიდან, აღმოსავლეთით – კურილის კუნძულებამდე და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიამდე; ჩრდილოეთით - სკანდინავიაში 64-ე პარალელამდე, იაკუტიაში – სტანის ქედამდე. იზოლირებული არეალი არის კამჩატკაზე, იაპონიის კუნძულებზე; სამხრეთით ავსტრია, უნგრეთი, რუმინეთი, იტალია, საბერძნეთი, მცირე აზია, კავკასია, ალტაი) და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ჩინეთი. საქართველოში მოიპოვება როგორც მობინადრე ფრინველი.

[რედაქტირება] ბიოტოპი

ნათელი ფოთლოვანი ტყეები, მდინარის სანაპირო ჭალები, ბაღები. წიწვიანებში არ შედის, თუმცა გვხვდება შერეულ ტყეში. ვერტიკალურად ვრცელდება 1700 მ-მდე ზ. დ.

[რედაქტირება] გამრავლება

ბუდეს იკეთებს ხის ფუღუროში. მაისის პირველ რიცხვებში დებს 5-6 კვერცხს. საინკუბაციო პერიოდის ხანგრძლივობა ზუსტად დადგენილი არაა, მაგრამ იგი 13-14 დღეს უნდა გრძელდებოდეს.

[რედაქტირება] კვება

თეთრზურგა კოდალას საკვებს შეადგენენ ყოველგვარი მწერები, რომელთაც იგი პოულობს ტყეში ხეებზე, როგორც გარედან, ისე ქერქის ქვეშ და მერქანში. მცირე რაოდენობით ჭამს მცენარეთა თესლებს, ზოგჯერ ნაყოფებსაც.

[რედაქტირება] მნიშვნელობა

კვების ხასიათის მიხედვით სასარგებლო ფრინველია, მაგრამ მცირერიცხოვნობის გამო დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა არა აქვს.

[რედაქტირება] წყარო

საქართველოს ფრინველების სარკვევი