საშუალო კოდალა

მიმდინარე ცვლილება 15:44, 6 მაისი 2025 მდგომარეობით

საშუალო კოდალა (ლათ. Dendrocopos medius Linnaeus, 1758) ფრინველი კოდალასნაირთა რიგიდან.

• კლასი − ფრინველები (AVES)
• რიგი − კოდალასნაირნი (Piciformes)
• ოჯახი − კოდალასებრნი (Picidae)
• გვარი − ჭრელი კოდალა (Dendrocopos)

საშუალო კოდალა კოდალებს შორის, მცირე ჭრელ კოდალას გარდა, ყველაზე პატარა ზომისაა, ფრთა 115-130 მმ-ია, კუდი – 75-90 მმ, ნისკარტი – 25-27 მმ, წონა – 50 გ. შეფერილობაში სქესთა შორის განსხვავება მცირეა. მამალს შუბლი მურა-რუხი აქვს; თავი ზემოდან – მკვეთრი წითელი; კეფა და ზურგი – შავი. ზურგის გვერდებზე დიდი თეთრი ლაქებია; თავის გვერდები და ყელი თეთრია. კისრის გვერდებზე, ყურების მფარავებიდან ჩიჩახვამდე, შავი ზოლები გასდევს. მკერდი მკრთალი ყვითელი ან ოქროსფერ-ყვითელია; მუცელი და კუდის ქვემო მფარავები მოვარდისფრო-წითელი ან მკვეთრი წითელია. მკერდისა და მუცლის გვერდებზე მუქი გასწვრივი შტრიხებია. პირველი რიგის მომქნევები შავია, თეთრი კოპლებით. საჭის ორ კიდურა წყვილზე სხვადასხვა სიდიდისა და ფორმის თეთრი ლაქები ბევრია; მესამე წყვილზე მხოლოდ პატარა თეთრი ლაქებია წვეროს მახლობლად, ხოლო შუა ორი წყვილი სრულიად შავია. ნისკარტი მუქი-რუხია, ფეხები – ტყვიისფერ-რუხი. დედალს თავზე წითელი ლაქა უფრო პატარა და ღია ფერისა აქვს.

აღწერილია 6 ქვესახეობა. საქართველოში მოიპოვება კავკასიური საშუალო კოდალა – D. m. caucasicus Bianchi, 1904. იგი გამოირჩევა უფრო მკვეთრი ოქროსფერ-ყვითელი მკერდით, აგურისფერ-წითელი მუცლისა და კუდქვეშა ბუმბულებით, სხეულის გვერდებზე მუქი შტრიხების ნაკლებობით.

[რედაქტირება] გავრცელება

სახეობის ბუდობის არეალი მოიცავს დასავლეთ და შუა ევროპას, ბრიტანეთის კუნძულების გამოკლებით, ესპანეთისა და საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილებს; აღმოსავლეთით ვრცელდება სამხრეთ-დასავლეთ შვეციამდე, სმოლენსკისა და ვორონეჟის ოლქებამდე. შემდეგ მოიპოვება კავკასიაში, მცირე აზიაში, ჩრდილო-დასავლეთ ირანში. საქართველოში ცნობილია როგორც მობინადრე ფრინველი.

[რედაქტირება] ბიოტოპი

მეტწილად მაღალტანიანი წიფლის ტყეები, ხოლო საერთოდ ფოთლოვანები დაბლობებსა და მთების ფერდობებზე. წიწვიანი ტყის ზოლში არ შედის. ვერტიკალურად ვრცელდება 2000 მ-მდე ზ. დ.

[რედაქტირება] გამრავლება

ბუდობს ხის ფუღუროებში. ზოგჯერ იკავებს ძველ, მიტოვებულ ფუღუროსაც. აპრილის ბოლოს დებს 3-6 კვერცხს. საინკუბაციო პერიოდი 11 დღეს გრძელდება.

[რედაქტირება] კვება

საშუალო კოდალას საკვების შედგენილობა დაწვრილებით არაა შესწავლილი. ზოგიერთი დაკვირვებით, მის ძირითად საკვებს შეადგენენ ხეებზე ღიად მცხოვრები მწერები, მათი ლარვები, აგრეთვე ჭიანჭველები.

[რედაქტირება] მნიშვნელობა

სხვა კოდალების მსგავსად, სასარგებლო ფრინველი უნდა იყოს, თუმცა მისი პრაქტიკული მნიშვნელობა შესწავლილი არაა.

[რედაქტირება] წყარო

საქართველოს ფრინველების სარკვევი