ყვითელწარბა ყარანა

მიმდინარე ცვლილება 16:18, 28 მაისი 2025 მდგომარეობით

ყვითელწარბა ყარანა (ლათ. Phylloscopus sibilatrix Bechstein, 1793) − ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგიდან.

• კლასი − ფრინველები (AVES)
• რიგი − ბეღურასნაირნი (Passeriformes)
• ოჯახი − ასპუჭაკასებრნი (Sylviidae)
• გვარი − ყარანა (Phylloscopus)

ყვითელწარბა ყარანა პატარა ზომის ფრინველია, ფრთა 70-80 მმ-ია, კუდი − 50-55 მმ, ნისკარტი – 7-9 მმ, წონა – 10-15 გ. სქესობრივი დიმორფიზმი სიდიდესა და შეფერილობაში არაა გამოხატული. ზრდასრული ფრინველი გამრავლების პერიოდში ზურგის მხარეს მოყვითალო-მწვანეა, განსაკუთრებით მკვეთრად ჩანს ეს ფერი კუდზედა ბუმბულებზე. ნისკარტის ძირიდან ყურების მფარავებისაკენ, თვალებს ზემოთ, მკვეთრი ლიმონისფერ-ყვითელი ზოლები („წარბები“) გასდევს. მომქნევები და საჭის ბუმბულები მუქი მურა, მოყვითალო-მწვანე არშიებით. ეს არშიები უფრო ფართოა მეორე რიგის მომქნევების შიგნითა მარაოებზე. ნიკაპი, ყელი, ჩიჩახვი, მკერდი, იღლიისა და ფრთის ქვემო მფარავები გოგირდისფერ-ყვითელია, მუცელი და კუდქვეშა ბუმბულები თეთრი. ზაფხულის ბოლოს, გაცვეთილი ბუმბულსაფარველის მწვანე შეფერილობა უფრო რუხად გამოიყურება, ხოლო მომწვანო არშიები მომქნევებსა და საჭის ბუმბულებზე ნაკლებად შესამჩნევია. ნისკარტი მუქი მურაა, ფეხები–მოყვითალო-მურა

[რედაქტირება] გავრცელება

ბუდობის არეალი მოიცავს ძირითადად ევროპას, ბრიტანეთის კუნძულებიდან, ურალის სამხრეთ-დასავლეთ მთისწინებამდე. ჩრდილოეთით ვრცელდება ბალტიის ზღვის ჩრდილოეთ ნაპირებამდე, არხანგელსკამდე, კამის ქვემო დინებამდე და უფამდე; სამხრეთით – საფრანგეთის, იტალიისა და ბალკანეთის ჩრდილოეთ ნაწილებამდე, კიევამდე, ხარკოვამდე, კუიბიშევამდე და ორსკამდე. არეალის იზოლირებული ნაკვეთები აღნიშნულია პირენეისა და ყირიმის ნახევარკუნძულებზე, აგრეთვე კავკასიაში. ზამთრობს ეკვატორულ [[აფრიკა]ში და ნაწილობრივ სამხრეთ არაბეთში. საქართველოში მოიპოვება ყველგან, როგორც მობუდარი ფრინველი.

[რედაქტირება] ბიოტოპი

ბინადრობს ნაირგვარი ტიპის ტყეში, მაგრამ უპირატესობას ანიჭებს ფოთლოვანებს – მუხნარს, არყნარს, წიფლნარს; გვხვდება შერეულ ტყეშიც და სუფთა ფიჭვნარებშიც, ხშირად ბაღებსა და პარკებში.

[რედაქტირება] გამრავლება

ბუდეს აწყობს მხოლოდ დედალი, მიწაზე, მეჩხერი ტყის კარგად განათებულ ნაკვეთებზე, ბალახნარებში ან ბუჩქნარებში; მაისის დასაწყისში დებს 5-7 კვერცხს. კრუხად ჯდება მხოლოდ დედალი. საინკუბაციო პერიოდი 13 დღემდე გრძელდება. ბარტყებს კვებავს ორივე მშობელი.

[რედაქტირება] კვება

ყვითელწარბა ყარანას საკვებს შეადგენენ ხეებსა და ბუჩქებზე მობინადრე მწერები, მათი კვერცხები და ლარვები, რომელთაც პოულობს ხეების ტოტებზე და ფოთლებზე, განსაკუთრებით – ფოთლების ვენტრალურ მხარეს.

[რედაქტირება] მნიშვნელობა

მავნე მწერების მასობრივად განადგურებით დიდი სარგებლობა მოაქვს სატყეო მეურნეობის, ბაღებისა და პარკებისათვის.

[რედაქტირება] წყარო

საქართველოს ფრინველების სარკვევი