ჭაფალა

NPLG Wiki Dictionaries გვერდიდან
(სხვაობა ვერსიებს შორის)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
(მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „რიპუსი“ გადაიტანა გვერდზე „ჭაფალა“ გადამისამართებაზე)
ხაზი 1: ხაზი 1:
'''ჭაფალა''' – თევზის სახეობა. იგი ქედის ქვემოთ [[მდინარე]] აჭარისწყალში ბინადრობდა, წვრილი თევზი იყო. მას სალიტერატურო ქართულსა და ქართულის დიალექტებში შესატყვისი არ ეძებნება. ქობულეთურ მეტყველებაში სიტყვა „დაჭარფალება” გამოიყენებოდა, რაც ბევრი თევზის დაჭერას, გაწყვეტას ნიშნავდა: „დააჭარფალა თევზი”, ე. ი. „თევზი ბევრი გაწყვიტაო”.
+
'''ჭაფალა''' – Coregonus albula Linne 1758
  
 +
'''ტიპი''': ქორდიანები<br />
 +
'''კლასი''': სხივფარფლიანნი<br />
 +
'''რიგი''': ორგულისნაირნი<br />
 +
'''ოჯახი''': ორაგულისებრნი<br />
 +
'''გვარი''': სიგები
  
 +
[[თევზი]] [[ორაგულების ოჯახი|ორაგულისებრთა ოჯახისა]].  პირი ზედაა. ქვედა ყბა ზედა ყბაზე უფრო გრძელია და ზემოთაა აღმართული, ლაყუჩთა ჩხირები ძლიერ გრძელები და მიჯრით მიწყობილია, რიცხვით 36-52-ია. თვალები დიდია და მისი დიამეტრი შუბლის სიგანის 70%-ზე მეტია. ანტიდორსალური მანძილი სხეულის სიგრძის (კუდი შუალედი სხივების ბოლომდე) 42%-ზე მეტია. თავის სიგრძე სხეულის სიგრძის საშუალოდ 20%-ზე მეტია (19,3- 23,3%). სხეულის სიმაღლე მისი სიგრძის საშუალოდ 19% შეადგენს. სხეულის უმცირესი სიმაღლე საშუალოდ თავის სიგრძის 32%-ზე ნაკლებია. შუბლის სიფართოვე თვალის ვერტიკალური (შვეული) დიამეტრის თითქმის თანაბარია. თვალის ვერტიკალური დიამეტრი თავის სიგრძის 19-27%-ია (საშუალოდ 23%, გასწვრივი დიამეტრი კი 21-31% (საშუალოდ 25,5%)), ზურგი მწვანე, გვერდები კი მოვერცხლისფრო თეთრია, დინგის წვერო მუქი. სიგრძით 200-260 მმ-მდე, იშვიათად 325 მმ-მდეა.
  
 +
===== გავრცელება =====
 +
გავრცელებულია ბალტიის ზღვის ტბებში, ბოტნიის და ფინეთის უბეებში, [[შვედეთი]]სა და [[ფინეთი]]ს ტბებში და 'მდინარე ვოლგის ზედა ნაწილის ზოგიერთ ტბებში. საქართველოს ფარგლებში მოშენებულია [[ტაბაწყური (ტბა)|ტაბაწყური]]სა და [[ფარავანი (ტბა)|ფარავნის]] ტბებში.
  
 +
===== კვება =====
 +
ჭაფალა ყველაზე უფრო ინტენსიურად ზაფხულში იკვებება. ის უმთავრესად ზოოპლანქტონს, ულვაშდატოტვილ პატარა კიბოსნაირებს, ნიჩაბფეხიანებს, ნაწილობრივ ციბრუტელა ჭიებს, ზოგჯერ თევზების ქვეირითსა და ახალგაზრდებს ეტანება.
  
==ლიტერატურა==
+
ჭაფალა ტბაში დღეღამუ – ვერტიკალურ მიგრაციას ახდენს, რაც დაკავშირებულია პლანქტონის გადაადგილებასა და წლის ტემპერატურასთახ.
* სახიკოა, 1985:314;
+
* ნარაკიძე, 1986.
+
  
==წყარო==
 
[[ქართველი ხალხის ეთნოლოგიური ლექსიკონი აჭარა]]
 
[[კატეგორია:თევზები]]
 
  
[[კატეგორია:იხტიოლოგია]]
+
 
 +
==წყარო==
 +
[[საქართველოს თევზების სარკვევი]]
 +
[[კატეგორია: ქორდიანები]]
 +
[[კატეგორია: თევზები]]
 +
[[კატეგორია: იხტიოლოგია]]
 +
[[კატეგორია: ორაგულისებრნი]]
 +
[[კატეგორია:სიგები]]

20:26, 8 იანვარი 2026-ის ვერსია

ჭაფალა – Coregonus albula Linne 1758

ტიპი: ქორდიანები
კლასი: სხივფარფლიანნი
რიგი: ორგულისნაირნი
ოჯახი: ორაგულისებრნი
გვარი: სიგები

თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. პირი ზედაა. ქვედა ყბა ზედა ყბაზე უფრო გრძელია და ზემოთაა აღმართული, ლაყუჩთა ჩხირები ძლიერ გრძელები და მიჯრით მიწყობილია, რიცხვით 36-52-ია. თვალები დიდია და მისი დიამეტრი შუბლის სიგანის 70%-ზე მეტია. ანტიდორსალური მანძილი სხეულის სიგრძის (კუდი შუალედი სხივების ბოლომდე) 42%-ზე მეტია. თავის სიგრძე სხეულის სიგრძის საშუალოდ 20%-ზე მეტია (19,3- 23,3%). სხეულის სიმაღლე მისი სიგრძის საშუალოდ 19% შეადგენს. სხეულის უმცირესი სიმაღლე საშუალოდ თავის სიგრძის 32%-ზე ნაკლებია. შუბლის სიფართოვე თვალის ვერტიკალური (შვეული) დიამეტრის თითქმის თანაბარია. თვალის ვერტიკალური დიამეტრი თავის სიგრძის 19-27%-ია (საშუალოდ 23%, გასწვრივი დიამეტრი კი 21-31% (საშუალოდ 25,5%)), ზურგი მწვანე, გვერდები კი მოვერცხლისფრო თეთრია, დინგის წვერო მუქი. სიგრძით 200-260 მმ-მდე, იშვიათად 325 მმ-მდეა.

გავრცელება

გავრცელებულია ბალტიის ზღვის ტბებში, ბოტნიის და ფინეთის უბეებში, შვედეთისა და ფინეთის ტბებში და 'მდინარე ვოლგის ზედა ნაწილის ზოგიერთ ტბებში. საქართველოს ფარგლებში მოშენებულია ტაბაწყურისა და ფარავნის ტბებში.

კვება

ჭაფალა ყველაზე უფრო ინტენსიურად ზაფხულში იკვებება. ის უმთავრესად ზოოპლანქტონს, ულვაშდატოტვილ პატარა კიბოსნაირებს, ნიჩაბფეხიანებს, ნაწილობრივ ციბრუტელა ჭიებს, ზოგჯერ თევზების ქვეირითსა და ახალგაზრდებს ეტანება.

ჭაფალა ტბაში დღეღამუ – ვერტიკალურ მიგრაციას ახდენს, რაც დაკავშირებულია პლანქტონის გადაადგილებასა და წლის ტემპერატურასთახ.


წყარო

საქართველოს თევზების სარკვევი

პირადი ხელსაწყოები
სახელთა სივრცე

ვარიანტები
მოქმედებები
ნავიგაცია
ხელსაწყოები