პალეოგრაფია
პალეოგრაფია – (<ბერძნ. ი8121ტ5 – ძველი, თღმიჩშ – ეწერ), ისტორი�ულ-ფილოლოგიური დისციპლი�ნა. სწაელობს წერის ხელოვნებას�თან, დამწერლობით კულტურას�თან დაკავშირებულ საკითხებს: ან�ბანის წარმოშობას, ასოთა მოხა�ზულობის ისტ. ცვალებადობას, ნა�წერის ესთეტიკუ-ყრ მხარეს, ტექ�სტის დანაწევრების აღმნიშვნელ სასეენ და განკვეთილობის ნიშ�ნებს, საწერ მასალასა და იარა�ღებს, წარწერებისა და ხელნაწე�რი ძეგლების რაობას (მათ ქრო�ნოლოგიას, შექმნის ადგილს, ისტ. გარემოს ..) და სხე. ჰ. ცალკე დის�ციპლინად ჩამოყალიბდა ძეელი დოკუმენტებისა და წერილობითი წყაროების რეალურ ღირებულე�ბათა განმსასღერელი დიპლომა�ტიკისაგან. პ-ის ფუძემდებლად და ტერმინის მეცნიერებაში დამამკ�ეიდრებლად ითელება ფრანგი ბ. მონფოკონი, აეტორი შრომისა „ბე�რძნული პალეოგრაფია“ (1708)
პ-ის ძირითადი პრაქტ. დანიშნუ�ლებაა დაუთარიღებელი ხელნა�წერების ხელის განსაზღერის სა�ფუძველზე დაადგინოს აეტორი, დრო და ადგილი, ისეთ ი ხელნა�წერებისა, რ-ებშიც ამ საკითხებ�ზე პირდაპირი ცნობები არ არის.
პჰ. ემსახურება ისტორიას, ენათ�მეცნიერებას, ხელოვნებათმცოდ�ნეობას, ლიტ-რის ისტორიას, სა�კუთრიე ტექსტოლოგიასა და სხვ. ჰუმანიტარულ დარგებს. პ-ის მო�მიჯნავე დისცი პლინებია: გჰიგრა�ფიკა (წარწერათმცოდნეობა), ჰერალდიკა (გერბთმცოდნეობა), ნუმიზმატიკა (ფულისმცოდნეობა) და სხე.
ზოგადი პ-ის გეერდით არსე�ბობს კერძო პ. რ-იც სწავლობს კონ�კრეტული დამწერლობის (ქართ,, ბერძნ., სლაე. და ა. შ.) საკითხებს.
ქართ. პ-ის მეცნ. შესწავლა იწ�ყება XIX ს-ის II ნახ-იდან (ფ. დი�უბუა, მ. ბროსე, დ. ბაქრაძე, ა. ცა�გარელი, ე. თაყაიშვილი, მ. ჯანაშ�ვილი, დ. კარიჭაშვილი, ნ. მარი..), სოლო მეცნიერულად ქართ. პ-ის ძირითადი საკითხები სისტემურად დაამუშავა ი, ჯავახი შვილმა. XX ს. 20-იან წლებში მან ჰირველმა წაიკითხა ქართ. პ-ის კურსი ახ�ალდაარსებულ თბილისის უნ-ტ�ში და შექმნა პირეელი სახელმძ�ღეანელო – „ქართული დამწერ- ლობათა-მცოდნეობა ანუ პალეოგ�რაფია“ (1926). ჰ-ის საკითხებს ინ�ტენსიურად იკვლევენ აკად. კ. კე- კელიძის სახ. ხელნაწ. ინ-ტ
კ. დანელია.
ლიტ. ჯავახიშვილი ი. ქარ�თული დამწერლობათა-მცოდნეობა ანფ პალვოგრაფია, თბ,, 1949, აბ ულა�ძე ი. ქართული წერის ნიმუშები. პა�ლეოგრაფიული ალბომი, თბ,, 199; ხა - ჟომია თ. ნუსხური დამწერლობის გარდამავალი ხელი (XI ს.), თბ., 1954; პალეოგრაფიული ძიებანი, ტ. 1–2, თბ. 1965-69; ქაჯაია ლ., პუნქტუაცია X-XII საუკუნეების ქართულ ხელნა�წერებში, თბ., 1969; ს ურ გულ აძე მ�ძეელი ქართული პალეოგრაფიული ტერმინები, თბ., 1978; მაჭავარია�ნი ე. ქართული ანბანის გრაფიკუ�ლი საფუძელები, თბ.,, 1982; მისივე, XII-XIV საუკუნეთა ქართული ოთსთა�ვების დეკორატიული მორთულობის სისტემა, თბ. 1987 (სადოქტ. დისერ–- ტაცია); გამყრელიძე თ- წერის ან�ბაჩური სისტემა და ძველი ქართული დამწერლობა. ანბანური წერის ტიჰო�ლოგია და წარმომავლობა, თბ., 1990; დანელია კასარჯველაძე %., ქართული პალეოგრაფია, თბ. 997.
