ბაღდავაძე ეკატერინე
ეკატერინე ბაღდავაძე − (დ. 24 ოქტომბერი, 1916, თბილისი — გ. 15 აგვისტო, 1975, იქვე), ქართველი ფერმწერი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღეწე.
სამხატვრო განათლება ეკატერინე ბაღდავაძემ მიიღო საქართველოს სამხატვრო აკადემიაში. აქ სწავლობდა იგი სახალხო მხატვრების აკადემიოსების მოსე თოიძისა და უჩა ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით. აკადემიის დამთავრების (1940 წ.) შემდგომ მან სეავლა განაგრძო ასპირანტურაში.
1946 წელს მოეწყო ახალგაზრდა მხატვრის ნამუშევრების საანგარიშო გამოფენა, რომელმაც საზოგადოების მაღალი შეფასება მიიღო, ხოლო 1957 წლის პერსონალურმა გამოფენამ კვლავ ცხადჰყო მისი მაღალი ოსტატობა. აღნიშნულ გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო ისტორიული ჟანრის ტილოები, პორტრეტები, ეტიუდები და პეიზაჟები, რომლებმაც ნათელჰყვეს მხატვრის შემოქმედების განვითარების გზა. გამოფენაზე ექსპონირებულ სურათებში ნათლად ჩანდა მხატვრის მსოფლმხედველობა, მისი საღი რეალიზმი, ოპტიმიზმი, პლასტიკის სათუთი გრძნობა და მისი შემოქმედების კავშირი ქართულ ნაციონალურ ტრადიციებთან.
მხატვარი გატაცებით ხატავს სურათებს საქართველოს ახლო ისტორიულ წარსულის, კერძოდ XIX საუკუნის საქართველოს ყოფის ამსახველ თემებზე. ტილოებში მხატვარს სურს აღბეჭდოს ხალხისა და მისი საყვარელი შვილების მჭიდრო ურთიერთკავშირი („აკაკი წერეთელი გლეხებთან“), საუკუნეთა მანძილზე გამოტარებული ნაციონალური ტრადიციები. ქართველი ქალის დამახასიათებელ ეროვნულ ჩაცმულობაში მხატვარი პოულობს მდიდარ მასალას წმინდა ფერწერული ამოცანების გადაწყვეტისათვისაც. ქართველი ქალების სახეები პოეტურადაა გადმოცემული არა მარტო ისტორიულ ჟანრის ტილოებში, არამედ მცირე ზომის ნაწარმოებებშიც, რომლებიც მოტივის ხასიათს ატარებენ. ეკატერინე ბაღდავაძის ქალთა სახეებში, უპირველეს ყოვლისა, მათი ქალური ბუნებაა ხაზგასმული. ეს კარგათ ჩანს მხატვრის მიერ დიდი ოსტატობით შესრულებულ ისეთ ნაწარმოებში, როგორიც არის „ავტოპორტრეტი“, რომელშიც იგრძნობა ნაზი პოეტური ბუნების შემომქმედი. ქალთა მრავალრიცხოვან პორტრეტებში და ფიგურებში ფაქიზადაა გადმოცემული მათი მოხდენილი გარეგნობა, მოძრაობის პლასტიკა, მათი წამიერი სულიერი მოძრაობა. ასეთია „სევდა“, „გასეირნება“, „ქალი მარაოთი“, „ქართველი ქალი“, „შავთვალება“ და სხვ.
გარდა ისტორიული ჟანრის ნაწარმოებებისა და პოეტური მოტივებისა, რომლებიც მხატვრის შემოქმედებაში საკმაოდ მრავალრიცხოვანი ნამუშევრებით არის წარმოდგენილი, ეკატერინე ბაღდავაძე, თანამედროვე თემაზე დაწერილი რიგი საინტერესო ტილოების ავტორიცაა. ნაწარმოებებში „გამარჯვებულის შეხვედრა“, „შრომის გმირები“, „წერილი ფრონტიდან “ და სხვა. ამ ტილოებში ჩანს მხატვრის მიერ კომპოზიციის ღრმა გრძნობა, ფიგურათა ორგანიულად, შინაარსობრივად დაკავშირების მახვილი მხატვრული ალღო. ამ სურათებში მხატვარი აღწევს ფერთა ინტენსიურ ჟღერადობას და ენერგიული ფერწერით ძერწავს ფორმებს.
მეტად თავისებური და ორგინალურია ეკატერინე ბაღდავაძის ნაწარმოებთა მხატვრული ფორმა, მისი წერის მანერა, კოლორიტის გრძნობა, მხატვრული აზროვნება. ეკ. ბაღდავაძე ფერმწერია ამ სიტყვის ნამდვილი გაგებით. მისი მღელვარე და ამავე დროს ნაზი ფუნჯი ფაქტურის ფაქიზი გრძნობით გადმოსცემს სახის კანის სირბილეს, ფარჩის ელვარებას, ნაზი და გამჭვირვალე ქსოვილის ჰაეროვნებას. სქელსა და პასტოზურ მონასმებს ადგილებში ცვლის თხელი ფერწერა, მჟღერ და ნათელ ფერებს − მშვიდი, ღრმა და გამჭვირვალე ტონები. ყოველივე ეს ქმნის ფაქტურის მრავალგვარობას, შუქ-ჩრდილის თამაშს, მოძრაობისა და სიცოცხლის შთაბეჭდილებას. ბაღდავაძის ტილოები სწორედ იმიტომაა ღრმად ემოციური, რომ ისინი დაწერილია შთაგონებით, მათში ჩაქსოვილია მხატვრის მღელვარე დამოკიდებულება იმისადმი, რასაც ის გამოხატავს, რაზეც მოგვითხრობს, იქნება ეს ღრმა შინაარსის შემცველი თემატური ტილო თუ მოტივი. პორტრეტული დახასიათება თუ პეიზაჟის ნაწილი მის მრავალრიცხოვან ფერწერულ სურათებსა და ფაქიზ აკვარელურ ნამუშევრებში. ის, რომ მხატვრის ყურადღებას უმთავრესად პორტრეტი და პორტრეტული კომპოზიციები იქცევს, ცხადყოფს მხატვრის განსაკუთრებულ ინტერესსა და სიყვარულს ადამიანისადმი, მისი ფსიქოლოგიური სამყაროსადმი.
ეკ. ბაღდავაძის ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია მდიდრული კოლორიტი, ნატიფი გემოვნებით შერჩეული ფერადოვანი გადაწყვეტანი და ტონების კეთილშობილური ჟღერადობა. ხშირად მხოლოდ ორი-სამი ძირითადი ტონის შეხამებითა და მათი ვარიაციებით მხატვარი აღწევს კოლორიტულ სიმდიდრეს და ფერთა ემოციურ გამომსახველობას.
ეკ. ბაღდავაძის შემოქმედების სტილისტიკური თავისებურებანი მკაფიოდ ვლინდება მის გრაფიკაშიც, სხვადასხვა მასალით (ფანქარი, აკვარელი, გუაში, ტუში და სხვ.) შესრულებულ დაზგურ ნაწარმოებებსა თუ ილუსტრაციებში. რამდენი პოეზიაა აკვარელით და გუაშით დაწერილ მის მცირე ზომის ნამუშევრებში! ადამიანის სიცოცხლისადმი ტრფიალი, ბუნების მშვენიერებით აღტაცება იგრძნობა შთაგონებით შესრულებულ მოტივებში: „საქანელა“, „ლაღობა“, „გაზაფხული“ და სხვ.
ეკ. ბაღდავაძის დახვეწილი ოსტატობა ნათლად ჩანს საბავშვო წიგნებისათვის შესრულებულ ილუსტრაციებშიც, რომლებშიც თავისი მომხიბვლელობით კვლავ ცოცხლდება ქართველი ქალის სახე. განსაკუთრებით მეტყველია ილუსტრაციები ი. გოგებაშვილის მოთხრობისათვის „იავნანამ რა ჰქმნა“ და ზღაპრისათვის „ასფურცელა“. იუმორითაა აღსავსე და მეტად ემოციურია ფერადოვანი გადაწყვეტის მხრივ ილუსტრაციები „ბურატინოს თავგადასავლისათვის“.
ადამიანის განცდების ლირიკული აღქმითა და გამოსახვით, სითბოთი და სინაზით, ღრმა ჰუმანიზმით, ცხოვრების სილაღის ნათელი გამოხატვით, შეუნელებელი შემოქმედებითი ძიებით ეკატერინე ბაღდავაძემ თავისი ორიგინალური სიტყვა თქვა ჩვენს სახვით ხელოვნებაში.
ინდოელი გოგონა, ზეთი, 35X24
გამარჯვებულის შეხვედრა, ზეთი, 97X118
სევდა, ზეთი, 28X35.
ზღაპარი ასფურცელა, ილუსტრაცია, გუაში 13X18.
ქალი მარაოთი,ზეთი, 26X34
მტვირთავი, ზეთი 23X30
იავნანამ რა ჰქმნა. ილუსტრაცია, გუაში, 21X29.
მოხუცი ებრაელი, ფანქარი, 20×29
ოქროს გასაღები. ილუსტრაცია, გუაში, 12X16.
