კლასიკური ლიბერალიზმი
კლასიკური ლიბერალიზმი − კლასიკურ ლიბერალიზმს უკიდურესი ინდივიდუალიზმი ახასიათებს: ამ ტრადიციის მიხედვით, ადამიანები ეგოისტურნი არიან, მათ მხოლოდ პირადი მიზნები ამოძრავებთ და უმთავრესად, საკუთარ თავს არიან დანდობილნი. ამგვარ შეხედულებას ქ. ბ. მაკფერსონმა „მესაკუთრის ინდივიდუალიზმს“ უწოდა, როცა პიროვნება არანაირ ვალდებულებას არ გრძნობს არც საზოგადოების, არც სხვა ადამიანების წინაშე და თავადვეა საკუთარი თავის ბატონ-პატრონი. საზოგადოების ამგვარ ატომისტურ ხედვას „უარყოფითი“ თავისუფლების გაგება განაპირობებს — როდესაც პიროვნებისათვის „მის საქმეში ცხვირის ჩაყოფა“ თუ ნებისმიერი სახის შეზღუდვა — დაუშვებელია. იგულისხმება, რომ იგი უკიდურესად მტრულადაა განწყობილი სახელმწიფოს მიმართ და ხელისუფლების მხრიდან ჩარევა ლამის ავადმყოფურად აღიზიანებს.
ტომ პეინის (Tom Paine) თქმით, სახელმწიფო — „აუცილებელი ბოროტებაა“, და აუცილებელია იმდენად, რამდენადაც საზოგადოებაში გარკვეულ სტაბილურობას, უსაფრთხოებასა და „თამაშის დადგენილი წესების“ შესრულებას უზრუნველყოფს; ბოროტებაა კი იმდენად, რამდენადაც საზოგადოებას კოლექტიურ ნებას ახვევს თავს, რითაც ყოველი ცალკეული პიროვნების თავისუფლებასა და პასუხისმგებლობას ზღუდავს. კლასიკური ლიბერალიზმის იდეალი მინიმალური, ე.წ. „გუშაგი“ სახელმწიფოა და მისი უმთავრესი საქმე — ნებისმიერი მოქალაქის სხვა თანამოქალაქეთაგან დაცვაა.
