კურტუაზული მწერლობა
კურტუაზული მწერლობა − (ფრანგ. litterature courtoise), XII–XIII საუკუნეებში დასავლეთ ევროპაში გავრცელებული ლიტერატურული მიმდინარეობა, რომელიც გამოხატავს არისტოკრატიულ კულტურას, სადაც სიყვარული, რაინდობა და ზნეობრივი სრულყოფა მთავარი ღირებულებებია. კურტუაზულმა მწერლობამ უდიდესი როლი ითამაშა შუა საუკუნეების ევროპული აზროვნებისა და ესთეტიკის ჩამოყალიბებაში.
კურტუაზული ლიტერატურა თავდაპირველად წარმოიშვა სამხრეთ საფრანგეთში, პროვანსის რეგიონში, XI საუკუნის ბოლოს. ის განვითარდა არისტოკრატიული სასახლის გარემოში და მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ტრუბადურების პოეზიასთან. მოგვიანებით გავრცელდა საფრანგეთში, ინგლისში, გერმანიაში, ესპანეთში და სხვა ქვეყნებში.
კურტუაზული მწერლობის ძირითადი თემებია:
- ქალისადმი მიუწვდომელი, იდეალიზებული, ხშირად მიუწვდომელი, ერთგული და თავგანწირული სიყვარული;
- რაინდული ღირსება, გმირის ზნეობრივი თავგანწირვა სიყვარულისა და პატივისათვის;
- ქალის კულტივაცია, რომელიც აღიქმება როგორც სულიერი სრულყოფის წყარო და უმაღლესი იდეალი;
კურტუაზული ლიტერატურა მოიცავს რამდენიმე ძირითად ჟანრს:
- 1. კურტუაზული ლირიკა - ტრუბადურებისა და ტრუვერების პოეზია სიყვარულზე;
- 2. რაინდული რომანი - ეპიკური სიუჟეტები გმირების თავგადასავალზე (მაგ. ტრისტანი);
- 3. ალეგორიული პოემები;
- 4. სასახლის ტრაქტატები, თეორიული ტექსტები სიყვარულსა და ეტიკეტზე.
კურტუაზულმა ლიტერატურა დღემდე გავლენას ახდენს სიყვარულის გმირობისა და სილამაზის აღქმაზე ევროპულ კულტურაში. კურტუაზული მწერლობა არ არის მხოლოდ შუა საუკუნეების სტილისტური მოვლენა, ის წარმოადგენს სიყვარულის ესთეტიკისა და ადამიანის ზნეობრივი სრულყოფის მუდმივ ძიებას, რომელიც თანამედროვეობაშიც შთაგონების წყაროდ რჩება.
