თარი
| (ერთი მომხმარებლის 2 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
[[ფაილი:Tari.jpg|thumb|250პქ|თარი]] | [[ფაილი:Tari.jpg|thumb|250პქ|თარი]] | ||
| − | '''თარი''' - აღმოსავლური სიმებიანი ჩამოსაკრავი ინსტრუმენტი. საკრავის კორპუსი რვიანის ფორმისაა. მზადდება თუთის ხისაგან, პატარა ზომის თარები მთლიანი ხისაგან, დიდი ზომისა - ორი ცალკეული ნაწილისაგან. ზედა მხარეს გადაკრულია მემბრანა (ბუშტი ან თევზის ტყავი). ყელზე აქვს 11-დან 26-მდე საქცევი, ნაწლავის სიმების მასალისა. თავი ვიწრო კოლოფია, რომელშიც სიმების დამჭერი ხის მოქლონებია ჩასმული. | + | '''თარი''' - აღმოსავლური [[სიმებიანი საკრავები|სიმებიანი ჩამოსაკრავი ინსტრუმენტი]]. საკრავის კორპუსი რვიანის ფორმისაა. მზადდება თუთის ხისაგან, პატარა ზომის თარები მთლიანი ხისაგან, დიდი ზომისა - ორი ცალკეული ნაწილისაგან. ზედა მხარეს გადაკრულია მემბრანა (ბუშტი ან თევზის ტყავი). ყელზე აქვს 11-დან 26-მდე საქცევი, ნაწლავის [[სიმი (მუსიკა)|სიმების]] მასალისა. თავი ვიწრო კოლოფია, რომელშიც სიმების დამჭერი ხის მოქლონებია ჩასმული. |
ხშირად კორპუსი, ყელი და თავი სადაფითა და ძვლით არის ინკრუსტირებული. სიმები ლითონისა და თითბრისაა, რაოდენობა - 5-დან 14-მდე. | ხშირად კორპუსი, ყელი და თავი სადაფითა და ძვლით არის ინკრუსტირებული. სიმები ლითონისა და თითბრისაა, რაოდენობა - 5-დან 14-მდე. | ||
| − | თანამედროვე თარი 5-6-სიმიანია. იყოფა ორ ჯგუფად: ძირითად და დამატებითად. დაკვრის დროს საკრავი შემსრულებელს უდევს მუხლებზე, მიბჯენილი გულთან და ბგერის ვიბრირების მიზნით დროდადრო არხევს. [[ბგერა]] აქვს ძლიერი, დიდი საშემსრულებლო შესაძლებლობანი: რთული მელოდიები, ჩქარი, მაღალი [[მელოდია]], დაბალ რეგისტრში ტემბრი რბილი და ხავერდოვანია. | + | თანამედროვე თარი 5-6-სიმიანია. იყოფა ორ ჯგუფად: ძირითად და დამატებითად. დაკვრის დროს საკრავი შემსრულებელს უდევს მუხლებზე, მიბჯენილი გულთან და ბგერის ვიბრირების მიზნით დროდადრო არხევს. [[ბგერა]] აქვს ძლიერი, დიდი საშემსრულებლო შესაძლებლობანი: რთული მელოდიები, ჩქარი, მაღალი [[მელოდია]], დაბალ რეგისტრში [[ტემბრი]] რბილი და ხავერდოვანია. |
| − | თარი არის სოლო, საანსამბლო და საორკესტრო საკრავი. განსაკუთრებით ხალხურ პროფესიულ ანსამბლში - საზანდარში. საზანდარის ძირითადი [[რეპერტუარი]] იყო ციკლური ვოკალურ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებები - მუღამები, რომელშიც თარს და სოლისტ-მომღერალს გადამწყვეტი როლი აქვს. თუ ანსამბლში ხემიანი საკრავი ქემანჩაც შედის, უკრავენ უნისონში, წამყვანი არის მეთარე. საზანდრები ასრულებენ აგრეთვე ტესნიფებს (სიმღერები ინსტრუმენტული თანხლებით, სატრფიალო შინაარსის პოეტურ ტექსტებზე), საცეკვაოებს. | + | თარი არის [[სოლო]], საანსამბლო და საორკესტრო საკრავი. განსაკუთრებით ხალხურ პროფესიულ ანსამბლში - საზანდარში. საზანდარის ძირითადი [[რეპერტუარი]] იყო ციკლური ვოკალურ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებები - მუღამები, რომელშიც თარს და სოლისტ-მომღერალს გადამწყვეტი როლი აქვს. თუ ანსამბლში ხემიანი საკრავი ქემანჩაც შედის, უკრავენ უნისონში, წამყვანი არის მეთარე. საზანდრები ასრულებენ აგრეთვე ტესნიფებს (სიმღერები ინსტრუმენტული თანხლებით, სატრფიალო შინაარსის პოეტურ ტექსტებზე), საცეკვაოებს. |
| − | აზერბაიჯანში თარი სიმფონიურ ორკესტრშიც მონაწილეობს (უ. ჰაჯიბეკოვის ოპერაში „ქორ-ოღლი“), დაიწერა კონცერტი თარისა და ორკესტრისათვის (გ. ხანმამედოვი). თარი ფართოდ გავრცელებული საკრავია ირანში, [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანში]]., სომხეთში, დაღესტანში, ცენტრალურ [[აზია|აზიაში]] ([[თურქმენეთი]], [[ტაჯიკეთი]], უზბეკეთი). | + | აზერბაიჯანში თარი [[სიმფონიური ორკესტრი|სიმფონიურ ორკესტრშიც]] მონაწილეობს (უ. ჰაჯიბეკოვის ოპერაში „ქორ-ოღლი“), დაიწერა კონცერტი თარისა და ორკესტრისათვის (გ. ხანმამედოვი). თარი ფართოდ გავრცელებული საკრავია ირანში, [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანში]]., სომხეთში, დაღესტანში, ცენტრალურ [[აზია|აზიაში]] ([[თურქმენეთი]], [[ტაჯიკეთი]], უზბეკეთი). |
| − | [[საქართველო|საქართველოში]] თარი შემოდის XVIII ს-დან, აღმოსავლურ ინსტრუმენტულ ანსამბლ საზანდართან ერთად. თბილისში განსაკუთრებით მიღებული იყო აზერბაიჯანულ (თათრები) მოსახლეობაში. | + | [[საქართველო|საქართველოში]] თარი შემოდის XVIII ს-დან, აღმოსავლურ ინსტრუმენტულ ანსამბლ [[საზანდარი|საზანდართან]] ერთად. [[თბილისი|თბილისში]] განსაკუთრებით მიღებული იყო აზერბაიჯანულ (თათრები) მოსახლეობაში. |
== ლიტერატურა == | == ლიტერატურა == | ||
| − | [[არაყიშვილი დიმიტრი|დ. არაყიშვილი]], ქართული მუსიკა (მოკლე ისტორიული მიმოხილვა), ქუთაისი, 1925 | + | [[არაყიშვილი დიმიტრი|დ. არაყიშვილი]], ქართული მუსიკა (მოკლე ისტორიული მიმოხილვა), ქუთაისი, 1925. |
== წყარო == | == წყარო == | ||
| ხაზი 23: | ხაზი 23: | ||
[[კატეგორია:ჩამოსაკრავი საკრავები]] | [[კატეგორია:ჩამოსაკრავი საკრავები]] | ||
[[კატეგორია:სიმებიანი საკრავები]] | [[კატეგორია:სიმებიანი საკრავები]] | ||
| + | [[კატეგორია:აღმოსავლური საკრავები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 12:34, 24 იანვარი 2022 მდგომარეობით
თარი - აღმოსავლური სიმებიანი ჩამოსაკრავი ინსტრუმენტი. საკრავის კორპუსი რვიანის ფორმისაა. მზადდება თუთის ხისაგან, პატარა ზომის თარები მთლიანი ხისაგან, დიდი ზომისა - ორი ცალკეული ნაწილისაგან. ზედა მხარეს გადაკრულია მემბრანა (ბუშტი ან თევზის ტყავი). ყელზე აქვს 11-დან 26-მდე საქცევი, ნაწლავის სიმების მასალისა. თავი ვიწრო კოლოფია, რომელშიც სიმების დამჭერი ხის მოქლონებია ჩასმული.
ხშირად კორპუსი, ყელი და თავი სადაფითა და ძვლით არის ინკრუსტირებული. სიმები ლითონისა და თითბრისაა, რაოდენობა - 5-დან 14-მდე.
თანამედროვე თარი 5-6-სიმიანია. იყოფა ორ ჯგუფად: ძირითად და დამატებითად. დაკვრის დროს საკრავი შემსრულებელს უდევს მუხლებზე, მიბჯენილი გულთან და ბგერის ვიბრირების მიზნით დროდადრო არხევს. ბგერა აქვს ძლიერი, დიდი საშემსრულებლო შესაძლებლობანი: რთული მელოდიები, ჩქარი, მაღალი მელოდია, დაბალ რეგისტრში ტემბრი რბილი და ხავერდოვანია.
თარი არის სოლო, საანსამბლო და საორკესტრო საკრავი. განსაკუთრებით ხალხურ პროფესიულ ანსამბლში - საზანდარში. საზანდარის ძირითადი რეპერტუარი იყო ციკლური ვოკალურ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებები - მუღამები, რომელშიც თარს და სოლისტ-მომღერალს გადამწყვეტი როლი აქვს. თუ ანსამბლში ხემიანი საკრავი ქემანჩაც შედის, უკრავენ უნისონში, წამყვანი არის მეთარე. საზანდრები ასრულებენ აგრეთვე ტესნიფებს (სიმღერები ინსტრუმენტული თანხლებით, სატრფიალო შინაარსის პოეტურ ტექსტებზე), საცეკვაოებს.
აზერბაიჯანში თარი სიმფონიურ ორკესტრშიც მონაწილეობს (უ. ჰაჯიბეკოვის ოპერაში „ქორ-ოღლი“), დაიწერა კონცერტი თარისა და ორკესტრისათვის (გ. ხანმამედოვი). თარი ფართოდ გავრცელებული საკრავია ირანში, აზერბაიჯანში., სომხეთში, დაღესტანში, ცენტრალურ აზიაში (თურქმენეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი).
საქართველოში თარი შემოდის XVIII ს-დან, აღმოსავლურ ინსტრუმენტულ ანსამბლ საზანდართან ერთად. თბილისში განსაკუთრებით მიღებული იყო აზერბაიჯანულ (თათრები) მოსახლეობაში.
[რედაქტირება] ლიტერატურა
დ. არაყიშვილი, ქართული მუსიკა (მოკლე ისტორიული მიმოხილვა), ქუთაისი, 1925.
