გურჯაანის ყველაწმინდის ტაძარი
(ახალი გვერდი: გურჯაანის ყველაწმინდის ტაძარი '''გურჯაა...) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის ერთი შუალედური ვერსია არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 4: | ხაზი 4: | ||
გამოჩენილი ქართველი გეოგრაფისა და ისტორიკოსის ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, ტაძარი [[თამარ მეფე|თამარ მეფის]] დროიდან ენისელი მოურავების საკუთრებაში იყო. XVII საუკუნეში იგი თავად ჯანო ანდრონიკაშვილს ეკუთვნის, ხოლო შემდეგ თავად [[ნოდარ ჯორჯაძე|ნოდარ ჯორჯაძის]] გამგებლობაშია. | გამოჩენილი ქართველი გეოგრაფისა და ისტორიკოსის ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, ტაძარი [[თამარ მეფე|თამარ მეფის]] დროიდან ენისელი მოურავების საკუთრებაში იყო. XVII საუკუნეში იგი თავად ჯანო ანდრონიკაშვილს ეკუთვნის, ხოლო შემდეგ თავად [[ნოდარ ჯორჯაძე|ნოდარ ჯორჯაძის]] გამგებლობაშია. | ||
[[ფაილი:Patronike gurjaan.JPG|thumb|მარცხნივ|პატრონიკე]] | [[ფაილი:Patronike gurjaan.JPG|thumb|მარცხნივ|პატრონიკე]] | ||
| − | ტაძარი ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძირების სამონასტრო კომპლექსის მთავარი ნაგებობაა. საკმაოდ რთული აგებულების ტაძარი, შიდა სივრცის გადაწყვეტის მიხედვით, სამნავიანი [[ბაზილიკა|ბაზილიკაა]], მაგრამ გუმბათოვანი გადახურვა აქვს, თანაც ტაძარს ერთის ნაცვლად ორი ადგას, რაც მას მკვეთრად გამოარჩევს სხვა ქართული ძეგლებისგან. ტაძრის ასაგებად გამოყენებულია სამი ტიპის [[საშენი მასალა]]: რიყის ქვა, შირიმი და კვადრატული [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]. გვხვდება საგანგებო ფორმის აგურებიც [[სვეტი|სვეტისთავებისა]] და სხვა სპეციფიკური დეტალებისთვის. [[ნავი (არქიტექტურა)|ნავებიცა]] და [[გუმბათი|გუმბათებიც]] დახურულია ღარისებრი [[კრამიტი]]თ. ტაძრის [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერი]] სამ ნავად იყოფა. შუა, მაღალი ნავი [[ორფერდა სახურავი]]თაა გადახურული, ნალისებრი [[აფსიდი]]თ სრულდება და სამი კვადრატისგან შედგება. პირველსა და მესამე კვადრატებზე ამოყვანილია რვაწახნაგა გუმბათები [[ტრომპი|ტრომპების]] მეშვეობით. დასავლეთი გუმბათი ოდნავ მაღალი და განიერია, ვიდრე აღმოსავლეთი. ნალისებრი აფსიდის გვერდით [[საკურთხეველი|საკურთხევლის]] დამხმარე სათავსებია – [[სამკვეთლო]] (ჩრდილოეთით) და [[სადიაკვნე]] (სამხრეთით). მის გვერდით პასტოფორიები მართკუთხაა, უაფსიდო. სადიაკვნე ძალიან ვიწრო ოთახია, ხოლო სამკვეთლო ჩრდილოეთით [[შვერილი]] ნაწილითაა გაზრდილი. მთავარ ნავს სამხრეთსა და ჩრდილოეთიდან ეკვრის [[კამარა|კამარებით]] გადახურული ორი გვერდითი ნავი, რომლებიც ერთმანეთს დასავლეთი განივი გასასვლელით უკავშირდება. გვერდითი ნავებისა და დასავლეთის შემაერთებელი დერეფნის თავზე მეორე სართული – [[პატრონიკე]]ა მოწყობილი. მისი დასავლეთი მხარე ფართო [[თაღი|თაღებით]] უკავშირდება ცენტრალურ სივრცეს, ხოლო სამხრეთი და ჩრდილოეთი მონაკვეთები კედლებითაა გამოყოფილი მთავარი სივრცისგან - შუა ნავისკენ მათ მხოლოდ ძალიან წვრილი [[სარკმელი|სარკმლები]] აქვთ, აღმოსავლეთით ეს სივრცეები კედლებით გამოყოფილი აფსიდებიანი სამლოცველოებით სრულდება. ამრიგად, ამ ეკლესიაში დღის განმავლობაში სამჯერ მაინც შეეძლოთ წირვა-ლოცვის ჩატარება. ეს სამივე ნავი ორსართულიანია, აღმოსავლეთ ბოლოებში დამატებითი სამლოცველოა, ხოლო დასავლეთი ნაწილი სამ იარუსად განლაგებული თაღებით იხსნება და წარმოქმნის პატრონიკეს, ანუ საგანგებო ადგილს საზოგადოების მაღალი წრის წარმომადგენლებისთვის [[ლიტურგია|ლიტურგიის]] მოსასმენად. | + | ტაძარი ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძირების სამონასტრო კომპლექსის მთავარი ნაგებობაა. საკმაოდ რთული აგებულების ტაძარი, შიდა სივრცის გადაწყვეტის მიხედვით, სამნავიანი [[ბაზილიკა|ბაზილიკაა]], მაგრამ გუმბათოვანი გადახურვა აქვს, თანაც ტაძარს ერთის ნაცვლად ორი ადგას, რაც მას მკვეთრად გამოარჩევს სხვა ქართული ძეგლებისგან. ტაძრის ასაგებად გამოყენებულია სამი ტიპის [[საშენი მასალა]]: [[რიყის ქვა]], შირიმი და კვადრატული [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]. გვხვდება საგანგებო ფორმის აგურებიც [[სვეტი|სვეტისთავებისა]] და სხვა სპეციფიკური დეტალებისთვის. [[ნავი (არქიტექტურა)|ნავებიცა]] და [[გუმბათი|გუმბათებიც]] დახურულია ღარისებრი [[კრამიტი]]თ. ტაძრის [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერი]] სამ ნავად იყოფა. შუა, მაღალი ნავი [[ორფერდა სახურავი]]თაა გადახურული, ნალისებრი [[აფსიდი]]თ სრულდება და სამი კვადრატისგან შედგება. პირველსა და მესამე კვადრატებზე ამოყვანილია რვაწახნაგა გუმბათები [[ტრომპი|ტრომპების]] მეშვეობით. დასავლეთი გუმბათი ოდნავ მაღალი და განიერია, ვიდრე აღმოსავლეთი. ნალისებრი აფსიდის გვერდით [[საკურთხეველი|საკურთხევლის]] დამხმარე სათავსებია – [[სამკვეთლო]] (ჩრდილოეთით) და [[სადიაკვნე]] (სამხრეთით). მის გვერდით პასტოფორიები მართკუთხაა, უაფსიდო. სადიაკვნე ძალიან ვიწრო ოთახია, ხოლო სამკვეთლო ჩრდილოეთით [[შვერილი]] ნაწილითაა გაზრდილი. მთავარ ნავს სამხრეთსა და ჩრდილოეთიდან ეკვრის [[კამარა|კამარებით]] გადახურული ორი გვერდითი ნავი, რომლებიც ერთმანეთს დასავლეთი განივი გასასვლელით უკავშირდება. გვერდითი ნავებისა და დასავლეთის შემაერთებელი დერეფნის თავზე მეორე სართული – [[პატრონიკე]]ა მოწყობილი. მისი დასავლეთი მხარე ფართო [[თაღი|თაღებით]] უკავშირდება ცენტრალურ სივრცეს, ხოლო სამხრეთი და ჩრდილოეთი მონაკვეთები კედლებითაა გამოყოფილი მთავარი სივრცისგან - შუა ნავისკენ მათ მხოლოდ ძალიან წვრილი [[სარკმელი|სარკმლები]] აქვთ, აღმოსავლეთით ეს სივრცეები კედლებით გამოყოფილი აფსიდებიანი სამლოცველოებით სრულდება. ამრიგად, ამ ეკლესიაში დღის განმავლობაში სამჯერ მაინც შეეძლოთ წირვა-ლოცვის ჩატარება. ეს სამივე ნავი ორსართულიანია, აღმოსავლეთ ბოლოებში დამატებითი სამლოცველოა, ხოლო დასავლეთი ნაწილი სამ იარუსად განლაგებული თაღებით იხსნება და წარმოქმნის პატრონიკეს, ანუ საგანგებო ადგილს საზოგადოების მაღალი წრის წარმომადგენლებისთვის [[ლიტურგია|ლიტურგიის]] მოსასმენად. |
ტაძარში დაცული სიწმინდეებიდან აღსანიშნავია ივერიის ღვთისმშობლის სასაწაულმოქმედი ჭედური [[ხატი]] (დაკარგულია), ვერცხლის საცეცხლური (ტაძრისთვის შეუწირავს იმერეთის მეფის სოლომონის დას მარიამს), პარაკლიტონი (საგალობელთა კრებული) და ეტრატზე დაწერილი [[სახარება]] მახარებელთა მინიატურებით. | ტაძარში დაცული სიწმინდეებიდან აღსანიშნავია ივერიის ღვთისმშობლის სასაწაულმოქმედი ჭედური [[ხატი]] (დაკარგულია), ვერცხლის საცეცხლური (ტაძრისთვის შეუწირავს იმერეთის მეფის სოლომონის დას მარიამს), პარაკლიტონი (საგალობელთა კრებული) და ეტრატზე დაწერილი [[სახარება]] მახარებელთა მინიატურებით. | ||
| ხაზი 15: | ხაზი 15: | ||
[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]] | [[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]] | ||
[[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]] | [[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]] | ||
| − | [[კატეგორია: | + | [[კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები]] |
[[კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]] | [[კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]] | ||
[[კატეგორია:ორგუმბათოვანი ეკლესიები]] | [[კატეგორია:ორგუმბათოვანი ეკლესიები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 11:56, 30 სექტემბერი 2022 მდგომარეობით
გურჯაანის ყველაწმინდის ტაძარი – (ინგლ. Gurjaani All-Holy Temple), VIII-IX საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების გამორჩეული ძეგლი, საქართველოში ერთადერთი ორგუმბათოვანი ტაძარი. მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, ს. გურჯაანის მახლობლად, ტყეში, ქ. გურჯაანიდან 2 კმ-ის დაშორებით.
გამოჩენილი ქართველი გეოგრაფისა და ისტორიკოსის ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, ტაძარი თამარ მეფის დროიდან ენისელი მოურავების საკუთრებაში იყო. XVII საუკუნეში იგი თავად ჯანო ანდრონიკაშვილს ეკუთვნის, ხოლო შემდეგ თავად ნოდარ ჯორჯაძის გამგებლობაშია.
ტაძარი ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძირების სამონასტრო კომპლექსის მთავარი ნაგებობაა. საკმაოდ რთული აგებულების ტაძარი, შიდა სივრცის გადაწყვეტის მიხედვით, სამნავიანი ბაზილიკაა, მაგრამ გუმბათოვანი გადახურვა აქვს, თანაც ტაძარს ერთის ნაცვლად ორი ადგას, რაც მას მკვეთრად გამოარჩევს სხვა ქართული ძეგლებისგან. ტაძრის ასაგებად გამოყენებულია სამი ტიპის საშენი მასალა: რიყის ქვა, შირიმი და კვადრატული აგური. გვხვდება საგანგებო ფორმის აგურებიც სვეტისთავებისა და სხვა სპეციფიკური დეტალებისთვის. ნავებიცა და გუმბათებიც დახურულია ღარისებრი კრამიტით. ტაძრის ინტერიერი სამ ნავად იყოფა. შუა, მაღალი ნავი ორფერდა სახურავითაა გადახურული, ნალისებრი აფსიდით სრულდება და სამი კვადრატისგან შედგება. პირველსა და მესამე კვადრატებზე ამოყვანილია რვაწახნაგა გუმბათები ტრომპების მეშვეობით. დასავლეთი გუმბათი ოდნავ მაღალი და განიერია, ვიდრე აღმოსავლეთი. ნალისებრი აფსიდის გვერდით საკურთხევლის დამხმარე სათავსებია – სამკვეთლო (ჩრდილოეთით) და სადიაკვნე (სამხრეთით). მის გვერდით პასტოფორიები მართკუთხაა, უაფსიდო. სადიაკვნე ძალიან ვიწრო ოთახია, ხოლო სამკვეთლო ჩრდილოეთით შვერილი ნაწილითაა გაზრდილი. მთავარ ნავს სამხრეთსა და ჩრდილოეთიდან ეკვრის კამარებით გადახურული ორი გვერდითი ნავი, რომლებიც ერთმანეთს დასავლეთი განივი გასასვლელით უკავშირდება. გვერდითი ნავებისა და დასავლეთის შემაერთებელი დერეფნის თავზე მეორე სართული – პატრონიკეა მოწყობილი. მისი დასავლეთი მხარე ფართო თაღებით უკავშირდება ცენტრალურ სივრცეს, ხოლო სამხრეთი და ჩრდილოეთი მონაკვეთები კედლებითაა გამოყოფილი მთავარი სივრცისგან - შუა ნავისკენ მათ მხოლოდ ძალიან წვრილი სარკმლები აქვთ, აღმოსავლეთით ეს სივრცეები კედლებით გამოყოფილი აფსიდებიანი სამლოცველოებით სრულდება. ამრიგად, ამ ეკლესიაში დღის განმავლობაში სამჯერ მაინც შეეძლოთ წირვა-ლოცვის ჩატარება. ეს სამივე ნავი ორსართულიანია, აღმოსავლეთ ბოლოებში დამატებითი სამლოცველოა, ხოლო დასავლეთი ნაწილი სამ იარუსად განლაგებული თაღებით იხსნება და წარმოქმნის პატრონიკეს, ანუ საგანგებო ადგილს საზოგადოების მაღალი წრის წარმომადგენლებისთვის ლიტურგიის მოსასმენად.
ტაძარში დაცული სიწმინდეებიდან აღსანიშნავია ივერიის ღვთისმშობლის სასაწაულმოქმედი ჭედური ხატი (დაკარგულია), ვერცხლის საცეცხლური (ტაძრისთვის შეუწირავს იმერეთის მეფის სოლომონის დას მარიამს), პარაკლიტონი (საგალობელთა კრებული) და ეტრატზე დაწერილი სახარება მახარებელთა მინიატურებით.
