ალგორითმი
(ახალი გვერდი: '''ალგორითმი''' '''1.''' (ალ- ხორეზმი – ლათინურად Algorithmi) – მიმართვა შემ...) |
|||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
'''ალგორითმი''' | '''ალგორითმი''' | ||
| − | '''1.''' (ალ- ხორეზმი – ლათინურად Algorithmi) – მიმართვა შემსრულებელს (ადამიანს ან ავტომატს), შეასრულოს მოქმედების ზუსტად განსაზღვრული თანამიმდევრობა, რომელიც მიმართულია მოცემული მიზნის მისაღწევად ან დასმული ამოცანის ამოსახსნელად. | + | '''1.''' ([[ალ ხორეზმი მუჰამედ ბენ მუსა|ალ- ხორეზმი]] – ლათინურად Algorithmi) – მიმართვა შემსრულებელს ([[ადამიანი|ადამიანს]] ან ავტომატს), შეასრულოს მოქმედების ზუსტად განსაზღვრული თანამიმდევრობა, რომელიც მიმართულია მოცემული მიზნის მისაღწევად ან დასმული [[ამოცანა (მათემატიკა)|ამოცანის]] ამოსახსნელად. |
| − | '''2.''' IX საუკუნეში არაბმა მათემატიკოსმა ალ-ხორეზმიმ ჩამოაყალიბა პოზიციური სისტემა ნაწარმოებში „ინდური რიცხვის შესახებ“ XII საუკუნეში ეს წიგნი ლათინურად თარგმნა ბონკომპანიმ, რომელიც იწყებოდა სიტყვებით „Dixit Algorithmi“ – „ალ -ხორეზმიმ თქვა“. აქედან წარმოიშვა ტერმინი „ალგორითმი“. შუა საუკუნეების | + | '''2.''' IX საუკუნეში არაბმა მათემატიკოსმა [[ალ ხორეზმი მუჰამედ ბენ მუსა|ალ-ხორეზმიმ]] ჩამოაყალიბა პოზიციური [[სისტემა (მათემატიკური)|სისტემა]] ნაწარმოებში „ინდური რიცხვის შესახებ“ XII საუკუნეში ეს წიგნი ლათინურად თარგმნა ბონკომპანიმ, რომელიც იწყებოდა სიტყვებით „Dixit Algorithmi“ – „ალ -ხორეზმიმ თქვა“. აქედან წარმოიშვა ტერმინი „ალგორითმი“. შუა საუკუნეების [[ევროპა]]ში ეს სიტყვა ნიშნავდა ათობითი პოზიციური [[არითმეტიკა|არითმეტიკის]] მთლიან სისტემას. [[დიფერენციალური აღრიცხვა|დიფერენციალურ აღრიცხვაში]] [[ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ|ლაიბნიცის]] შრომის შემდეგ (1684 წ-დან) ამ სიტყვას უწოდებენ [[მოქმედება (მათემატიკური)|მოქმედება]]თა ყოველგვარ რიგს, ანუ ამა თუ იმ შედეგის მიღებისათვის საჭირო წესებს. ალგორითმის თანამედროვე ცნება ჩამოყალიბდა ჩვენი საუკუნის 30-იან წლებში ''გედელის, ჩერჩის, ტიურინგის, მარკოვის'' და სხვ. ნაშრომებში. |
| − | თანამედროვე ლოგიკასა და | + | თანამედროვე ლოგიკასა და [[მათემატიკა]]ში ალგორითმს უწოდებენ გარკვეულ ფარგლებში ცვალებადი საწყისი მონაცემების [[სტანდარტი|სტანდარტული]] [[გარდაქმნა (მათემატიკაში)|გარდაქმნის]] ერთიან კონსტრუქციულ [[მეთოდი (მათემატიკური)|მეთოდს]] (ზუსტად განსაზღვრულ მითითებათა ინსტრუქციების სისტემას) ან პროცესს. |
| − | მრავალი სხვადასხვა ალგორითმი განიხილება [[ალგებრა]]სა და რიცხვთა | + | მრავალი სხვადასხვა ალგორითმი განიხილება [[ალგებრა]]სა და [[რიცხვთა თეორია]]ში, აგრეთვე სხვა მათემატიკურ დარგებში. უმარტივესი ალგორითმებია: წესი, რომლითაც სრულდება [[არითმეტიკა|არითმეტიკული]] მოქმედებები, [[ევკლიდეს ალგორითმი]], კვადრატული [[ფესვის ამოღება|ფესვის ამოღების]] ალგორითმი, n-ური რიგის [[დეტერმინანტი]]ს გამოსათვლელი ალგორითმი, სარიუსის მე-3 რიგის დეტერმინანტის გამოსათვლელი ალგორითმი, [[მატრიცის რანგი|მატრიცის რანგის]] გამოსათვლელი ალგორითმი და ა.შ. დამტკიცდა, რომ მრავალი ამოცანისათვის ალგორითმი არ არსებობს. |
სხვადასხვა ალგორითმის მოძებნის ან მათი არარსებობის დამტკიცების მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა მანქანური მათემატიკის მზარდ განვითარებასთან დაკავშირებით, რაც პრაქტიკულად ნებისმიერი ალგორითმის რეალიზების საშუალებას იძლევა. | სხვადასხვა ალგორითმის მოძებნის ან მათი არარსებობის დამტკიცების მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა მანქანური მათემატიკის მზარდ განვითარებასთან დაკავშირებით, რაც პრაქტიკულად ნებისმიერი ალგორითმის რეალიზების საშუალებას იძლევა. | ||
| + | |||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
მიმდინარე ცვლილება 15:41, 6 ივლისი 2023 მდგომარეობით
ალგორითმი
1. (ალ- ხორეზმი – ლათინურად Algorithmi) – მიმართვა შემსრულებელს (ადამიანს ან ავტომატს), შეასრულოს მოქმედების ზუსტად განსაზღვრული თანამიმდევრობა, რომელიც მიმართულია მოცემული მიზნის მისაღწევად ან დასმული ამოცანის ამოსახსნელად.
2. IX საუკუნეში არაბმა მათემატიკოსმა ალ-ხორეზმიმ ჩამოაყალიბა პოზიციური სისტემა ნაწარმოებში „ინდური რიცხვის შესახებ“ XII საუკუნეში ეს წიგნი ლათინურად თარგმნა ბონკომპანიმ, რომელიც იწყებოდა სიტყვებით „Dixit Algorithmi“ – „ალ -ხორეზმიმ თქვა“. აქედან წარმოიშვა ტერმინი „ალგორითმი“. შუა საუკუნეების ევროპაში ეს სიტყვა ნიშნავდა ათობითი პოზიციური არითმეტიკის მთლიან სისტემას. დიფერენციალურ აღრიცხვაში ლაიბნიცის შრომის შემდეგ (1684 წ-დან) ამ სიტყვას უწოდებენ მოქმედებათა ყოველგვარ რიგს, ანუ ამა თუ იმ შედეგის მიღებისათვის საჭირო წესებს. ალგორითმის თანამედროვე ცნება ჩამოყალიბდა ჩვენი საუკუნის 30-იან წლებში გედელის, ჩერჩის, ტიურინგის, მარკოვის და სხვ. ნაშრომებში.
თანამედროვე ლოგიკასა და მათემატიკაში ალგორითმს უწოდებენ გარკვეულ ფარგლებში ცვალებადი საწყისი მონაცემების სტანდარტული გარდაქმნის ერთიან კონსტრუქციულ მეთოდს (ზუსტად განსაზღვრულ მითითებათა ინსტრუქციების სისტემას) ან პროცესს.
მრავალი სხვადასხვა ალგორითმი განიხილება ალგებრასა და რიცხვთა თეორიაში, აგრეთვე სხვა მათემატიკურ დარგებში. უმარტივესი ალგორითმებია: წესი, რომლითაც სრულდება არითმეტიკული მოქმედებები, ევკლიდეს ალგორითმი, კვადრატული ფესვის ამოღების ალგორითმი, n-ური რიგის დეტერმინანტის გამოსათვლელი ალგორითმი, სარიუსის მე-3 რიგის დეტერმინანტის გამოსათვლელი ალგორითმი, მატრიცის რანგის გამოსათვლელი ალგორითმი და ა.შ. დამტკიცდა, რომ მრავალი ამოცანისათვის ალგორითმი არ არსებობს.
სხვადასხვა ალგორითმის მოძებნის ან მათი არარსებობის დამტკიცების მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა მანქანური მათემატიკის მზარდ განვითარებასთან დაკავშირებით, რაც პრაქტიკულად ნებისმიერი ალგორითმის რეალიზების საშუალებას იძლევა.
