ჩქამი
(ახალი გვერდი: '''ჩქამი''' − არაპერიოდული რხევით წარმოქმნილი ბგერა, რომელსა...) |
|||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''ჩქამი''' − არაპერიოდული რხევით წარმოქმნილი [[ბგერა]], რომელსაც გამოსცემს ერთმანეთთან მიახლოებულ სამეტყველო ორგანოებს შორის ჰაერნაკადის ხახუნი ან ხშვის მომდევნო სკდომა. [[ტონი (ლინგვისტიკა)|ტონი]]საგან განსხვავებით, ჩქამის სიმაღლე არ იზომება, რადგანაც იგი შედეგია არაპერიოდული რხევისა. ჩქამიერია | + | '''ჩქამი''' − არაპერიოდული რხევით წარმოქმნილი [[ბგერა]], რომელსაც გამოსცემს ერთმანეთთან მიახლოებულ სამეტყველო ორგანოებს შორის ჰაერნაკადის ხახუნი ან ხშვის მომდევნო სკდომა. [[ტონი (ლინგვისტიკა)|ტონი]]საგან განსხვავებით, ჩქამის სიმაღლე არ იზომება, რადგანაც იგი შედეგია არაპერიოდული რხევისა. ჩქამიერია ყველა ყრუ თანხმოვანი ([[პ]], [[ტ]], [[კ]], [[ყ]], [[ფ]], [[თ]], [[ქ]], [[ს]], [[შ]], [[ხ]], [[ჰ]]). [[მჟღერი ბგერები|მჟღერ თანხმოვნებში]] ([[ბ]], [[დ]], [[გ]], [[ზ]], [[ჟ]], [[ღ]], [[ძ]], [[ჯ]]) ტონიც მონაწილეობს, მაგრამ ჩქამი ჭარბობს, [[სონორები|სონორებში]] ([[ვ]], [[ლ]], [[მ]], [[ნ]], [[რ]]) ტონი მეტია, მაგრამ ჩქამიც შეიმჩნევა; ხმოვნებში ([[ა]], [[ე]], [[ი]], [[ო]], [[უ]]) კი ტონი ბევრად ჭარბობს. ჩურჩულით წარმოთქმული ყველა ბგერა (ხმოვანიც კი) ჩქამიერია. სამეტყველო ბგერებში ჩქამის მეტ-ნაკლები არსებობა განპირობებულია სამეტყველო აპარატის აგებულების თავისებურებებით. ჩქამშეურეველი ტონი გვაქვს მხოლოდ მუსიკალურ ბგერაში. |
| − | ბგერაში. | + | |
''ნ. კიზირია'' | ''ნ. კიზირია'' | ||
მიმდინარე ცვლილება 22:57, 17 მარტი 2024 მდგომარეობით
ჩქამი − არაპერიოდული რხევით წარმოქმნილი ბგერა, რომელსაც გამოსცემს ერთმანეთთან მიახლოებულ სამეტყველო ორგანოებს შორის ჰაერნაკადის ხახუნი ან ხშვის მომდევნო სკდომა. ტონისაგან განსხვავებით, ჩქამის სიმაღლე არ იზომება, რადგანაც იგი შედეგია არაპერიოდული რხევისა. ჩქამიერია ყველა ყრუ თანხმოვანი (პ, ტ, კ, ყ, ფ, თ, ქ, ს, შ, ხ, ჰ). მჟღერ თანხმოვნებში (ბ, დ, გ, ზ, ჟ, ღ, ძ, ჯ) ტონიც მონაწილეობს, მაგრამ ჩქამი ჭარბობს, სონორებში (ვ, ლ, მ, ნ, რ) ტონი მეტია, მაგრამ ჩქამიც შეიმჩნევა; ხმოვნებში (ა, ე, ი, ო, უ) კი ტონი ბევრად ჭარბობს. ჩურჩულით წარმოთქმული ყველა ბგერა (ხმოვანიც კი) ჩქამიერია. სამეტყველო ბგერებში ჩქამის მეტ-ნაკლები არსებობა განპირობებულია სამეტყველო აპარატის აგებულების თავისებურებებით. ჩქამშეურეველი ტონი გვაქვს მხოლოდ მუსიკალურ ბგერაში.
ნ. კიზირია
