გრძედი
(ახალი გვერდი: '''გრძედი''' – წერტილის ერთ-ერთი [[სფერული ...) |
|||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''გრძედი''' – | + | [[ფაილი:GiZedi.PNG|thumb|<small>გეოგრაფიული გრძედი ეკვატორის ან პარალელის რკალის კუთხოვანი ზომა საწყისი მერიდიანიდან წერტილამდე</small>]] |
| + | '''გრძედი''' – (longitude), კოორდინატი, რომელიც განსაზღვრავს დედამიწაზე წერტილის მდებარეობას საწყისი მერიდიანიდან დასავლეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით. | ||
| + | განასხვავებენ: ასტრონომიულ, გეოდეზიურ და გეოცენტრულ გრძედებს. | ||
| + | ასტრონომიული გრძედის (λ) განსაზღვრა ხდება ორწახნაგა კუთხით, რომელსაც წერტილის [[მერიდიანი]]ს სიბრტყე ქმნის საწყისი მერიდიანის სიბრტყესთან. აითვლება 0º-დან 360º-მდე დასავლეთიდან აღმოსავლეთით, ან 0º-დან 180º-მდე საწყისი მერიდიანის აღმოსავლეთით და დასავლეთით. ამ შემთხვევაში აუცილებელია მინიშნება: აღმოსავლეთის გრძედი (აგ) ან ნიშანი (+), დასავლეთის გრძედი (დგ) ან ნიშანი (-). პრაქტიკულად გრძედი განისაზღვრება მერიდიანებს შორის დროთა სხვაობით, ამიტომ იგი შეიძლება დროის ერთეულებშიც გამოისახოს (საათი, წუთი, წამი). | ||
| + | |||
| + | ტერმინი „გრძედი“ შემოიღო ბერძენმა ასტრონომმა ჰიპარქემ ძვ. წ-ის II საუკუნეში. 1884 წელს საერთაშორისო შეთანხმებით საწყის მერიდიანად მიჩნეულ იქნა გრინვიჩის მერიდიანი. | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | == იხილე აგრეთვე == | ||
| + | * [[გეოგრაფიული კოორდინატები]] | ||
| + | * [[საწყისი მერიდიანი]] | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | [[ | + | [[გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი]] |
| − | + | ||
[[კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები]] | [[კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 00:02, 20 ნოემბერი 2024 მდგომარეობით
გრძედი – (longitude), კოორდინატი, რომელიც განსაზღვრავს დედამიწაზე წერტილის მდებარეობას საწყისი მერიდიანიდან დასავლეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით.
განასხვავებენ: ასტრონომიულ, გეოდეზიურ და გეოცენტრულ გრძედებს.
ასტრონომიული გრძედის (λ) განსაზღვრა ხდება ორწახნაგა კუთხით, რომელსაც წერტილის მერიდიანის სიბრტყე ქმნის საწყისი მერიდიანის სიბრტყესთან. აითვლება 0º-დან 360º-მდე დასავლეთიდან აღმოსავლეთით, ან 0º-დან 180º-მდე საწყისი მერიდიანის აღმოსავლეთით და დასავლეთით. ამ შემთხვევაში აუცილებელია მინიშნება: აღმოსავლეთის გრძედი (აგ) ან ნიშანი (+), დასავლეთის გრძედი (დგ) ან ნიშანი (-). პრაქტიკულად გრძედი განისაზღვრება მერიდიანებს შორის დროთა სხვაობით, ამიტომ იგი შეიძლება დროის ერთეულებშიც გამოისახოს (საათი, წუთი, წამი).
ტერმინი „გრძედი“ შემოიღო ბერძენმა ასტრონომმა ჰიპარქემ ძვ. წ-ის II საუკუნეში. 1884 წელს საერთაშორისო შეთანხმებით საწყის მერიდიანად მიჩნეულ იქნა გრინვიჩის მერიდიანი.
