ახვლედიანი ელენე
(→წყარო) |
|||
| (2 მომხმარებლების 19 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''ახვლედიანი ელენე დიმიტრის ასული''' - (18.IV.1901, თელავი - 30.XII.1975, [[თბილისი]]) - მოდერნისტული ხელოვნების ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი, ფერმწერი, გრაფიკოსი, ურბანული | + | [[ფაილი:Elene axlediani.jpg|thumb|'''ელენე ახვლედიანი''']] |
| + | '''ახვლედიანი ელენე დიმიტრის ასული''' - (18.IV.1901, თელავი - 30.XII.1975, [[თბილისი]]) - მოდერნისტული ხელოვნების ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი, ფერმწერი, გრაფიკოსი, ურბანული [[პეიზაჟი]]ს ერთ-ერთი დამამკვიდრებელი, [[თეატრი|თეატრისა]] და კინოს [[მხატვარი]], წიგნის ილუსტრატორი. | ||
| − | ხატვას თბილისში, ნ. სკლიფასოვსკის სამხატვრო სტუდიაში სწავლობდა. 1919 წლდან უკვე მონაწილეობდა ქართველ მხატვართა | + | ხატვას თბილისში, ნ. სკლიფასოვსკის სამხატვრო სტუდიაში სწავლობდა. 1919 წლდან უკვე მონაწილეობდა ქართველ მხატვართა გამოფენებში. 1920 საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჟურნალში „[[თეატრი და ცხოვრება (ჟურნალი)|თეატრი და ცხოვრება]]“ მისი ჩანახატები გამოქვეყნდა, 1920 №25 ჟურნალის ყდაც გააფორმა. 1922 წელს ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, გ. გაბაშვილის კლასში, იმავე წელს სწავლის გასაგრძელებლად [[იტალია|იტალიაში]] გაემგზავრა. |
| − | გამოფენებში. 1920 საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჟურნალში | + | |
| − | 1924 დასახლდა პარიზში და სწავლა განაგრძო კოლოროსის „თავისუფალ აკადემიაში“. პარიზში ყალიბდება მისი შემოქმედების ძირითადი თემა - ურბანული პეიზაჟი. აქვე შექმნა პარიზის ხედებისა და ნიუს დიდი გრაფიკული სერიები. პარიზში ყოფნისას მონაწილეობდა პარიზის „დამოუკიდებელთა სალონისა“ და „საშემოდგომო სალონის“ გამოფენებში. ე. ახვლედიანის ფერწერული პეიზაჟები შეძენილი აქვს არაერთ კოლექციონერსა და მხატვრს, მათ შორის, თავად პოლ სინიაკს. პარიზშივე მოეწყო | + | 1924 წელს დასახლდა პარიზში და სწავლა განაგრძო კოლოროსის „თავისუფალ აკადემიაში“. პარიზში ყალიბდება მისი შემოქმედების ძირითადი თემა - ურბანული პეიზაჟი. აქვე შექმნა პარიზის ხედებისა და ნიუს დიდი გრაფიკული სერიები. პარიზში ყოფნისას მონაწილეობდა პარიზის „დამოუკიდებელთა სალონისა“ და „საშემოდგომო სალონის“ გამოფენებში. ე. ახვლედიანის ფერწერული პეიზაჟები შეძენილი აქვს არაერთ კოლექციონერსა და მხატვრს, მათ შორის, თავად პოლ სინიაკს. პარიზშივე მოეწყო მხატვრის პერსონალური [[გამოფენა]] გალერეა „Quatre Chemin“-ში. მონაწილეობდა [[აშშ]]-სა და ჰოლანდიაში გამართულ გამოფენებშიც. 1926-1927 წლებში მიწვეული იყო ჰოლანდიაში, თუმცა ე. ახვლედიანმა მხოლოდ ნამუშევრები გაგზავნა, თავად კი საქართველოში დაბრუნდა. |
| − | მხატვრის პერსონალური გამოფენა გალერეა „Quatre Chemin“-ში. მონაწილეობდა [[აშშ]]-სა და ჰოლანდიაში გამართულ გამოფენებშიც. 1926-1927 წლებში მიწვეული იყო ჰოლანდიაში, თუმცა ე. ახვლედიანმა მხოლოდ ნამუშევრები | + | |
| − | გაგზავნა, თავად კი საქართველოში დაბრუნდა | + | |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | თბილისში დაბრუნებული მხატვარი [[მარჯანიშვილი კოტე|კ. მარჯანიშვილმა]] სამუშაოდ [[თეატრი|თეატრში]] მიიწვია, რის შემდეგაც ე. ახვლედიანი ნაყოფიერად თანამშრომლობდა არაერთ თეატრთან. აღსანიშნავია, რომ ე. ახვლედიანი თეატრში უფრო თავისუფლად მუშაობდა და მის მიერ გაფორმებულ მრავალრიცხოვან სპექტაკლებში აშკარად ჩანს მისი გატაცება თანადროული ევროპული ავანგარდული მიმდინარეობებით. 1928-1941 წლეში თბილისში, პეტერბურგსა და კიევში გააფორმა 70-მდე [[სპექტაკლი]]. მუშაობდა წიგნის გრაფიკაშიც - დაასურათა [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭავაძის]], [[ნინოშვილი ეგნატე|ე. ნინოშვილის]], გ. ლონგფელოს, [[ვაჟა-ფშაველა]]ს და სხვათა ნაწარმოებები. მხატვრის უსაყვარლეს ჟანრად მაინც პეიზაჟი დარჩა. იგი ხატავდა თბილისის, [[თელავი]]ს, ქუთაისის მრავალრიცხოვან ხედებს. ცხადია, როგორც 51 მთელმა მისმა შემოქმედებამ, ასევე ურბანულმა პეიზაჟმაც 1920 წლებიდან მოყოლებული 1970 წლებამდე გარკვეული ცვლილება განიცადა, მით უმეტეს, რომ მხატვარმა თავისი სიცოცხლის ძირითადი ნაწილი საბჭოთა პერიოდში გაატარა. ე. ახვლედიანი იყო [[შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია|შ. რუსთაველის სახელობის საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემიის]] [[ლაურეატი]] და საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი. | |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| + | მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოსა (ე. ახვლედიანის სახლ-მუზეუმი; [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი]] - ხელოვნების მუზეუმი, თბილისის ისტორიის მუზეუმი ([[ქარვასლა]]), [[საქართველოს ეროვნული სამხატვრო გალერეა|სურათების ეროვნული გალერეა]]; საქართველოს თეატრის, მუსიკის, კინოსა და ქორეოგრაფიის სახელმწ. მუზეუმი; კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მუზეუმი; ქართული ლიტერატურის სახელმწ. მუზეუმი; თბილისის სამხატვრო აკადემია) და [[რუსეთი|რუსეთში]] (აღმოსავლეთის ხალხთა მუზეუმი, მოსკოვი; ა. ბახრუშინის სახ. თეატრის მუზეუმი, მოსკოვი), ასევე თბილისის, მოსკოვის, სანკტ-პეტერბურგისა და პარიზის კერძო კოლექციებში. | ||
| + | ელენე ახვლედიანი გარდაიცვალა 1975 წელს, დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. | ||
| ხაზი 26: | ხაზი 20: | ||
* ჟურ. „თეატრი და ცხოვრება“, 1920, №22, 23, 25. | * ჟურ. „თეატრი და ცხოვრება“, 1920, №22, 23, 25. | ||
| + | == იხილე აგრეთვე== | ||
| + | [http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00001542 ელენე ახვლედიანი] | ||
== წყარო == | == წყარო == | ||
[[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921) ენციკლოპედია-ლექსიკონი]] | [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921) ენციკლოპედია-ლექსიკონი]] | ||
| + | |||
| + | |||
[[კატეგორია:ქართველი მხატვრები]] | [[კატეგორია:ქართველი მხატვრები]] | ||
| − | [[კატეგორია: | + | |
| − | [[კატეგორია:ახვლედიანები]] | + | [[კატეგორია:ქართველი ფერმწერები]] |
| + | [[კატეგორია:ქართველი გრაფიკოსები]] | ||
| + | [[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვრები]] | ||
| + | [[კატეგორია:რუსთაველის პრემიის ლაურეატები]] | ||
| + | [[კატეგორია:ახვლედიანები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 15:09, 6 აგვისტო 2025 მდგომარეობით
ახვლედიანი ელენე დიმიტრის ასული - (18.IV.1901, თელავი - 30.XII.1975, თბილისი) - მოდერნისტული ხელოვნების ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი, ფერმწერი, გრაფიკოსი, ურბანული პეიზაჟის ერთ-ერთი დამამკვიდრებელი, თეატრისა და კინოს მხატვარი, წიგნის ილუსტრატორი.
ხატვას თბილისში, ნ. სკლიფასოვსკის სამხატვრო სტუდიაში სწავლობდა. 1919 წლდან უკვე მონაწილეობდა ქართველ მხატვართა გამოფენებში. 1920 საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჟურნალში „თეატრი და ცხოვრება“ მისი ჩანახატები გამოქვეყნდა, 1920 №25 ჟურნალის ყდაც გააფორმა. 1922 წელს ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, გ. გაბაშვილის კლასში, იმავე წელს სწავლის გასაგრძელებლად იტალიაში გაემგზავრა.
1924 წელს დასახლდა პარიზში და სწავლა განაგრძო კოლოროსის „თავისუფალ აკადემიაში“. პარიზში ყალიბდება მისი შემოქმედების ძირითადი თემა - ურბანული პეიზაჟი. აქვე შექმნა პარიზის ხედებისა და ნიუს დიდი გრაფიკული სერიები. პარიზში ყოფნისას მონაწილეობდა პარიზის „დამოუკიდებელთა სალონისა“ და „საშემოდგომო სალონის“ გამოფენებში. ე. ახვლედიანის ფერწერული პეიზაჟები შეძენილი აქვს არაერთ კოლექციონერსა და მხატვრს, მათ შორის, თავად პოლ სინიაკს. პარიზშივე მოეწყო მხატვრის პერსონალური გამოფენა გალერეა „Quatre Chemin“-ში. მონაწილეობდა აშშ-სა და ჰოლანდიაში გამართულ გამოფენებშიც. 1926-1927 წლებში მიწვეული იყო ჰოლანდიაში, თუმცა ე. ახვლედიანმა მხოლოდ ნამუშევრები გაგზავნა, თავად კი საქართველოში დაბრუნდა.
თბილისში დაბრუნებული მხატვარი კ. მარჯანიშვილმა სამუშაოდ თეატრში მიიწვია, რის შემდეგაც ე. ახვლედიანი ნაყოფიერად თანამშრომლობდა არაერთ თეატრთან. აღსანიშნავია, რომ ე. ახვლედიანი თეატრში უფრო თავისუფლად მუშაობდა და მის მიერ გაფორმებულ მრავალრიცხოვან სპექტაკლებში აშკარად ჩანს მისი გატაცება თანადროული ევროპული ავანგარდული მიმდინარეობებით. 1928-1941 წლეში თბილისში, პეტერბურგსა და კიევში გააფორმა 70-მდე სპექტაკლი. მუშაობდა წიგნის გრაფიკაშიც - დაასურათა ი. ჭავჭავაძის, ე. ნინოშვილის, გ. ლონგფელოს, ვაჟა-ფშაველას და სხვათა ნაწარმოებები. მხატვრის უსაყვარლეს ჟანრად მაინც პეიზაჟი დარჩა. იგი ხატავდა თბილისის, თელავის, ქუთაისის მრავალრიცხოვან ხედებს. ცხადია, როგორც 51 მთელმა მისმა შემოქმედებამ, ასევე ურბანულმა პეიზაჟმაც 1920 წლებიდან მოყოლებული 1970 წლებამდე გარკვეული ცვლილება განიცადა, მით უმეტეს, რომ მხატვარმა თავისი სიცოცხლის ძირითადი ნაწილი საბჭოთა პერიოდში გაატარა. ე. ახვლედიანი იყო შ. რუსთაველის სახელობის საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი და საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი.
მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოსა (ე. ახვლედიანის სახლ-მუზეუმი; საქართველოს ეროვნული მუზეუმი - ხელოვნების მუზეუმი, თბილისის ისტორიის მუზეუმი (ქარვასლა), სურათების ეროვნული გალერეა; საქართველოს თეატრის, მუსიკის, კინოსა და ქორეოგრაფიის სახელმწ. მუზეუმი; კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მუზეუმი; ქართული ლიტერატურის სახელმწ. მუზეუმი; თბილისის სამხატვრო აკადემია) და რუსეთში (აღმოსავლეთის ხალხთა მუზეუმი, მოსკოვი; ა. ბახრუშინის სახ. თეატრის მუზეუმი, მოსკოვი), ასევე თბილისის, მოსკოვის, სანკტ-პეტერბურგისა და პარიზის კერძო კოლექციებში.
ელენე ახვლედიანი გარდაიცვალა 1975 წელს, დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- ელენე ახვლედიანი (ალბომი), ტექსტი ე. პრივალოვასი, თბ., 1980;
- მ. კარბელაშვილი, ელენე ახვლედიანი, თბ., 1980;
- მ. ციციშვილი, ნ. ჭოღოშვილი, ქართული მხატვრობა - განვითარების ისტორია XVIII–XX საუკუნეები, თბ., 2013;
- В. Беридзе, Н. Езерская, Искусство советской Грузии 1921-1979, М., Советский художник, 1975;
- ჟურ. „თეატრი და ცხოვრება“, 1920, №22, 23, 25.
[რედაქტირება] იხილე აგრეთვე
[რედაქტირება] წყარო
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921) ენციკლოპედია-ლექსიკონი
