ქურთული ენა
(ახალი გვერდი: '''ქურთული ენა''' − განეკუთვნება ირანულ ენათა დ...) |
(→წყარო) |
||
| (ერთი მომხმარებლის 3 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''ქურთული ენა''' − განეკუთვნება [[ირანული ენები|ირანულ ენათა]] დასავლურ ჯგუფს. ქურთები ცხოვრობენ [[ირანი|ირანში]], [[თურქეთი|თურქეთში]], [[ერაყი|ერაყში]], [[ავღანეთი|ავღანეთში]] და აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში. მოსახლეობის საერთო რაოდენობა შეადგენს 10254 ათ. აქედან [[საქართველო]]ში 26 ათ. (1978 წ. აღწერა). მომთაბარე ქურთული ტომები საქართველოში გამოჩნდნენ XVI ს-ში, ძირითადი მასა კი | + | '''ქურთული ენა''' − განეკუთვნება [[ირანული ენები|ირანულ ენათა]] დასავლურ ჯგუფს. ქურთები ცხოვრობენ [[ირანი|ირანში]], [[თურქეთი|თურქეთში]], [[ერაყი|ერაყში]], [[ავღანეთი|ავღანეთში]] და აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში. მოსახლეობის საერთო რაოდენობა შეადგენს 10254 ათ. აქედან [[საქართველო]]ში 26 ათ. (1978 წ. აღწერა). მომთაბარე ქურთული ტომები საქართველოში გამოჩნდნენ XVI ს-ში, ძირითადი მასა კი ჩამოსახლდა თურქეთიდან 1918-20, თურქების მხრიდან შევიწროების გამო. ქურთული მოსახლეობა ცხოვრობს ძირითადად [[თბილისი|თბილისში]], ბათუმსა და რუსთავში, მცირე ნაწილი [[კახეთი|კახეთში]]. |
| − | ქურთული ენის [[დიალექტი|დიალექტებია]]: დასავლური – კურმანჯი და აღმოსავლური – სორანი. ქურთული ლიტერატურა ვითარდებოდა ორივე დიალექტზე. ქურთული ენას აქვს 9 ხმოვანი და 30 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]]. ახასიათებს ძლიერი [[მახვილი (გრამატიკა)|მახვილი]], ჩვეულებრივ [[სიტყვა|სიტყვის]] უკანასკნელ [[მარცვალი (გრამატიკა)|მარცვალზე]]. სახელებს აქვთ შემდეგი კატეგორიები: [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]]ს (მდედრობითი და მამრობითი), [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვის]] (გარჩეულია 3 ბრუნვა), [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]]ს (მხოლობითი და | + | ქურთული ენის [[დიალექტი|დიალექტებია]]: დასავლური – კურმანჯი და აღმოსავლური – სორანი. ქურთული ლიტერატურა ვითარდებოდა ორივე დიალექტზე. ქურთული ენას აქვს 9 ხმოვანი და 30 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]]. ახასიათებს ძლიერი [[მახვილი (გრამატიკა)|მახვილი]], ჩვეულებრივ [[სიტყვა|სიტყვის]] უკანასკნელ [[მარცვალი (გრამატიკა)|მარცვალზე]]. სახელებს აქვთ შემდეგი კატეგორიები: [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]]ს (მდედრობითი და მამრობითი), [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვის]] (გარჩეულია 3 ბრუნვა), [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]]ს (მხოლობითი და მრავლობითი) სახელობით ბრუნვის ფორმებში არ არის გარჩეული სქესი და რიცხვი. ქურთული ენა განასხვავებს განსაზღვრულ და განუსაზღვრელ არტიკლს. ზმნას აქვს ორი ტიპის [[უღლება]]: სუბიექტური და ობიექტური, დროის ფორმა (ექვსია). აწმყო დროში პირი არ გაირჩევა. |
საქართველოში მცხოვრები ქურთების ლიტერატურის ჩამოყალიბება იწყება XX ს. 50-იანი წლებიდან. გამოსულია ქურთ პოეტთა ლექსების კრებულები ქართულ ენაზე. | საქართველოში მცხოვრები ქურთების ლიტერატურის ჩამოყალიბება იწყება XX ს. 50-იანი წლებიდან. გამოსულია ქურთ პოეტთა ლექსების კრებულები ქართულ ენაზე. | ||
| ხაზი 11: | ხაზი 11: | ||
[[კატეგორია:მსოფლიოს ენები]] | [[კატეგორია:მსოფლიოს ენები]] | ||
[[კატეგორია:ენები]] | [[კატეგორია:ენები]] | ||
| − | [[კატეგორია: | + | [[კატეგორია:ინდოევროპული ენები]] |
| + | [[კატეგორია:საქართველოში გავრცელებული ენები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 15:10, 12 მარტი 2024 მდგომარეობით
ქურთული ენა − განეკუთვნება ირანულ ენათა დასავლურ ჯგუფს. ქურთები ცხოვრობენ ირანში, თურქეთში, ერაყში, ავღანეთში და აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში. მოსახლეობის საერთო რაოდენობა შეადგენს 10254 ათ. აქედან საქართველოში 26 ათ. (1978 წ. აღწერა). მომთაბარე ქურთული ტომები საქართველოში გამოჩნდნენ XVI ს-ში, ძირითადი მასა კი ჩამოსახლდა თურქეთიდან 1918-20, თურქების მხრიდან შევიწროების გამო. ქურთული მოსახლეობა ცხოვრობს ძირითადად თბილისში, ბათუმსა და რუსთავში, მცირე ნაწილი კახეთში.
ქურთული ენის დიალექტებია: დასავლური – კურმანჯი და აღმოსავლური – სორანი. ქურთული ლიტერატურა ვითარდებოდა ორივე დიალექტზე. ქურთული ენას აქვს 9 ხმოვანი და 30 თანხმოვანი. ახასიათებს ძლიერი მახვილი, ჩვეულებრივ სიტყვის უკანასკნელ მარცვალზე. სახელებს აქვთ შემდეგი კატეგორიები: სქესის (მდედრობითი და მამრობითი), ბრუნვის (გარჩეულია 3 ბრუნვა), რიცხვის (მხოლობითი და მრავლობითი) სახელობით ბრუნვის ფორმებში არ არის გარჩეული სქესი და რიცხვი. ქურთული ენა განასხვავებს განსაზღვრულ და განუსაზღვრელ არტიკლს. ზმნას აქვს ორი ტიპის უღლება: სუბიექტური და ობიექტური, დროის ფორმა (ექვსია). აწმყო დროში პირი არ გაირჩევა.
საქართველოში მცხოვრები ქურთების ლიტერატურის ჩამოყალიბება იწყება XX ს. 50-იანი წლებიდან. გამოსულია ქურთ პოეტთა ლექსების კრებულები ქართულ ენაზე.
შ. კოტეტიშვილი
