ანაფორა (სტილისტიკა)

NPLG Wiki Dictionaries გვერდიდან
(სხვაობა ვერსიებს შორის)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ხაზი 1: ხაზი 1:
−
'''ანაფორა''' – (ბერინ. anaphora – ზევით აწევა, გამოტანა),  
+
'''ანაფორა''' – (ბერინ. anaphora – ზევით გამოტანა), პოეტური ფიგურის სახეობა, ერთისა და იმავე ან თანაჟღერადი ბგერითი შედგენილობის სიტყვების ან სინტაქსური კონსტრუქციების გამეორება სალექსო ტაეპებისა თუ სტროფების  დასაწყისში. პროზაში –ფრაზების ერთი და იმავე სიტყვებითა და გამოთქმებით დაწყება.
  
−
1. რიტორიკაში – მეტყველების ფიგურა, როდესაც მეტი ექსპრესიულობის მისაღწევად მეტყველების პარალელურ მონაკვეთებში (ლექსებში – მოსაზღერე ტაეპების, სტროფების) დასაწყისი ნაწილები მეორდება. ეს შეიძლება იყოს [[ბგერა|ბგერის]] ან ბგერათმიმდევრობის გამეორება – '''ფონეტიკური ანაფორა''' („რამ გამახაროს / როს თქვენ ტირიხართ, ჩემო კარგებო, / რისთვის დადუმდით, შრიალებთ რად არ?” ა. კალანდაძე); სიტყვის ან სიტყვების გამეორება – '''ლექსიკური ანაფორა''' („და ვიდრე ჩემთანაც მოსულა ფაქიზი / და ვიდრე ჩემს თმებსაც თვითნებურ შეღებავს“, [[კალანდაძე ანა|ა. კალანდაძე]]) ერთი და იმავე გრამატიკული კონსტრუქციის გამეორება - '''სინტაქსური ანაფორა''' („დავალ ქვეყანაზე, როგორც ბნედიანი, / ღმერთო! მაპატიე უქმად ხეტიალი, / დავალ ქვეყანაზე, როგორც გაძარცვული, / ღმერთო! დააჩქარე ჩემი აღსასრული” [[გრანელი ტერენტი|ტ. გრანელი]]). ანაფორას პროზაშიც მიმართავენ. მჭევრმეტყველებაში ანაფორა ემოციურობის გასაძლიერებლად გამოიყენება. განსაკუთრებით მდიდარია ანაფორით ქადაგებათა ტექსტები: „ჵ მდიდარო, რაისთვის იმოსები ძოწეულითა და ზეზითა? არა გესმაა, რასა იტეჳს: „უკეთუ გედვას ორი სამოსელი, მიეც, რომელსა არა აქუნდეს?“ არა გესმაა: „განყიდღე მონაგები შენი და მიეც გლახაკთა და შემომიდეგ მე“? არცა-მე ესე გესმაა: „განაბნია და მისცა იგი გლახაკთა და სიმართლე მისი უკუნისამდე ჰგიეს“? (იოვანე ბოლნელის ქადაგებანი).  
+
ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ბგერით, ლექსიკურ და სინტაქსურ ანაფორას.
 +
 
 +
'''ბგერითი:'''
 +
 
 +
'''მშეენიერო''', შენ გეტრფი, <br />
 +
'''შენი''' მონა ერთგული,<br />
 +
'''შენით''' სულდგმულს, შენგანვე <br />
 +
'''შენთვის''' მიჭგერს ეს გელი.
 +
 
 +
([[აკაკი წერეთელი|აკაკი]]).
 +
 
 +
 
 +
'''ლექსიკური:'''
 +
 
 +
'''არ გავცვლი''' სალსა კლდეებსა. უკვდავებისა ხეზედა,<br />
 +
'''არ გავცელი''' მე ჩემს სამშობლოს სხვა ქვეყნის სამოთხეზედა.
 +
 
 +
([[ერისთავი რაფიელ|რ. ერისთავი]]).
 +
 
 +
 
 +
'''სინტაქსური:'''
 +
 
 +
'''საით''' მივყევარ ჩემს მოწყენილ გზას, <br />
 +
'''სად''' ეპოვებ შეებას მიუსაფარი,
 +
 
 +
([[ტაბიძე გალაკტიონ|გ. ტაბიძე]]).
  
−
2. სინტაქსური მიმართება, როდესაც ერთი სიტყვის, ჩვეულებრივ, ნაცვალსახელის მნიშვნელობა გასაგები ხდება სხვა (იმავე ან წინამავალ წინადადებაში შემავალი) სიტყვის მნიშვნელობით. წინამავალი სიტყვა, რომელიც გამოხატავს ნაცვალსახელის რეფერენტს, წარმოადგენს ანტეცედენტს. მაგ., გამონათქვამში: „უცნაურ ქარბორბალას ვუცქერდი. იგი ფერადი იყო, ცისარტყელას შვიდივე ფერით გაწყობილი" ([[დუმბაძე ნოდარ|ნ. დუმბაძე]]),
 
−
იგი-ს მნიშვნელობას გასაგებს ხდის ანტეცედენტი „ქარბორბალა“. ზოგჯერ, ანტეცედენტთან ანაფორულ მიმართებაში შეიძლება აღმოჩნდეს სხვა სიტყვებიც: „ორნი კაცნი მიდიოდეს სადაურნი სადმე გზასა / უკანამან წინა ნახა ჩავარდნილი შიგან ჭასა“ ([[შოთა რუსთაველი]]). ანაფორას, როდესაც ანაფორული სიტყვა წინადადებაში წინ უსწრებს ანტეცედენტს, უწოდებენ კატაფორას. მაგ., როცა [ის] ხატავს, მარიამი აღტაცებულია".
 
  
−
''ც. ბარბაქაძე''
 
  
  
 
==წყარო==
 
==წყარო==
−
[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]
+
[[კატეგორია:ლიტერატურის თეორია]]
−
[[კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები]]
+
[[კატეგორია:ლიტერატურის თეორია]]
−
[[კატეგორია:მეტყველება]]
+

19:09, 8 ივლისი 2025-ის ვერსია

ანაფორა – (ბერინ. anaphora – ზევით გამოტანა), პოეტური ფიგურის სახეობა, ერთისა და იმავე ან თანაჟღერადი ბგერითი შედგენილობის სიტყვების ან სინტაქსური კონსტრუქციების გამეორება სალექსო ტაეპებისა თუ სტროფების დასაწყისში. პროზაში –ფრაზების ერთი და იმავე სიტყვებითა და გამოთქმებით დაწყება.

ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ბგერით, ლექსიკურ და სინტაქსურ ანაფორას.

ბგერითი:

მშეენიერო, შენ გეტრფი,
შენი მონა ერთგული,
შენით სულდგმულს, შენგანვე
შენთვის მიჭგერს ეს გელი.

(აკაკი).


ლექსიკური:

არ გავცვლი სალსა კლდეებსა. უკვდავებისა ხეზედა,
არ გავცელი მე ჩემს სამშობლოს სხვა ქვეყნის სამოთხეზედა.

(რ. ერისთავი).


სინტაქსური:

საით მივყევარ ჩემს მოწყენილ გზას,
სად ეპოვებ შეებას მიუსაფარი,

(გ. ტაბიძე).



წყარო

მოძიებულია „https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90_(%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&oldid=249881“-დან
პირადი ხელსაწყოები
სახელთა სივრცე

ვარიანტები
მოქმედებები
ნავიგაცია
ხელსაწყოები