ორტი (მათემატიკური)
NPLG Wiki Dictionaries გვერდიდან
(სხვაობა ვერსიებს შორის)
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''ორტი''' – ერთეული სიგრძის ვექტორი. ბერძნულად ορϑοζ – სწორი, ლათინურად orientation – ორიენტაცია, ე. ი. მოცემული ვექტორის ან ღერძის მიმართულება. | + | '''ორტი''' – [[ერთეული]] [[სიგრძე (მათემატიკა)|სიგრძის]] [[ვექტორი]]. ბერძნულად ορϑοζ – სწორი, ლათინურად orientation – ორიენტაცია, ე. ი. მოცემული ვექტორის ან [[ღერძი|ღერძის]] [[მიმართულება (მათემატიკური)|მიმართულება]]. |
| − | ტერმინი შემოიღო ჰევისაიდმა (1892), როგორც შემოკლება სიტყვისა | + | ტერმინი შემოიღო ჰევისაიდმა (1892), როგორც შემოკლება სიტყვისა „[[ორიენტაცია (მათემატიკაში)|ორიენტაცია]]“. |
მოცემული [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] ვექტორის ორტი ([[ფაილი:Veqtorebi wr007.png]]) შეიძლება ასე გამოვსახოთ: [[ფაილი:Ort005.png]], სადაც |[[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]]| - [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] ვექტორის სიგრძეა. | მოცემული [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] ვექტორის ორტი ([[ფაილი:Veqtorebi wr007.png]]) შეიძლება ასე გამოვსახოთ: [[ფაილი:Ort005.png]], სადაც |[[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]]| - [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] ვექტორის სიგრძეა. | ||
| − | ჩვეულებრივ, დეკარტის მართკუთხა კოორდინატთა სისტემაში ორტებს აღნიშნავენ [[ფაილი:Matem001.png]] ასოებით, რომლებიც შესაბამისად მიმართულნი არიან კოორდინატთა 0x, 0y, 0z ღერძების გასწვრივ და განსაზღვრავენ ამ ღერძების მიმართულებას. ზოგჯერ [[ფაილი:Matem001.png]]-ს მაგივრად ორტებს აღნიშნავენ [[ფაილი:Erteuli001.png]] ვექტორებით. | + | ჩვეულებრივ, [[დეკარტის კოორდინატთა სისტემა|დეკარტის მართკუთხა კოორდინატთა სისტემაში]] ორტებს აღნიშნავენ [[ფაილი:Matem001.png]] [[ასო (ნიშანი)|ასოებით]], რომლებიც შესაბამისად მიმართულნი არიან [[კოორდინატები|კოორდინატთა]] 0x, 0y, 0z ღერძების გასწვრივ და [[განსაზღვრება (მათემატიკა)|განსაზღვრავენ]] ამ ღერძების მიმართულებას. ზოგჯერ [[ფაილი:Matem001.png]]-ს მაგივრად ორტებს აღნიშნავენ [[ფაილი:Erteuli001.png]] ვექტორებით. |
| − | ევკლიდეს სამგანზომილებიან 0xyz სივრცეში ყოველი [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] ვექტორი შეიძლება დავშალოთ სამ არაკომპლანარულ ვექტორად: | + | [[ევკლიდე|ევკლიდეს]] სამგანზომილებიან 0xyz [[სივრცე|სივრცეში]] ყოველი [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] ვექტორი შეიძლება დავშალოთ სამ არაკომპლანარულ ვექტორად: |
:::[[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] = [[ფაილი:Veqtori007.png]] x + [[ფაილი:Veqtori009.png]] y + [[ფაილი:Veqtori011.png]] z, ან [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] = [[ფაილი:Veqtorebi wr007.png]]<sub>1</sub> x + [[ფაილი:Veqtorebi wr007.png]]<sub>2</sub> y + [[ფაილი:Veqtorebi wr007.png]]<sub>3</sub> z, | :::[[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] = [[ფაილი:Veqtori007.png]] x + [[ფაილი:Veqtori009.png]] y + [[ფაილი:Veqtori011.png]] z, ან [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] = [[ფაილი:Veqtorebi wr007.png]]<sub>1</sub> x + [[ფაილი:Veqtorebi wr007.png]]<sub>2</sub> y + [[ფაილი:Veqtorebi wr007.png]]<sub>3</sub> z, | ||
| − | სადაც x, y, z – [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] ვექტორის | + | სადაც x, y, z – [[ფაილი:Veqtoruli namravli001.png]] [[ვექტორის კოორდინატები]]ა. |
მიმდინარე ცვლილება 23:44, 16 თებერვალი 2024 მდგომარეობით
ორტი – ერთეული სიგრძის ვექტორი. ბერძნულად ορϑοζ – სწორი, ლათინურად orientation – ორიენტაცია, ე. ი. მოცემული ვექტორის ან ღერძის მიმართულება.
ტერმინი შემოიღო ჰევისაიდმა (1892), როგორც შემოკლება სიტყვისა „ორიენტაცია“.
მოცემული 
ვექტორის ორტი (
) შეიძლება ასე გამოვსახოთ: 
, სადაც || - ვექტორის სიგრძეა.
ჩვეულებრივ, დეკარტის მართკუთხა კოორდინატთა სისტემაში ორტებს აღნიშნავენ 
ასოებით, რომლებიც შესაბამისად მიმართულნი არიან კოორდინატთა 0x, 0y, 0z ღერძების გასწვრივ და განსაზღვრავენ ამ ღერძების მიმართულებას. ზოგჯერ -ს მაგივრად ორტებს აღნიშნავენ 
ვექტორებით.
ევკლიდეს სამგანზომილებიან 0xyz სივრცეში ყოველი ვექტორი შეიძლება დავშალოთ სამ არაკომპლანარულ ვექტორად:
= 
x + 
y + 
z, ან = 
1 x + 2 y + 3 z,
სადაც x, y, z – ვექტორის კოორდინატებია.
