განედი

NPLG Wiki Dictionaries გვერდიდან
(სხვაობა ვერსიებს შორის)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
(ახალი გვერდი: '''განედი''' – კუთხე, პლანეტის ცენტრიდან მოცემულ წერტილამდე გა...)
 
ხაზი 1: ხაზი 1:
'''განედი''' – კუთხე, პლანეტის ცენტრიდან მოცემულ წერტილამდე გავლებულ ხაზსა და ეკვატორის სიბრტყეს შორის, რომელიც იცვლება 0-დან 90°-მდე ეკვატორის ორივე მხარეს. ის არის ერთ-ერთი კოორდინატი სფერულ კოორდინატთა სისტემის რიგში, რომელიც ადგენს დედამიწის ზედაპირის წერტილების მდებარეობას (გეოგრაფიული კოორდინატები, გეოდეზიური კოორდინატები), ციურ სფეროებსა (ციური კოორდინატები) და მზის, მთვარისა და პლანეტების ზედაპირზე (ჰელიოცენტრული კოორდინატები, სელენოგრაფიული კოორდინატები, პლანეტოგრაფიული კოორდინატები). გეოგრაფიული განედი არის კუთხე, რომელსაც ქმნის მოცემული წერტილის შვეული ეკვატორის სიბრტყესთან – მანძილი დედამიწის ზედაპირის რომელიმე წერტილამდე ეკვატორის ჩრდილოეთით ან სამხრეთით, გამოხატული გრადუსებით. წერტილების გეოგრაფიული განედი, რომელიც განფენილია ჩრდილოეთ ნახევარფეროში (ჩრდილოეთი განედი) მიჩნეულია დადებითად, ხოლო წერტილების განედი სამხრეთ ნახევარსფეროში (სამხრეთი განედი) – უარყოფითად. გარდა ამისა, ეკვატორთან მიახლოებულ განედებს უწოდებენ „დაბალს”, ხოლო პოლუსებთან ახლოს მდებარე განედებს – „მაღალს”. ადგილის განედის განსაზღვრა შესაძლებელია ისეთი ასტრონომიული ხელსაწყოების დახმარებით, როგორებიცაა სექსტანტი და გნომონი (პირდაპირი გაზომვა), აგრეთვე შესაძლებელია GPS-ისა და GLONASS-ის სისტემების გამოყენებაც (ირიბი გაზომვა).
+
[[ფაილი:Geografiuli ganedi.PNG|thumb|<small>გეოგრაფიული განედი მერიდიანის რკალის კუთხოვანი ზომა ეკვატორის სიბრტყიდან წერტილამდე</small>]]
 +
'''განედი''' – კოორდინატი, რომელიც განსაზღვრავს დედამიწაზე წერტილის მდებარეობას სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით. განასხვავებენ: ასტრონომიულ, გეოდეზიურ და გეოცენტრულ განედებს.  
  
 +
ასტრონომიული განედი (φ) განისაზღვრება კუთხით, რომელსაც წერტილიდან დაშვებული შვეული ხაზი ქმნის [[ეკვატორი]]ს სიბრტყესთან. აითვლება 0º – დან 90º – მდე ეკვატორიდან პოლუსების მიმართულებით. აუცილებელია მინიშნება: ჩრდილოეთის განედი (ჩგ) ან (+), სამხრეთის განედი (სგ) ან (–). გლობუსზე და რუკაზე განედი აითვლება პარალელების გამოყენებით.
  
 +
ტერმინი „განედი“ შემოიღო ბერძენმა ასტრონომმა ჰიპარქემ ძვ.წ-ის II საუკუნეში. განედზე არის დამოკიდებული დღის ხანგრძლივობა
  
 +
 +
 +
 +
 +
 +
 +
 +
==იხილე აგრეთვე==
 +
[[გეოგრაფიული კოორდინატები]]
  
 
==წყარო==
 
==წყარო==
[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
+
[[გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი]]
 
[[კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები]]
 
[[კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები]]

01:02, 19 ნოემბერი 2024-ის ვერსია

გეოგრაფიული განედი მერიდიანის რკალის კუთხოვანი ზომა ეკვატორის სიბრტყიდან წერტილამდე

განედი – კოორდინატი, რომელიც განსაზღვრავს დედამიწაზე წერტილის მდებარეობას სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით. განასხვავებენ: ასტრონომიულ, გეოდეზიურ და გეოცენტრულ განედებს.

ასტრონომიული განედი (φ) განისაზღვრება კუთხით, რომელსაც წერტილიდან დაშვებული შვეული ხაზი ქმნის ეკვატორის სიბრტყესთან. აითვლება 0º – დან 90º – მდე ეკვატორიდან პოლუსების მიმართულებით. აუცილებელია მინიშნება: ჩრდილოეთის განედი (ჩგ) ან (+), სამხრეთის განედი (სგ) ან (–). გლობუსზე და რუკაზე განედი აითვლება პარალელების გამოყენებით.

ტერმინი „განედი“ შემოიღო ბერძენმა ასტრონომმა ჰიპარქემ ძვ.წ-ის II საუკუნეში. განედზე არის დამოკიდებული დღის ხანგრძლივობა





იხილე აგრეთვე

გეოგრაფიული კოორდინატები

წყარო

გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი

პირადი ხელსაწყოები
სახელთა სივრცე

ვარიანტები
მოქმედებები
ნავიგაცია
ხელსაწყოები