სოფელ ბელოთის კომპლექსი
(ახალი გვერდი: '''სოფელ ბელოთის კომპლექსი''' - ეკლესია - X ს; სამრეკლო - 1885 წ; ციხე -XVI...) |
მ (მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „ბელოთის კომპლექსი“ გადაიტანა გვერდზე „[[სოფელ ბელოთის კომპლექს...) |
||
| (ერთი მომხმარებლის 3 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''სოფელ ბელოთის კომპლექსი''' - ეკლესია - X ს; სამრეკლო - 1885 წ; ციხე -XVIII ს. | + | '''სოფელ ბელოთის კომპლექსი''' - ეკლესია - X ს; [[სამრეკლო]] - 1885 წ; ციხე -XVIII ს. |
[[ფაილი:Bel1.png|290პქ|thumb|ბელოთის საერთო ხედი]] | [[ფაილი:Bel1.png|290პქ|thumb|ბელოთის საერთო ხედი]] | ||
| − | კომპლექსი მდებარეობს მდ.პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირას. ისტორიულ წყაროებში ბელოთის ციხე მოხსენიებულია XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში. ამ პერიოდში ციხე და მთელი პატარა ლიახვის ხეობა ქსნის ერისთავს ეკუთვნოდა. ერისთავობის გაუქმების შემდეგ, XVIII საუკუნის ბოლოს, ეს მხარე ეკუთვნოდა ბატონიშვილი იულონს. | + | კომპლექსი მდებარეობს მდ.პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირას. ისტორიულ წყაროებში ბელოთის ციხე მოხსენიებულია XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში. ამ პერიოდში ციხე და მთელი პატარა ლიახვის ხეობა [[ქსნის ერისთავი|ქსნის ერისთავს]] ეკუთვნოდა. ერისთავობის გაუქმების შემდეგ, XVIII საუკუნის ბოლოს, ეს მხარე ეკუთვნოდა ბატონიშვილი იულონს. გენერალ ტუჩკოვის 1802 წლის 10 აგვისტოს მოხსენებაში წერია, რომ იულონი იძულებული იყო დაეტოვა ბელოთი. ამის შემდეგ ციხე დაიკავეს რუსთა ჯარმა. იულონი ცდილობს ადგილობრივი მოსახლეობის და ლეკების დახმარებით ციხის დაბრუნებას. [[საქართველო|საქართველოს]] [[რუსეთი|რუსეთთან]] შეერთების პირველ წლებში ბელოთის ციხეს თავდაცვითი მნიშვნელობა ჰქონდა. |
| − | გენერალ ტუჩკოვის 1802 წლის 10 აგვისტოს მოხსენებაში წერია, რომ იულონი იძულებული იყო დაეტოვა ბელოთი. ამის შემდეგ ციხე დაიკავეს რუსთა ჯარმა. იულონი ცდილობს ადგილობრივი მოსახლეობის და ლეკების დახმარებით ციხის დაბრუნებას. | + | |
| − | [[საქართველო|საქართველოს]] [[რუსეთი|რუსეთთან]] შეერთების პირველ წლებში ბელოთის ციხეს თავდაცვითი მნიშვნელობა ჰქონდა. | + | |
ბელოთი მდებარეობს მდ.პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირას, მოვაკებულ ადგილზე. მდინარის მხრიდან მაღალი, ციცაბო ფლატეა. | ბელოთი მდებარეობს მდ.პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირას, მოვაკებულ ადგილზე. მდინარის მხრიდან მაღალი, ციცაბო ფლატეა. | ||
ბელოთის კომპლექსში შედის [[ეკლესია]], ციხე თავისი [[კოშკი|კოშკებით]], სასახლე და საცხოვრებელი [[სახლი]]. | ბელოთის კომპლექსში შედის [[ეკლესია]], ციხე თავისი [[კოშკი|კოშკებით]], სასახლე და საცხოვრებელი [[სახლი]]. | ||
ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის შირიმის ქვა. | ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის შირიმის ქვა. | ||
| − | დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში მაღალი | + | |
| + | დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული [[აფსიდა|აბსიდით]], რომლის ცენტრში მაღალი [[თაღოვანი სარკმელი]]ა გაჭრილი. აბსიდის ჩრდილოეთით თაღოვანი, ხოლო სამხრეთით სწორკუთხა [[ნიშა (არქიტექტურა)|ნიშებია]]. [[სატრიუმფო თაღი]] [[პილასტრი|პილასტრებს]] ეყრდნობა. [[საკურთხეველი|საკურთხევლის]] წინ [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ერთსაფეხურიან სოლებგრძივი კედლები სამსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით სამ ნაწილად იყოფა. პილასტრების საფეხურებს კედლის [[თაღი|თაღები]] და ნახევარცილინდრული [[კამარა|კამარის]] [[საბჯენი თაღი|საბრჯენი თაღები]] ეყრდნობა. ეკლესიის ინტერიერი შელესილია. დარბაზი ნათდება ოთხივე კედელში გაჭრილი თაღოვანი სარკმლებით. სამხრეთი შესასვლელი თაღოვანია, კარი ორმაგ ნაოთხალია. დასავლეთიდან გვიან გაჭრლი არქიტრავული შესასვლელია. | ||
| + | |||
სამხრეთიდან ეკლესიას ღია თაღოვანი კარიბჭე აქვს. კარიბჭის შეისრული თაღები ოთხკუთხედშია მოთავსებული. | სამხრეთიდან ეკლესიას ღია თაღოვანი კარიბჭე აქვს. კარიბჭის შეისრული თაღები ოთხკუთხედშია მოთავსებული. | ||
| − | 1885 წელს კარიბჭეს დააშენეს მაღალი, ღია თადოვანი [[სამრეკლო]], რომელიც გადახურულია თუნუქით. სამრეკლო ნაგებია აგურით. ციხის კედლების სიმაღლე საშუალოდ 10 მეტრს აღწევს კედლებზე [[სათოფური|სათოფურები]] ოთხ იარუსადაა გაჭრილი. სარბენი ბილიკები ხისა იყო. ციხის [[სამხრეთი|სამხრეთ]]-[[აღმოსავლეთი|აღმოსავლეთ]] კუთხეში გეგმით ტრაპეციის ფორმის კოშკია. კოშკის პირველი სართული დაყოფილია ოთხ ნაწილად, აქ ინახებოდა პროდუქტი და სხვადასხვა ინვენტარი. პირველ სართულში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, მეორე სართულისა კი ჩრდილო [[დასავლეთი|დასავლეთის]] კუთხეშია მოწყობილი. კოშკის ერთადერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. დანარნენ კედლებში რამდენიმე სათოფურია. | + | 1885 წელს კარიბჭეს დააშენეს მაღალი, ღია თადოვანი [[სამრეკლო]], რომელიც გადახურულია თუნუქით. სამრეკლო ნაგებია აგურით. ციხის კედლების სიმაღლე საშუალოდ 10 მეტრს აღწევს კედლებზე [[სათოფური|სათოფურები]] ოთხ იარუსადაა გაჭრილი. სარბენი ბილიკები ხისა იყო. ციხის [[სამხრეთი|სამხრეთ]]-[[აღმოსავლეთი|აღმოსავლეთ]] კუთხეში გეგმით [[ტრაპეცია (გეომეტრიული ფიგურა)|ტრაპეციის]] ფორმის კოშკია. კოშკის პირველი სართული დაყოფილია ოთხ ნაწილად, აქ ინახებოდა პროდუქტი და სხვადასხვა ინვენტარი. პირველ სართულში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, მეორე სართულისა კი ჩრდილო [[დასავლეთი|დასავლეთის]] კუთხეშია მოწყობილი. კოშკის ერთადერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. დანარნენ კედლებში რამდენიმე სათოფურია. |
| − | ციხის ჩრდილო-აღმოსავლეთი კოშკი ცილინდრულია ამ კოშკში მოხვედრა შეიძლება მხოლოდ ეკლესიის სახურავის საშუალებით, ვინაიდან კოშკის კარი ამ დონეზეა გაჭრილი. კოშკის პირველი სართულის სამხრეთ კედელში ერთი სარკმელია, მეორე სართულზე შესასვლელის პირდაპირ [[ბუხარი|ბუხარია]]. ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთი სარკმლებია. სარკმლების ორივე მხარეს | + | ციხის ჩრდილო-აღმოსავლეთი კოშკი ცილინდრულია ამ კოშკში მოხვედრა შეიძლება მხოლოდ ეკლესიის სახურავის საშუალებით, ვინაიდან კოშკის კარი ამ დონეზეა გაჭრილი. კოშკის პირველი სართულის სამხრეთ კედელში ერთი სარკმელია, მეორე სართულზე შესასვლელის პირდაპირ [[ბუხარი|ბუხარია]]. ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთი [[სარკმელი|სარკმლებია]]. სარკმლების ორივე მხარეს [[სათოფური|სათოფურები]]ა გაჭრილი. მესამე სართულის კედლებში ერთმაგი და ორმაგი სათოფურებია. |
| − | ციხის ჩრდილო-დასავლეთი კოშკი სამსართულიანია. პირველ და მეორე სართულს, | + | ციხის ჩრდილო-დასავლეთი კოშკი სამსართულიანია. პირველ და მეორე სართულს, [[ეზო]]ს მხრიდან ცალ-ცალკე, სწორკუთხა შესასვლელები აქვს. კოშკის პირველი და მესამე სართული – გეგმით წრიულია, ხოლო მეორე სართული - კვადრატული. |
სართულშუა გადახურვები მოშლილია. | სართულშუა გადახურვები მოშლილია. | ||
| + | |||
სამხრეთ-დასავლეთი კოშკის სამხრეთი ნაწილი ჩამონგრეულია. | სამხრეთ-დასავლეთი კოშკის სამხრეთი ნაწილი ჩამონგრეულია. | ||
[[ფაილი:KaribWesamreklo.png|left|200px|thumb|კომპლექსის კარიბჭე-სამრეკლო]] | [[ფაილი:KaribWesamreklo.png|left|200px|thumb|კომპლექსის კარიბჭე-სამრეკლო]] | ||
| − | ჩანს ოთხი სართულის კვალი. ქვედა სამ სართულს | + | ჩანს ოთხი სართულის კვალი. ქვედა სამ სართულს ეზოს მხრიდან დამოუკიდებელი შესასვლელები აქვს. შესასვლელები სწორკუთხაა. მეორე სართული გეგმით კვადრატულია, ხოლო დანარჩენი სართულები - წრიულია. პირველი სართულის ჩრდილოეთ კედელში ორი დიდი სწორკუთხ ნიშაა, რომლებშიც გაჭრილია სათოფურები. მეორე სართულის კედლებში ორი პატარა ნიშა, ერთი სათოფური და ერთი სარკმელია. სათოფურები გაჭრილია აგრეთვე მესამე და მეოთხე სართულში. |
| − | ციხესთან ერთად აშენებული იყო სასახლეც, რომელიც ციხის სამხრეთ კედელს ებჯინება. ამ ადგილას კედელი შესქელებულია. მიუხედავად ამისა, სასახლე ძლიერ არის დანგრეული. შემორჩუნილი კედლების მიხედვით შეიძლება იმის დადგენა, რომ სასახლე სამსართულიანი იყო. შედარებით უკეთესად შემორჩენილ პირველ სართულში - სამი ოთახი ჩანს. შუა ოთახი დარბაზია, გვერდითა ოთახები უფრო მცირე ზომისაა. ყოველი ოთახის სამხრეთ კედელში | + | |
| − | ციხის აღმოსავლეთ კედელთან, გარედან მიშენებულია გეგმით სწორკუთხა, ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი. სახლი დაყოფილი იყო სამ ნაწილად, აღმოსავლეთით დიდი დარბაზია, დანარჩენი ორი ოთახი უფრო მცირეა. ოთახების კედლებში ბუხრების კვალია. | + | ციხესთან ერთად აშენებული იყო სასახლეც, რომელიც ციხის სამხრეთ კედელს ებჯინება. ამ ადგილას კედელი შესქელებულია. მიუხედავად ამისა, სასახლე ძლიერ არის დანგრეული. შემორჩუნილი კედლების მიხედვით შეიძლება იმის დადგენა, რომ სასახლე სამსართულიანი იყო. შედარებით უკეთესად შემორჩენილ პირველ სართულში - სამი ოთახი ჩანს. შუა ოთახი დარბაზია, გვერდითა ოთახები უფრო მცირე ზომისაა. ყოველი ოთახის სამხრეთ კედელში [[ბუხარი]]ა, რომლის ორივე მხარეს ღრმა ნიშებია მოთავსებული. გარეთა კედლების შემორჩენილი ნაწილიდან ირკვევა, რომ ზემო სართულების ოთახების განლაგებაც ანალოგიური იყო. |
| + | ციხის აღმოსავლეთ კედელთან, გარედან მიშენებულია გეგმით სწორკუთხა, ორსართულიანი [[საცხოვრებელი სახლი]]. სახლი დაყოფილი იყო სამ ნაწილად, აღმოსავლეთით დიდი დარბაზია, დანარჩენი ორი ოთახი უფრო მცირეა. ოთახების კედლებში ბუხრების კვალია. | ||
| + | |||
ძეგლი ძლიერ არის დაზიანებული. | ძეგლი ძლიერ არის დაზიანებული. | ||
| ხაზი 27: | ხაზი 31: | ||
[[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]] | [[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]] | ||
[[კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურილი ძეგლები]] | [[კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურილი ძეგლები]] | ||
| − | [[კატეგორია:საქართველოს ციხე- | + | [[კატეგორია:საქართველოს ციხე-კოშკები]] |
მიმდინარე ცვლილება 22:25, 8 დეკემბერი 2025 მდგომარეობით
სოფელ ბელოთის კომპლექსი - ეკლესია - X ს; სამრეკლო - 1885 წ; ციხე -XVIII ს.
კომპლექსი მდებარეობს მდ.პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირას. ისტორიულ წყაროებში ბელოთის ციხე მოხსენიებულია XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში. ამ პერიოდში ციხე და მთელი პატარა ლიახვის ხეობა ქსნის ერისთავს ეკუთვნოდა. ერისთავობის გაუქმების შემდეგ, XVIII საუკუნის ბოლოს, ეს მხარე ეკუთვნოდა ბატონიშვილი იულონს. გენერალ ტუჩკოვის 1802 წლის 10 აგვისტოს მოხსენებაში წერია, რომ იულონი იძულებული იყო დაეტოვა ბელოთი. ამის შემდეგ ციხე დაიკავეს რუსთა ჯარმა. იულონი ცდილობს ადგილობრივი მოსახლეობის და ლეკების დახმარებით ციხის დაბრუნებას. საქართველოს რუსეთთან შეერთების პირველ წლებში ბელოთის ციხეს თავდაცვითი მნიშვნელობა ჰქონდა.
ბელოთი მდებარეობს მდ.პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირას, მოვაკებულ ადგილზე. მდინარის მხრიდან მაღალი, ციცაბო ფლატეა. ბელოთის კომპლექსში შედის ეკლესია, ციხე თავისი კოშკებით, სასახლე და საცხოვრებელი სახლი. ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის შირიმის ქვა.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში მაღალი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აბსიდის ჩრდილოეთით თაღოვანი, ხოლო სამხრეთით სწორკუთხა ნიშებია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ აგურის ერთსაფეხურიან სოლებგრძივი კედლები სამსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით სამ ნაწილად იყოფა. პილასტრების საფეხურებს კედლის თაღები და ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღები ეყრდნობა. ეკლესიის ინტერიერი შელესილია. დარბაზი ნათდება ოთხივე კედელში გაჭრილი თაღოვანი სარკმლებით. სამხრეთი შესასვლელი თაღოვანია, კარი ორმაგ ნაოთხალია. დასავლეთიდან გვიან გაჭრლი არქიტრავული შესასვლელია.
სამხრეთიდან ეკლესიას ღია თაღოვანი კარიბჭე აქვს. კარიბჭის შეისრული თაღები ოთხკუთხედშია მოთავსებული. 1885 წელს კარიბჭეს დააშენეს მაღალი, ღია თადოვანი სამრეკლო, რომელიც გადახურულია თუნუქით. სამრეკლო ნაგებია აგურით. ციხის კედლების სიმაღლე საშუალოდ 10 მეტრს აღწევს კედლებზე სათოფურები ოთხ იარუსადაა გაჭრილი. სარბენი ბილიკები ხისა იყო. ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში გეგმით ტრაპეციის ფორმის კოშკია. კოშკის პირველი სართული დაყოფილია ოთხ ნაწილად, აქ ინახებოდა პროდუქტი და სხვადასხვა ინვენტარი. პირველ სართულში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, მეორე სართულისა კი ჩრდილო დასავლეთის კუთხეშია მოწყობილი. კოშკის ერთადერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. დანარნენ კედლებში რამდენიმე სათოფურია. ციხის ჩრდილო-აღმოსავლეთი კოშკი ცილინდრულია ამ კოშკში მოხვედრა შეიძლება მხოლოდ ეკლესიის სახურავის საშუალებით, ვინაიდან კოშკის კარი ამ დონეზეა გაჭრილი. კოშკის პირველი სართულის სამხრეთ კედელში ერთი სარკმელია, მეორე სართულზე შესასვლელის პირდაპირ ბუხარია. ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთი სარკმლებია. სარკმლების ორივე მხარეს სათოფურებია გაჭრილი. მესამე სართულის კედლებში ერთმაგი და ორმაგი სათოფურებია. ციხის ჩრდილო-დასავლეთი კოშკი სამსართულიანია. პირველ და მეორე სართულს, ეზოს მხრიდან ცალ-ცალკე, სწორკუთხა შესასვლელები აქვს. კოშკის პირველი და მესამე სართული – გეგმით წრიულია, ხოლო მეორე სართული - კვადრატული. სართულშუა გადახურვები მოშლილია.
სამხრეთ-დასავლეთი კოშკის სამხრეთი ნაწილი ჩამონგრეულია.
ჩანს ოთხი სართულის კვალი. ქვედა სამ სართულს ეზოს მხრიდან დამოუკიდებელი შესასვლელები აქვს. შესასვლელები სწორკუთხაა. მეორე სართული გეგმით კვადრატულია, ხოლო დანარჩენი სართულები - წრიულია. პირველი სართულის ჩრდილოეთ კედელში ორი დიდი სწორკუთხ ნიშაა, რომლებშიც გაჭრილია სათოფურები. მეორე სართულის კედლებში ორი პატარა ნიშა, ერთი სათოფური და ერთი სარკმელია. სათოფურები გაჭრილია აგრეთვე მესამე და მეოთხე სართულში.
ციხესთან ერთად აშენებული იყო სასახლეც, რომელიც ციხის სამხრეთ კედელს ებჯინება. ამ ადგილას კედელი შესქელებულია. მიუხედავად ამისა, სასახლე ძლიერ არის დანგრეული. შემორჩუნილი კედლების მიხედვით შეიძლება იმის დადგენა, რომ სასახლე სამსართულიანი იყო. შედარებით უკეთესად შემორჩენილ პირველ სართულში - სამი ოთახი ჩანს. შუა ოთახი დარბაზია, გვერდითა ოთახები უფრო მცირე ზომისაა. ყოველი ოთახის სამხრეთ კედელში ბუხარია, რომლის ორივე მხარეს ღრმა ნიშებია მოთავსებული. გარეთა კედლების შემორჩენილი ნაწილიდან ირკვევა, რომ ზემო სართულების ოთახების განლაგებაც ანალოგიური იყო. ციხის აღმოსავლეთ კედელთან, გარედან მიშენებულია გეგმით სწორკუთხა, ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი. სახლი დაყოფილი იყო სამ ნაწილად, აღმოსავლეთით დიდი დარბაზია, დანარჩენი ორი ოთახი უფრო მცირეა. ოთახების კედლებში ბუხრების კვალია.
ძეგლი ძლიერ არის დაზიანებული.
[რედაქტირება] წყარო
შიდა ქართლი:პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა
