ბაკელიტი
| (2 მომხმარებლების 4 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
[[ფაილი:Bakeliti.JPG|thumb|ბაკელიტი]] | [[ფაილი:Bakeliti.JPG|thumb|ბაკელიტი]] | ||
| − | '''ბაკელიტი''' − (ინგლ. Bakelite < ბელგიელი მეცნიერის ლ. ბაკლენდის სახელის მიხედვით), ხელოვნური ფისი, ფენოლის ფორმალდეჰიდთან პოლიკონდენსაციის პროდუქტი ტუტის კატალიზატორის ([[ამიაკი]], იშვიათი ნატრიუმი) მონაწილეობით. სითბოს ცუდი გამტარია, დიდ წინააღმდეგობას უწევს ხახუნსა და დარტყმით დატვირთვებს, მოქნილია, კარგად ემორჩილება მექანიკურ დამუშავებას და უძლებს 300°C ტემპერატურას. არის ბლანტი სითხე ან მაგარი ხსნადი ადვილდნობადი პროდუქტი ღია-ყვითელიდან შავ ფერამდე. კარგად იხსნება სპირტში. ფორმულა (С<sub>6</sub>Н<sub>6</sub>О·СН<sub>2</sub>О)п. შესანიშნავი დადებითი თვისებების გამო ბაკელიტი შეუცვლელი მასალაა | + | '''ბაკელიტი''' − (ინგლ. Bakelite < ბელგიელი მეცნიერის ლ. ბაკლენდის სახელის მიხედვით), ხელოვნური ფისი, ფენოლის ფორმალდეჰიდთან პოლიკონდენსაციის [[პროდუქტი]] ტუტის კატალიზატორის ([[ამიაკი]], იშვიათი ნატრიუმი) მონაწილეობით. სითბოს ცუდი გამტარია, დიდ წინააღმდეგობას უწევს ხახუნსა და დარტყმით დატვირთვებს, მოქნილია, კარგად ემორჩილება მექანიკურ დამუშავებას და უძლებს 300°C ტემპერატურას. არის ბლანტი სითხე ან მაგარი ხსნადი ადვილდნობადი პროდუქტი ღია-ყვითელიდან შავ ფერამდე. კარგად იხსნება სპირტში. ფორმულა (С<sub>6</sub>Н<sub>6</sub>О·СН<sub>2</sub>О)п. შესანიშნავი დადებითი თვისებების გამო ბაკელიტი შეუცვლელი მასალაა [[მრეწველობა]]ში. მისი გამოყენების სფეროა: ფანერა, [[მერქანბურბუშელოვანი ფილა|მერქანბურბუშელოვანი ფილები]] ([[შემკვრელი]]), [[ავეჯი]], [[ავეჯი]]ს [[ფურნიტურა]], [[წებო]] БФ (ბაკელიტ-ფენოლური), [[მეტრო]]ს [[ესკალატორი]]ს საფეხურები, ინსტრუმენტის სახელური, ელექტროტექნიკური ნაკეთობები (ჩამრთველი, ამომრთველი, გადამრთველი, ელექტრომრიცხველი), [[სამხედრო ტექნიკა|სამხედრო ტექნიკის]] დეტალები, სამზარეულოს მოწყობილობები, სუვენირები, სასპორტო ინვენტარი და სხვ. |
| − | + | [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]]ში ფართოდ გამოიყენება დაბაკელიტებული („საზღვაო“) ფანერა, რომელიც მიიღება [[შპონი|შპონების]] გაჟღენთვით ბაკელიტის ლაქში და შეწებებული (4 მპა წნევის ქვეშ) თერმულად აქტიური [[ფენოლფორმალდეჰიდური ფისი]]თ. ასეთი ფანერა გამოირჩევა გაუმჯობესებული წყალმედეგობითა და სიმტკიცის მაღალი მახასიათებლებით. მზადდება აგრეთვე ლამინირებული (გლუვი, გაპრიალებული) მაგარი ზედაპირით. [[დაბაკელიტებული ფანერა|დაბაკელიტებული ფანერი]]ს ტექნიკური მახასიათებლებია: სიმკვრივე 1,2 გ/სმ<sup>3</sup>; საანგარიშო წინაღობა ღუნვაზე – 78,5 მპა; საანგარიშო წინაღობა გაჭიმვაზე ბოჭკოების გასწვრივ – 73,5 მპა; სისქე – 7, 10, 12, 15, 18, 21, 24, 27 მმ (ლამინირებულის – 4, 6, 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27, 30 მმ); სტანდარტული ზომები: 5700х1250, 2850х1250, 2500х1250, 2440х1220 მმ (ლამინირებულის – 1220х2440, 1250х2500, 1500х3000 მმ). | |
| − | მშენებლობაში გამოიყენება ტიხრების მოსაწყობად, მცირე არქიტექურული ფორმების ასაგებად, მსუბუქ კონსტრუქციებში, ყალიბებად, ჰიდროჩამკეტი ფარების სამონტაჟოდ და სხვ. | + | მშენებლობაში გამოიყენება [[ტიხარი (მშენებლობა)|ტიხრების]] მოსაწყობად, მცირე არქიტექურული ფორმების ასაგებად, მსუბუქ კონსტრუქციებში, [[ყალიბი|ყალიბებად]], ჰიდროჩამკეტი ფარების სამონტაჟოდ და სხვ. |
| − | ამგვარად, დაბაკელიტებული ფანერა იდეალურია გამოვიყენოთ „რთულ პირობებში, რომელიც უკავშირდება ამაღლებულ | + | ამგვარად, [[დაბაკელიტებული ფანერა]] იდეალურია გამოვიყენოთ „რთულ პირობებში, რომელიც უკავშირდება ამაღლებულ [[ტენიანობა]]ს, მაღალ ტემპერატურას და აგრესიულ გარემოს (ცხელი კლიმატის მქონე ქვეყნები). |
ბაკელიტის მიღების ტექნოლოგია ძალიან მარტივია: რეზოლურ ფისს ემატება შემავსებელი (ხის ფქვილი), გამამაგრებელი და სხვა აუცილებელი კომპონენტები. შერევა ხდება მაღალ ტემპერატურაზე შემრევებში ან ექსტრუდერებში. მიღებული კომპოზიციიდან აწარმოებენ საჭირო ფრაქციის ფხვნილს. | ბაკელიტის მიღების ტექნოლოგია ძალიან მარტივია: რეზოლურ ფისს ემატება შემავსებელი (ხის ფქვილი), გამამაგრებელი და სხვა აუცილებელი კომპონენტები. შერევა ხდება მაღალ ტემპერატურაზე შემრევებში ან ექსტრუდერებში. მიღებული კომპოზიციიდან აწარმოებენ საჭირო ფრაქციის ფხვნილს. | ||
| ხაზი 12: | ხაზი 12: | ||
ბაკელიტური კომპოზიციის სამაგალითო შემადგენლობა შემდეგია: ხის ფქვილი – 40-60%; რეზოლური ფისი – 34-46%; გამაყარებელი (უროტროპინი) – 3-7%; კალციუმის ან [[მაგნიუმი]]ს [[ჟანგი]] – 1-3%; [[პიგმენტი]], [[საღებარი]] და სხვ. დანამატები – გემოვნების მიხედვით. მიღებული წნეხ-ფხვნილი ექვემდებარება ცხელ ფორმირებას წნეხებში ან თერმოპლასტ-აპარატე-ბში (ინჟექტორული მანქანა). | ბაკელიტური კომპოზიციის სამაგალითო შემადგენლობა შემდეგია: ხის ფქვილი – 40-60%; რეზოლური ფისი – 34-46%; გამაყარებელი (უროტროპინი) – 3-7%; კალციუმის ან [[მაგნიუმი]]ს [[ჟანგი]] – 1-3%; [[პიგმენტი]], [[საღებარი]] და სხვ. დანამატები – გემოვნების მიხედვით. მიღებული წნეხ-ფხვნილი ექვემდებარება ცხელ ფორმირებას წნეხებში ან თერმოპლასტ-აპარატე-ბში (ინჟექტორული მანქანა). | ||
| − | ამჟამად ბაკელიტურ მასალებს გამოუჩნდა ახალი კონკურენტი მერქანპოლიმერული [[კომპოზიტი]], რომელიც მიიღება თერმოპლასტიკური ფისის საფუძველზე. | + | ამჟამად ბაკელიტურ მასალებს გამოუჩნდა ახალი [[კონკურენტი]] მერქანპოლიმერული [[კომპოზიტური მასალა|კომპოზიტი]], რომელიც მიიღება თერმოპლასტიკური ფისის საფუძველზე. |
| − | ბაკელიტის ტექნიკური მახასიათებლები: სიმკვრივე – 1,3-1,7 გ/სმ<sup>3</sup>; სიმტკიცის ზღვარი ღუნვაზე – 60 მპა; სიმტკიცის ზღვარი კუმშვაზე – 160 მპა; დარტყმითი სიმტკიცე – არა ნაკლები 5 კჯ/მ; თბომედეგობა მარტენსის მიხედვით – 125°C; წყალშთანთქმა – 0,2-0,5%; სამუშაო ტემპერატურა – –50-დან +300°C-მდე; თბოგამტარობის | + | ბაკელიტის ტექნიკური მახასიათებლები: სიმკვრივე – 1,3-1,7 გ/სმ<sup>3</sup>; სიმტკიცის ზღვარი ღუნვაზე – 60 მპა; სიმტკიცის ზღვარი კუმშვაზე – 160 მპა; დარტყმითი სიმტკიცე – არა ნაკლები 5 კჯ/მ; თბომედეგობა მარტენსის მიხედვით – 125°C; წყალშთანთქმა – 0,2-0,5%; სამუშაო ტემპერატურა – –50-დან +300°C-მდე; თბოგამტარობის კოეფიციენტი – 0,2 ვტ/(მ·K); თბოტევადობა – 0,92 კჯ/(კგ·K). |
| ხაზი 21: | ხაზი 21: | ||
[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]] | [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]] | ||
[[კატეგორია:ხელოვნური ფისი]] | [[კატეგორია:ხელოვნური ფისი]] | ||
| + | [[კატეგორია:ფისი]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 12:45, 29 იანვარი 2024 მდგომარეობით
ბაკელიტი − (ინგლ. Bakelite < ბელგიელი მეცნიერის ლ. ბაკლენდის სახელის მიხედვით), ხელოვნური ფისი, ფენოლის ფორმალდეჰიდთან პოლიკონდენსაციის პროდუქტი ტუტის კატალიზატორის (ამიაკი, იშვიათი ნატრიუმი) მონაწილეობით. სითბოს ცუდი გამტარია, დიდ წინააღმდეგობას უწევს ხახუნსა და დარტყმით დატვირთვებს, მოქნილია, კარგად ემორჩილება მექანიკურ დამუშავებას და უძლებს 300°C ტემპერატურას. არის ბლანტი სითხე ან მაგარი ხსნადი ადვილდნობადი პროდუქტი ღია-ყვითელიდან შავ ფერამდე. კარგად იხსნება სპირტში. ფორმულა (С6Н6О·СН2О)п. შესანიშნავი დადებითი თვისებების გამო ბაკელიტი შეუცვლელი მასალაა მრეწველობაში. მისი გამოყენების სფეროა: ფანერა, მერქანბურბუშელოვანი ფილები (შემკვრელი), ავეჯი, ავეჯის ფურნიტურა, წებო БФ (ბაკელიტ-ფენოლური), მეტროს ესკალატორის საფეხურები, ინსტრუმენტის სახელური, ელექტროტექნიკური ნაკეთობები (ჩამრთველი, ამომრთველი, გადამრთველი, ელექტრომრიცხველი), სამხედრო ტექნიკის დეტალები, სამზარეულოს მოწყობილობები, სუვენირები, სასპორტო ინვენტარი და სხვ.
მშენებლობაში ფართოდ გამოიყენება დაბაკელიტებული („საზღვაო“) ფანერა, რომელიც მიიღება შპონების გაჟღენთვით ბაკელიტის ლაქში და შეწებებული (4 მპა წნევის ქვეშ) თერმულად აქტიური ფენოლფორმალდეჰიდური ფისით. ასეთი ფანერა გამოირჩევა გაუმჯობესებული წყალმედეგობითა და სიმტკიცის მაღალი მახასიათებლებით. მზადდება აგრეთვე ლამინირებული (გლუვი, გაპრიალებული) მაგარი ზედაპირით. დაბაკელიტებული ფანერის ტექნიკური მახასიათებლებია: სიმკვრივე 1,2 გ/სმ3; საანგარიშო წინაღობა ღუნვაზე – 78,5 მპა; საანგარიშო წინაღობა გაჭიმვაზე ბოჭკოების გასწვრივ – 73,5 მპა; სისქე – 7, 10, 12, 15, 18, 21, 24, 27 მმ (ლამინირებულის – 4, 6, 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27, 30 მმ); სტანდარტული ზომები: 5700х1250, 2850х1250, 2500х1250, 2440х1220 მმ (ლამინირებულის – 1220х2440, 1250х2500, 1500х3000 მმ).
მშენებლობაში გამოიყენება ტიხრების მოსაწყობად, მცირე არქიტექურული ფორმების ასაგებად, მსუბუქ კონსტრუქციებში, ყალიბებად, ჰიდროჩამკეტი ფარების სამონტაჟოდ და სხვ.
ამგვარად, დაბაკელიტებული ფანერა იდეალურია გამოვიყენოთ „რთულ პირობებში, რომელიც უკავშირდება ამაღლებულ ტენიანობას, მაღალ ტემპერატურას და აგრესიულ გარემოს (ცხელი კლიმატის მქონე ქვეყნები).
ბაკელიტის მიღების ტექნოლოგია ძალიან მარტივია: რეზოლურ ფისს ემატება შემავსებელი (ხის ფქვილი), გამამაგრებელი და სხვა აუცილებელი კომპონენტები. შერევა ხდება მაღალ ტემპერატურაზე შემრევებში ან ექსტრუდერებში. მიღებული კომპოზიციიდან აწარმოებენ საჭირო ფრაქციის ფხვნილს.
ბაკელიტური კომპოზიციის სამაგალითო შემადგენლობა შემდეგია: ხის ფქვილი – 40-60%; რეზოლური ფისი – 34-46%; გამაყარებელი (უროტროპინი) – 3-7%; კალციუმის ან მაგნიუმის ჟანგი – 1-3%; პიგმენტი, საღებარი და სხვ. დანამატები – გემოვნების მიხედვით. მიღებული წნეხ-ფხვნილი ექვემდებარება ცხელ ფორმირებას წნეხებში ან თერმოპლასტ-აპარატე-ბში (ინჟექტორული მანქანა).
ამჟამად ბაკელიტურ მასალებს გამოუჩნდა ახალი კონკურენტი მერქანპოლიმერული კომპოზიტი, რომელიც მიიღება თერმოპლასტიკური ფისის საფუძველზე.
ბაკელიტის ტექნიკური მახასიათებლები: სიმკვრივე – 1,3-1,7 გ/სმ3; სიმტკიცის ზღვარი ღუნვაზე – 60 მპა; სიმტკიცის ზღვარი კუმშვაზე – 160 მპა; დარტყმითი სიმტკიცე – არა ნაკლები 5 კჯ/მ; თბომედეგობა მარტენსის მიხედვით – 125°C; წყალშთანთქმა – 0,2-0,5%; სამუშაო ტემპერატურა – –50-დან +300°C-მდე; თბოგამტარობის კოეფიციენტი – 0,2 ვტ/(მ·K); თბოტევადობა – 0,92 კჯ/(კგ·K).
