გაუსის ფორმულა
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
'''გაუსის ფორმულა''' – [[ქრისტე|ქრისტეს]] [[აღდგომა|აღდგომის]] [[დღესასწაული|დღესასწაულის]] დღის დასადგენად (გაზაფხულის ბუნიობის შემდეგ პირველი სრულმთვარეობის მომდევნო პირველი კვირადღე). | '''გაუსის ფორმულა''' – [[ქრისტე|ქრისტეს]] [[აღდგომა|აღდგომის]] [[დღესასწაული|დღესასწაულის]] დღის დასადგენად (გაზაფხულის ბუნიობის შემდეგ პირველი სრულმთვარეობის მომდევნო პირველი კვირადღე). | ||
| − | ვინაიდან აღდგომის გამოსათვლელი წესი მოითხოვს გარკვეული პირობების შესრულლებას, რომელიც დაკავშირებულია მზის გარშემო დედამიწის | + | ვინაიდან აღდგომის გამოსათვლელი წესი მოითხოვს გარკვეული პირობების შესრულლებას, რომელიც დაკავშირებულია მზის გარშემო დედამიწის [[ბრუნვა (მათემატიკა)|ბრუნვა]]სთან, დედამიწის გარშემო მთვარის ბრუნვასთან, შვიდდღიან კვირასთან, ამიტომ აღდგომის დღესასწაულის დღე ცვალებადია და ყოველწლიურად იცვლება. |
| − | ამ თარიღის დასადგენად, როგორც | + | ამ თარიღის დასადგენად, როგორც [[იულიუს კეისარი|იულიუსი]]ს, ისე გრიგორიანული კალენდარისათვის [[გაუსი კარლ ფრიდრიხ|გაუსმა]] წამოაყენა საკმაოდ მარტივი [[ფორმულა|ფორმულები]]. მაგალითად, იულიუსის კალენდარისათვის გაუსის ფორმულა ასეთია: |
| − | ვთქვათ a, b და c – შესაბამისად არიან წლის | + | ვთქვათ a, b და c – შესაბამისად არიან წლის [[რიცხვი (მათემატიკა)|რიცხვი]]ს 19-ზე, 7-ზე და 4-ზე [[გაყოფა (მათემატიკა)|გაყოფის]] [[ნაშთი|ნაშთები]]; d – არის (19a + 15) -ის 30-ზე გაყოფის ნაშთი; e არის (2 b + 4 c + 6d +6) -ის 7-ზე გაყოფის ნაშთი. მაშინ, აღდგომა მოდის 22 + (d + e) მარტს, ან (d + e) -9 აპრილს ძველი (იულიუსის) კალენდარით. |
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | ==წყარო== | ||
| + | [[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]] | ||
| + | |||
| + | [[კატეგორია:მათემატიკა]] | ||
| + | [[კატეგორია:ფორმულები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 15:45, 19 დეკემბერი 2023 მდგომარეობით
გაუსის ფორმულა – ქრისტეს აღდგომის დღესასწაულის დღის დასადგენად (გაზაფხულის ბუნიობის შემდეგ პირველი სრულმთვარეობის მომდევნო პირველი კვირადღე).
ვინაიდან აღდგომის გამოსათვლელი წესი მოითხოვს გარკვეული პირობების შესრულლებას, რომელიც დაკავშირებულია მზის გარშემო დედამიწის ბრუნვასთან, დედამიწის გარშემო მთვარის ბრუნვასთან, შვიდდღიან კვირასთან, ამიტომ აღდგომის დღესასწაულის დღე ცვალებადია და ყოველწლიურად იცვლება.
ამ თარიღის დასადგენად, როგორც იულიუსის, ისე გრიგორიანული კალენდარისათვის გაუსმა წამოაყენა საკმაოდ მარტივი ფორმულები. მაგალითად, იულიუსის კალენდარისათვის გაუსის ფორმულა ასეთია:
ვთქვათ a, b და c – შესაბამისად არიან წლის რიცხვის 19-ზე, 7-ზე და 4-ზე გაყოფის ნაშთები; d – არის (19a + 15) -ის 30-ზე გაყოფის ნაშთი; e არის (2 b + 4 c + 6d +6) -ის 7-ზე გაყოფის ნაშთი. მაშინ, აღდგომა მოდის 22 + (d + e) მარტს, ან (d + e) -9 აპრილს ძველი (იულიუსის) კალენდარით.
