მასშტაბი
მასშტაბი – (scale, horizontal scale, scale of mils), გეოგამოსახულების უსასრულოდ მცირე მონაკვეთის სიგრძის შეფარდება ელიფსოიდის ან სფეროს ზედაპირის შესაბამის უსასრულოდ მცირე მონაკვეთთან. რუკაზე მასშტაბი (map scale) მითითებულია შემდეგი სახით:
1. რიცხვითი - მაგ. 1 : 500 000;
2. სახელდებული - წარწერით, რომელიც მიუთითებს, რუკის 1 სმ-ს რა სიგრძე შეესაბამება ბუნებაში, მაგ.: 1 სმ – 5 კმ;
3. ხაზოვანი ანუ გრაფიკული – 1 ან 2 სმ-იანი დანაყოფებით, რომლებზეც წარწერილია სიგრძეები მეტრებში ან კმ-ში.
რუკას აქვს აგრეთვე მთავარი და კერძო მასშტაბები. გეგმებზე და ტოპოგრაფიულ რუკებზე მხოლოდ ერთი, მთავარი მასშტაბია, რაც მიუთითებს რუკის ყველა წერტილში შემცირების ერთსა და იმავე ხარისხზე. წვრილმასშტაბიან
რუკებზე მთავარი მასშტაბის გარდა არის კერძო მასშტაბებიც. რუკას აწერია მხოლოდ მთავარი მასშტაბი. განასხვავებენ:
აგეგმვის მასშტაბს (scale of survey), რომელშიც ხდება ტერიტორიის აეროფოტოგადაღება ან აგეგმვა;
რუკის შედგენის მასშტაბს (compilation scale), რომელშიც ხდება რუკის შედგენა;
გამოცემის მასშტაბს (reproduction scale), რომელშიც ხდება რუკის გამოცემა. ეს უკანასკნელი უფრო წვრილია, ვიდრე რუკის შედგენის მასშტაბი. რუკის შედგენის პროცესში იყენებენ აგრეთვე სივრცის,
შინაარსის და დროის მასშტაბებს.
მთავარი მასშტაბი
(principal scale, nominal scale) - შეფარდება, რომელიც გამოსახავს, რამდენჯერ არის შემცირებული ელიფსოიდის ან სფეროს ზედაპირის ზომები რუკაზე. მთავარი მასშტაბი რუკას წარწერილი აქვს და ახასიათებს მხოლოდ ნულოვანი დამახინჯების ადგილს ან მიმართულებას. რუკის ყველა სხვა ადგილს აქვს კერძო მასშტაბი, რომელიც სხვადასხვა ადგილზე სხვადასხვაა. იგი მთავარ მასშტაბზე მეტი ან ნაკლებია კარტოგრაფიული პროექციის შესაბამისად. რუკაზე წარწერილი მასშტაბი 1: 15 000 000 ნიშნავს, რომ რუკის 1 სმ-ს ბუნებაში შეესაბამება 150 კმ. ტოპოგრაფიულ რუკას აქვს მხოლოდ მთავარი მასშტაბი.
