ტყაჩირი
(ახალი გვერდი: '''ტყაჩირი''' – სოფელი დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში, წყალ...) |
(→სახელწოდება) |
||
| ხაზი 4: | ხაზი 4: | ||
ხალხური გააზრიანებით ტყაჩირი თურმე ნიშნავს: „ტყე-ხშირი“: „როდესაც ჩვენი სოფელი გაშენებულა, მაშინ აქ ხშირი და გაუვალი ტყეები ყოფილა, ნადირს ვერ აუქცევდა კაცი ფეხს, ხოცავდა ხალხი და რჩენილობდა ასე თავს. დაურქმევიათ ამ ადგილებისათვის ტყე-ხშირი; მერე და მერე კი ხალხს ტყახშირად და ტყაჩირად შეუცელია“ (რეზო გოგაძე, სოფ. ტყაჩირი, 1986 წ.). | ხალხური გააზრიანებით ტყაჩირი თურმე ნიშნავს: „ტყე-ხშირი“: „როდესაც ჩვენი სოფელი გაშენებულა, მაშინ აქ ხშირი და გაუვალი ტყეები ყოფილა, ნადირს ვერ აუქცევდა კაცი ფეხს, ხოცავდა ხალხი და რჩენილობდა ასე თავს. დაურქმევიათ ამ ადგილებისათვის ტყე-ხშირი; მერე და მერე კი ხალხს ტყახშირად და ტყაჩირად შეუცელია“ (რეზო გოგაძე, სოფ. ტყაჩირი, 1986 წ.). | ||
| − | სოფლის სახელწოდების მეცნიერული [[ეტიმოლოგია]], პირველად [[ალავიძე მიხეილ|მიხ. ალავიძე]]მ მოგვცა. მისი დაკვირვებით ტყაჩირი ზანური (მეგრული) წარმოშობის სახელწოდებაა: ტყა („ტყე“) და ჩირე|მ-ჩირე (ვრცელი). ანალოგიური თვალსაზრისი გამოთქვა ზ .ჭუმბურიძემაც: „ტყე ფართო“, „ტყე ვრცელი“ | + | სოფლის სახელწოდების მეცნიერული [[ეტიმოლოგია]], პირველად [[ალავიძე მიხეილ|მიხ. ალავიძე]]მ მოგვცა. მისი დაკვირვებით ტყაჩირი ზანური (მეგრული) წარმოშობის სახელწოდებაა: ტყა („ტყე“) და ჩირე|მ-ჩირე (ვრცელი). ანალოგიური თვალსაზრისი გამოთქვა ზ. ჭუმბურიძემაც: „ტყე ფართო“, „ტყე ვრცელი“. |
| − | + | ||
| − | + | ||
| + | აქ, ვფიქრობთ, მცირეოდენ უზუსტობასთან უნდა გვქონდეს საქმე [[ტოპონიმი]]სათვის ამოსავალ [[სიტყვა]]დ, რა თქმა უნდა, მეგრული ტყა უნდა ვცნოთ, ოღონდ საზღვრულ ფუძედ ჩირ-|მჩირ- კი არ უნდა მივიჩნიოთ, არამედ მეგრული [[ნათესაობითი ბრუნვა|ნათესაობითი ბრუნვის]] -შ + ირ- [[სუფიქსი]], რომელიც ხშირია მთიან [[სამეგრელო]]შიც და [[იმერეთი|იმერეთშიც]] (ქუტ-ირ-ი, ქვატ-ირ-ი, ღან-ირ-ი, ტყვ-ირ-ი | ტყ-ირ-ი…). მაშასადამე ტყაჩირი მიღებული ჩანს ტყა-შ-ირ- ფორმისაგან, რომელიც „ნატყევარ ადგილად“ უნდა გავიაზროთ. | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
მიმდინარე ცვლილება 16:10, 31 მაისი 2024 მდგომარეობით
ტყაჩირი – სოფელი დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (პატრიკეთის თემი), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 70 მეტრი, წყალტუბოდან 33 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1569 ადამიანი.
[რედაქტირება] სახელწოდება
ხალხური გააზრიანებით ტყაჩირი თურმე ნიშნავს: „ტყე-ხშირი“: „როდესაც ჩვენი სოფელი გაშენებულა, მაშინ აქ ხშირი და გაუვალი ტყეები ყოფილა, ნადირს ვერ აუქცევდა კაცი ფეხს, ხოცავდა ხალხი და რჩენილობდა ასე თავს. დაურქმევიათ ამ ადგილებისათვის ტყე-ხშირი; მერე და მერე კი ხალხს ტყახშირად და ტყაჩირად შეუცელია“ (რეზო გოგაძე, სოფ. ტყაჩირი, 1986 წ.).
სოფლის სახელწოდების მეცნიერული ეტიმოლოგია, პირველად მიხ. ალავიძემ მოგვცა. მისი დაკვირვებით ტყაჩირი ზანური (მეგრული) წარმოშობის სახელწოდებაა: ტყა („ტყე“) და ჩირე|მ-ჩირე (ვრცელი). ანალოგიური თვალსაზრისი გამოთქვა ზ. ჭუმბურიძემაც: „ტყე ფართო“, „ტყე ვრცელი“.
აქ, ვფიქრობთ, მცირეოდენ უზუსტობასთან უნდა გვქონდეს საქმე ტოპონიმისათვის ამოსავალ სიტყვად, რა თქმა უნდა, მეგრული ტყა უნდა ვცნოთ, ოღონდ საზღვრულ ფუძედ ჩირ-|მჩირ- კი არ უნდა მივიჩნიოთ, არამედ მეგრული ნათესაობითი ბრუნვის -შ + ირ- სუფიქსი, რომელიც ხშირია მთიან სამეგრელოშიც და იმერეთშიც (ქუტ-ირ-ი, ქვატ-ირ-ი, ღან-ირ-ი, ტყვ-ირ-ი | ტყ-ირ-ი…). მაშასადამე ტყაჩირი მიღებული ჩანს ტყა-შ-ირ- ფორმისაგან, რომელიც „ნატყევარ ადგილად“ უნდა გავიაზროთ.
